Ngày 26 tháng 12 năm 2004, dưới sự lên kế hoạch tỉ mỉ của nhà văn sống tại Nhật Mao Đan Thanh và ông Cao Điền Anh Kiệt - Trưởng phòng Giao lưu Kinh tế tại Bắc Kinh của thành phố Sapporo (thủ phủ Hokkaido), tôi đã cùng đoàn sáng tác và phóng viên của các nhà văn, nhà báo Trung Quốc đặt chân lên mảnh đất Hokkaido hằng ao ước. Hành trình mười hai ngày, đi qua ba nghìn dặm. Trong suốt thời gian đó, tôi đã thấy vô số kỳ cảnh, ăn rất nhiều món ngon. Trải nghiệm những cảm giác độc đáo như "lộ thiên phong lữ" (tắm suối nước nóng ngoài trời), và được tận mắt thấy những sinh vật kỳ diệu như "cầu tảo". Tất cả những điều này đều đã được thể hiện qua những bài viết hay và bức ảnh của các phóng viên đồng nghiệp được tuyển tập trong cuốn sách này, bản thân tôi tự biết tay nghề kém nên không dám lặp lại. Nhưng liên quan đến thể lệ của cuốn sách này, tôi bắt buộc phải có một bài viết. Đành phải bám vào những gì các vị tiên sinh, phu nhân chưa viết để chắp vá thành văn, làm cho đủ số lượng.

Tôi trộm nghĩ, những thắng cảnh du lịch trên thế gian hấp dẫn du khách, ngoài cảnh đẹp và món ngon ra, còn có con người đẹp đẽ. Con người đẹp đẽ ở đây không chỉ chỉ những người phụ nữ xinh đẹp, cũng không chỉ chỉ ngoại hình tốt đẹp của con người, mà thứ có thể an ủi tâm hồn lữ khách lâu dài chính là những mỹ đức như sự phác thảo, lương thiện, tinh thần kính nghiệp... được thể hiện bởi người dân nơi đây.

Sắp xếp lại tâm tư, tựa như đang lật xem những bức ảnh được lưu trong máy ảnh kỹ thuật số. Điều hiện lên đầu tiên chính là pho tượng thạch cao của Thạch Xuyên Trác Mộc tại công viên Đại Thông, thành phố Sapporo. Đây là một nhà thơ đã qua đời, người chụp ảnh chung với tôi là bức tượng đồng của ông. Nhờ có bài thơ Haiku của ông rằng "Đêm mùa thu, trên phố đượm hương ngô nướng", tôi cảm thấy ông và tâm hồn mình như hòa làm một. Đêm mùa thu tĩnh lặng u tịch đó, lò ngô nướng ở góc phố đó, ánh đèn sáng rực đó, làn khói lượn lờ đó, hương thơm thoang thoảng đó, người đi đêm cô độc và người nướng ngô cô quạnh đó, đều đông đặc lại trong câu thơ giản dị, trong trí tưởng tượng, lập tức có thể khôi phục lại, giống như quả cầu tảo kỳ diệu kia, dù có phơi khô một trăm năm, thả vào nước là có thể hồi sinh. Nhờ có thi ca, ông thực sự đã đạt được sự trường sinh.

Tiếp theo là nữ sinh đại học Tiểu Thiển Tinh Tử ở khu trượt tuyết Đại Thương Sơn, mặc bộ đồ trượt tuyết màu đỏ, trên hàng lông mi chuốt mascara đọng những bông sương trắng, khuôn mặt đỏ hồng như đóa mai đỏ trong tuyết, tràn ngập tinh thần khỏe mạnh vươn lên. Tôi trò chuyện với cô ấy, máy quay ở phía sau ghi hình, các phóng viên vây quanh chụp ảnh. Cô ấy hơi ngượng ngùng, quả là một cô gái tốt. Cô ấy nói mình là sinh viên năm thứ hai Đại học Hokkaido, chuyên ngành vật lý, đến đây trượt tuyết không vì công danh, mà vì sở thích, vì muốn mạo hiểm, để rèn luyện lòng dũng cảm của bản thân. Chúng tôi đã nhìn thấy bóng dáng hiên ngang bay lượn của cô ấy ở dưới núi và trên núi. Tôi hỏi cô ấy rằng, trong khoảnh khắc bay vút lên không trung, có cảm giác chắp cánh bay lượn như loài đại bàng không, cô ấy cười mà không đáp, nụ cười thật thuần khiết và ngây thơ.

