Chúng tôi vừa kể Quasimodo đã biến khỏi nhà thờ vào hôm cô gái Ai Cập và vị phó chủ giáo chết. Quả thực mọi người không gặp nó nữa, không biết rồi sau nó ra sao.
Ngay đêm hôm Esmeralda bị xử tử, các phu chôn cất đã gỡ xác cô từ trên giảo đài xuống, rồi theo thường lệ, đưa tới hầm chứa xác ở Montfaucon.
Theo lời sử gia Sauval, Montfaucon là “đài treo cổ cổ nhất và đẹp nhất của vương quốc”. Giữa hai khu ngoại ô Temple và Saint-Martin, cách tường thành Paris khoảng trăm sáu mươi trượng, cách pháo đài Courtille vài tầm tên bắn, trên ngọn đồi thấp, thoai thoải, khá cao để có thể nhìn thấy từ vài dặm chung quanh, người ta thấy một tòa kiến trúc xây dựng kỳ quặc, trông khá giống một cự thạch bi của người Celtes, nơi họ cũng thường tới cúng tế.
Ta thử hình dung, trên đỉnh một nấm tròn thạch cao, có khối đá xây lớn hình chữ nhật, cao mười lăm bộ, ngang ba mươi, dọc bốn mươi, có cửa vào, lan can bên ngoài và sân thượng; trên sân thượng là mười sáu cột lớn bằng đá nhám, dựng sừng sững, cao ba mươi bộ, xếp thành hàng xung quanh ba mặt trong bốn mặt của khối đá xây đã trồng dãy cột đó, các nóc cột được nối liền bằng các xà lớn treo dây xích cách quãng đều nhau, tất cả dây xích đó đều lủng lẳng bộ xương người; quanh đó, trên cánh đồng, một thập tự bằng đá và hai đài treo cổ khác, kém bề thế hơn, giống nhánh phụ mọc quanh cành chính; trên mọi cái đó, trên trời đàn quạ không ngớt bay lượn. Đó là Montfaucon.
Vào cuối thế kỷ mười lăm, tòa giảo đài ghê gớm này, được dựng lên từ năm 1328, đã điêu tàn lắm rồi. Xà gỗ mọt ruỗng, dây xích han gỉ, cột đá xanh rêu. Bệ đá tảng rạn nứt khắp các mạch vữa, cỏ mọc lan trên sân thượng không người đặt chân tới. Tòa kiến trúc in lên nền trời một bóng dáng thê lương; nhất là ban đêm, lúc có chút ánh trăng chiếu xuống các sọ người trắng hếu hoặc khi trận gió bấc ban đêm cọ xát dây xích lẫn xương người vào nhau, làm lay động tất cả trong bóng tối. Chỉ cần giảo đài có mặt ở đó cũng đủ làm khắp chung quanh trở thành nơi chốn rùng rợn.
Khối đá xây, làm nền cho tòa kiến trúc gớm ghiếc, trống rỗng bên trong. Người ta xây thành cái hầm rộng, cửa đóng là một rào sắt cũ đã long ra, nơi đây không chỉ vứt vào mảnh vụn xác người rơi rụng từ các dây xích ở Montfaucon, mà tất cả xác kẻ khốn nạn bị xử tử ở các giảo đài thường trực khác tại Paris. Trong hầm chứa xác thăm thẳm, nơi bao tro bụi con người và bao tội ác cùng mục nát bên nhau, lắm kẻ quyền cao chức trọng ở thế gian, lắm kẻ oan ức đã theo nhau tới đây gửi nắm xương tàn, từ Enguerrand de Marigni, người mở hàng cho Montfaucon và là kẻ chính trực, tới đô đốc Coligni, người đóng cửa giảo đài và cũng là kẻ chính trực.
Còn về vụ mất tích bí mật của Quasimodo, sau đây là tất cả những gì chúng tôi khám phá được.
Khoảng hai năm hoặc mười tám tháng sau các sự kiện kết thúc câu chuyện này, lúc người ta tới căn hầm ở Montfaucon để tìm xác Olivier Con Hoẵng vừa bị treo cổ hai ngày trước và được vua Charles VII ban ân cho phép chôn cất mồ yên mà đẹp ở Saint-Laurent, giữa các khung xương ghê rợn, họ thấy có một bộ xương ôm ghì lấy thật kỳ quặc một bộ khác. Một trong hai bộ xương, vốn là đàn bà, còn sót lại vài mảnh vụn áo dài bằng thứ vải trước kia màu trắng, quanh cổ đeo chuỗi hạt trân châu cùng chiếc túi con bằng lụa, đính hạt cườm xanh, mở toang và rỗng không. Đồ vật chẳng đáng gì nên tên đao phủ có lẽ không thèm lấy. Bộ xương kia ôm ghì lấy bộ xương này là đàn ông. Người ta thấy cột xương sống nó cong lệch, đầu rụt xuống, giữa xương bả vai và chân nọ ngắn hơn chân kia, vì không hề có vết gãy ở xương sống gáy, cho nên rõ ràng nó không bị treo cổ. Vậy người có bộ xương này đã tới đó, rồi chết ở đó. Khi người ta định gỡ ra khỏi bộ xương nó đang ôm chặt, nó liền tan thành bụi.
