*American Notes* được viết không lâu sau khi Dickens trở về từ chuyến đi đầu tiên tới Mỹ. Tất nhiên, chuyến đi ấy là một cột mốc trọng đại trong cuộc đời ông; nhưng phải mãi về sau, khi ông trút bầu tâm sự rực lửa đầy phẫn nộ trong *Martin Chuzzlewit* – giữa câu chuyện trầm lắng về Salisbury và một gã kiến trúc sư lố bịch – người ta mới thực sự nhận ra tầm vóc của cột mốc ấy. Dù vậy, *American Notes* vẫn đầy thú vị, bởi trong đó ông bộc lộ những cảm xúc của chính mình mà bản thân ông cũng không hề hay biết. Chuyến thăm Mỹ đầu tiên của Dickens, xét từ góc nhìn của ông và vào thời điểm bắt đầu, là một thử nghiệm hạnh phúc và đầy hứng khởi. Một đặc điểm rất riêng ở ông là ông đã dấn thân vào xã hội Mỹ, tận hưởng nó, thậm chí ngưỡng mộ nó, rồi sau đó lại nảy sinh mâu thuẫn với họ. Chẳng có gì rõ ràng bằng thiện chí của ông, ngoại trừ ác cảm của ông; và hai thái cực ấy chưa bao giờ cách xa nhau. Và điều này – trái với những lời ám chỉ mỉa mai của vài kẻ hiện đại máu lạnh – không đơn thuần là sự lặp lại của cái vòng luẩn quẩn giữa giai đoạn hào sảng và giai đoạn gây gổ khi say. Đó là sự lạc quan thuần túy; ông tin quá dễ dàng rằng người ta sẽ đối xử tốt với mình, nên khi phải nhận tổn thương, đối với ông, đó không chỉ đơn thuần là một tổn thương: đó là một cú sốc. Tuy nhiên, bản chất chính xác của cú sốc Mỹ ấy cần phải được làm rõ cẩn trọng hơn.
Cuộc cãi vã nổi tiếng giữa Dickens và nước Mỹ, vốn được thể hiện chi tiết nhất trong *American Notes* và rực rỡ nhất trong *Martin Chuzzlewit*, là một sự kiện vẫn còn nhiều điều để bàn cãi. Nhưng điều đặc biệt nhất cần phải nói là: cuộc cãi vã kiểu Anh-Mỹ thời xưa ấy thực chất lại mang tính hữu hảo về căn bản, hơn hẳn hầu hết các liên minh Anh-Mỹ ngày nay. Vào thời của Dickens, các quốc gia hiểu nhau đủ để tranh luận. Còn thời nay, chẳng quốc gia nào hiểu nổi chính mình để mà tranh cãi. Đã từng có một truyền thống Anh, bắt nguồn từ Fox và nước Anh thế kỷ mười tám; đã từng có một truyền thống Mỹ, bắt nguồn từ Franklin và nước Mỹ thế kỷ mười tám; và chúng vẫn đủ gần gũi để thảo luận về những khác biệt bằng sự gay gắt, có lẽ vậy, nhưng vẫn dựa trên những hiểu biết căn bản nhất định. Niềm tin thế kỷ mười tám vào một nền văn minh tự do vẫn là một tín điều; bởi tín điều là thứ duy nhất làm cho việc tranh luận hay lý giải trở nên khả thi. Nước Mỹ, bất chấp mọi sự vênh vang, vẫn thực sự tin rằng châu Âu là cội nguồn và là đất mẹ, vì châu Âu văn minh đầy đủ hơn. Dickens, bất chấp mọi sự chán ghét, vẫn tin rằng nước Mỹ đi trước châu Âu, vì nó dân chủ hơn. Tóm lại, đó là một thời đại mà từ “tiến bộ” vẫn còn được sử dụng một cách hợp lý; bởi cả thế giới đều nhìn về một lối thoát và chỉ có một loại hình tiến bộ được bàn thảo. Giờ đây, tất nhiên, “tiến bộ” là một từ vô dụng; bởi tiến bộ mặc định một hướng đi đã được xác định trước; và chính hướng đi đó là điều chúng ta bất đồng. Do đó, đừng để bản thân bị lừa dối bởi bất kỳ sự lạc quan sai lầm hay sự tự mãn đặc biệt nào vào cái gọi là mối quan hệ cải thiện giữa Anh và Mỹ mà nhiều người vẫn hay nhắc tới. Các mối quan hệ được cải thiện chỉ vì nước Mỹ cuối cùng đã trở thành một quốc gia nước ngoài. Và với các quốc gia nước ngoài, mọi người tỉnh táo đều cẩn trọng trao đổi sự cân nhắc và lịch sự nhất định. Nhưng ngay cả khi Dickens tới thăm Hoa Kỳ lần đầu, chúng ta – những người Anh – vẫn cảm thấy nước Mỹ như một thuộc địa; đôi khi là một thuộc địa xấc xược, gây khó chịu, thậm chí khó hiểu, nhưng vẫn là một thuộc địa; một phần của nền văn minh của chúng ta, một chi thể trong sự sống của chúng ta. Và bản thân nước Mỹ, như tôi đã nói, bên dưới mọi sự vênh váo và độc lập, thực sự vẫn coi chúng ta là đất mẹ. Chính vì lẽ đó mà chúng ta có thể tranh cãi như những người thân. Còn bây giờ, chúng ta chỉ cúi chào và mỉm cười như những người lạ.
