Mười năm trước, tôi từng theo một đoàn đại biểu nhà văn đi thăm Tây Đức. Giờ nghĩ lại, tại những thành phố xinh đẹp của Tây Đức ấy, đi đến đâu cũng có thể bắt gặp những chú chó được dắt đi bởi những người đàn ông hoặc phụ nữ ăn mặc chải chuốt. Từ đầu Bắc chí đầu Nam nước Đức, tôi chưa từng thấy một con chó hoang nào. Giống chó ở Đức thực sự rất phong phú đa dạng. Có con ngốc nghếch to như bò, có con nhỏ nhắn tinh tế như thỏ, có con lông dài bay bổng như người đẹp, có con mặt nhăn môi rách như quỷ dữ. Hầu như cổ của tất cả những con chó đều buộc một sợi xích. Thỉnh thoảng cũng có thể thấy một con chó đã tháo xích, nhưng trên cổ vẫn đeo vòng da. Sợi xích ấy được chủ nhân của nó cầm ở tay ngay phía sau, có thể móc vào bất cứ lúc nào. Ngay cả những con chó đã được tháo xích ấy, cũng ngoan ngoãn đi sát gót chủ nhân như những đứa trẻ ngoan, chủ đi nhanh nó đi nhanh, chủ đi chậm nó đi chậm, không có xích mà trông như có xích, nhìn thôi cũng khiến người ta cảm động.
Ở Munich, tôi thấy một con vật to lớn nhìn giống chó mà không phải chó, đang lững thững đi theo sau một cô nàng tóc vàng xinh đẹp. Người phụ nữ đó hở ngực hở lưng, ngẩng cao đầu bước tiến, con quái vật ở phía sau cô ấy trông oai phong lẫm liệt, dáng đi oai hùng như sói như hổ. Trong lòng tôi vô cùng sợ hãi, bởi vì có đánh chết tôi cũng không thể ngờ trên đời lại có loài động vật thế này. Nó là sản phẩm lai giữa hổ và cừu chăng? Khi thấy tôi nhìn nó, nó cũng lạnh lùng nghiêng đầu liếc tôi một cái, ánh mắt ẩn giấu sau chùm lông dài xanh biếc mang theo sát khí bức người. Cái móng vuốt to hơn cả nắm đấm của nó nện lộp cộp xuống mặt đất, chiếc đuôi lê thê phía sau trông giống như một chiếc chổi lớn. Thử đặt thứ này vào chốn thâm sơn cùng cốc, chắc chắn nó sẽ là một vị đại vương khiến bách thú khiếp vía, nhưng khi đi sau một người phụ nữ, trên cổ lại đeo thêm sợi xích, thì nó cũng chỉ đành làm một con chó mà thôi.
Tại một quán ăn nhỏ bên đường cao tốc, tôi thấy một cặp trung niên ăn mặc trang trọng, giống như đang chăm sóc em bé, dùng một chiếc đĩa bạc để đút sữa cho một con chó già nhỏ xíu nặng tối đa chừng hai cân. Con chó này thở hổn hển nhè nhẹ, khiến tôi liên tưởng đến những mỹ nhân cổ điển Trung Quốc. Nó dùng chiếc lưỡi đỏ nhỏ xíu liếm một ít sữa, rồi lắc lắc đầu. Người phụ nữ lầm bầm một câu ngoại ngữ, tuy tôi không nghe hiểu, nhưng tôi có thể đoán được ý cô ấy. Chẳng qua cũng chỉ là: Cục cưng ơi, con không uống nữa sao? Con uống có từng này thì làm sao mà đủ? Con chó già nhỏ bé ấy tiếp tục lắc đầu. Người đàn ông liền lấy từ trong chai ra một cây xúc xích màu vàng óng, đưa vào miệng con chó nhỏ. Xúc xích chúng ta ăn đôi khi chẳng thấy thơm chút nào, nhưng cây xúc xích mà người đàn ông này dùng để cho chó ăn thì thực sự thơm nức mũi. Con chó nhỏ ngửi ngửi cây xúc xích đó rồi không ăn. Trong lòng tôi dâng lên cảm giác phẫn