Những bài viết này ban đầu được in làm lời tựa cho từng cuốn sách riêng biệt của Dickens, nằm trong một trong những bộ sách kinh điển giá rẻ quy mô nhất – thứ vốn là một trong những cải tiến thực thụ của thời đại chúng ta. Vì vậy, chúng hoàn toàn vô hại, bị pha loãng, hay đúng hơn là bị nhấn chìm bởi Dickens. Những lý thuyết vụn vặt của tôi chẳng qua chỉ là chiếc bánh bích quy khô khan để dùng kèm với ly rượu vang đậm đà của nền hài kịch vĩ đại nước Anh; và hầu hết mọi người chẳng hề dùng đến nó – cũng giống như chiếc bánh bích quy vậy. Tuy nhiên, các bài tiểu luận này trong thâm tâm không hề vô định như vẻ bề ngoài của chúng. Tôi đã có một ý niệm chung về những điều cần nói về Dickens cho thế hệ mới, mặc dù có lẽ tôi đã không nói ra được. Tôi sẽ thực hiện một nỗ lực khác để làm điều đó trong lời tựa này, và, có lẽ lại thất bại một lần nữa.
Từng có một khoảng thời gian đau đớn (đâu đó vào những năm tám mươi) khi chúng ta lo âu dõi xem liệu Dickens có đang dần phai nhạt khỏi thế giới hiện đại. Chúng ta đã dõi theo lâu hơn một chút, và rồi đầy nhẹ nhõm, ta bắt đầu nhận ra rằng chính thế giới hiện đại mới là thứ đang phai nhạt dần. Tất cả cái vũ trụ của các tầng lớp và sự trọng vọng mà khi đặt vào đó, Dickens bị gọi là một kẻ biếm họa, tất cả cái vũ trụ thời Victoria mà trong đó ông bị coi là thô lậu – tất cả những điều đó tự nó đang tan rã như một đám mây. Và chỉ còn lại những bức tranh biếm họa của Dickens là tồn tại như những hình chạm khắc trên đá. Đây, tất nhiên, là một câu chuyện cũ đối với một người từng bị chỉ trích vì sự thái quá trong thi ca. Hết lần này đến lần khác, khi người có tầm nhìn xa trông rộng bị dồn vào chân tường bởi gã cáo già am hiểu thế gian,
“Người đàn ông hồi phục sau vết cắn,
Chính con chó mới là kẻ chết đi.”
Gọi Thackeray là kẻ hoài nghi – nghĩa là một gã cáo già – quả thật là vô lý; nhưng cũng công bằng khi nói rằng so với Dickens, ông cảm thấy mình là một người từng trải. Tuy nhiên, cái thế giới mà ông là một phần trong đó đang tan biến ngay trước mắt chúng ta; tầng lớp quý tộc của nó đã trở nên tha hóa, tầng lớp trung lưu trở nên bất ổn, và những thứ mà ông chưa từng nghĩ tới đang dạo bước trong phòng khách của cả hai. Thackeray đã mô tả xuất sắc vị Đại tá Anh-Ấn; nhưng thử hỏi ông sẽ xoay xở thế nào với một vị Đại tá người Úc? Việc các thư ký của Dickens có nói giọng Cockney hay không còn quan trọng gì nữa, khi mà một nửa số nữ công tước hiện nay đều nói giọng Mỹ? Thackeray sẽ làm gì với một thời đại mà một người có địa vị như Lord Kew lại có thể là anh em ruột của ông Moss ở Wardour Street? Điều này không chỉ áp dụng với Thackeray, mà với tất cả những người thời Victoria tự hào về tính hiện thực hay sự tỉnh táo trong các mô tả của họ; nó áp dụng với Anthony Trollope và, không kém bất kỳ ai, với George Eliot. Bởi chúng ta không chỉ sống sót qua cái hiện tại mà Thackeray đã mô tả: chúng ta thậm chí đã sống sót qua cả cái tương lai mà George Eliot từng hướng tới. Sẽ không còn thỏa đáng nếu nói rằng Dickens không hiểu cái thế giới cũ của sự lịch thiệp, của phép tắc nghị trường và sự cân bằng của hiến pháp. Thế giới đó đang nhanh chóng mất đi khả năng thấu hiểu chính nó. Thật vô ích khi lặp lại lời phàn nàn của các nhà phê bình trên tờ Quarterly Review cũ rằng Dickens chưa từng được thụ hưởng nền giáo dục đại học. Liệu chính các nhà phê bình trên tờ Quarterly Review cũ đó sẽ nghĩ gì về học bổng Rhodes? Thật vô ích khi lặp lại câu nói sáo rỗng rằng Dickens không biết mô tả một quý ông. Một quý ông trong thời đại chúng ta đã trở thành một thứ gì đó hoàn toàn không thể mô tả nổi.