Giọng điệu này, giống như một thứ trách nhiệm gia đình, có thể được cảm nhận khá rõ nét xuyên suốt những trào phúng hay gợi ý trong các *American Notes*. Dickens tỏ ra khó chịu với nước Mỹ vì ông lo lắng cho nước Mỹ; như thể ông là cha của nó vậy. Ông khám phá các sự sắp xếp về công nghiệp, pháp luật và giáo dục của nó như một người mẹ đang xem xét việc quản gia của đứa con trai đã lập gia đình; ông đưa ra những gợi ý với một chút chua chát; ông tìm thấy một niềm vui kỳ lạ trong việc tỏ ra bi quan. Ông khuyên họ nên lưu ý xem những thứ nhất định ở Anh được làm tốt hơn như thế nào. Tất cả những điều này rất khác với cách hành xử đặc trưng của Dickens đối với một quốc gia nước ngoài. Ở những quốc gia thực sự xa lạ, như Pháp, Thụy Sĩ và Ý, ông có hai thái độ, và không thái độ nào trong đó là lo âu hay gia trưởng. Khi tìm thấy một điều gì đó ở châu Âu mà ông không hiểu, chẳng hạn như Giáo hội Công giáo La Mã, ông chỉ đơn giản gọi nó là một mê tín cổ xưa, và ngồi nhìn nó như một tàn tích dưới ánh trăng. Khi tìm thấy thứ gì đó mà ông hiểu, chẳng hạn như những giỏ đồ ăn trưa, ông lại cất tiếng ngợi ca về sự nhạy bén vượt trội trong nền văn minh của chúng ta và khả năng quản lý tốt hơn so với các phương thức của lục địa. Một ví dụ về thái độ thứ nhất có thể được tìm thấy trong một bức thư của ông, nơi ông mô tả sự lạc hậu và lười biếng của những người Công giáo không chịu xây dựng một Birmingham ở Ý. Ông dường như hoàn toàn không nhận thức được sự thật hiển nhiên rằng, sự lạc hậu của những người Công giáo chỉ đơn giản là sự từ chối của Bob Cratchit khi bước chân vào ngôi nhà của Gradgrind. Một ví dụ về thái độ thứ hai có thể được tìm thấy trong những đoạn văn đầy sự hài hước hoa mỹ ở *Mugby Junction*; nơi cô hầu bàn người Anh lên án thói quen lãng phí của người Pháp khi cung cấp bánh mì mới và thức ăn sạch cho những người đi tàu. Tuy nhiên, vấn đề là trong cả hai trường hợp, ông đều không có dáng vẻ của một người đang đề xuất cải tiến hay chia sẻ một vấn đề với những người đang tham gia vào nó. Ông không tỉ mỉ cầm sổ tay đi qua các trường học của Dòng Tên cũng như không đưa ra những gợi ý thân thiện cho các cai ngục ở Paris. Hoặc nếu có, thì đó cũng là với một tinh thần khác; tinh thần của một du khách bình thường đang được dẫn đi tham quan Đấu trường La Mã hay các Kim tự tháp. Nhưng ông đã thăm nước Mỹ với tinh thần của một thanh tra Chính phủ đang xử lý thứ mà mình có nghĩa vụ phải thanh tra. Điều này không bao giờ được cảm thấy trong cả lời khen hay tiếng chê của ông đối với các quốc gia lục địa. Khi không để mặc một quốc gia nước ngoài tàn lụi như một con chó chết, ông chỉ đơn thuần ngắm nhìn nó chơi đùa như một chú mèo con. Ông đã nhầm tưởng nước Pháp là một chú mèo con. Ông đã nhầm tưởng nước Ý là một con chó chết.
