Tôi phỏng đoán Mishima thực ra là một người có nội tâm vô cùng mềm yếu. Vẻ mặt cương nghị, hàng mày rậm rạp cùng ánh mắt lạnh lùng của anh ta thực ra chỉ là lớp mặt nạ. Sự hình thành tính cách mềm yếu ấy có mối liên hệ trực tiếp với cuộc sống thời thơ ấu của anh ta. Tình yêu quá đỗi mạnh mẽ và bá đạo của người bà đã làm bệnh hoạn tâm hồn của cậu bé nhạy cảm này. Nhưng nếu không có một người bà kỳ quái như thế, rất có thể cũng sẽ chẳng có một văn học Mishima kỳ dị, tươi đẹp tựa như đóa hoa màu đỏ sẫm nở ra trên thây ma thối rữa, và tất nhiên cũng sẽ không có thiên tài văn đàn Mishima Yukio. Dù Mishima luôn miệng nhắc đến cái chết, luôn miệng nói rằng bản thân khao khát máu tươi, khao khát giết người, và cuối cùng vẫn tự sát theo một cách đau đớn và gian nan, nhưng tôi phỏng đoán thực ra anh ta là một kẻ rất sợ chết. Anh ta coi trọng sinh mạng của mình, việc phóng đại bệnh tình để trốn tránh nghĩa vụ quân sự chính là một ví dụ cho thấy anh ta sợ chết.

Tôi phỏng đoán Mishima là một người từng gặp phải vô số thất bại trong vấn đề tình dục, sự si mê của anh ta đối với phụ nữ đã đạt đến mức độ cuồng si. Hơn nữa lại là yêu từ người này đến người khác. Anh ta tuyệt đối không phải là một kẻ lệch lạc tình dục, lại càng không đi mê mışt cái hạ thể đẫm mồ hôi của phu hốt phân nào đó. Tôi phỏng đoán anh ta có sự chán ghét mãnh liệt đối với cơ thể nam giới, anh ta hoàn toàn không hề có khuynh hướng đồng tính lúa. Tôi cảm thấy Mishima đã nói rất nhiều điều dối trá về chính mình, giống như phần lớn lời tự thuật của các nhà văn đều là dối trá vậy. Tôi không đọc quá nhiều tác phẩm của Mishima, nhưng nếu chủ đề Mishima mê mẩn đàn ông là những gì anh ta nói khi mới bước chân vào văn đàn, trước tuổi ba mươi, nếu như sau tuổi bốn mươi anh ta không hề nói những lời như vậy nữa, thì tôi hầu như có thể chắc chắn mà nói rằng, cái gọi là yêu mến đàn ông hay đại loại như thế, thực chất chỉ là hành vi chuốt sủng dị biệt, muốn mượn cách đó để thu hút sự chú ý của mọi người mà thôi. Tôi phỏng đoán nước Nhật lúc bấy giờ, chẳng lẽ không có nhà văn nào là người đồng tính, hoặc không có nhà văn nào dám tự thừa nhận mình là người đồng tính hay sao? Mishima làm lớn chuyện thế này, sức hút sẽ lớn biết bao, từ đó sẽ khiến biết bao độc giả cảm thấy hứng thú với văn chương của anh ta. Cơ thể nam giới hùng vĩ nhất trong lòng anh ta chính là cơ thể của mình. Thứ mà anh ta khao khát ái mộ cũng chính là cơ thể của bản thân, lại còn mơ tưởng dùng một cơ thể như thế để chinh phục người phụ nữ mà anh ta thích. Anh ta đối xử với phụ nữ mang một chút ý vị bạo dâm. Rất nhiều hành vi độc lập kiêu sa trong cả đời Mishima, thực ra đều là để phục vụ cho văn chương của anh ta.

