Ngôi làng nhỏ ở góc Đông Nam hương Đông Mi Mật (Giao Mật Đông Bắc Hương) chính là nơi tôi sinh ra. Mấy chục hộ gia đình trong làng, mấy chục ngôi nhà vách đất mái tranh nằm rải rác trong vòng tay của sông Giao Hà. Làng tuy nhỏ, nhưng lại có một con đường lớn trải đất vàng rộng rãi, hai bên đường mọc chen chúc nào hòe, liễu, bách, sấu, lại thêm mấy cái cây lạ cứ đến độ thu vàng là lá rợp cành mà không ai gọi nổi tên. Cây cối bên đường có cây là cổ thụ chọc trời, có cây lại mảnh như cọng đay, rõ ràng là những mầm non vừa mới nhú.

Đi về hướng Đông ba dặm dọc theo con đường đất vàng được viền quanh bởi những hàng cây kỳ lạ ấy là ra khỏi làng. Hướng về Đông Nam, dường như cánh đồng hoang trải dài vô tận đang ập tới trước mặt. Sự thay đổi đột ngột của cảnh quan khiến tinh thần người ta thường chấn động hẳn lên. Con đường lớn đất vàng đã lùi lại phía sau, con đường dưới chân tự bao giờ đã biến thành con đường đất đen, hẹp, uốn lượn, bò về hướng Đông Nam, nhìn không thấy tận cùng. Đến đây, người ta luôn không kiềm được mà ngoảnh đầu nhìn lại. Lúc ngoảnh lại, bạn sẽ thấy con cạu đậu trên cây thánh giá cao vút của ngôi nhà thờ Thiên Chúa giáo mang đậm chất Trung Hoa ở giữa làng đã biến thành một điểm đen mờ ảo, hòa lẫn vào ánh chiều tà hay làn khói bếp màu trắng sữa buổi ban mai. Có lẽ lúc bạn ngoảnh đầu lại thì tiếng chuông cô tịch vang lên, trào ra từ lầu chuông, làm rung động trái tim bạn. Bóng cây trên đường lớn đất vàng lao xao, nếu là mùa thu, có lẽ bạn sẽ được chứng kiến kỳ quan lá rụng: Không một gợn gió, vô số phiến lá vàng óng lần lượt rơi xuống đất, lá va vào nhau phát ra tiếng xào xạc, gà chó đi lại trên đường hoảng hốt tháo chạy, tựa như sợ bị vỡ đầu.

Nếu đứng ở đây vào mùa hè, không thể không đi theo con đường đất đen uốn lượn về hướng Đông Nam. Đất đen vào mùa hè lúc nào cũng dính nháp, bạn cởi giày đi chân trần bước về phía trước, cảm giác sẽ vô cùng tuyệt vời, giẫm lên mặt đường bồng bềnh, những đường vân bàn chân sẽ in hằn rõ nét trên mặt đường ấy. Nhưng bạn không phải lo lắng sẽ bị lún xuống. Nếu đào một miếng bùn đen như thế, dùng sức bóp chặt lại, bạn sẽ hiểu đất đai trân quý biết bao. Mỗi lần bóp chặt khối bùn này, tôi lại nhớ đến loại đất nặn dùng cho trẻ em nhào nặn gà vịt được bán với giá rất cao trong các cửa hàng. Nó tựa như khối bột được nhồi nặn chín mươi chín lần bằng dầu đậu nành. Tổ tiên từ lâu đã dùng bùn đen ở đây, dùng vồ gỗ đập mấy chục lần để nó mịn như mỡ heo màu đen, rồi chế tác thành đồ gốm, gạch ngói, tất cả đều ánh lên men màu khi ra lò, dẫu đó không phải men. Đồ gốm và gạch ngói như thế là báu vật, gõ vào đều phát ra âm thanh trong trẻo êm tai.

