Khi cô trở lại phòng xử án, mặt tái mét, bước khập khiễng, tiếng rào rào khoan khoái của đám đông nổi lên đón tiếp cô. Về phía công chúng, đó là nỗi thỏa mãn hết phải chờ đợi như người ta cảm thấy ở rạp hát, sau lần nghỉ giải lao cuối cùng của vở kịch, lúc màn kéo lên và hồi kết bắt đầu. Về phía quan tòa, đó là hy vọng sắp được ăn tối. Cả con dê con cũng kêu be be mừng rỡ. Nó định chạy lại với cô chủ nhưng đã bị buộc vào ghế.
Trời tối hẳn. Đèn không được thắp thêm, chiếu sáng ít ỏi đến nỗi không nhìn thấy tường gian phòng. Bóng tối phủ lên mọi đồ vật một làn sương. Chỉ còn lấp ló dăm khuôn mặt ác cảm của quan tòa. Trước mặt, ở cuối gian phòng dài, họ có thể thấy một điểm trắng mơ hồ nổi bật trên nền tối sẫm. Đó là phạm nhân.
Cô gái lê bước đến chỗ ngồi. Sau khi bệ vệ tới chỗ mình, Charmolue ngồi xuống, rồi đứng lên, và nói, không lộ vẻ quá kiêu ngạo vì đã thành công:
- Phạm nhân đã thú nhận hết tội.
- Cô gái Bohémienne, - chánh án nói tiếp, - cô đã thú nhận mọi hành vi phù thủy và sát hại Phoebus de Châteauper phải không?
Lòng dạ cô gái đau thắt. Chỉ nghe tiếng cô nức nở trong bóng tối. Cô khẽ đáp:
- Các ông muốn gì cững được hết, nhưng hãy mau mau giết tôi đi!
- Ngài biện lý hoàng gia thuộc giáo hội pháp viện, - chánh án nói, - tòa sẵn sàng nghe ngài buộc tội.
Thầy Charmolue trưng ra cuốn sổ ghê rợn rồi vung tay làm điệu và uốn giọng quá đáng trong phán xử, để đọc cáo trạng bằng tiếng Latinh, mà mọi chứng cớ kết án đều xây dựng trên các câu văn hoa kiểu Cicéron kèm theo các trích dẫn của Plaute, tác giả hài kịch ưa thích của ông. Chúng tôi rất tiếc không thể cống hiến bạn đọc áng văn siêu việt đó. Nhà hùng biện tuyên đọc với bộ điệu tuyệt diệu. Chưa xong phần mở đầu, trán ông đã đẫm mồ hôi và mắt ông đã lồi ra khỏi đầu. Đột nhiên, đúng giữa một đoạn văn, ông ngừng bặt và con mắt, lúc thường vốn khá hiền lành, thậm chí còn hơi ngu ngốc nữa, bỗng sáng lóe. Ông thét lên (lần này bằng tiếng Pháp, vì câu nói không được ghi trong sổ):
- Thưa quý tòa, quỷ Satan đã dính dáng chặt chẽ vào vụ này vì chính nó đang theo dõi phiên xử và làm trò khỉ để nhại lại quý tòa. Xem kìa!
Vừa nói ông vừa giơ tay chỉ con dê con, nó thấy Charmolue hoa chân múa tay, lại tưởng cũng cần làm như vậy mới thích hợp, bèn ngồi thẳng lên, dùng hai chân trước và cái đầu râu xồm, cố gắng bắt chước điệu bộ bi tráng của ngài biện lý hoàng gia giáo hội pháp viện. Nếu ta còn nhớ, đó là một trong những tài khéo léo đáng yêu nhất của nó. Sự việc này, cái chứng cớ cuối cùng, tác động rất mạnh. Họ liền trói chân con dê và viên biện lý hoàng gia tiếp tục trổ tài hùng biện.
Bài văn rất dài, nhưng kết luận thì tuyệt diệu. Sau đây là câu cuối; cần thêm vào đó cái giọng khàn khàn và cử chỉ hổn hển của thầy Charmolue.