nộ. Mười năm trước tư tưởng của chúng ta không giống như bây giờ, cuộc sống của chúng ta cũng không thể so sánh với hiện tại. Mục đích tôi nói điều này là để thừa nhận rằng mùi thơm của cây xúc xích ấy đã khơi gợi sự thèm ăn trong tôi. Mười năm trước tôi không có dũng khí để thừa nhận, mười năm sau tôi có thể thẳng thắn thừa nhận điều đó. Thực ra, tất cả chỉ là cái gọi là danh phận, Thượng đế sinh ra vạn thứ, vốn dĩ đâu có dán nhãn đâu là thức ăn cho chó, đâu là thức ăn cho người. Cây xúc xích chất lượng hảo hạng mà con chó nhỏ người Đức kia không thích ăn ấy, đã khơi gợi sự thèm ăn của tôi hoàn toàn là chuyện rất bình thường. Nếu là bây giờ, tôi sẽ xin người đàn ông Đức kia một cây để ăn. Cho hay không là chuyện của ông ta. Ông ta dùng giấy gói cây xúc xích mà con chó nhỏ không ăn lại rồi ném vào thùng rác. Trong lòng tôi cảm thấy vô cùng tiếc nuối. Người đàn ông dùng một chiếc khăn tay trắng như tuyết lau cái miệng nhỏ cho con chó của ông ta, rồi mới cùng người phụ nữ của mình ngồi xuống ăn cơm.
Lại có một lần, chúng tôi ngồi trên xe buýt nhỏ, chạy băng băng trên đường lớn. Từng chiếc xe hơi sang trọng vượt qua xe chúng tôi hết chiếc này đến chiếc khác, vút qua, vút qua, lại vút qua. Tôi chợt nhìn thấy, ở hàng ghế sau của một chiếc xe Mercedes vừa vượt qua chúng tôi, đang ngồi xổm một con chó Bắc Kinh nhỏ xíu với vẻ mặt cười hì hì. Tên này thậm chí còn sủa về phía xe chúng tôi, hình như đang chê xe chúng tôi chạy quá chậm. Trong lòng tôi rất tức giận, chỉ hận không thể tóm cổ nó xuống đá cho một phát. Nhưng nó rất nhanh đã theo chiếc Mercedes phóng đi mất tăm. Tôi chợt nghĩ: Con chó này nếu bị chóng mặt, liệu có nôn mửa hay không? Nếu nôn mửa chẳng phải sẽ làm bẩn chiếc xe hơi sang trọng kia sao?
Lại có một lần nữa, không nhớ rõ là ở thành phố nào, bên cạnh một nhà thờ, nằm gục một tên lang thang có bộ râu quai nón màu đỏ lửa. Hạng người ấy trước sau có năm con chó vây quanh quấn quýt, trông như năm đứa con của hắn. Năm con chó này con nào con nấy còn đẹp hơn con trước, trên người không bẩn, lông cũng rất mượt mà, trông không giống dáng vẻ thiếu ăn. Còn chủ nhân của những con chó thì lại xanh xao vàng vọt. Trước mặt hắn và chúng là một chiếc đĩa, bên trong đựng mấy đồng xu. Mỗi khi có người đi qua trước mặt hắn và chúng, lão lang thang lại nói mấy câu, giọng vô cùng trầm đượm. Lão già nói xong, năm con chó cũng hùa theo sủa mấy tiếng, âm thanh cũng rất trầm đượm. Hắn và chúng thể hiện một thái độ vô cùng thâm trầm, vô cùng khiêm tốn.
Tôi hỏi người phiên dịch của chúng tôi: Họ đang nói gì thế?
Người phiên dịch đáp: Lão già nói hãy thương xót cho năm con chó vô gia cư này đi.
Tôi hỏi: Thế còn chó, chó nói gì?
Người phiên dịch cười nói: Tôi không hiểu tiếng chó.
Tôi nói: Cậu không hiểu nhưng tôi hiểu, chắc chắn con chó đang nói, hãy thương xót cho người đàn ông vô gia cư này đi chứ!
