Khi Quasimodo thấy gian buồng rỗng không, cô gái Ai Cập không còn đó, giữa lúc nó đang bảo vệ cô, người ta tới bắt cô đi rồi, nó liền vò đầu bứt tai và giậm chân kinh ngạc đau khổ. Rồi nó chạy khắp nhà thờ, tìm cô Bohémienne, gào lên quái đản ở một góc tường, rứt mớ tóc đỏ quạch vứt tung xuống sàn. Đúng lúc này, các cung thủ ngự lâm chiến thắng kéo vào nhà thờ, cũng tìm kiếm cô gái Ai Cập. Quasimodo liền giúp họ, thằng điếc tội nghiệp đâu ngờ ý định tàn ác của họ; nó vẫn tưởng kẻ thù của cô gái Ai Cập là bọn ăn mày. Nó đích thân dẫn Tristan l’Hermite sục sạo khắp xó xỉnh có thể ẩn nấp. Mở toang các cửa bí mật, những bàn thờ hai đáy, những hậu kho đồ thánh. Nếu cô gái khốn khổ còn đó, chính nó đã nộp cô rồi. Khi sự mệt mỏi vì không tìm thấy gì đã làm Tristan chán nản, Quasimodo vẫn tìm kiếm một mình. Nó sục sạo hai mươi lần, một trăm lần khắp nhà thờ, hết dọc lại ngang, kêu gọi hò hét; đánh hơi, rình mò, lục lọi, chui đầu vào khắp xó xỉnh, đưa đuốc soi khắp vòm mái, tuyệt vọng, điên cuồng. Con trống mất con mái cũng không gầm thét và ngơ ngác đến như vậy. Cuối cùng, khi biết chắc, rất chắc cô gái không còn ở đó, thế là hết, họ đã bắt cóc cô, nó thong thả leo lên cầu thang trong tháp, cái cầu thang nó từng trèo lên hết sức phấn khởi và đắc thắng vào hôm cứu được cô. Nó đi qua chốn cũ, đầu gục xuống, không nói năng, không khóc lóc, gần như ngừng thở. Nhà thờ lại hoang vắng và rơi vào im lặng như cũ. Bọn cung thủ đã kéo đi để truy lùng con phù thủy ngoài Khu thành cũ. Còn lại một mình trong nhà thờ bát ngát, trước đó một lúc còn bị vây hãm và ồn ào, Quasimodo quay về buồng cô gái Ai Cập từng ngủ bao tuần lễ được nó canh gác. Lúc tới gần, hắn tưởng có thể sắp gặp lại cô. Đến chỗ ngoặt hành lang trông xuống mái nhà gian bên giáo đường, nó thấy căn buồng hẹp với cửa sổ con và cửa ra vào nhỏ, núp dưới vòm lớn xây cuốn như tổ chim dưới cành cây, con người tội nghiệp muốn ngất đi, đành tựa vào cột cho khỏi ngã. Nó tưởng tượng cô gái có thể đã quay lại, chắc một thần linh thánh thiện đưa cô trở về, căn buồng quá yên tĩnh, quá an toàn và quá xinh đẹp, nên nhất định cô phải ở đó, rồi nó không dám tiến thêm bước nữa, chỉ sợ vỡ mộng. Nó thầm nhủ:

- Phải, có lẽ cô ấy đang ngủ hoặc đang cầu nguyện. Không nên quấy rối cô ấy.

Cô gái xinh đẹp mặc đồ trắng - Đây là câu thơ của Dante.

Dante Alighieri, thi sĩ vĩ đại Ý (1265-1321), tác giả tập thơ Thần khúc.

Cuối cùng, lấy hết can đảm, nó rón rén bước tới, nhìn xem, rồi bước vào. Trống rỗng! Căn buồng vẫn trống rỗng. Gã điếc thong thả đi một vòng, nhấc giường lên và nhìn xuống dưới, như cô gái có thể ẩn trốn giữa sàn đá lát và tấm đệm, rồi lắc đầu và đứng sững sờ. Bỗng nó giận dữ lấy chân dập tắt bó đuốc rồi không một lời, không tiếng thở dài, nó chạy thật nhanh húc đầu vào tường và lăn ra sàn bất tỉnh.

Lúc hồi tỉnh, nó nhảy lên giường, lăn tròn trên đó, điên dại hôn chỗ nằm còn ấm hơi cô gái từng nằm ngủ, nó nằm vài phút, bất động như sắp tắt thở; rồi đứng dậy, mồ hôi đầm đìa, hổn hển, thất thần, nó đập đầu vào tường đều đặn đến khủng khiếp như quả lắc chuông và kiên quyết như người chỉ muốn vỡ sọ. Rồi nó lại gục xuống lần thứ hai, kiệt lực; nó lê gối ra khỏi buồng và ngồi xổm trước cửa, vẻ ngỡ ngàng. Nó ngồi như vậy hơn một giờ không cử động, mắt đăm đăm nhìn vào căn buồng trống vắng, còn u uất và tư lự hơn cả bà mẹ ngồi giữa cái nôi rỗng và chiếc áo quan dày. Nó không hé nửa lời; chỉ lâu lâu, nó mới nức nở rung động mạnh mẽ khắp người, nhưng là tiếng nức nở không nước mắt, như tia chớp mùa hè không gây tiếng sấm.