Bi kịch của vấn đề nằm ở chỗ, các nhà phê bình và nhà viết tiểu sử luôn quá tin vào lời của nhà văn, trong khi thực tế lời của nhà văn lại pha tạp rất nhiều câu nói dối. Pha trộn nhiều lời dối trá nhất tất nhiên là những văn bản mang tính tự truyện của nhà văn. Bộ mặt thật của nhà văn, nên được tìm kiếm từ trong tiểu thuyết của anh ta. Mishima Yukio thực chất chính là Mizoguchi trong "Kim Các Tự", đương nhiên cũng không hoàn toàn là Mizoguchi.

Tôi phỏng đoán tính cách mềm yếu của Mishima được biểu hiện một cách trọn vẹn nhất khi tiếp xúc với phụ nữ. Anh ta sở hữu sự nhạy cảm vượt trội hơn người thường, sự đa cảm vượt trội hơn người thường. Anh ta là một thiếu niên đa cảm mang bệnh lý, mặc dù ngoại hình bình thường, nhưng tâm hồn anh ta lại cao quý và non nớt, tựa như chú ve non vừa lột xác, không thể chịu đựng nổi bất kỳ tổn thương nào. Thiếu niên quý tộc Kashiwagi trong "Xuân Tuyết" vừa là hình mẫu lý tưởng vừa là sự biểu hiện hóa thân cho trải nghiệm tâm lý thời kỳ thanh xuân của Mishima. Tôi phỏng đoán lúc Mishima đi học theo hình thức ngoại trú ở Gakushuin, khi ngồi sát rạt bên thiếu nữ nọ trên xe buýt, đầu gối chạm vào nhau, Mishima vì quá kích động chắc chắn toàn thân đã lạnh toát, răng đánh lập cập. Thật khó mà gọi đây là tình yêu, thiếu nữ kia chưa chắc đã có dung mạo xinh đẹp. Đối với một người có thiên bẩm dị thường như Mishima, tình yêu chỉ có thể là một phản ứng bệnh lý. Tôi phỏng đoán trong giai đoạn này Mishima không hề có năng lực tình dục, anh ta không thể hoàn thành hành vi tình dục với người phụ nữ mà mình theo đuổi, anh ta vướng vào thứ tình yêu tinh thần mang tính bệnh lý. Đối với một thiếu niên như vậy, thứ có thể khiến anh ta thực sự trở thành một người đàn ông, có lẽ là một ả đàn bà lẳng lơ xấu xí, chứ không phải là một thiếu nữ xinh đẹp.

Tôi phỏng đoán chính vì sự bất tài của Mishima đối với phụ nữ trong thời kỳ thanh thiếu niên, anh ta mới lôi "hạ thể đẫm mồ hôi của đàn ông" ra để làm vật tế thần, một là để tự an ủi, hai là để tạo tiếng vang. "Tình yêu tinh thần đồng tính" của Mishima, cơ bản có thể hiểu là một thủ pháp văn học. Số lượng thiếu niên giống như Mishima không nhiều lắm, nhưng những nghệ sĩ kiệt xuất có lẽ đều có con đường tâm lý tương tự. Tôi phỏng đoán trước khi kết hôn, Mishima đã có kinh nghiệm tình dục thành công với những người phụ nữ trưởng thành, cái gọi là "tình yêu tinh thần đồng tính" của anh ta tự khắc cũng theo đó mà khỏi hẳn. Hôn nhân là bước ngoặt lớn trong cuộc đời cũng như trên con đường văn học của Mishima, cuộc sống bình thường bên người vợ đã chữa lành sự tự ti của anh ta trong quan hệ nam nữ, sau đó anh ta mới đàng hoàng bắt đầu miêu tả tình yêu nam nữ bình thường, khỏe mạnh, lấy "Tiếng Sóng" làm minh chứng.