Nhìn thấy quá nhiều loài chó kỳ lạ muôn hình vạn trạng ở nước Đức, thế là tôi lại nghĩ đến những con chó ở quê nhà và những câu chuyện về chó mà người quê từng kể. Tôi có một thói quen rất xấu, đó là bất kể ra ngoài nhìn thấy chuyện gì, cũng luôn thích mang ra so sánh với những việc tương tự ở quê nhà, mà hễ so sánh thì rất dễ nói ra những lời không nên nói, vì thế mà đắc tội với rất nhiều người. Sau này sẽ cố gắng sửa đổi vậy. Chó ở quê hương chúng ta rất ít con có vòng xích trên cổ, thế nên, dẫu chó quê tôi không được uống sữa cũng chẳng được ăn xúc xích, nhưng chúng tự do hơn chó ở Đức. Xúc xích tuy ngon, giá trị tự do còn cao hơn. Ban ngày chúng lang thang chốn đồng nội, ban đêm nằm phục bên đống rơm, thích trông nhà cho chủ thì sủa vài tiếng, không thích trông nhà thì ra ngoài tung hoành. Trên thực tế cũng vui vẻ hơn chó Đức.
Vào giữa thập niên 70, tôi từng làm bảo vệ một thời gian ở trại nuôi heo của đại đội, mỗi đêm đều phải đấu tranh với đám chó đến trộm cám heo. Tôi ôm một khẩu súng săn tự chế, mai phục sau bức tường đất. Dưới ánh trăng bạc, nhìn thấy chúng nhấc chân rón rén bước tới. Mắt chó xanh rờn, trông giống như lửa ma trơi. Thấy đã đến gần, tôi liền bóp cò. Một tiếng nổ động trời vang lên, chó ré lên thảm thiết rồi bỏ chạy. Không phải tay súng của tôi kém, mà là tôi không dám bắn chết chúng. Đều là chó nhà người trong thôn, bắn chết rồi rất khó ăn nói. Đây gọi là đánh chó cũng phải nể mặt chủ.
Hoạt động văn hóa trong thôn rất ít, đụng phải cảnh "chó giao phối" thì náo nhiệt chẳng khác nào ăn Tết. Thường là khi thấy hai con chó quấn lấy nhau xoay vòng vòng, là chúng tôi bắt đầu hưng phấn. Một khi chúng giao phối thành công, chúng tôi sẽ cầm gậy gộc hoặc gạch vụn, ù ù kéo tới, giống y như đám đặc vụ địch nhảy dù trốn chạy bị lùa bắt ở bãi biển năm xưa. Có một câu đố vui thế này: "Bốn tai hướng lên trời, tám chân chạm đất, ở giữa một trục xoay, hai đầu cùng thở." Chính là ám chỉ việc "chó giao phối" đấy. Chúng dính chặt vào nhau, kéo qua kéo lại lẫn nhau, đi lại vô cùng bất tiện, bị chúng tôi đánh cho kêu trời khóc đất. Không chỉ đám trẻ chúng tôi ghét chó đánh, người lớn cũng tham gia vào hoạt động tội ác này. Nhưng vào thời điểm bấy giờ, chúng tôi lại không hề cho rằng làm như vậy là bất nhân với loài chó. Bởi vì trong dân gian đồn đại rằng, "chó giao phối" mà không đánh cho tách ra, thì một ngày không tách chó cái chết, hai ngày không tách chó đực chết. Có lời đồn đại như vậy làm điểm tựa, chúng tôi đánh "chó giao phối", chính là tích đức hành thiện rồi. Sau này khi tôi vào thành phố, mới hiểu ra những lời đồn ở nông thôn toàn là nhảm nhí.
Giờ nghĩ lại, chó ở Đức đều không thích sủa, có sủa cũng chỉ sủa khe khẽ, hình như sợ làm phiền đến người khác vậy. Chúng ta đến nước Đức, tính ra cũng coi như người ngoại quốc, nhưng đám chó Đức ấy phớt lờ chúng tôi luôn. Tôi nhớ có lần đoàn chúng tôi mười mấy người đến nhà một cô gái Đức ở ngoại ô Hamburg làm khách, con chó sói to lớn nhà cô ấy hoàn toàn phớt lờ những người khác, lười biếng đến mức đầu cũng không thèm ngẩng lên, duy chỉ có mình tôi là nó sủa vang trời. Có người nói đùa với tôi rằng: Ngay cả chó cũng biết cậu không phải người tốt. Thế mà tôi lại vì câu nói đó mà đắc lý hồi lâu. Lý do tôi đắc lý là vì: Ngoài tôi ra, những người đi cùng hôm đó, ngay cả chó cũng lười thèm đếm xỉa đến họ. Vài năm trước, có một nhà văn Đức đến thôn chúng tôi, chó trong thôn cứ mười đồn trăm, trăm đồn nghìn, tất cả đều kéo đến, tập trung ở sân phơi lúa bên ngoài nhà tôi, cùng nhau sủa vang trời. Nhà văn Đức đó sợ đến tái mặt, tôi liền bảo ông ấy: Đừng sợ, chúng đang chào đón ngài đấy!