Tiếp tục đi về phía trước, giả như là mùa xuân, thảm cỏ xanh mướt như chiếc thảm nỉ, những bông hoa nhỏ li ti đủ màu sắc đốm đốm, tựa như những họa tiết xinh đẹp trên chiếc thảm này. Trên không trung chim hót lảnh lót, trời xanh đến mức khiến người ta hoa mắt chóng mặt. Loại chim ngực đỏ lưng nâu trông giống chim cút nhưng không phải chim cút đang thúng thắng đi trên đường, theo sau là mấy chú chim non vừa mới nở. Thỉnh thoảng còn có thể nhìn thấy những chú thỏ đồng màu vàng cỏ nhảy tưng tưng qua trước mặt bạn, đuổi theo nó vài bước là một trò chơi thú vị, nhưng muốn đuổi kịp nó thì đúng là vọng tưởng. Con chó mù lỗ mãng do lão già Môn nuôi có thể đuổi kịp thỏ rừng, nhưng điều đó phải diễn ra trên cánh đồng hoang mùa hè, tốt nhất là khi tuyết phủ kín cánh đồng khiến thỏ rừng không thể chạy nhanh.

Phía trước có một cái ao, gọi là ao thực ra chính là vùng trũng trên cánh đồng hoang, còn rốt cuộc nó trở thành vùng trũng thế nào, bùn đất trong vùng trũng đã đi đâu, không ai biết, có lẽ cũng chẳng ai muốn biết. Trên thảm cỏ có vô số cái ao, có cái lớn, có cái nhỏ. Vào mùa hè, trong ao tích trữ nước ngả vàng. Những cái ao này dù lớn hay nhỏ, đều tồn tại với hình tròn vo, khiến người ta đoán già đoán non, và kết quả của việc đoán già đoán non chính là những chuỗi liên tưởng miên man. Mùa hè năm kia, tôi dẫn một người bạn đến ngắm những cái ao này. Trời vừa đổ một trận mưa lớn, nước mưa trên lá cỏ làm ướt sũng quần của chúng tôi. Nước ao hơi đục, từng chuỗi bọt khí dưới đáy nước trồi lên mặt nước rồi vỡ tan, trong nước tỏa ra một mùi tanh ngọt. Có những cái ao mọc đầy bèo hoa dừa dày đặc, không nhìn thấy mặt nước. Có những cái ao mọc đầy hoa súng, những chiếc phiến lá bóng loáng áp sát mặt nước, ở giữa vươn cao lên một hai nụ hoa hoặc bông hoa, mang dấu vết nhân tạo rõ rệt, nhưng tôi biết chúng tuyệt đối là tự sinh tự diệt, là đồ hoang chứ không phải đồ nhà. Trong đêm trăng mờ ảo, đứng bên những cái ao như thế, ngắm nhìn những bông hoa tựa ngọc điêu khắc lấp lánh kỳ quang dị thái, cảm giác tượng trưng và ẩn ý tự nhiên dâng trào. Xung quanh tịch mịch, ánh trăng như nước, tiếng côn trùng rả rích, vô cùng sâu lắng. Khiến người ta nhớ đến bài thơ Haiku của Nhật Bản: "Tiếng ve thấm vào trong đá." Âm thanh rốt cuộc là một dạng lực hay là một loại vật chất? Nó đã có thể "thấm" vào đĩa từ, thì chắc chắn cũng có thể "thấm" vào trong đá. Âm thanh trên cánh đồng hoang thấm vào tâm trí tôi, thỉnh thoảng lại hiện lên, vang lên.

Hãy quay trở lại con đường thôi, con đường lớn cát vàng ấy sớm đã bị chúng ta bỏ lại phía sau, bên cạnh con đường nhỏ bằng đất sét đen này mọc ra vô số nhánh rẽ, từng lối mòn nhỏ giống như vết tích để lại khi vô số con đại xà bò đi trong mù quáng, nằm chằng chịt trên cánh đồng hoang. Bạn không cần phải lựa chọn, bởi vì mỗi lối mòn đều liên thông với những lối mòn khác, bởi vì mỗi con đường nhỏ đều dẫn đến những phong cảnh kỳ lạ. Ao hồ chính là phong cảnh. Ao của ếch. Ao của rắn. Ao của cua. Ao của chim bói cá. Ao của bèo hoa dừa. Ao của hoa súng. Ao của lau sậy. Ao của cỏ thài lài nước. Ao sủi bọt và ao không sủi bọt. Ao không có truyền thuyết và ao có truyền thuyết.