Tôi phỏng đoán chính bản thân Mishima cũng không muốn nói rõ ràng rốt cuộc Kim Các trong "Kim Các Tự" tượng trưng cho điều gì, tôi cho rằng "Kim Các Tự" hoàn toàn có thể coi là tự truyện tình cảm của Mishima. Hoạt động tâm lý hèn nhát của Mizoguchi chắc chắn là điều mà Mishima đã trải nghiệm lặp đi lặp lại trước khi kết hôn. Tôi cho rằng nếu cứ khăng khăng cho rằng Kim Các là một biểu tượng, thì tôi phỏng đoán Kim Các thực chất là biểu tượng của một người phụ nữ có xuất thân cao quý, chỉ có thể nhìn từ xa mà không thể chạm tới. Mishima không có năng lực hoàn thành chuyện chăn gối với một người phụ nữ như thế, giống như rất nhiều thiếu niên yếu đuối không có năng lực hoàn thành chuyện chăn gối với người đẹp vốn vẫn luôn ngưỡng mộ bấy lâu, nay đột nhiên nằm phơi phới ngay trước mặt mình vậy. Vẻ đẹp là thứ tàn nhẫn, uy hiếp tâm linh khiêm nhường. Tôi phỏng đoán trước khi kết hôn Mishima chắc chắn đã từng trải qua hoàn cảnh như vậy, khi người đẹp ấy ôm nỗi hờn oán mặc áo bước đi, sự đau khổ của cậu thiếu niên bất tài ấy sẽ sâu thẳm tựa đại dương. Anh ta càng thêm si mê người đẹp ấy, hết lần này đến lần khác tưởng tượng ra cảnh tượng ân ái triền miên đau đớn cùng người đẹp ấy, giống như Mizoguchi hết lần này đến lần khác tưởng tượng ra cảnh Kim Các cháy bùng rực lửa trong biển lửa vậy. Cơn run rẩy và tiếng nổ lách tách của Kim Các trong biển lửa, chính là tiếng co giật và rên rỉ trong cao trào tình dục của người phụ nữ trong lòng Mishima.

Cho nên khi Nakamura Mitsuo hỏi Mishima rằng: "Tôi cho rằng không viết chương 10 đốt Kim Các liệu có tốt hơn không?", Mishima đã đáp lại rằng: "Nhưng ngắt quãng quan hệ tình dục là có hại cho cơ thể đấy!". Tôi nghĩ đây thực ra không phải là câu nói đùa do Mishima bật ra, mà là phát ngôn xuất phát từ tận đáy lòng anh ta. Đúng như Nakamura Mitsuo đã nói: "Sự thể hiện việc Mishima thiết kế đốt Kim Các rất có thể là hình thái phát tình mang tính nhục dục nhất mà anh ta cảm nhận được về cuộc đời trước đó". Mishima đã miêu tả "Kim Các" như là đối tượng tình dục của mình. Thiếu niên si tình trước khi chưa chiếm được người đẹp, sẽ nghĩ đến việc dùng cái chết để đổi lấy một khắc hoan ái, nhưng một khi đã toại nguyện rồi, ý niệm chết chóc liền tan thành mây khói. Cho nên sau khi Mizoguchi châm lửa đốt Kim Các, liền vém con dao chuẩn bị cho việc tự sát xuống đáy thung lũng, sau đó châm một điếu thuốc, vừa hút vừa nghĩ: "Thì ra sống tiếp vẫn hơn". Đúng vậy, người đẹp ngày nhớ đêm mong cũng chỉ đến thế mà thôi, sống tiếp vẫn hơn.

Tôi phỏng đoán sau khi viết xong "Kim Các Tự", Mishima nhận được vô số lời khen ngợi, danh tiếng lẫy lừng, trong nhà có vợ đẹp con ngoan, cả vật chất lẫn tinh thần đều được thỏa mãn, anh ta đã rơi vào vòng vây của cuộc sống tầm thường. Mọi thứ của anh ta đều đã hoàn tất, anh ta đã là một người hoàn hảo công thành danh toại, gia đình viên mãn. Sự tự ti ẩn giấu sâu thẳm trong nội tâm anh ta đã được chữa lành thông qua đời sống gia đình hoàn mỹ, phù hợp với tiêu chuẩn đạo đức và ngọn lửa rực trời thiêu rụi Kim Các kia, anh ta từ nay không cần phải dùng lời dối trá "mê mẩn hạ thể của phu hốt phân" để tự lừa mình gạt người nữa.