Giờ đây, một sự thật thú vị là: Dickens – người mà nhiều người cho rằng cùng lắm chỉ là một kẻ nhiệt huyết thô lỗ – lại nhìn nhận sự thay đổi sắp tới trong xã hội chúng ta một cách tỉnh táo và khoa học hơn hẳn những người đương thời có học vấn cao hơn và phô trương hơn ông. Tôi chỉ đưa ra một ví dụ trong số rất nhiều ví dụ. Thackeray là một người cấp tiến thời Victoria điển hình, dường như đã mang theo niềm mãn nguyện xuống nấm mồ với lý thuyết cấp tiến thời đầu Victoria – lý thuyết mà Macaulay đã rao giảng với sự sáng suốt và trọn vẹn vô song; lý thuyết cho rằng sự tiến bộ thực sự diễn ra rất đều đặn trong suốt lịch sử nhân loại, rằng trong khi sự phản động là không thể biện minh, thì cách mạng là không cần thiết. Thackeray dường như hoàn toàn hài lòng khi nghĩ rằng thế giới sẽ ngày càng trở nên tự do hơn theo nghĩa hạn hẹp; rằng Tự do Thương mại sẽ ngày càng tự do hơn; rằng các hòm phiếu sẽ ngày càng kín đáo hơn; rằng cuối cùng (như lời một nhà châm biếm về Chủ nghĩa Tự do) mỗi người sẽ có hai lá phiếu thay vì một. Không có dấu vết nào ở Thackeray cho thấy ông nhận thức được rằng sự tiến bộ có thể thay đổi hướng đi. Dickens thì có. Toàn bộ cuốn *Hard Times* là sự thể hiện chính xác nhận thức đó. Nói Dickens là một người theo Chủ nghĩa Xã hội thì không đúng, nhưng nói như vậy cũng không phải là vô lý. Và nếu nói điều đó về bất kỳ tiểu thuyết gia theo Chủ nghĩa Cá nhân vĩ đại nào thời Victoria thì lại hoàn toàn vô lý. Dickens đã nhìn đủ xa để biết rằng thời điểm sẽ đến khi người dân van nài Nhà nước cứu họ khỏi sự tự do thuần túy, như thể đó là một kẻ áp bức ngoại bang đáng sợ nào đó. Ông cảm nhận được xã hội đang thay đổi; còn Thackeray thì không bao giờ.
Vì chuyện bàn luận về Chủ nghĩa Xã hội và Chủ nghĩa Cá nhân là một trong những việc chán ngắt nhất mà con người phải chịu đựng, tôi sẽ lấy một ví dụ khác để minh họa ý mình, dù ví dụ này có phần kỳ lạ và tế nhị. Ngay cả khi độc giả không đồng ý với suy luận của tôi, tôi mong họ chú ý đến chính sự thật này, điều mà tôi cho là một sự tò mò của văn học. Trong tác phẩm quan trọng cuối cùng của Dickens, cuốn sách xuất sắc *Our Mutual Friend*, có một điều kỳ quặc mà tôi chưa thể quyết định được; tôi không biết đó là sự quan sát vô thức hay là sự mỉa mai cay độc. Nhưng nó là thế này. Trong *Our Mutual Friend* có một lão tộc trưởng tên là Aaron, một người Do Thái thánh thiện bị bắt phải làm công việc bẩn thỉu cho một tên cho vay nặng lãi Cơ đốc giáo đáng ghê tởm. Theo nghĩa nghệ thuật, tôi cho rằng tộc trưởng Aaron cũng là một kẻ lừa đảo giống như tộc trưởng Casby. Theo nghĩa đạo đức, không có chút nghi ngờ nào về việc Dickens đưa nhân vật người Do Thái này vào với một ý tưởng từ thiện là mang lại công lý cho người Do Thái, điều mà ông từng bị chỉ trích là đã xúc phạm bởi bức tượng quỷ Fagin. Nếu đây là động cơ của ông, thì về mặt đạo đức, đó là một động cơ rất đáng trân trọng. Nhưng thật đáng tiếc cho sự nghiệp của người Do Thái khi gã Do Thái xấu xa lại tỏ ra thuyết phục hơn nhiều so với người tốt. Lão Aaron không phải là một sự phóng đại về đức tính Do Thái; ông ta đơn giản là không phải người Do Thái, bởi vì ông ta không phải là con người. Chẳng có nét nào ở ông ta gợi lên hình ảnh về tầng lớp người Do Thái cao quý, như một Spinoza hay một ông Zangwill. Ông ta chỉ đơn giản là một lời xin lỗi công khai, và giống như hầu hết các lời xin lỗi công khai, ông ta rất cứng nhắc và không mấy thuyết phục.