Truyền thuyết kể rằng vào niên hiệu Gia Tĩnh thời nhà Minh, có một đứa trẻ chăn bò cho nhà địa chủ, đang ngồi xổm trong đám cỏ tranh bên bờ ao làm một việc, chợt nghe thấy tiếng của hai người đàn ông vang lên bên bờ ao. Nội dung đại khái của cuộc trò chuyện là: Cái ao này là một huyệt phong thủy bảo địa, vào lúc nửa đêm canh ba sẽ có một nụ hoa sen trắng to kỳ lạ nhô lên từ trong ao. Nếu nhân lúc hoa sen nở này, đem hũ tro cốt của tổ tiên ném vào đó, chắc chắn đời con cháu sau này sẽ đỗ trạng nguyên. Đứa bé chăn bò này rất lanh lợi, biết đây là hai tên man rợ phương Nam biết xem phong thủy. Nó thầm nghĩ trong bụng: Mình đi chăn bò cho người ta, một chữ bẻ đôi không biết, cả đời sẽ chẳng có tiền đồ gì, nhưng nếu mình có đứa con trai đỗ trạng nguyên, con quý cha vinh, thì cũng là một chuyện tốt đẹp lớn lao. Dù bây giờ mình chưa có vợ, nhưng vợ thì thế nào cũng sẽ có. Đứa bé chăn bò quay về đào hài cốt của cha mẹ cùng ông nội bà ngoại lên, đem hỏa hóa, đựng trong một chiếc hũ vỡ, chọn một đêm trăng sáng, ngồi xổm trong đám cỏ tranh bên bờ ao, chờ đợi. Đến nửa đêm canh ba, quả nhiên có một nụ hoa sen trắng muốt to hơn đầu bò từ chính giữa ao nhô lên, tiếp theo là từ từ nở ra, những cánh hoa khổng lồ dưới sự chiếu rọi của ánh trăng giống cái gì thì chỉ đành do tự bạn tưởng tượng lấy. Đợi đến khi hoa nở hoàn toàn, to bằng cái cối xay, hương thơm nức mũi, làm đám cỏ dại ven ao héo quắt lại. Đứa bé chăn bò hoa mắt chóng mặt đứng dậy, hai tay ôm lấy hũ tro cốt của tổ tiên, nhắm cho chuẩn, ném thẳng vào tâm hoa, tự nhiên là trúng phóc. Hương thơm tỏa ra dữ dội một trận, rồi sau đó thu lại, những cánh hoa ấy cũng dần khép lại, thu nhỏ lại như hình dáng ban đầu lúc mới nhô lên mặt nước, từ từ chìm xuống nước. Đứa bé chăn bò làm xong tất cả những điều này bên bờ ao, tựa như đang trong giấc mộng. Trăng sáng vằng vặc treo lơ lửng giữa trời, mặt nước trong ao phẳng lặng như gương, vạn vật tĩnh mịch, từ xa vọng lại tiếng kêu của ngỗng trời, tựa như tiếng nói mớ. Sau đó đứa bé chăn bò tiếp tục đi chăn bò của nó, mọi thứ vẫn như cũ, nó cũng phớt lờ chuyện này đi. Một ngày nọ, hai tên man rợ phương Nam kia lại xuất hiện bên bờ ao, trong đó có một người, chân trần dài