Nhưng Mishima tuyệt đối không cam chịu rơi vào sự tầm thường, sự theo đuổi văn học của anh ta là vô tận, giống như sự theo đuổi của đàn ông đối với người đẹp là vô tận vậy. Khi một nhà văn đã hoàn thành tác phẩm tiêu biểu của mình, hình thành nên cái gọi là "phong cách" của bản thân, thì muốn đột phá khó khăn biết nhường nào, nhà văn không có phong cách có thể thay đổi đề tài để viết ra tác phẩm mới liên tục không ngừng, còn nhà văn có phong cách, có lẽ chỉ có thể cố gắng dựa vào một sự biến đổi vĩ đại về quan niệm, để thay đổi diện mạo tác phẩm của mình. Do đó cũng có thể nói, khi một nhà văn hô hào khẩu hiệu, dùng việc phát biểu tuyên ngôn này nọ để thay thế cho sáng tác, chính là biểu hiện cho thấy sức sáng tác của nhà văn ấy đã suy tàn hoặc sáng tác đã xảy ra khủng hoảng. Nếu nhà văn quả thực nảy sinh một quan niệm hoàn toàn mới, thì tương lai sáng tác của anh ta sẽ vô cùng rực rỡ. Nhưng muốn một nhà văn đã viết ra tác phẩm tiêu biểu của mình lột xác thì khó khăn biết dường nào, kể cả một thiên tài như Mishima, cũng chỉ có thể giương lại lá cờ cũ của võ sĩ đạo, sau khi cải tạo xong, để mang ra đấu tranh với chính mình. Anh ta nhận thức sâu sắc cuộc khủng hoảng của việc công thành danh toại, anh ta bất chấp thủ đoạn muốn giãy giụa thoát ra khỏi vũng lầy, nhưng cái giá phải trả cho việc làm này là vô cùng nặng nề. Một trong những cái giá nặng nề ấy là từ đó Mishima đánh mất đi phẩm chất quý giá của văn học thuần túy, biến thành một nhà văn mang màu sắc chính trị đậm đặc. Cái giá thứ hai là tư tưởng mãnh liệt của anh ta đã phần nào bóp nghẹt trí tưởng tượng văn học của anh ta. Nhưng lúc này Mishima đã không còn sự lựa chọn nào khác. Những nhà văn đối mặt với khốn cảnh giống như Mishima không có lựa chọn nào tốt hơn Mishima.

Trong những năm tháng đằng đẵng sau khi viết xong "Kim Các Tự", Mishima vẫn là nhân vật hot trên văn đàn Nhật Bản, lúc thì làm đạo diễn, lúc thì làm diễn viên, lúc thì làm biên kịch, lúc thì phát biểu luận chính, lúc thì tổ chức đoàn thể, có thể nói là tấn công toàn diện, hoạt động sôi nổi chưa từng thấy. Những hoạt động này thể hiện tài năng đa phương diện của Mishima, cũng duy trì danh tiếng lẫy lừng của Mishima. Nhưng thực chất xương tủy Mishima vẫn là một tiểu thuyết gia, thứ mà anh ta thực sự say mê, thực sự coi trọng vẫn là tiểu thuyết. Tôi phỏng đoán trong những năm tháng rối ren ấy, Mishima vẫn luôn chìm đắm trong sự đau khổ và mâu thuẫn. Tinh thần "võ sĩ đạo mới" mà anh ta hết sức tuyên truyền, chưa chắc đã là thứ mà anh ta thực sự tín ngưỡng, đó chẳng qua chỉ là một cội cây già mà anh ta cấy ghép sang, là một khúc gỗ mục trôi nổi giữa đại dương mênh mông giúp anh ta tự cứu mình.