Mọi chuyện vẫn ổn. Giờ đến phần buồn cười. Để mô tả một người Do Thái có tầm nhìn cao cả và huyền bí như Spinoza hay Zangwill là một nhiệm vụ lớn lao và tinh tế mà ngay cả Dickens cũng có thể đã thất bại. Nhưng hầu hết chúng ta đều biết ít nhiều về cấu trúc và cách cư xử của những kẻ Do Thái tầm thường, những kẻ thường là những người thành công. Hầu hết chúng ta đều biết kiểu người Do Thái tự xưng là De Valancourt. Giờ đây, đối với bất kỳ ai biết một gã Do Thái tầm thường qua hình dáng hoặc lời nói, cuốn tiểu thuyết *Our Mutual Friend* thực sự đầy rẫy những người Do Thái. Giống như tất cả các nhân vật xuất sắc nhất của Dickens, họ rất sống động; chúng ta biết họ. Và chúng ta biết họ là người Do Thái. Ông Veneering, gã đàn ông từ hư vô bước ra, da ngăm, bí hiểm như tượng nhân sư, với mái tóc đen xoăn tít, và gu thẩm mỹ vào loại thô kệch phô trương – ông ta thuộc dòng dõi nào? Ông Lammle, với “quá nhiều mũi trên khuôn mặt, quá nhiều vẻ đỏ gắt trong bộ ria mép, quá nhiều sự bóng bẩy trong khuy măng sét và cách cư xử” – ông ta mang dòng máu nào? Những người bạn của ông Lammle, thô lỗ và môi dày, với những ngón tay đeo đầy nhẫn đến nỗi họ khó lòng cầm nổi cây bút vàng – họ có gợi chúng ta nhớ đến ai không? Ông Fledgeby, với đôi mắt nhỏ xấu xí, vẻ ngoài xã hội hào nhoáng và sự hèn hạ, luồn cúi về thể xác – liệu một kẻ cuồng tín nào đó như M. Drumont có thể đưa ra những phỏng đoán thú vị về ông ta không? Những kiểu người cụ thể mà mọi người ghét trong cộng đồng Do Thái, những kiểu người là nỗi nhục cho tất cả những người Do Thái tốt đẹp, hoàn toàn tự do tung hoành trong cuốn sách này, cuốn sách được cho là chứa đựng một lời xin lỗi gửi đến họ. Thoạt nhìn, có vẻ như lời xin lỗi của Dickens là một sự nhếch mép gớm ghiếc. Có vẻ như ông đã đưa vào một người Do Thái tốt bụng mà không ai tin nổi, rồi cân bằng anh ta với mười gã Do Thái xấu xa mà không ai có thể không nhận ra. Có vẻ như ông đã trả thù cho nỗi hoài nghi về Fagin bằng cách đưa vào năm hay sáu Fagin – những Fagin chiến thắng, những Fagin thời thượng, những Fagin đã thay đổi tên họ. Lão Aaron hoàn hảo đứng đó giữa lễ hội đầy mỉa mai này với một sự trang nghiêm và ngớ ngẩn kỳ lạ. Ông ta trông như một người Anh đặc biệt ngu ngốc đang giả làm người Do Thái, giữa đám đông những người Do Thái thông minh đang giả làm người Anh.