Xuất hiện tiếp theo là Cao Điền Úc Tử - bà chủ tiệm trà cầu tảo với nụ cười rạng rỡ, một phụ nữ trung niên yếu đuối. Tiệm trà của cô ấy có không gian chật hẹp, một vòng bàn bao quanh chiếc bàn làm việc. Trần nhà vì khói bếp nhiều năm hun đốt đã đen bóng và sáng bóng như được quét men. Một nơi nhỏ như vậy lại có thể nhồi nhét mười tám thực khách chúng tôi. Vây quanh cô ấy, nhìn cô ấy thao tác, chờ đợi cô ấy chia sẻ những món ăn ngon cho chúng tôi thưởng thức. Cô ấy vừa là bà chủ, vừa là đầu bếp chính, lại vừa là người tiếp đãi. Khung cảnh lúc bấy giờ khiến tôi nhớ đến một người mẹ và những đứa con ngồi quây quần bên bàn, cũng nhớ đến một chiếc tổ chim, trong tổ có những chú chim non đang rướn cổ chờ chim mẹ đến mớm mồi. Sự liên tưởng này không hề phù hợp với thân phận và tuổi tác của chúng tôi, có vẻ hơi ra vẻ, nhưng sự liên tưởng này, cho đến tận hôm nay, vẫn khiến tôi cảm động. Sự chăm chỉ và khiêm nhường của phụ nữ Nhật Bản, sự nhiệt tình và lòng biết ơn xuất phát từ tận đáy lòng của người buôn bán Nhật Bản đối với khách hàng, tất cả đều khiến tôi khó lòng quên được. Đêm hôm đó, chúng tôi đã thưởng thức rất nhiều món ngon khiến người ta phải vỗ bàn tán thưởng, mỹ vị rồi sẽ phơi phai, nhưng khuôn mặt mỏi mệt nở nụ cười ẩn hiện trong làn khói của bà chủ quán sẽ khiến chúng ta khắc ghi suốt đời.

Ông Thạch Điền Dũng - người chăn ngựa của Nông trại Kentucky vùng Nhật Cao, lúc này dường như đang đứng trước mặt tôi. Vóc dáng cao lớn vạm vỡ, mang phong thái hào sảng đặc trưng của người có thể thuần hóa những con ngựa bất kham. Gió lạnh buốt giá, đồng tuyết mịt mùng, những chú ngựa Anh thuần chủng đang phi nước đại trên bãi cỏ. Đây là một người hiểu tiếng ngựa, cũng là một doanh nhân có chí hướng lớn. Ở khu Thông Châu, Bắc Kinh, ông cũng có một trang trại ngựa, và đang lên kế hoạch xây dựng thêm vài trang trại ngựa nữa ở khu vực Tây Bắc Trung Quốc. Ông tin rằng trong tương lai không xa, khu vực đại lục Trung Quốc cũng sẽ có rất nhiều nơi cần đến những chú tuấn mã tao nhã như thiên nga. Trong căn biệt thự bên bờ biển ấm áp như mùa xuân của ông, chúng tôi vừa uống cà phê nóng hổi vừa trò chuyện về ngựa với ông. Ông rành mạch như đếm súc vật quý hiếm đối với các loài ngựa nổi tiếng trên thế giới, nắm rõ như lòng bàn tay các trang trại ngựa khắp nơi ở Trung Quốc. Đây là một người thực sự hiểu ngựa, yêu ngựa, ngay cả rất nhiều biểu cảm của ông cũng giống loài ngựa. Ông đã cung cấp cho chúng tôi một thực đơn dành cho ngựa: yến mạch, cỏ linh lăng, hạt hướng dương, mật ong, tỏi, tương đậu... Ăn ngon thật đấy, những chú ngựa hạnh phúc này. Bước ra từ nhà ông, chúng tôi lên đài quan sát của nông trại, nhìn thấy mấy kỵ sĩ đang tắm cho mấy con ngựa vừa vận động xong. Phía sau nhà ông, những con sóng màu xám của Thái Bình Dương đập vào các mỏm đá, phát ra tiếng gầm rú lười biếng.