Nhưng với nước Mỹ, ông có thể cảm nhận—và lo sợ. Ở đó, ông có thể thù ghét, vì ông có thể yêu thương. Ở đó, ông có thể cảm nhận không chỉ quá khứ hay hiện tại, mà cả tương lai nữa; và, giống như mọi người dũng cảm, khi nhìn thấy tương lai, ông đã hơi e sợ nó. Bởi trong tất cả các bài kiểm tra để phân biệt một công dân tốt và nhà cải cách mạnh mẽ với một kẻ chạy theo trào lưu mơ hồ hay một kẻ hoài nghi vô nhân tính, tôi không biết bài kiểm tra nào tốt hơn thế này—rằng nhà cải cách không thực tế nhìn thấy trước mắt mình một tương lai chắc chắn, tương lai của trào lưu mà họ theo đuổi; trong khi nhà cải cách thực thụ nhìn thấy trước mắt mình mười hoặc hai mươi tương lai mà quốc gia của họ phải lựa chọn, và có thể, vào một giờ phút kinh hoàng nào đó, chọn sai. Người yêu nước chân chính luôn nghi ngờ về chiến thắng; bởi vì họ biết rằng họ đang đối diện với một vật thể sống; một thực thể có ý chí tự do. Chắc chắn về ý chí tự do nghĩa là không chắc chắn về sự thành công.
Chủ đề về sự khác biệt ý kiến thực sự giữa Dickens và công chúng Mỹ chỉ có thể được hiểu nếu nó được coi như một cuộc tranh chấp giữa những người anh em về vận mệnh của một di sản chung. Vấn đề đang tranh cãi có thể được tóm lược thế này. Về phần mình, trong thâm tâm, Dickens không mảy may nghi ngờ rằng nước Anh cuối cùng sẽ đi theo nước Mỹ trên con đường tiến tới bình đẳng chính trị thực sự và các thể chế hoàn toàn cộng hòa. Phải nhớ rằng, ông đã sống trước khi có sự hồi sinh của chế độ quý tộc – sự hồi sinh đã nhấn chìm chúng ta kể từ đó – sự hồi sinh của quý tộc thông qua khoa học đại chúng và độc tài thương mại, và không nơi nào biểu hiện rõ rệt hơn ở chính nước Mỹ. Ông không biết gì về điều này; trong thâm tâm, ông thừa nhận với những người Yankee rằng cuộc cách mạng của họ không chỉ đúng đắn mà cuối cùng sẽ hoàn tất ở mọi nơi. Nhưng ngược lại, toàn bộ điểm mấu chốt của ông chống lại thử nghiệm kiểu Mỹ là thế này—rằng nếu nó phớt lờ những đóng góp cổ xưa của nước Anh, nó sẽ tan rã vì thiếu hụt chúng. Trong đó, đầu tiên là phép lịch sự và thứ hai là tự do cá nhân—nghĩa là, quyền được nói và viết ngược lại với xu hướng của đa số. Trong những điều này, ông nghiêm túc và thực tế hơn nhiều so với những gì người ta vẫn thường nghĩ; quả thực, ông là một trong những nhà phê bình nghiêm túc và thực tế nhất mà nước Anh từng có về các vấn đề hiện thời, mặc dù sự phê bình của ông trở nên vô dụng đến mức chẳng có nghĩa lý gì đối với những điều xa lạ với ông về phong cách văn minh hay thời đại. Điểm của ông về phép lịch sự thực sự quan trọng. Tất cả những lời cằn nhằn của ông xuyên suốt cuốn sách *American Notes* này, tất cả những lời trào phúng gào thét của ông trong *Martin Chuzzlewit* đều là những biểu hiện của một nỗi sợ hãi nghiêm trọng và hợp lý mà ông dành cho tương lai của nền dân chủ. Và hãy nhớ lại điều đã được lưu ý—theo bản năng, ông đã dành cho nước Mỹ một lời khen ngợi khi nhìn nhận nó như tương lai của nền dân chủ.