Nhưng ý nghĩ cho rằng đó là một lời chế nhạo thì không chấp nhận được. Dickens là một cây bút quá thẳng thắn và hào phóng để sử dụng một âm mưu im lặng phức tạp như vậy. Những lời châm biếm của ông luôn nhắm đến mục đích công kích, không bao giờ là để gài bẫy; hơn nữa, ông là một người quá tự phụ để không muốn đám đông nhìn thấy tất cả những trò đùa của mình. Sự phù phiếm thần thánh hơn lòng kiêu hãnh, bởi nó mang tính dân chủ hơn lòng kiêu hãnh. Thứ ba, và quan trọng nhất, Dickens là một người theo Chủ nghĩa Tự do chân chính, và ông sẽ kinh hãi trước ý tưởng thực hiện một cuộc trả thù thâm độc như vậy đối với một chủng tộc hay tín ngưỡng nào đó. Tuy nhiên, sự thật vẫn ở đó, như tôi đã nói, ít nhất cũng là một sự tò mò của văn học. Tôi thách bất kỳ ai đọc xong *Our Mutual Friend* sau khi nghe gợi ý này mà có thể loại bỏ khỏi đầu mình niềm tin rằng Lammle là kiểu người Do Thái tồi tệ. Tôi nghĩ, lời giải thích nằm ở chỗ Dickens quá nhạy bén với sự thay đổi đã xảy ra trong xã hội của chúng ta, đến nỗi ông đã nhận ra kiểu nhà tài chính phương Đông và thế giới đó mà không cần biết nó là phương Đông hay thế giới. Thực tế, ông đã trở thành nạn nhân của một ngụy biện rất đơn giản liên quan đến vấn đề này. Ai đó đã nói, với sự hóm hỉnh và chân thực tuyệt vời, rằng sự phản bội không thể thành công, bởi vì khi nó thành công thì người ta không thể gọi đó là sự phản bội. Lập luận tương tự đã xoa dịu mọi khả năng Bài Do Thái trong những người như Dickens. Người Do Thái không thể là những kẻ hèn nhát và hợm hĩnh, bởi khi họ là những kẻ hèn nhát và hợm hĩnh, họ sẽ không thừa nhận mình là người Do Thái.
Tôi đã lấy ví dụ về sự trỗi dậy của nhà tài chính thế giới này, vì nó không quá cũ kỹ trong các cuộc thảo luận như ví dụ song hành với nó là sự phát triển của Chủ nghĩa Xã hội. Nhưng đối với Dickens, những lời phê bình tương tự áp dụng cho cả hai. Dickens biết Chủ nghĩa Xã hội sắp đến, mặc dù ông không biết tên nó. Tương tự, Dickens biết triệu phú Nam Phi sắp xuất hiện, mặc dù ông không biết tên của gã triệu phú đó. Chẳng ai biết cả. Tâm trí ông không phải kiểu người tách bạch được những chân lý trừu tượng về người theo Chủ nghĩa Xã hội, cũng không phải chân lý mang tính cá nhân cao về gã triệu phú. Ông là người của những ấn tượng; ông chưa bao giờ bị vượt qua trong nghệ thuật truyền tải vẻ ngoài của một người ngay lần đầu gặp mặt – và ông chỉ đơn giản cảm nhận hai điều đó như những sự thật trong bầu không khí xã hội. Ông cảm thấy sức mạnh thương mại đang trở nên áp bức, vượt quá sự chịu đựng của những con người theo đạo Cơ đốc; và ông cảm thấy sức mạnh này không còn nằm hoàn toàn trong tay những thương nhân Anh nặng nề như Podsnap. Nó phần lớn nằm trong tay một kiểu người cuồng loạn và xa lạ, như Lammle và Veneering. Sự thật là ông đã cảm nhận được những điều này lại càng gây ấn tượng mạnh mẽ hơn vì chính ông không hiểu rõ chúng.