Mishima tỉnh táo nhận thức được rằng, tuy anh ta đã nổi tiếng khắp thiên hạ, nhưng vẫn chưa có một tác phẩm kinh điển nào đáng gọi là vĩ đại để củng cố địa vị đại văn hào của mình. Mọi hành vi gây xôn xao dư luận của anh ta, thực ra đều đang chuẩn bị về mặt tư tưởng và tư liệu cho bộ trường biên đại tác của mình. Anh ta thực ra coi "Biển Phì Lạo" trọng hơn thiên hoàng rất nhiều. Khi viết xong bộ trường biên này, anh ta cũng buộc phải chết. Anh ta đã cưỡi trên lưng cọ ấy rồi, nếu không chết sẽ để lại tiếng cười chê.

Tôi phỏng đoán Mishima là một người cực kỳ coi trọng danh lợi, anh ta hoàn toàn không có tâm cảnh đạm bạc siêu thoát như văn nhân đời cũ Trung Quốc (tâm cảnh đạm bạc của đại đa số văn nhân đời cũ Trung Quốc cũng là sản phẩm chẳng đặng đừng). Anh ta cũng là một người rất để tâm việc nhà phê bình chê bai hay khen ngợi. Viết xong "Xuân Tuyết", "Bôn Mã", lòng anh ta thấp thỏm bất an, cho đến khi nhận được sự ca ngợi kịch liệt từ Kawabata Yasunari, hòn đá trong lòng mới rơi xuống đất. Viết xong "Hiểu Tự", các nhà phê bình giữ thái độ im lặng, anh ta liền phẫn nộ bất bình trút nỗi lòng với tri kỷ nước ngoài. Từ đó có thể thấy, Mishima là một nhà văn vô cùng thiếu tự tin, sự tung hô của nhà phê bình sẽ khiến anh ta đắc ý quên hình, sự chê bai của nhà phê bình lại khiến anh ta nản lòng thoái chí, thậm chí nổi giận. Mishima không hoàn toàn tin tưởng vào tài năng văn học của bản thân. Sự tự tin của anh ta còn không bằng rất nhiều thiếu niên văn học đương đại ở Trung Quốc, tất nhiên những lời cuồng ngôn khoác lác của những thiếu niên văn học ấy có lẽ chỉ là tiếng hô hoảng của thiếu niên đi đêm nhằm chống lại nỗi sợ hãi — chỉ là để thêm can đảm — nhưng nội lực bên trong lại vô cùng trống rỗng.

Tôi phỏng đoán Mishima không phải lúc nào văn tư cũng tuôn trào, đặt bút thành vạn chữ, anh ta cũng có những lúc viết không ra. Viết không ra, anh ta liền dẫn một đám người trẻ tuổi vào Lực lượng Phòng vệ Quốc gia để chịu đựng huấn luyện quân sự. Suy cho cùng, vẫn là vì văn học, vì tiểu thuyết, chứ không phải vì anh ta trung thành nhường nào với thiên hoàng. Mishima nỗ lực muốn đóng vai một nhân vật uy vũ, có lý tưởng chính trị xa lớn và tín ngưỡng cao cả, thực chất là muốn mượn cách này để thu hút ánh nhìn của những nhà phê bình nông cạn và quần chúng hay hùa theo, còn thực chất bên trong là muốn dùng thủ đoạn phi văn học ấy để làm quảng cáo cho bộ trường thiên cuối cùng của mình. Hành vi tự sát mổ bụng cuối cùng của anh ta lại càng làm một tấm quảng cáo khổng lồ, một tấm quảng cáo cực kỳ thành công, cái giá đắt đỏ. Kể từ khoảnh khắc cái đầu của anh ta rơi xuống đất, một tia sáng máu đã chiếu rọi toàn bộ nền văn học và toàn bộ cuộc đời của anh ta. Kể từ đó Mishima và văn học của Mishima sẽ trường tồn bất tử.