Sai lầm mà ông từng tấn công vẫn còn tồn tại. Tôi không thể hiểu nổi tại sao bình đẳng xã hội lại mặc nhiên bị cho là đồng nghĩa với sự suồng sã xã hội. Tại sao bình đẳng phải có nghĩa là mọi người đều thô lỗ như nhau? Chẳng phải nó nên có nghĩa là mọi người đều lịch sự như nhau sao? Chẳng phải nó hoàn toàn hợp lý khi có nghĩa là mọi người nên trịnh trọng, đường bệ và uy nghi như nhau sao? Ví dụ, có gì đặc biệt mang tính Bình đẳng khi gọi bạn bè chính trị và thậm chí cả kẻ thù chính trị của bạn bằng tên thánh ở nơi công cộng? Có điều gì đó rất vô ích trong cách mà một số nhà lãnh đạo Xã hội chủ nghĩa gọi nhau là Tom, Dick và Harry; đặc biệt là khi Tom đang cáo buộc Harry đã hèn hạ lợi dụng sự ngu ngốc nổi tiếng của Dick. Có một điều gì đó khá phi dân chủ khi tất cả mọi người gọi nhau bằng thuật ngữ đặc biệt và trìu mến là “đồng chí”; đặc biệt là khi họ nói nó với một cái nhếch mép và câu hỏi xoi mói về các quỹ. Nền dân chủ sẽ hoàn toàn hài lòng nếu mọi người gọi người khác là “ngài”. Nền dân chủ sẽ không có lý do gì để phàn nàn nếu mọi người gọi nhau là “xuất chúng” hay “thánh thiện” hay “huynh đệ của mặt trời và mặt trăng”. Yếu tố dân chủ duy nhất là đó phải là một thuật ngữ biểu thị phẩm giá và nó phải được dành cho tất cả mọi người. Việc bãi bỏ mọi thuật ngữ biểu thị phẩm giá không đặc biệt dân chủ hơn mong muốn của hoàng đế La Mã là chém đầu tất cả mọi người cùng một lúc. Điều đó chắc chắn có bao hàm sự bình đẳng, nhưng nó lại thiếu đi sự tôn trọng.
Dickens nhìn thấy nước Mỹ rõ ràng là cái nôi của mối nguy hiểm này. Ông thấy rằng có một khả năng nguy hiểm là các lý tưởng cộng hòa có thể bị liên kết với sự vô chính phủ xã hội, điều chẳng tốt cho chúng hay bất kỳ lý tưởng nào khác. Sự giản dị của cộng hòa, vốn là một điều khó khăn, có thể nhanh chóng biến thành sự thô bạo của giới Bohemian, vốn rất dễ dàng. Cincinnatus, thay vì đặt tay lên lưỡi cày, có thể lại gác chân lên khăn trải bàn, và tạo nên một ấn tượng rằng đó là tất cả một phần của cùng một sự bình đẳng và tự do thô kệch. Sự xấc xược có thể trở thành một truyền thống. Thói vô lễ có thể có tất cả sự thiêng liêng của phép lịch sự. “Đấy, thấy chưa!” Martin Chuzzlewit phẫn nộ kêu lên khi người Mỹ đã làm bẩn bơ. “Một kẻ cố tình biến mình thành con lợn và đó lại là một Thể chế.” Nhưng mạch suy nghĩ mà chúng ta phải luôn nắm giữ trong vấn đề này là ông sẽ không lo lắng về sự thoái hóa của sự giản dị cộng hòa thành thói thô lỗ chung như vậy nếu ông không cảm thấy theo bản năng từ đầu đến cuối rằng nước Mỹ đang nắm giữ nền dân chủ nhân loại trong tay mình, để tôn vinh nó hoặc để mặc nó lụi tàn. Trong một khoảnh khắc u ám hơn, ông đã viết ra nỗi sợ hãi của mình rằng đòn giáng mạnh nhất từng nhắm vào tự do sẽ được giáng xuống bởi nước Mỹ trong sự thất bại đối với sứ mệnh của mình trên trái đất.
