Gringoire bị ngã choáng váng, vẫn nằm giữa lòng đường, trước tượng Đức mẹ đồng trinh từ bi ở đầu phố. Dần dần chàng tỉnh lại; thoạt đầu chàng chập chờn vài phút, không phải không êm ái trong cơn nửa mê nửa tỉnh, với hình ảnh mờ ảo của cô Bohémienne cùng con dê hòa hợp với sức nặng của quả tống Quasimodo. Tình trạng đó kéo dài không lâu. Một cảm giác lạnh toát ở phần thân thể tiếp xúc với lòng đường, đột nhiên làm chàng tỉnh lại và phục hồi trí nhớ.

- Sao lại lạnh thế này? - Chàng bỗng tự hỏi. Lúc đó chàng mới thấy mình đang nằm mấp mé rãnh nước.

- Con quỷ gù chết tiệt! Chàng làu bàu và định dậy. Nhưng khắp người tê dại và đau đớn, chàng đành phải nằm tại chỗ. Dù sao cũng còn bàn tay tự do: chàng bịt mũi và nhẫn nhục chịu đựng.

- Bùn Paris, - chàng thầm nghĩ (vì chàng đinh ninh chắc rãnh nước từ nay sẽ là nhà. Nếu không suy nghĩ, còn biết làm gì khác ở nhà?* Bùn Paris đặc biệt thối. Chắc nó chứa nhiều muối khoáng diêm tiêu bốc hơi. Dù sao đó cũng là ý kiến của thầy Nicolas Flamel* và phái luyện đan...

Trích dẫn trong truyện ngụ ngôn “Thỏ và Ếch” II, 14, của La Fontaine. (Misaki)

Một nhà văn cừ khôi ở Khu đại học Paris (1330 - 1418) khá giàu, từng cúng nhiều của cải vào nhà thờ Saint-Jacques-de-la-Boucherie. Do đó dân chúng hư truyền là ông tim ra bí mật phép luyện đan, nên mới giàu có như vậy.

Chữ luyện đan làm chàng sực nhớ tới phó chủ giáo Claude Frollo. Chàng nhớ lại cảnh xô xát vừa nhìn thấy, cảnh cô Bohémienne giẫy giụa giữa hai người, việc Quasimodo có thêm tòng phạm, rồi khuôn mặt u ám, kiêu kỳ của phó chủ giáo chợt mơ hồ hiện qua trí óc chàng. - Kỳ lạ thật! - Chàng thầm nghĩ: - dựa vào dữ kiện và luận cứ đó, chàng bắt đầu xây dựng tòa lâu đài kỳ ảo những giả thuyết, cái dinh thự bằng con bài giấy của bọn triết gia. Rồi đột nhiên một lần nữa trở lại với thực tế, chàng kêu lên: - Ái chà chà! Rét quá!

Quả thực chỗ nằm mỗi lúc thêm bất ổn. Mỗi phân tử nước rãnh lấy đi một phân tử nhiệt lượng toát ra từ thân Gringoire và sự cân bằng giữa nhiệt độ cơ thể chàng và nhiệt độ rãnh nước bắt đầu xuất hiện một cách khó chịu.

Bỗng nhiên chàng lại gặp điều phiền muộn có tính chất khác hẳn.

Một đám trẻ, cái lũ ranh con chân đất, bất kể thời nào, vẫn thường lang thang khắp vỉa hè Paris, dưới cái tên vĩnh cửu là nhóc con và ngay hồi chúng ta còn bé, cũng thường bị chúng ném đá mỗi chiều tan học, chỉ vì quần ta mặc không rách, một bầy trẻ nhỏ tinh quái đó ùa chạy tới ngã tư nơi Gringoire đang nằm, vừa cười vừa thét, hình như bất chấp cả giấc ngủ của bà con phố phường. Chúng nó kéo lê một thứ túi méo mó; và chỉ riêng tiếng guốc của chúng cũng đủ làm một xác chết phải choàng dậy. Gringoire cũng chưa phải hoàn toàn chết thật, nên vội nhổm ngay dậy.

- Ới ông Hennequin Dandèche ơi! Ới ông Jehan Pincebourde ơi! - Chúng reo ầm lên; - lão già Eustache Moubon buôn sắt ở góc phố chết rồi. Bọn này vớ được cái đệm rơm của lão, bọn này sẽ nhóm lửa liên hoan. Hôm nay là ngày sứ thần xứ Flandre!

Thế là chúng vứt cái đệm rơm trúng ngay vào người Gringoire mà chúng không nhìn thấy khi vừa chạy tới. Đồng thời một đứa liền rút mớ rơm, chạy đến châm ở ngọn đèn trước tượng Đức mẹ đồng trinh từ bi.

- Chết cha rồi! - Gringoire làu bàu, - bây giờ có lẽ mình sẽ nóng điên lên mất!

Giờ phút thật nguy ngập. Chàng sắp bị hãm giữa lửa và nước; bằng một cố gắng phi thường, một cố gắng của gã làm bạc giả sắp bị bỏ vạc dầu và đang tìm cách trốn chạy, chàng đứng phắt dậy, hất cái đệm rơm vào lũ nhóc rồi chạy thẳng.

- Lạy Đức mẹ đồng trinh! - Lũ trẻ kêu lên; - lão buôn sắt sống lại rồi!

Và chúng bỏ chạy toán loạn.

Tấm đệm rơm liền làm chủ chiến trường Belle-forêt, cha Le Juge và Corrozet khẳng định là hôm sau, chiếc đệm được thu nhặt rất long trọng bởi xứ đạo và mang tới bảo tàng của nhà thờ Thánh bà Opportune, nơi đây người coi đồ thánh đã giữ làm kỷ vật khá quý báu cho mãi tới năm 1789, cùng với phép lạ vô biên của tượng Đức mẹ đồng trinh ở đầu phố Mauconseil; vào đúng cái đêm đáng ghi nhớ mùng 6 rạng mùng 7 tháng giêng năm 1482, chỉ cần có mặt Người, Đức mẹ đã trừ tà cho hương hồn Eustache Moubon, lão ta muốn đánh lừa ma quỷ nên lúc sắp chết đã tinh quái giấu kỹ linh hồn mình trong tấm đệm rơm.