dán thở dài: "Muộn mất rồi, bị người ta cướp mất tiên cơ rồi." Đứa bé chăn bò nhìn vẻ mặt đau lòng nhức nhối của hai kẻ này, trong lòng thầm đắc ý, giả vờ như không có chuyện gì, bước lên hỏi thăm: "Hai vị tiên sinh, đến đây làm gì thế? Trong ngực ôm cái gì vậy?" Hai kẻ đó cúi đầu nhìn hũ tro cốt trong ngực, ngẩng đầu nhìn đứa bé chăn bò, trong mắt lóe lên tia sáng vô cùng sắc bén. Về sau, hai tên man rợ này từ phương Nam dẫn đến hai người đẹp, nằng nặc đòi tặng cho đứa bé chăn bò làm vợ, tất cả mọi người đều cảm thấy chuyện này thật khó tin, chỉ có đứa bé chăn bò là trong lòng hiểu rõ. Nhưng mỹ nhân dâng đến cửa, không lấy thì phí, thế là nó nhận lấy, nhà cửa cũng do hai tên man rợ đó giúp đỡ xây cất xong xuôi. Mấy năm sau, hai người phụ nữ đều mang thai. Một ngày nọ, nhân lúc đứa bé chăn bò không có nhà, hai người phương Nam liền đưa hai người phụ nữ đi. Đứa bé chăn bò quay về, phát hiện phụ nữ không còn nữa, bèn gọi bà con lối xóm, cưỡi ngựa đuổi theo, đuổi kịp rồi, không cho đi, người phương Nam cũng không chịu nhượng bộ, giằng co không dắt, cuối cùng phải nhờ hương thân ra mặt thương lượng đạt thành thỏa thuận: hai người phụ nữ, người phương Nam dẫn đi một người, để lại cho đứa bé chăn bò một người. Nửa năm sau, hai người phụ nữ mỗi người sinh một đứa con trai. Khi lớn lên, cả hai đều thông minh tuyệt đỉnh, đọc sách nhanh như ăn mì gói, thầy giáo đổi như đèn ngựa chạy. Hơn chục năm trời, đều từ đồng sinh lên tú tài, từ tú tài lên cử nhân, rồi vào kinh thi tiến sĩ. Vị ở phương Nam nọ, trên mũi thuyền xuôi bắc, dựng lên một lá cờ cuồng vọng, trên cờ thêu: "Đầu danh trạng nguyên Đổng Mai Tán, chỉ sợ ca ca Cao Mật tiểu Lãm Điền." Vào trường thi, đều là bút sa thành văn, cuộn giấy gấm vóc. Quan khảo thí khó phân cao thấp, đành phải dùng cách cưỡi ngựa xem bảng, mò bia đáy nước để phán định cao thấp. Đổng Mai Tán lúc mò bia đáy nước đã giở một tâm tư, lấy bùn bôi kín dấu chấm của chữ "Thái" trong thiên hạ thái bình, khiến cho người anh cùng cha khác mẹ của hắn sờ thành thiên hạ đại bình, thế là, Đổng Mai Tán trở thành trạng nguyên, còn Lãm Điền ngậm ngùi về nhì… Truyền thuyết này còn có phiên bản khác, nhưng khung sườn câu chuyện đại khái là như vậy.