Có lẽ vì thiên vị, tôi vẫn cảm thấy chó ở quê mình tốt hơn. Chó Đức thì quá ngạo mạn, chó quê tôi mới nhiệt tình làm sao. Chó Đức là đồ chơi của người Đức, chó quê tôi là bạn của chúng ta. Chó quê tôi có thể chạy có thể nhảy, gào thét ầm ĩ, cực kỳ phóng khoáng, không có tu dưỡng tốt như chó Đức, nhưng cũng không âm trầm như chó Đức. Đương nhiên chó quê mình cũng sẽ vẫy đuôi nịnh nọt chủ, nhưng chó nịnh người vẫn tốt hơn người nịnh chó. Đương nhiên chó quê chúng ta cũng không phải là chó thật sự, chó thật sự kỳ thực chính là loài sói.
Năm mươi phần trăm chó ở Đức không có đuôi, hỏi ra mới biết, hóa ra là đã phẫu thuật cắt đi rồi. Tôi hỏi những người đi cùng: Các anh có biết tại sao phải cắt đuôi chó đi không? Người thì bảo không biết, người thì bảo là vì thẩm mỹ. Tôi nói: Các anh nói đều sai cả. Quê chúng tôi có một câu câu đố vui, gọi là "chó không đuôi nhảy tường — lanh lẹ", cắt đứt đuôi chó đi, chính là để giúp chúng nhảy tường cho dễ.
Ở Đức có một con sông, tên là sông Rhine. Năm xưa khi tôi học trước tác của Mác, đã biết nước Đức có con sông này rồi. Dòng nước sông này trong mắt chúng tôi trông đã rất trong lành, thế mà vẫn có một số người Đức cãi nhau với chính phủ, nói rằng họ đã làm ô nhiễm dòng sông. Giống như tất cả những con sông lớn trên thế giới, hai bên bờ sông Rhine cũng có rất nhiều thành phố. Có một thành phố tên là Bonn, lúc bấy giờ vẫn là thủ đô của Tây Đức. Trong thành phố có rất nhiều người, lại có rất nhiều chim, hơn nữa chim không hề sợ người.
Tôi ngồi bên bờ sông ngắm nhìn dòng nước, một con vịt hoang mập mạp lững thững đi tới. Nó dùng đôi mắt đen láy nhỏ xíu nhìn tôi, còn kêu cạc cạc với tôi. Tiếp theo lại có mấy con vịt hoang đi tới, con nào con nấy hiếu kỳ nhìn tôi. Tôi vừa vươn tay ra, liền chạm được vào bộ lông vũ của chúng. Lúc ấy tôi thực sự rất muốn bắt mấy con mang về nướng ăn, nhưng lại sợ bị người ta bắt được sẽ làm mất mặt người Trung Quốc. Tôi từng viết một cuốn tiểu thuyết, kể về câu chuyện một tên nhà nghèo đi săn vịt hoang. Hắn mai phục trong một đám rơm cao lương, nhìn ánh tà dương dần khuất, nhìn từng đàn vịt hoang sà xuống vũng nước trước mặt. Hắn muốn bắn thêm vài con vịt hoang nữa, nên cứ nhồi đạn liên tục vào súng. Kết quả cuối cùng đương nhiên chẳng ra gì, hắn tham lam quá mức, nạp đạn quá nhiều, kết quả là nổ tung nòng súng, vịt hoang chẳng bắn được con nào, ngược lại còn tự thổi bay mạng sống của chính mình.