Việc Mishima thân cận với chính trị là thủ đoạn văn học của anh ta, là vở kịch của anh ta, nhưng diễn kịch lâu ngày, tình cảm rất khó tránh khỏi việc bị cuốn vào, cuối cùng có chút ý vị giả làm thành thật. Kỳ thực, nếu thực sự muốn trung thành với thiên hoàng, hà cớ gì phải đợi đến khi viết xong "Biển Phì Lạo" mới đi mổ bụng? Quốc gia và thiên hoàng chẳng lẽ không quan trọng hơn một cuốn tiểu thuyết hay sao? Nhưng điểm hơn người của Mishima chính là anh ta đã diễn vở kịch này đến mức cực hạn, khiến bạn không thể không tin. Đa số các nhà văn giương cao khẩu hiệu hoặc lá cờ sau khi đạt được mục đích, ngay lập tức sẽ trở mặt. Cho nên Mishima dẫu sao vẫn là một người vĩ đại.

Tôi phỏng đoán Mishima trước lúc lâm chung rất do dự. Về căn bản, anh ta không hề muốn chết. Anh ta rất yêu thế giới này, nhưng khẩu hiệu hô quá lớn rồi, không chết thì không thể ăn nói với người đời. Cho nên Mishima là một người thật thà, là một người rất có lương tâm, thực ra, bạn không mổ bụng thì ai quản được bạn?

Tôi phỏng đoán tiếc nuối lớn nhất trong cuộc đời Mishima chính là không thể nhìn thấy khung cảnh sau khi mình chết, anh ta chắc chắn đã tưởng tượng ra hàng nghìn hàng vạn lần khung cảnh chấn động khắp chốn sau khi mình mổ bụng, tưởng tượng ra cảnh văn học của mình nhận được sự quan tâm của văn đàn thế giới sau khi chết. Anh ta có lẽ thường xuyên bị những khung cảnh này làm cho cảm động đến rơi nước mắt, nhưng rơi nước mắt xong, sự tiếc nuối lại càng thêm nặng nề. Đây là chuyện không thể vẹn toàn cả hai mặt, muốn đạt được những mục đích này, buộc phải chết, nhưng chết rồi thì không thể nhìn thấy những khung cảnh này. Thế nên trước khi chết anh ta đã sắp xếp mọi thứ vô cùng thỏa đáng, để lại di ngôn cho vợ, tặng chiếc đồng hồ danh tiếng trên cổ tay cho đồng đảng đi theo mình, nếu như vì thiên hoàng mà không màng hiểm nguy xả thân như thế, thì có lẽ cũng chẳng còn tâm trí thảnh thơi để suy nghĩ và giải quyết những chuyện vặt vãnh lông gà vỏ tỏi này.

Cả đời Mishima, viết biết bao nhiêu tác phẩm, làm biết bao nhiêu chuyện, cuối cùng lại dùng cách cực đoan như thế để kết thúc cuộc đời mình, thoạt nhìn thì vô cùng phức tạp, nhưng thực ra lại vô cùng đơn giản. Mishima sinh ra vì văn học, chết vì văn học. Anh ta là một nhà văn từ đầu đến chân. Hoạt động chính trị của anh ta thực chất là mang tính văn học và vì văn học. Nghiên cứu Mishima bắt buộc phải xuất phát từ văn học, dùng quan điểm văn học và phương pháp văn học, bất kỳ phương pháp phi văn học nào cũng sẽ bóp méo Mishima. Mishima là một con người có đủ hỉ nộ ái ố, nhưng nhát dao cuối cùng ấy đã khiến anh ta trở thành thần thánh.

Mishima vốn dĩ chẳng có điểm gì khó hiểu, nhưng cũng chính nhát dao cuối cùng ấy đã khiến anh ta trở thành một ẩn số khổng lồ. Nhưng mấy chục năm sau, chúng ta vẫn phải tổ chức hội nghị để nghiên cứu anh ta, và đáp án của ẩn số ấy cũng sẽ được giải mã. Thứ mà anh ta muốn chính là hiệu quả này.

Là một nhà văn, Mishima là người kiệt xuất, nhà văn kiệt xuất không chỉ có một mình Mishima, nhưng nhà văn dám đâm dao vào bụng mình thì chỉ có duy nhất một mình Mishima.

Một tâm hồn như thế không thể nào được an nghỉ.

(Hết)