Nếu dứt khoát vứt bỏ con đường đi, mặc kệ dưới chân là thảm cỏ hay phân bò, đừng sợ giẫm nát những ổ trứng chim sáng lấp chấp và chim non còn sống, đừng sợ bị nhím đâm vào mắt cá chân non nớt của bạn, đừng sợ hoa cỏ làm vấy bẩn quần áo sạch sẽ của bạn, đừng sợ mùi hương của cỏ chua me làm bạn trào nước mắt, chúng ta hãy cứ đi thẳng về hướng Đông Nam ngọn núi nhỏ xinh đẹp, trơ trọi ấy nhé. Mấy tiếng đồng hồ sau, đứng trên bờ sông Mực Thủy cao ngất, mọc đầy cỏ thơm, nở rộ trăm hoa, chúng ta đã vứt đứa bé chăn bò may mắn cùng truyền thuyết đẹp đẽ của nó lại phía sau lưng, mà một hoặc mấy đứa trẻ khác đang chăn cừu trên bờ sông đang mở to đôi mắt, tò mò nhìn bạn. Trong số chúng nếu có một thiếu niên cụt một chân, thần sắc đầy cô độc, bạn ngàn vạn lần đừng có trêu chọc cậu ta đấy nhé, cậu ta là chắt đích tôn một đời độc truyền của Hứa Đại Chưởng — tên thổ phỉ nổi tiếng nhất hương Đông Mi Mật. Hứa Đại Chưởng từng đọ tài bắn súng và võ nghệ với Hứa Thế Hữu — Tư lệnh Bát lộ quân tung hoành Giao Đông mười sáu năm. "Hai chúng ta đều họ Hứa, một nét bút khó viết nên hai chữ Hứa." Câu nói mang đậm chất giang hồ này không biết thốt ra từ cái miệng họ Hứa nào. Cho đến nay vẫn còn lưu truyền câu chuyện hai người họ tỷ thí võ nghệ trên bãi cỏ lớn, quá trình lưu truyền ấy cũng chính là quá trình tạo nên truyền thuyết. Thiếu niên cô độc cụt một chân ấy đứng trên bờ sông, vung chiếc roi trong tay, quất vào đám cỏ dại trên bờ kè, một roi quét ngang, cỏ cao ngả nghiêng, mở ra một khoảng trời rộng. Môi của thiếu niên mỏng như lưỡi dao, mũi cao vút, hai bên má hầu như không có thịt, trong đôi mắt hầu như không có lòng trắng. Khương Tử Nha ngồi câu cá bên bờ Vị Hà mấy ngàn năm trước, bây giờ đang ngồi bên bờ sông Mực Thủy, đội nón tơi đen trên đầu, khoác áo tơi đen trên người, đằng sau đặt một cái giỏ bắt cá màu đen, trông y như một hòn đá đen. Trước mặt ông là dòng nước phẳng lặng, vịt trời đang kiếm ăn trong thảm cỏ nông bên mép nước, cò trắng chân dài đứng sau bầy vịt trời, cái mỏ nhọn giấu trong lớp lông lưng. Một tia chớp sáng chói, một tiếng sét đùng đoang, đám mây đen trên đầu cuồn cuộn xoay chuyển, chốc lát đã che khuất nửa bầu trời, những giọt mưa to màu xám xanh vội vã nện xuống, khiến mặt sông chi chít vết lõm. Một con cá diếc to bằng lưỡi cày rơi vào giỏ cá của Khương Tử Nha. Trong sông có những loài cá nào? Cá quả, cá trê, cá chép, cá trắm cỏ, cá lươn, cá trạch không tính là cá, chỉ có thể cho vịt ăn, người không ăn nó. "Vỏ dưa tím" có màu sắc rực rỡ cũng không tính là cá, nó nhảy nhót tưng bừng, trông giống như một tấm kính hoa. Ba ba là linh vật có thể thành tinh làm quái, đặc biệt là ba ba năm móng, không ai dám trọc tức. Trong sông nhiều nhất là cua, lại có thêm một loại tôm cỏ màu xanh. Con sông này giống như Giao Hà, là dòng sông mẹ của hương Đông Mi Mật chúng ta. Giao Hà ở phía sau làng, sông Mực Thủy ở phía trước làng, hai con sông chảy về hướng Đông bốn mươi dặm, sau đó hội tụ lại với nhau ở Hàm Thuỷ Khẩu rồi đổ vào muôn vàn con sóng biếc của biển Bột Hải. Có sông thì ắt có cầu, cây cầu được xây từ đầu thời Trung Hoa Dân Quốc, đến nay đã xiêu vẹo. Trên cầu từng thấm đẫm vết máu. Một thiếu nữ mặc áo đỏ ngồi trên cầu, hai cẳng chân nhẵn nhụi rủ xuống mặt nước. Trong đôi mắt cô đang hát khúc ca từ năm trăm năm trước. Miệng cô mím chặt. Cô là một trong số rất nhiều những cô gái câm xinh đẹp trong gia tộc âm trầm họ Tôn ấy. Cô là một người hoàn toàn im lặng, mãi mãi mím chặt đôi môi dài xinh đẹp. Năm ấy, chín chị em gái câm chồng lên nhau thành một tòa bảo tháp cao vút, trên đỉnh tháp là đứa em trai tựa viên dạ minh châu của họ — một cậu bé mẻ mép nói năng lanh lảnh. Cậu giẫm lên chiều cao do thân thể của các chị chất chồng nên, cất cao tiếng hát: "Hoa đào đỏ, hoa sen trắng, hoa sen trắng trắng như bà nội..." Tiếng hát này cũng ngấm sâu vào trong đôi mắt của các chị gái cô. Mỗi khi tôi nhìn chăm chú vào đôi phượng mâu lạnh lùng kiều diễm của chị em nhà họ Tôn, là lại thân thiết lắng nghe tiếng hát của thiếu niên răng trắng môi đỏ ấy. Tiếng hát này thấm vào bầu ngực căng đầy của các chị gái cậu, hóa thành dòng sữa xanh trắng, nuôi dưỡng những thanh niên sắc mặt tái nhợt.