Mấy năm gần đây, ý thức bảo vệ môi trường của người Trung Quốc cũng đang dần tăng lên, nhà nước cũng ban hành luật bảo vệ động vật. Nhưng những vụ săn bắt trộm động vật quý hiếm vẫn liên tục xảy ra. Có kẻ bắn hạ thiên nga, lại có kẻ giết gấu trúc làm sủi cảo. Xem ra chỉ có luật pháp thôi thì chưa đủ. Nếu trong bụng bách thần bách tánh không có chút dầu mỡ nào, thì dạo luật gì cũng chẳng cản nổi đám thèm ăn gan lì đó. Ăn no rồi mới có thể bàn chuyện văn minh, ăn no rồi mới có thể học tập văn hóa. Tôi không đời nào tin nổi, khi người Đức nghèo đến mức cơm không đủ ăn, họ còn tâm trí đâu mà đi bảo vệ động vật. Có bảo vệ được thiên nga, cũng chẳng màng tới việc bảo vệ vịt hoang.
Đương nhiên cũng không thể quy chụp mọi vấn đề vào chuyện ăn no hay chưa no. Hồi tôi làm lính dưới chân núi Lang Nha, đời sống bộ đội rất tốt, bữa nào cũng có đồ ăn béo ngậy. Nhưng trong cơ quan có một vị cán sự, ngày nào cũng xách một khẩu súng hơi đi bắn chim. Chim oanh, chim cuốc, ác là, quạ đen, gõ kiến... hắn nhìn thấy con gì là bắn con nấy. Tên này thiện xạ vô cùng, hầu như trăm phát trăm trúng. Ngày nào cũng có hàng chục con chim bỏ mạng dưới tay hắn. Lúc đó tôi mới biết chim gõ kiến có tới mấy chủng loại. Sau khi chim gõ kiến chết, cái lưỡi sẽ thè ra ngoài, trông giống hệt như quỷ treo cổ. Cái lưỡi của chim gõ kiến giống như một chiếc nêm thịt, ở chóp còn mang theo một chiếc móc nhỏ. Hắn bắn chết nhiều chim như vậy, tiện tay liền ném lên bệ cửa sổ, hắn không ăn, để cho kiến ăn. Vì chuyện này mà tôi còn khuyên can hắn, nhưng hắn hoàn toàn phớt lờ tôi. Tôi lén lút đi tố cáo hắn một vố, kết quả là đắc tội với hắn luôn.
Con người kỳ thực là loài động vật phức tạp nhất. Con người là thiện lương nhất, cũng là tàn độc nhất. Con người là thảm hại nhất, cũng là hách dịch nhất. Có lẽ sẽ có một ngày, con người phải từ bỏ vị trí bá chủ trái đất. Chỉ là vào thời điểm đó, thể xác tôi có lẽ đã chuyển hóa thành vật chất khác. Tôi có lẽ đã biến thành một bó hoa tươi, có lẽ đã biến thành một đống phân chó. Nhưng tôi vẫn hy vọng có thể biến thành một chú chim, biến thành một con vịt hoang thong thả dạo bước bên bờ sông Rhine cũng được.
Nào ngờ trong thành phố Bonn cũng có chim sẻ, dáng vẻ của chúng chẳng có gì khác biệt so với chim sẻ Trung Quốc. Trên tấm biển hiệu của một quán cà phê, có một cái tổ chim sẻ vô cùng đường bệ, rất thấp, giơ tay ra là có thể chạm tới. Nghe nói các chữ cái ghép lại trên biển hiệu chính là Beethoven, chim sẻ sinh con đẻ cái ngay trên đầu Beethoven, phóng uế bừa bãi.