Chính vì lý do này, Dickens chắc chắn phải được xem xét dưới ánh sáng của những thay đổi mà tâm hồn ông đã tiên liệu. Thackeray đã trở thành một tác giả kinh điển; nhưng Dickens còn làm được nhiều hơn thế: ông vẫn là một tác giả hiện đại. Tinh thần hồi tưởng vĩ đại của Thackeray tự bản chất nó gắn liền với những địa điểm và thời đại; ông thuộc về Nữ hoàng Victoria cũng nhiều như Addison thuộc về Nữ hoàng Anne, và không chỉ Nữ hoàng Anne mới chết. Nhưng Dickens, theo một cách tiên tri đầy tăm tối, thuộc về những diễn biến. Ông thuộc về những thời đại kể từ sau cái chết của ông, khi *Hard Times* trở nên khắc nghiệt hơn, và khi Veneering không chỉ trở thành Nghị sĩ, mà còn là Bộ trưởng Nội các; thời đại mà chính linh hồn và tinh thần của Fledgeby đã mang chiến tranh vào tận Phi châu. Dickens có thể được phê bình như một người đương thời của Bernard Shaw hay Anatole France hay C. F. G. Masterman. Khi nói về ông, người ta không cần chỉ nói đến Trường phái Manchester hay phong trào Puseyism hay Cuộc tấn công của Lữ đoàn Nhẹ; tên ông hiện ra trên đầu môi khi chúng ta nói về những người theo Chủ nghĩa Xã hội Cơ đốc, hay ông Roosevelt, hay những chiếc tàu hơi nước của Hội đồng Quận hoặc các Hiệp hội Vui chơi. Ông có thể được xem xét dưới những ánh sáng mới, một số lớn lao hơn và một số thấp kém hơn chính ông; và đây là một nỗ lực rất thô sơ nhằm xem xét ông như thế, đó cũng là lời bào chữa cho những trang viết này. Về các bài tiểu luận trong cuốn sách này, tôi muốn nói càng ít càng tốt; tôi sẵn lòng thảo luận bất kỳ chủ đề nào khác với sự nhiệt tình đến mức tham lam. Nhưng tôi có thể áp dụng một cách rất ngắn gọn lời giải thích được dùng ở trên cho hai hoặc ba trường hợp trong số đó. Vì vậy, trong bài viết về *David Copperfield*, tôi đã làm chưa tới mức công bằng với cuốn sách tuyệt vời đó khi xem xét nó trong mối liên hệ với văn học vĩnh cửu; nhưng tôi đã dành khá nhiều dung lượng cho một yếu tố cụ thể trong đó, vốn đã phát triển khổng lồ ở Anh sau cái chết của Dickens. Tương tự, khi giới thiệu *Sketches by Boz*, tôi cảm thấy chủ yếu là tôi đang giới thiệu chúng với một thế hệ mới không đủ đồng cảm với kiểu vui nhộn trần trụi và không chút tinh vi đó. Một nền giáo dục Trường công lập, phát triển từ thời Dickens, đã mang đến cho người dân chúng ta một kiểu tinh tế kỳ quặc và không đầy đủ, kiểu tinh tế ngăn cản họ thưởng thức những trò đùa thô sơ của *Sketches by Boz*, nhưng lại khiến họ dễ dàng cởi mở với thứ tình cảm ủy mị nhạt nhẽo nhưng độc hại mà tôi lưu ý giữa tất cả những ưu điểm của *David Copperfield*. Theo cách tương tự, tôi sẽ nói về *Little Dorrit*, liên quan đến một trường phái văn học bi quan vốn không tồn tại khi nó được viết ra, về *Hard Times* dưới ánh sáng của những cuộc khủng hoảng kinh tế hiện đại nhất, và về *The Child’s History of England* dưới ánh sáng của những thẩm quyền lịch sử chín muồi nhất. Nói tóm lại, những bài phê bình này là những bình luận nhất thời tự thân từ một thế hệ đối với một tác phẩm sẽ còn mang lại niềm vui cho nhiều thế hệ nữa. Dickens là một người vĩ đại, và có nhiều cách để kiểm chứng và khẳng định sự thật đó. Nhưng một cách được phép là nói rằng, ông là một người thiếu hiểu biết, đọc ít về quá khứ, và thường bối rối về hiện tại. Tuy nhiên, ông vẫn vĩ đại, chân thực, và thậm chí về cơ bản là đáng tin cậy, nếu chúng ta cho rằng ông không chỉ biết tất cả những gì đã xảy ra trước cuộc đời mình, mà còn cả tất cả những gì sẽ đến sau đó.