Nối tiếp người chăn ngựa là Tá Cửu Gian Quán Nhất - người chăn bò của Nông trại Thảo Địch, thị trấn A Hàn. Ông đi đôi ủng cao su chống trượt, mặc bộ đồ làm việc mỏng manh, khuôn mặt và cổ tím ngón, đôi bàn tay thô kệch, làn da nứt nẻ, trên người tỏa ra mùi hương pha trộn giữa cỏ chăn gia súc và phân bò. Chúng tôi mặc những bộ quần áo dày cộp mà vẫn cảm thấy run rẩy, nhưng thần thái của ông lại điềm nhiên, dường như không cảm thấy cái lạnh. Ông dẫn chúng tôi đi xem bò sữa, xem bãi cỏ chăn nuôi, xem xưởng vắt sữa và bồn chứa sữa. Đây là một con người chất phác, khiến tôi liên tưởng đến những người anh cả, chú bác ở quê nhà. Đây là một người có ích cho xã hội, ông cung cấp sữa cho nhân dân. Nghe nói, vì chính phủ đề nghị trẻ em uống sữa, trong ba mươi năm qua, chiều cao trung bình của trẻ em Nhật Bản đã tăng thêm hai centimet. Kỳ thực, tuổi tác của người đàn ông này chưa chắc đã lớn hơn tôi; kỳ thực, nếu tôi không đi lính rời xa quê hương và theo đuổi con đường sáng tác văn học, có lẽ tôi cũng chỉ là một hộ chuyên chăn nuôi bò ở quê nhà mà thôi. Quần chúng nhân dân càng cần những người có thể cung cấp sữa cho họ, còn như tiểu thuyết gia, thừa một người hay thiếu một người đều không có gì quan trọng. Người chăn bò Tá Cửu Gian Quán Nhất và những con bò của ông đã gợi lên trong tôi tình cảm sâu sắc đối với đất đai và loài bò. Kỳ thực, trong xương tủy tôi vẫn là một người nông dân.

Dưới ngọn núi lưu huỳnh đang bốc hơi nóng xèo xèo và tỏa ra mùi vị nồng nặc, có một cặp vợ chồng già bán trứng lưu huỳnh. Trong góc lộng gió, một đống lửa trại đang cháy, dựng lên một chiếc lều nhỏ. Mặc những bộ quần áo rách rưới bẩn thỉu, đầy tay đầy mặt là bụi đất, họ ở đó, bình thản chờ đợi du khách đến mua những quả trứng được nướng chín bên lỗ thông hơi lưu huỳnh. Môi trường gian khổ, công việc nặng nhọc cô độc, lợi nhuận ít ỏi, họ đã làm việc đó suốt mấy chục năm trời. Cặp vợ chồng già nương tựa vào nhau này đã trở thành một phần phong cảnh của núi lưu huỳnh. Rất nhiều người mua trứng của họ chưa chắc đã thực sự muốn ăn, mà giống như đang cử hành một nghi lễ hơn. Những con người như thế chính là tầng lớp nhân dân lao động đích thực. Cuộc sống gian nan, nhưng trên khuôn mặt họ không có nhiều vẻ bi khổ, mà là một sự bình thản lạc quan tri thiên mệnh. Sự bình thản này khiến tôi vô cùng cảm động. Nếu ai nấy đều muốn trồi lên trước thiên hạ, đều muốn làm những chuyện oanh oanh liệt liệt, đều không muốn làm những công việc bình thường, thì thế giới này cũng sẽ chẳng thể được yên bình.