Những câu chuyện xảy ra trên cây cầu đá già nua yếu ớt này nhiều như lông trâu. Sách trên đời phần lớn là viết trên giấy, cũng có cái khắc trên thẻ tre, nhưng có một cuốn đại thư về hương Đông Mi Mật lại thấm đẫm trong đá, được viết trên cầu.

Qua cầu, lại lên đê, khúc đê cũng với những loài cỏ thơm hoa dại muôn màu khoe sắc ấy, đứng trên đó nhìn về phía nam, đất đai bỗng nhiên thay đổi màu sắc: phía bắc sông là cánh đồng đen thui, phía nam sông là vùng đất vàng vọt. Mùa thu, vạn mẫu cao lương chín rộ ở phía nam sông, tựa máu tựa lửa lại tựa hào tình. Tiếng kêu của bầy bồ câu ăn hạt cao lương thậm chí giống như tiếng nức nở đau thương của người phụ nữ. Nhưng bây giờ đã là mùa đông giá rét nước đóng thành băng, đại địa chìm vào giấc ngủ dưới lớp tuyết trắng, vầng thái dương mới mọc chiếu rọi, trước mắt liền mở ra một dải lưu ly vàng óng vạn trượng. Rất nhiều người trông quen quen đang bận rộn trên nền tuyết, bọn họ tựa như từ dưới đất chui lên. Đây chính là "huyết tập" (chợ tuyết) của hương Đông Mi Mật. "Huyết tập" ấy là, chợ trên nền tuyết vậy. Hoạt động thương mại trên nền tuyết và lễ khánh điển trên nền tuyết, là một nghi thức đè nén muôn vàn lời nói ở trong lòng, cất tiếng lên là rước họa vào thân. Hàng vạn con người Đông Mi Mật hễ cứ vào đông là lại ngóng chờ trận tuyết đầu mùa, tuyết che phủ mặt đại địa, con người bước ra khỏi nhà, tập trung tại bãi đất cao có phần kỳ quặc rộng chừng ba trăm mẫu ở phía nam sông Mực Thủy. Nghe nói bãi đất cao này mấy trăm năm trước từng là tài sản của nhà họ Tôn, bây giờ đã trở thành ruộng công của làng. Nghe nói các nhà lãnh đạo hương Đông Mi Mật muốn biến bãi đất cao này thành cái gọi là khu phát triển, ý tưởng ngu ngốc này đã vấp phải sự kiên quyết chống đối của dân làng. Những chiếc cọc gỗ khoanh đất đã bị phá hủy mấy chục lần, trong sân nhà của hương trưởng đêm nào cũng bị ném vào một xe tải gạch vỡ ngói vụn.