Điều này đưa chúng ta đến cơ sở khác cho sự báo động của ông—vấn đề tự do ngôn luận. Ở đây, ông cũng hợp lý và triết lý hơn nhiều so với những gì thường được nhận ra. Sự thật là chủ nghĩa cá nhân rực rỡ của Carlyle, với những màu sắc bạo liệt, đã “giết chết” tông điệu của hầu hết các bài phê bình thời bấy giờ; và cũng giống như cách chúng ta thường nhìn rõ một sơ đồ trang trí nếu chúng ta che đi bức tranh rực lửa nào đó, bạn có thể đánh giá nước Anh thế kỷ mười chín tốt hơn nhiều nếu bạn loại Carlyle ra. Ông ta quan trọng đối với những người hiện đại vì ông ta đã dẫn đầu sự trở lại với chủ nghĩa Tory vốn là đặc điểm chính của tính hiện đại, nhưng những phán xét của ông ta thường không chỉ sai lệch về mặt tinh thần, mà thực sự khá hời hợt. Dickens hiểu sự nguy hiểm của nền dân chủ tốt hơn nhiều so với Carlyle; cũng như ông hiểu những ưu điểm của nền dân chủ tốt hơn nhiều so với Carlyle. Và về sự thật này, chúng ta có thể đưa ra một bằng chứng rõ ràng trong vấn đề mà chúng ta đang nói tới. Carlyle, trong sự ác cảm chung đối với phong trào cách mạng, đã gộp chung tự do và dân chủ lại với nhau và nói rằng sự phản đối chính đối với nền dân chủ là nó bao hàm sự dư thừa và lạm dụng tự do; ông ta gọi nền dân chủ là “sự vô chính phủ hay không có luật lệ”. Dickens, với cái nhìn triết học và sự tinh tế về tinh thần hơn nhiều, đã thấy rằng mối nguy hiểm thực sự của nền dân chủ là nó có xu hướng đi ngược lại hoàn toàn với sự vô chính phủ; thậm chí đi ngược lại hoàn toàn với tự do. Ông than phiền về sự tự do trong cách cư xử ở Mỹ. Nhưng ông còn than phiền nhiều hơn về sự thiếu tự do trong tư tưởng. “Tôi tin rằng không có quốc gia nào trên trái đất này,” ông nói, “nơi có ít tự do tư tưởng về bất kỳ chủ đề nào mà ở đó có sự khác biệt lớn về ý kiến như ở đây. Đấy! Tôi viết những lời này với sự miễn cưỡng, thất vọng và đau buồn; nhưng tôi tin điều đó từ tận đáy lòng mình. Ý niệm rằng tôi, một người đơn độc ở Mỹ, dám gợi ý với người Mỹ rằng có một điểm mà ở đó họ không công bằng với chính đồng bào của họ cũng như với chúng ta, thực sự đã khiến kẻ táo bạo nhất cũng phải câm nín! Washington Irving, Prescott, Hoffman, Bryant, Halleck, Dana, Washington Allston—mỗi người viết lách ở đất nước này đều dành tâm huyết cho vấn đề này, và không một ai trong số họ dám lên tiếng và phàn nàn về tình trạng luật pháp tàn tệ đó. Điều đáng ngạc nhiên là người ta có thể tìm thấy một kẻ còn thở với đủ sự táo bạo để gợi ý với người Mỹ khả năng rằng họ đã làm sai. Tôi ước bạn có thể nhìn thấy những gương mặt mà tôi đã thấy dọc hai bên bàn tại Hartford khi tôi bắt đầu nói về Scott. Tôi ước bạn có thể nghe thấy cách tôi nói ra điều đó. Máu tôi sôi lên khi nghĩ đến sự bất công quái đản đó đến nỗi tôi cảm thấy như mình cao đến mười hai feet khi tôi tống nó xuống cổ họng họ.” Dickens không biết lịch sử, nhưng ông có cả lịch sử đằng sau lưng khi cảm thấy rằng một nền dân chủ thuần túy có khuynh hướng, khi nó đi chệch hướng, trở nên quá truyền thống và tuyệt đối. Sự thật quả là một ví dụ độc đáo về sự tấn công không công bằng vào nền dân chủ trong thời đại chúng ta. Ai cũng có thể lặp lại lời sáo rỗng rằng đám đông có thể là bạo chúa lớn nhất trong tất cả. Nhưng ít ai nhận ra hoặc nhớ đến sự thật tương ứng đi kèm với nó—rằng đám đông