Chim sẻ ở Trung Quốc từng phải chịu đại nạn, chỉ một tiếng lệnh vang lên, súng bắn, lưới vây, khua chiêng gõ mõ dọa dẫm, suýt chút nữa thì tuyệt chủng. Một quốc gia khổng lồ, mấy trăm triệu nhân khẩu, hợp sức lại để đối phó với một loài chim nhỏ, hành vi này vừa hoang đường vừa buồn cười, có một không hai trong lịch sử loài người. Tôi từng xem qua một tài liệu, viết về việc mấy nhà khoa học liên hiệp viết thư cho Mao Trạch Đông để giải cứu chim sẻ, lúc đó mới biết chuyện tiêu diệt chim sẻ này không hề đơn giản. Nếu không có chiến dịch "Diệt trừ bốn loài hại" tiêu diệt chim sẻ vào thập niên 50, thì có lẽ cũng sẽ chẳng có phong trào "Phá tứ cựu" tiến hành "Cách mạng Văn hóa" vào thập niên 60, rất có thể cũng sẽ chẳng có "Bè lũ bốn tên" cần phải bị "đập tan". Muốn "đập tan" bốn con người ấy, dẫu họ là kẻ xấu, nghĩ đến thôi cũng thấy đáng sợ rồi. Tôi còn từng đọc một câu chuyện cổ tích do một nhà văn khá nổi tiếng viết, kể về một gia đình chim sẻ, hai con chim sẻ già, hai con chim sẻ con, phải trải qua những bi kịch trong phong trào tuyệt diệt chim sẻ. Hai con chim sẻ con, một con bị súng chun bắn chết, một con bay không nổi rơi xuống đất bị bắt sống. Chim sẻ già đập đầu vào đường dây cao thế chết tươi, chỉ còn lại chim sẻ con mái, mãi mới trốn về được cái tổ của nhà mình. Ban đêm, nó trốn trong tổ khóc nức nở, một luồng ánh sáng mạnh chiếu vào, nó bị một đứa trẻ bóp chết tươi. Nhà văn đó viết câu chuyện này để phụ họa theo phong trào, nhưng ông ấy hoàn toàn không hiểu được ý nghĩa thực sự của phong trào này.
Ngựa ở Đức cũng giống như chó ở Đức, từ lâu đã biến từ tư liệu sản xuất thành món đồ chơi. Thời đại huy hoàng của loài ngựa ở Đức đã chấm dứt — kỳ thực ở Trung Quốc cũng sắp sửa kết thúc rồi. Đây là chuyện bất đắc dĩ. Trong lịch sử văn minh của loài người đã trộn lẫn biết bao nhiêu phân ngựa và phân chó. Ngựa từng là trợ thủ quan trọng biết bao của loài người, nhưng giờ đây thì chẳng còn chút quan trọng nào nữa. Lúc ấy tôi lại nhớ đến "Sông Đông êm đềm", nhớ đến miêu tả đặc sắc của Sholokhov về loài ngựa. Ông viết con ngựa mà Aksinya cưỡi trước lúc lâm chung có một tật xấu: Rất thích cúi đầu gặm đầu gối của người cưỡi ngựa. Con ngựa này mới có cá tính làm sao. Giờ đây tôi lại nhớ đến cuốn sách bán chạy mang tên "Người ra lệnh cho ngựa", đọc lên là biết do một kẻ chẳng hiểu gì về ngựa viết. Tôi từng theo lời mời của biên tập viên phụ trách cuốn sách này, viết một bài viết quảng cáo, trong đó chỉ có một câu là khiến tôi vừa ý: Kỳ thực, loài người chưa bao giờ dám nhìn thẳng vào đôi mắt xanh thẳm của loài ngựa.
Tôi chỉ gặp ngựa ở Đức có một lần, đó là tại một đồng cỏ ở ngoại ô Stuttgart. Chủ nhân của bầy ngựa là một người đàn ông lực lưỡng mặt đỏ gắt, trên người tỏa ra mùi phân ngựa khiến tôi cảm thấy vô cùng gần gũi. Nghe nói ông ta cực kỳ giỏi cưỡi ngựa, từng giành huy chương vàng tại các hội thi mã thuật quy mô lớn. Người đàn ông lực lưỡng ấy có một người vợ nhỏ nhắn, mặc quần jean, rất tháo vát, khỏi phải nói chắc chắn cũng là một nữ tướng trên lưng ngựa. Ông ta còn có một cậu con trai đang học mẫu giáo trong thành phố, một cô con gái tinh xảo nhỏ bé như búp bê vải, và một người mẹ già tất bật ngược xuôi. Đây là một gia đình hạnh phúc.
Chúng tôi bước vào chuồng ngựa của chủ nhà, nhìn thấy mấy con ngựa to béo tròn vo mập mạp. Lại có một con ngựa nhỏ khiến tôi cảm thấy kinh ngạc vô cùng. Nó to hơn cừu non chẳng bao nhiêu, nhưng lại không phải ngựa con. Người phiên dịch của chúng tôi nói đây là ngựa lùn (miniature horse), loại lớn không nổi. Đây có phải là ngựa không? Tôi thực sự cảm thấy đau lòng. Đây rốt cuộc là giống ngựa do loại người nào lai tạo ra vậy!