Từ sự biến mất của thỏa hiệp thời Victoria (có thể nói là ảo tưởng thời Victoria), một thứ gì đó đe dọa và thậm chí quái dị bắt đầu xuất hiện – chúng ta có thể bắt đầu được nhìn thấy người dân Anh một lần nữa. Nếu bình minh kỳ lạ đó thực sự đến, đó sẽ là sự minh oan cuối cùng cho Dickens. Người ta sẽ chứng minh được rằng ông hầu như chẳng phải là một kẻ biếm họa; rằng ông giống một người theo chủ nghĩa hiện thực đến lạ kỳ. Những quái vật hài hước mà các nhà phê bình cho là khó tin sẽ được tìm thấy trong đại đa số các công dân của đất nước này. Chúng ta sẽ thấy rằng Sweedlepipe cắt tóc cho chúng ta và Pumblechook bán ngũ cốc của chúng ta; rằng Sam Weller đánh giày cho chúng ta và Tony Weller lái xe buýt cho chúng ta. Bởi vì quan niệm phóng đại về những sự phóng đại của Dickens (như đã được chỉ ra một cách đáng khâm phục bởi người bạn cũ và cũng là kẻ thù của tôi, ông Blatchford trong một bài đánh giá trên tờ *Clarion*) phần lớn là do chúng ta chỉ giao du với một tầng lớp xã hội duy nhất, nơi các quy ước rất nghiêm ngặt, và chúng ta đã quen với những vẻ kiểu cách của họ. Ở những người đánh xe, những người thợ đóng giày, những người phụ nữ giúp việc, cá tính thường bị đẩy đến bờ vực điên rồ. Nhưng chừng nào nền tảng của sự lịch thiệp kiểu Thackeray còn đứng vững thì tất cả những điều này, tương đối mà nói, đều bị che giấu. Bởi vì người Anh, trong tất cả các dân tộc, có tầng lớp thượng lưu đồng nhất nhất và tầng lớp dân chủ đa dạng nhất. Ở Pháp, chính những người nông dân mới là những người cứng nhắc đến mức đồng nhất; chính những hầu tước mới là những người hơi điên rồ. Nhưng ở nước Anh, trong khi sự lịch thiệp kiềm chế và san bằng các trường đại học và quân đội, thì những người nghèo lại là những sinh vật đa dạng và thú vị nhất trên thế giới, đầy rẫy những cảm xúc hài hước, những định kiến và những khúc quanh mỉa mai. Người Pháp có xu hướng giống nhau, vì họ đều là quân nhân; người Phổ cũng vậy vì họ đều là thứ gì đó khác, có lẽ là cảnh sát; ngay cả người Mỹ cũng đều là cái gì đó, mặc dù không dễ để nói đó là gì; nó đi kèm với đôi mắt sắc lẹm như diều hâu và một sự háo hức phi lý. Có lẽ đó là sự hoang dã. Nhưng hai người đánh xe người Anh sẽ khác biệt một cách kỳ lạ như ông Weller và ông Wegg. Cũng không đúng khi nói rằng tôi nhìn thấy sự đa dạng này bởi vì đó là người dân của chính tôi. Bởi vì tôi không thấy mức độ đa dạng tương tự trong tầng lớp của chính mình hay trong tầng lớp cao hơn nó; có nhiều sự giống nhau hời hợt hơn giữa hai bác sĩ ở Kensington hay hai công tước vùng Highland. Không; tầng lớp bình dân thực sự được cấu thành từ các nhân vật của Dickens, vì lý do đơn giản là bản thân Dickens cũng là một người thuộc tầng lớp bình dân.
Còn một điều cần bổ sung vào nỗ lực này nhằm giới thiệu Dickens trong bối cảnh những thay đổi và phát triển của thời đại chúng ta. Cầu Chúa đừng ai (đặc biệt là bất kỳ người hâm mộ Dickens nào) pha loãng hay ngăn cản những nỗ lực to lớn nhằm cải thiện xã hội. Nhưng tôi ước những nhà cải cách xã hội thường xuyên nhớ rằng họ đang áp đặt các quy tắc của mình không phải lên những dấu chấm và con số, mà lên Bob Sawyer và Tim Linkinwater, lên bà Lirriper và bác sĩ Marigold. Tôi ước ông Sidney Webb nhắm mắt lại cho đến khi ông thấy được Sam Weller.