Người lớn tuổi hơn cả cặp vợ chồng già bán trứng lưu huỳnh thợ săn già ở thị trấn Đương Biệt, cụ ông Khố Điền Thanh Trị tám mươi tám tuổi. Ông đã phải nằm liệt giường nhiều ngày nay, nghe nói tôi đến thăm, liền đặc biệt ngồi dậy. Kỳ thực ông không phải vì tôi mà ngồi dậy, mà là vì người đồng hương phi thường Lưu Liên Nhân - người đã trải qua mười ba năm sống cảnh người rừng ở Hokkaido của tôi mà ngồi dậy. Theo lời người nhà ông, trí nhớ của ông đã suy giảm nghiêm trọng, nhưng nhắc đến chuyện hơn bốn mươi năm trước phát hiện và tham gia cứu giúp Lưu Liên Nhân, ánh mắt mờ đục của ông bỗng lóe lên tia sáng, trí nhớ được đánh thức, khẩu âm ú ớ cũng trở nên rõ ràng. Đây là một người đàn ông thấp bé có dung mạo bình thường, nếu không có sự tình cờ phát hiện ra cái hang mà Lưu Liên Nhân trú ẩn, người Trung Quốc có lẽ rất khó biết đến tên của ông ấy. Nhưng giờ đây, tên của ông và tên của Lưu Liên Nhân đã gắn kết chặt chẽ với nhau, ở quê hương tôi, ông gần như là một nhân vật ai ai cũng biết tiếng. Chiến tranh giống như ngọn sóng lớn đùa giỡn hai hạt cát, khiến cho hai con người chẳng có chút liên quan nào này va vào nhau, trở thành một truyền thuyết. Thị trấn Đương Biệt đã lập bia kỷ niệm và tượng điêu khắc cho Lưu Liên Nhân, đồng thời thành lập một ủy ban tuyên truyền về việc làm của Lưu Liên Nhân, rất nhiều người nhiệt tình đang làm những công việc này một cách tình nguyện. Bia kỷ niệm và tượng điêu khắc đều được làm bằng đá màu đen, tuy không cao lớn, nhưng dưới sự tôn lên của tuyết trắng xóa, lại trở nên vô cùng trang nghiêm và nặng nề. Khi xe sắp khởi hành, khuôn mặt của cụ ông áp vào kính cửa sổ nhìn chúng tôi. Tôi xuống xe đi tới, cách lớp kính gọi lớn: Sayonara, sayonara... Nói là nói vậy, nhưng tôi biết rằng, tôi sẽ không bao giờ được gặp lại cụ ông này nữa.

Chỉ cần lên xe, tiểu thư Dẫn Địa Chí Bảo - nhân viên Cục Văn hóa Du lịch thành phố Sapporo, lại không quản phiền hà mà trò chuyện với chúng tôi, kể về lịch trình sắp xếp, kể chuyện ăn uống sinh hoạt, kể những điển tích địa phương. Có mấy lần, vì quá mệt mỏi, chúng tôi đã cảm thấy phiền chán trước những lời giải thích của cô ấy. Tôi thậm chí còn gọi cô ấy là "cái máy nói", nhưng rất nhanh sau đó tôi đã hối hận. Tiểu thư Dẫn Địa đã đồng hành cùng chúng tôi suốt mười hai ngày, việc gì cũng lo lắng chu toàn, ngày nào cũng dậy sớm về muộn, vô cùng vất vả. Ngày chúng tôi đến khu trượt tuyết, cô ấy vậy mà lại dậy sớm lên núi, dẫm tuyết dò đường cho chúng tôi. Một người con gái nhỏ bé, lại có tinh thần kính nghiệp đến thế, có thể chịu khổ đến thế, thật sự rất đáng kính và đáng khâm phục. Tiệc tối Đăng Biệt, nhiệm vụ của tiểu thư Dẫn Địa sắp hoàn thành, cuối cùng cũng được thả lỏng, uống thêm một ly bia, khuôn mặt nhỏ đỏ bừng, tiếng cười nói rộn ràng, lúc này mới lộ ra bản chất nữ nhi thực sự.

Những nhân vật nối tiếp nhau kéo đến, còn có ông Hoang Tỉnh Công - Trưởng phòng Cục Văn hóa Du lịch thành phố Sapporo, người dùng sự tiêu điều dọa lui giá lạnh, ông Thiển Thôn Tấn Ngạn - Trưởng tiểu ban, còn có hai người tài xế lái xe cho chúng tôi, còn có tiểu thư Mỹ Sa, còn có tiểu thư Đông Hải Lâm Tảo Tuệ Lý có thần thái rất giống con lửng chó, giỏi ca múa, còn có ông Mộc Ốc Lộ Hỉ Nhất Lang - người từng cứu giúp Lưu Liên Nhân năm xưa, còn có thị trấn trưởng Tuyền Đình Tuấn Ngạn - người đã đề chữ lên bia kỷ niệm sự sống sót của Lưu Liên Nhân cùng bà con thôn xóm thị trấn Đương Biệt, cùng rất rất nhiều người dân Hokkaido từng phục vụ chúng tôi, nụ cười của họ, sự nhiệt tình của họ đã hòa quyện làm một với phong cảnh thiên nhiên của Hokkaido, lưu giữ vào tâm trí chúng tôi. Hầu hết chúng tôi và họ chỉ là bèo nước gặp nhau, kiếp này e khó có dịp gặp lại, nhưng ấn tượng mà họ để lại cho chúng tôi và lòng biết ơn của chúng tôi dành cho họ sẽ đi theo chúng tôi suốt cuộc đời.