Chủ nhân phái người vào thành phố đón con trai ông ta trở về, để biểu diễn mã thuật cho chúng tôi xem. Cậu bé thay toàn bộ trang phục mã thuật, dắt con ngựa lùn nhỏ bé kia từ trong chuồng ra, thuần thục chuẩn bị yên cương cho nó. Cô con gái nhỏ vừa mới biết đi lẫm chẫm chạy đến giật đuôi ngựa, trông rất đáng sợ, nhưng bố mẹ con bé chẳng thèm bận tâm hay quản lý. Cậu bé dắt ngựa ra trường huấn luyện, con bé đuổi theo ngựa khóc lóc. Người mẹ liền quăng con bé lên lưng ngựa, thế là nó liền mỉm cười.
Hãy nói về cô bé này đi. Con bé mặc một chiếc quần đùi da màu đỏ có quai đeo, một đôi giày da nhỏ màu đỏ, một chiếc áo sơ mi cúp nách ca rô đỏ. Mái tóc màu vàng được chải thành hai bím tóc nhỏ. Làn da mịn màng tựa như kem tươi. Đôi mắt xanh thẳm như hồ nước. Đôi môi đỏ mọng như quả anh đào. Con bé tinh xảo đến mức chẳng giống một đứa trẻ thật sự chút nào.
Cậu bé cưỡi ngựa nhỏ chạy quanh sân. Thoạt đầu chạy không nhanh, càng chạy càng nhanh. Bốn móng guốc nhỏ xíu của nó khẩn trương khua động, khiến tôi liên tưởng đến những ngón tay của các nữ nhân viên kiểm đếm tiền tốc độ cao trong các ngân hàng lớn. Chạy được một lúc, con ngựa nhỏ dưới sự điều khiển của đứa trẻ ấy, lao thẳng về phía chướng ngại vật, vút một tiếng liền bay qua. Phần bụng con ngựa nhỏ sượt qua thanh xà gồ. Chúng tôi vỗ tay. Lại qua thêm một lần nữa, chúng tôi lại vỗ tay.
Ở nước Đức, tôi có một cảm giác: Đồ thật cứ ngỡ như đồ giả, còn đồ giả thì ngược lại trông như đồ thật. Tỷ như hoa quả trên thị trường, màu sắc rực rỡ, bề mặt sáng bóng, tất cả đều quá đà, khiến người ta nghi ngờ chúng được làm bằng nhựa hoặc bằng sáp. Một số vật giả, tỷ như những đóa hoa giả bày trên bàn, khiến bạn không kìm được mà muốn ghé vào ngửi hương thơm của chúng. Ngựa ở Đức cũng giống như ngựa giả vậy, quá sạch sẽ, quá láng bóng, chẳng có lấy một chút hoang dã nào của loài ngựa.
Tôi lại nhớ đến những con ngựa ở quê nhà, sau khi mặt đất đóng băng, bèn ra chốn đồng hoang gặm mầm lúa mì. Một vầng thái dương đỏ rực từ từ nhô lên, đồng nội muôn hồng thur tía, trên những mầm lúa mì vương vương những hạt sương giá hồng phấn. Con ngựa đỏ nhà tôi mình đẫm mồ hôi lấp lánh, há miệng gặm mầm lúa mì, thảnh thơi vẫy đuôi, đôi mắt xx sáng ngời, rạng rỡ tựa như khối thủy tinh màu xanh. Tôi lạnh đến mức đôi tai đỏ bừng, đứng trên con đê lớn bên sông, cất cao giọng gọi lớn những con ngựa nhà mình: Ngựa ơi—— hý hý hý…… Từ chốn xa xôi, những con ngựa nhà tôi ngẩng cao đầu, lắc lư chiếc bờm đỏ rực, phi nước đại lao tới. Dưới sự dẫn dắt của nó, hàng chục con ngựa cùng nhau cuồng còng phi nước đại, giống như hàng chục dải lụa đang cuộn sóng, tựa như một dòng sông muôn màu đang cuộn trào sóng lượn.