Rất nhiều tình huống đã dẫn đến sự bỏ quên trong văn học đối với những kiểu người đầy sức sống, những kẻ thực sự tồn tại trong các tầng lớp thô kệch hơn của xã hội. Có lẽ nguyên nhân chính là kể từ thời Dickens, việc nghiên cứu về người nghèo đã không còn là nghệ thuật mà trở thành một thứ khoa học giả tạo. Dickens nhìn nhận người nghèo một cách cá nhân: mọi tác phẩm hiện đại đều có xu hướng nhìn nhận họ một cách tập thể. Người ta nói rằng nhà hiện thực hiện đại tạo ra một bức ảnh hơn là một bức tranh. Nhưng đây là một lời phản đối không thỏa đáng. Vấn đề thực sự với nhà hiện thực không phải là họ tạo ra một bức ảnh, mà là họ tạo ra một bức ảnh ghép. Nó giống như tất cả các bức ảnh ghép, bị nhòe; giống như tất cả các bức ảnh ghép, gớm ghiếc; và giống như tất cả các bức ảnh ghép, chẳng giống bất cứ thứ gì hay bất cứ ai. Những cuốn tiểu thuyết xã hội học mới, cố gắng mô tả kiểu người trừu tượng của tầng lớp lao động, đã phạm phải sai lầm ngay trong thực tiễn đối với tiêu chuẩn đầu tiên của văn học, vốn luôn đúng khi tất cả các tiêu chuẩn khác đều có ngoại lệ. Văn học phải luôn là sự chỉ ra những gì thú vị trong cuộc sống; nhưng những cuốn sách này còn buồn tẻ hơn cả cuộc sống mà chúng đại diện. Ngay cả khi giả định rằng Dickens đã phóng đại mức độ khác biệt giữa người này với người kia – đó ít nhất cũng là một sự phóng đại về phía văn học; nó còn tốt hơn một nỗ lực đơn thuần nhằm biến những gì thực sự sống động và không thể nhầm lẫn thành những gì nhạt nhẽo hay không đáng chú ý hơn. Ngay cả những nỗ lực đáng trân trọng và cần thiết của thời đại chúng ta trong các vấn đề cải cách xã hội cũng đã làm nản lòng phương pháp xử lý Dickens đặc trưng cũ. Mọi người quá lo lắng để làm điều gì đó cho người nghèo đến mức họ có một kiểu ham muốn tiềm thức muốn nghĩ rằng chỉ có một loại người để giúp đỡ. Vì vậy, trong khi những tài khoản cũ đôi khi quá dốc và điên rồ, thì những cái mới lại trở nên quá bao quát và phẳng lặng. Ví dụ, người ta viết về vấn đề rượu chè như thể đó là một vấn đề duy nhất. Dickens có thể đã nói với họ rằng có một vực thẳm ngăn cách giữa thiên đàng và địa ngục giữa những sự thái quá bất hợp lý của ông Pickwick và sự chìm đắm trong định mệnh của ông Wickfield. Ông có thể đã chỉ ra rằng không có điểm chung nào giữa rượu brandy pha nước của Bob Sawyer và rượu rum pha nước của ông Stiggins. Người ta nói về những cuộc hôn nhân thiếu suy nghĩ của người nghèo, như thể đó đều là một vấn đề. Dickens có thể đã nói với họ rằng kết hôn mà không có nhiều tiền, như Stephen Blackpool, là một chuyện, còn kết hôn mà không có ý định kiếm tiền, như Harold Skimpole, lại là một chuyện hoàn toàn khác. Người ta nói về những người chồng trong tầng lớp lao động đối xử tử tế hay tàn bạo với vợ mình, như thể đó là vấn đề vĩnh cửu duy nhất và không cần phải xem xét khả năng nào khác. Dickens có thể đã nói với họ rằng có trường hợp (trường hợp không hề hiếm gặp) của người chồng của bà Gargery cũng như của người vợ của ông Quilp. Tóm lại, Dickens nhìn nhận vấn đề của người nghèo không phải như một công việc đã chết và xác định, mà như một công việc đang sống động và rất phức tạp. Theo một số cách, ông sẽ được gọi là bảo thủ hơn nhiều so với các nhà xã hội học hiện đại, theo một số cách khác lại cách mạng hơn nhiều.