Tôi mới hoài niệm làm sao cảnh tượng cùng ông nội đi chợ "tuyết" lần đầu tiên! Ở đó, bạn chỉ có thể dùng mắt để nhìn, dùng thủ thế để ra hiệu, dùng toàn bộ tâm trí để lĩnh hội, nhưng bạn tuyệt đối không được mở miệng nói chuyện. Mở miệng nói chuyện sẽ mang lại hậu quả gì? Chúng ta ngầm hiểu với nhau. Trên chợ "tuyết" bán đủ thứ, nhiều nhất là giày rơm được đan bằng cỏ bồ và các loại đồ ăn thức uống. Chủ trị chợ "tuyết" chính là hương thơm của đồ ăn: hương thơm của bánh bao chiên, hương thơm của quẩy chiên, hương thơm của thịt lợn nướng, hương thơm của thỏ rừng quay... Phụ nữ đều dùng ống tay áo rộng che miệng lại, trông thì có vẻ là để ngăn gió lạnh xâm nhập, nhưng thực ra là để ngăn lời nói trào ra. Chúng ta ở đây tuân thủ giao ước cổ xưa này: Không nói chuyện. Đây là sự kiềm chế của con người đối với chính mình, cũng là sự thách thức của con người đối với chính mình. Nhân vật chính Pavka Korchagin trong cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nước Nga Xô Viết "Thép đã tôi thế đấy" nói không hút thuốc là không hút nữa, người dân hương Đông Mi Mật nói không nói chuyện là không nói chuyện. Biết hút thuốc mà không hút là sự đau khổ, nhưng biết nói chuyện mà không nói lại là niềm vui. Hiếm có là những người đến đây đều nín nhịn không nói lời nào. Năm xưa tôi tận mắt chứng kiến nhờ không nói chuyện mà các giao dịch trên chợ "tuyết" diễn ra với tốc độ thần kỳ. Bởi vì không nói chuyện, mọi thứ đều trở nên ngắn gọn rõ ràng, có thể thấy lời nói trên đời này, chín mươi chín phần trăm đều là lời thừa thãi, đều có thể lược bỏ không nói. Ngậm chặt cái miệng của bạn lại, tiết kiệm sức lực và thời gian để suy ngẫm đi thôi. Không nói chuyện sẽ khiến bạn bắt được nhiều thông tin hơn. Về màu sắc, về mùi hương, về hình dáng. Không nói chuyện khiến con người ta rơi vào bầu không khí hài hòa thấu hiểu lẫn nhau, không nói chuyện giúp con người tránh được sự thân mật quá mức lại vừa tránh được tranh chấp, không nói chuyện khiến quan hệ giữa người với người kéo theo một tầng màn che trong suốt, chính nhờ có tầng màn che này, ngược lại đối phương càng khắc sâu dung mạo của nhau hơn. Không nói chuyện bạn có thể nghe được nhiều âm thanh tốt đẹp hơn. Không nói chuyện nụ cười tươi tắn của người phụ nữ càng thêm đẹp đẽ phảng phất vui tai vui mắt, tâm linh tương thông. Bạn muốn nói chuyện cũng được, nhưng hễ bạn mở miệng, sẽ có vô số đôi mắt nhìn chằm chằm vào bạn, khiến bạn cảm thấy không có chỗ chui vì xấu hổ. Mọi người đều có thể nói chuyện mà không nói, cớ sao bạn cứ phải nói? Sự trầm mặc của nhân dân nghe nói là một triệu chứng đáng sợ, khi con người ta nhao nhao bàn tán, mắng chửi, xã hội này vẫn còn cứu vãn được; khi nhân dân đều lạnh lùng không nói năng giả vờ câm điếc, xã hội này đã đi đến tận cùng. Nghe nói có một người ngoại xứ đến chợ "tuyết", ngạc nhiên nói: "Người ở đây đều là người câm à?" Anh ta đã phải chịu sự trừng phạt gì? Xin bạn hãy đoán thử xem.

Đừng nán lại ở đây, về chợ "tuyết", tôi sẽ kể lại cho bạn nghe một lần nữa trong một cuốn tiểu thuyết dài, vô cùng chi tiết. Dưới đây, xin bạn chú ý con chó kia. Con chó mù lòa ấy, đang đuổi theo thỏ rừng trên nền tuyết. Lúc mở đầu bài viết này, tôi đã đặt cho con chó này một định ngữ: Lỗ mãng. Sở dĩ lỗ mãng, là vì mù lòa; chính vì mù quáng, cho nên mới lỗ mãng. Thực ra thứ nó đuổi theo, chỉ là mùi hương và tiếng động của thỏ rừng. Nhưng cuối cùng nó luôn có thể ngoạm chặt lấy thỏ rừng. Khiến tôi nhớ đến tiểu thuyết "Mùi Hương" của nhà văn Đức Patrick Süskind, trong đó có một kẻ quái dị, thông qua việc tìm hiểu mùi hương, đã thấu hiểu thế giới này sâu sắc hơn tất cả mọi người. Nhạc sĩ mù người Nhật Bản Miyagi Michio từng viết: "Sau khi mất đi ánh sáng, trước mặt tôi lại mở ra một thế giới âm thanh phức tạp vô hạn, bù đắp hoàn toàn sự cô tịch do tôi không thể tiếp xúc với màu sắc gây ra." Thiên tài này còn nghe được màu sắc của âm thanh, ông nói âm thanh và màu sắc gắn bó khăng khít với nhau, có âm thanh màu trắng, âm thanh màu đen, âm thanh màu đỏ, âm thanh màu vàng, v.v., có lẽ còn có một thiên tài nào đó, có thể nghe ra mùi hương của âm thanh.