- Ideo, Domni, coram stryga demonstrata, crimine patente, intentione criminis existente, in nomine sanctae ecclesiae Nostrae-Dominae Parisiensis, quae est in saisina habendi omnimodam altam et bassam justitiam in illa hac intemerata Civitatis insula, tenore praesentium declaramus nos requirere, primo, aliquandam pecuniarium indemnitatem; secundo, amendationem honorabilem ante portalium maximum Nostrae-Dominae, ecclesia cathedralis; tertio, sententiam in virtute cujus ista stryga cum sua capella, seu in trivio vulgariter dicto la Grève, seu in insula exeunte in fluvio Sequanae, juxta pointam jardini regalis, executatae sint!*
Cho nên, thưa quý ngài, trước sự có mặt của con ma cà rồng đích thực, tội ác đã rõ ràng, ý định phạm tội có sẵn, nhân danh giáo đường thần thánh Đức Bà Paris, có toàn quyền quy định di sản, xét xử mọi việc, cả đại hình lẫn tiểu hình, trong cái cù lao không một vết nhơ của Khu thành cũ này, do nội dung của những cái hiện diện, chúng tôi tuyên bố yêu cầu, thứ nhất, một số tiền bồi thường; thứ hai, phải chuộc tội trước cổng lớn nhà thờ Đức Bà; thứ ba, một phán quyết theo đó, hoặc trên quảng trường thông thường vẫn gọi là Grève, hoặc trên quãng cù lao đi ra sông Seine, gần đầu mõm vườn ngự uyển, con ma cà rồng này và con dê của nó phải được hành hình!
Ông đội lại mũ rồi ngồi xuống, Gringoire chán ngán thở dài:
- Eheu! Bassa latinitas*.
Chao ôi! Thứ tiếng Latinh đê tiện.
Một người mặc áo dài thâm đứng dậy cạnh phạm nhân. Đó là luật sư của bị cáo. Các thẩm phán, đang đói, liền xì xào. Chánh án bảo:
- Luật sư, xin ông nói ngắn.
- Thưa quan chánh án, - luật sư đáp, - vì bị cáo đã thú tội, tôi chỉ còn một câu để thưa trước quý tòa. Đây là đoạn văn trong bộ luật Salique: “Nếu một con ma cà rồng ăn thịt một người, và có chứng cớ rõ ràng, nó sẽ phải phạt bồi thường tám ngàn denier, tức hai trăm đồng xu vàng”. Xin quý tòa rủ lòng thương phạt vạ khách hàng của tôi như vậy.
- Điều luật đó bị hủy bỏ rồi, - quan tham tụng đặc biệt hoàng gia nói.
- Nego*, - luật sư cãi lại.
Tôi khước từ điều đó!
- Xin tòa biểu quyết! - Một cố vấn nói; - tội trạng đã rõ ràng, vả lại cũng khuya rồi.
Tòa nghị án nhưng không rời phòng xử. Các thẩm phán phát biểu bằng mũ, họ đang vội. Mọi người thấy những cái đầu đội mũ lần lượt từng người bỏ mũ xuống trong bóng tối, trưóc câu hỏi rùng rợn của quan chánh án khẽ hỏi họ. Cô phạm nhân khốn khổ có vẻ đang nhìn họ, nhưng con mắt mờ đục đâu còn thấy gì.
Rồi viên lục sự bắt đầu viết, sau đó, hắn đưa cho chánh án tờ giấy da dê dài.
Lúc ấy, cô gái tội nghiệp nghe thấy công chúng chuyển động, giáo mác va chạm nhau và một giọng nói lạnh lùng cất lên:
- Cô gái Bohémienne, vào một ngày còn tùy ý đức hoàng thượng định đoạt, lúc giữa trưa, cô sẽ được chở bằng xe bò, mặc áo lót, đi chân không, cổ đeo thừng, tới trước cổng lớn nhà thờ Đức Bà và cô sẽ chuộc tội ở đó, tay cầm cây đuốc bằng sáp nặng hai cân, rồi từ đó, sẽ được dẫn tới quảng trường Grève, tại đây cô sẽ được treo cổ và tắc thở trên đài xử giảo của đô thành; còn con dê cùng chịu tội như vậy; cô còn phải bồi thường cho giáo hội pháp viện ba đồng tiền sư tử vàng, để chuộc những tội cô đã phạm và thú nhận, các tội phù thủy, ma thuật và sát nhân đối với cá nhân ông Phoebus de Châteauper. Cầu Chúa cứu vớt linh hồn cô!
- Ôi! Thật là một giấc mơ! - Cô gái thầm nói, rồi cảm thấy các bàn tay thô bạo lôi mình đi.