là vị tư tế tối cao duy nhất, vĩnh cửu và không thể lay chuyển. Nền dân chủ thúc ép các truyền thống của nó quá mức; nhưng dân chủ là thứ duy nhất giữ lại bất kỳ truyền thống nào. Một chế độ quý tộc phải luôn luôn theo đuổi một cái gì đó mới mẻ. Sự nghiêm khắc của nền dân chủ là một đức tính lớn hơn nhiều so với tự do của nó. Sự đàng hoàng của một nền dân chủ là một mối nguy hiểm lớn hơn nhiều so với sự vô luật pháp của nó. Dickens đã khám phá ra điều này trong những cuộc cãi vã lớn của ông về bản quyền, khi cả một quốc gia hành động dựa trên một điểm ý kiến nhỏ nhặt như thể họ sắp hành quyết ông. Nhưng, may mắn thay cho mục đích của lập luận này, không cần phải quay lại những năm bốn mươi cho một trường hợp như vậy. Một nhà văn lớn khác gần đây đã thăm Mỹ; và có thể Maxim Gorky đang ở vị thế để khẳng định nền dân chủ có khả năng sai lầm đến mức nào về phía tự do và buông thả đơn thuần. Ông ấy có thể đã tìm thấy, giống như Dickens, một số tự do trong cách cư xử; ông ấy đã không tìm thấy nhiều tự do trong đạo đức.
Đi cùng với những phê bình kiểu Mỹ như vậy thực sự nên là bản tóm tắt rất đặc trưng của ông về vấn đề người Da đỏ. Nó đánh dấu sự kết hợp giữa sự hạn hẹp về tư duy và công lý đạo đức của người theo chủ nghĩa Tự do cũ. Dickens không thể thấy gì ở người Da đỏ ngoại trừ việc họ là những kẻ man di, lạc hậu, hiếu chiến, bẩn thỉu và mê tín—tóm lại, rằng họ không phải là thành viên của nền văn minh đặc thù ở Birmingham hay Brighton. Thật tò mò khi ghi nhận sự tương phản giữa sự khinh miệt vui vẻ, hay đúng hơn là kiểu Cockney, mà Dickens dùng để nói về người Mỹ bản địa và bài tiểu luận hào hiệp và đầy cảm thương mà Washington Irving ca ngợi các đức tính của chủng tộc đang dần biến mất. Giữa Washington Irving và bạn của ông là Charles Dickens quả thực luôn tồn tại vở hài kịch trớ trêu của sự đảo ngược này. Thật thú vị khi người Anh lại là kẻ hiện đại hóa xốc nổi và thậm chí hỗn xược, còn người Mỹ lại là kẻ cổ vật trang nghiêm và là người yêu những lý tưởng đã mất. Nhưng trong khi một người có sự cảm thông sâu sắc hơn có thể không thích sự không thích của Dickens đối với những người man di, và thậm chí khinh thường sự khinh thường của ông, người ta nên tự nhắc nhở mình một cách sắc bén về sự công bằng và bình đẳng đạo đức đáng ngưỡng mộ gặp gỡ cái nhìn hạn hẹp đó. Ngay trong hành động mô tả người Da đỏ như những con quỷ mà chúng ta sẽ có lợi nếu quét sạch chúng như quét rác bẩn, ông lại dừng lại để phủ nhận một cách dứt khoát rằng chúng ta có bất kỳ quyền nào để quét sạch họ. Ý ông muốn nói là chúng ta không có quyền làm điều sai trái với con người, ngay cả khi chính họ cũng là một kiểu sai trái. Ở đây chúng ta chạm vào âm vang đanh thép của lương tâm và ý thức danh dự cũ đã tạo nên dấu ấn cho những người ưu tú nhất trong đảng phái và thời đại của ông. Sự công bằng cứng nhắc và thậm chí miễn cưỡng này, dù sao đi nữa, vẫn cao hơn nhiều so với những quan điểm hiện đại về người man di, cao hơn cả sự ủy mị của những kẻ nhân đạo đơn thuần và sự ủy mị yếu ớt hơn nhiều khi biện hộ cho sự tàn bạo và chiến tranh chủng tộc. Dickens ít nhất còn là con người hơn so với kẻ tàn bạo đòi làm sai với mọi người chỉ vì họ khó ưa, hay kẻ nhân đạo không thể công bằng với họ mà không giả vờ rằng họ tốt đẹp.