Không đi đến vùng đầm lầy hướng Tây Nam nữa nhé? Cũng không đến nơi cửa sông đổ ra biển ở hướng Đông Nam nữa nhé? Trên bãi cát ở đó có những vườn nho sai trĩu quả. Cũng không đi tham quan từng làng lớn xóm nhỏ trên bản đồ hương Đông Mi Mật nữa nhé? Những thứ từng có trong lịch sử ở đó như vò nấu rượu lớn, xưởng nhuộm vải, phòng ấp trứng gà, lão nhân huấn luyện đại bàng, phụ nữ kéo sợi, thợ thuộc da, xưởng kể chuyện ma... đều trầm tích trong tầng nham thạch lịch sử, chạy không thoát đâu. Xin hãy nhìn kìa, con chó lỗ mãng kia đã ngoạm chặt được con thỏ rừng rồi, ngậm trong miệng, dâng hiến cho chủ nhân của nó — lão già Môn thọ cao. Ông đã chín mươi chín tuổi. Ngôi nhà của ông tọa lạc ở rìa phía Đông Nam nhất của hương Đông Mi Mật, trơ trọi một mình. Ra khỏi cửa nhà ông, bước về phía trước hai bước, chính là một bức tường kỳ lạ, trong tường là quê hương của chúng ta, ngoài tường là đất đai của người khác.

Lão già Môn dáng người cao lớn, lúc trẻ có lẽ là một nam tử hán lợi hại. Câu chuyện của ông cho đến nay vẫn được lưu truyền trong hương Đông Mi Mật. Tôi thân thiết nhất với câu chuyện bắt ma của ông. Kể rằng ông đi chợ về, gặp phải một con ma, là một con ma nữ, bắt ông cõng đi. Thế là ông cõng nó đi. Đến đầu làng con ma muốn xuống, ông mặc kệ, cứ cõng con ma đó thẳng về nhà. Ông cõng con ma nữ đó về nhà, đặt xuống nhìn lại, hóa ra là một... Lão già cô độc này, từng làm mã phu cho một nhân vật tên tuổi lừng lẫy. Nghe nói ông còn là đảng viên cộng sản. Từ khi tôi có trí nhớ, ông đã sống ở nơi xa xôi cách xa làng chúng ta. Hồi nhỏ tôi thường được ăn thịt thỏ hoặc thịt chim hoang do ông nhờ người gửi tới. Ông dùng một loại cỏ dại ngồng đỏ để luộc đồ rừng, mùi vị thịt vì thế mà vô cùng tươi ngon, tựa như âm nhạc du dương, cho đến nay vẫn vương vấn bên môi bên tai tôi. Nhưng người khác lại không tìm được loại cỏ này. Mấy năm trước, nghe các cụ già trong làng nói, lão già Môn đi khắp nơi thu gom vỏ chai rượu, hỏi ông thu về làm gì, ông cũng không nói. Cuối cùng người ta phát hiện ông đang dùng vỏ chai rượu phế thải để xây một bức tường chia cắt hương Đông Mi Mật với thế giới bên ngoài. Nhưng bức tường này vừa xây được hai mươi mét, lão già liền ngồi dưới chân tường, vô tật mà chết.

Bạn có thể quên đi bất cứ thứ gì, nhưng đừng quên âm thanh phát ra từ bức tường này. Bởi vì nó là âm thanh của tự nhiên, là khúc hợp xướng của ma và thần.

Bức tường biết hát hôm qua đã sụp đổ, hàng ngàn hàng vạn mảnh chai thủy tinh vỡ, lấp lánh ánh sáng lạnh lẽo trong làn nước mưa tiếp tục ca hát, nhưng so với tiếng hát vang trời trước kia, bây giờ đã là khúc ngâm khẽ trong mưa rồi. Điều đáng mừng là, khúc ca vang dội ấy, khúc ngâm khe khẽ ấy, đều đã ngấm sâu vào trong linh hồn của con người hương Đông Mi Mật chúng ta, và sẽ được lưu truyền qua các thế hệ.