Hình như lúc đó, lục tìm sâu trong cơn mơ mộng lẻ loi xem ai có thể là kẻ cướp đoạt bất ngờ cô gái Ai Cập, nó liền nghĩ đến phó chủ giáo. Nó sực nhớ đức cha Claude có riêng một chìa khóa cầu thang dẫn tới buồng cô gái, nó nhớ lại những đêm ông mò mẫm cô ta, lần đầu chính nó, Quasimodo, đã giúp ông, lần sau thì ngăn cản. Nó nhớ lại trăm nghìn chi tiết và sau đó, không nghi ngờ gì nữa, chính phó chủ giáo đã cướp cô gái Ai Cập của nó. Tuy nhiên, lòng kính trọng linh mục, sự biết ơn, tận tụy, yêu quý con người đó đã mọc rễ sâu trong tim đến mức, ngay lúc này, nó cũng cưỡng lại mọi móng vuốt của ghen tuông và thất vọng.

Nó nghĩ phó chủ giáo đã làm việc đó, và cơn giận bầm gan tím ruột đến một còn một mất sẽ nổi dậy chống lại bất cứ kẻ nào khác, nhưng vì đây lại là Claude Frollo, cho nên cơn giận của gã điếc khốn nạn liền biến thành đau khổ gấp bội.

Đang lúc suy nghĩ miên man về linh mục và bình minh bắt đầu chiếu sáng các vòm xây cuốn, nó bỗng nhìn thấy ở tầng gác trên nhà thờ, nơi khúc ngoặt của lan can bên ngoài bao quanh hậu cung, một người đang đi. Người đó đi lại phía nó. Nó đã nhận ra. Đó là phó chủ giáo Claude đi thong thả và nghiêm trang. Ông bước đi mà không nhìn phía trước, tuy tiến thẳng tới tòa tháp phía bắc nhưng lại quay mặt trông nghiêng để nhìn về phía hữu ngạn sông Seine, đầu ngẩng cao như đang cố nhìn xem có gì đó qua các mái nhà. Con cú thường có điệu bộ nhìn nghiêng như vậy. Nó bay về một nơi nhưng lại nhìn nơi khác. Linh mục đi ngay trên đầu Quasimodo mà không nhìn thấy nó.

Gã điếc sững sờ trước sự xuất hiện đột ngột này, nó thấy linh mục bước vào cửa cầu thang tòa tháp phía bắc. Bạn đọc đã biết, đứng trên tháp này, có thể nhìn thấy tòa Đô chính. Quasimodo đứng dậy và đi theo phó chủ giáo.

Quasimodo leo lên cầu thang tòa tháp để mà leo thế thôi, để xem linh mục leo lên đó làm gì. Tóm lại, gã kéo chuông khốn khổ không biết chính hắn, Quasimodo, sẽ phải làm gì, sẽ phải nói gì, đang muốn gi. Nó đang hết sức tức giận và sợ sệt. Phó chủ giáo và cô gái Ai Cập xung đột trong lòng nó.

Lên tới đỉnh tháp, trước khi từ bóng tối cầu thang bước ra sân thượng, nó cẩn thận quan sát xem linh mục đứng đâu. Ông đang quay lưng lại. Một hàng lan can trổ thủng bao quanh sân thượng tháp chuông. Linh mục đang chăm chú nhìn xuống phố, tì ngực vào một góc của bốn mặt lan can trông thẳng xuống cầu Đức Bà.

Quasimodo rón rén bước tới sau linh mục, xem ông ta nhìn gì. Linh mục mải chăm chú việc khác nên không hề nghe thấy gã điếc bước tới gần.

Cảnh tượng Paris thật huy hoàng và quyến rũ, nhất là Paris lúc này, nhìn từ trên đỉnh tháp nhà thờ Đức Bà đang chói chang nắng mới của một sớm mai hè. Hôm đó có lẽ đang vào tháng bảy. Bầu trời hoàn toàn êm ả. Đây đó vài ngôi sao muộn tắt dần, có một ngôi sao sáng chói trên bầu trời trong vắt phía đông. Mặt trời đang mọc, Paris bắt đầu hoạt động. Ánh sáng rất trắng và rất trong làm nổi bật chói ngời trước mắt mọi bình diện của hàng nghìn ngôi nhà bày ra ở phương Đông. Bóng râm đồ sộ các tháp chuông trải từ nóc nhà này sang nóc nhà khác, từ đầu tới cuối đô thành lớn. Có khu phố đã vang tiếng nói và gây ồn ào. Đây tiếng chuông, kia tiếng búa, xa hơn tiếng xe ngựa chạy lộc cộc. Đó đây vài làn khói tỏa lan trên khắp mặt mái nhà, như bốc lên từ khe hở một mỏ lưu hoàng bát ngát. Dòng sông gợn sóng xô vào bao trụ cầu, bao mõm cù lao, lóng lánh ngấm nước sáng bạc. Chung quanh thành phố, phía ngoài tường thành, tầm mắt mất hút vào vòng tròn lớn các đám sương mù dày xốp, qua đó mơ hồ hiện lên đường nét nhòe nhoẹt các cánh đồng và nếp cong duyên dáng các ngọn đồi. Đủ thứ tiếng rì rầm trôi nổi tản mát trên thành phố còn ngái ngủ. Về hướng đông, gió sớm ban mai xua đuổi qua bầu trời vài cụm bông trắng được rứt ra khỏi lớp lông sương mù trên đồi.

Trong sân nhà thờ, vài mụ đàn bà cầm hũ sữa, ngạc nhiên chỉ trỏ cho nhau cảnh hoang tàn kỳ lạ của cổng lớn nhà thờ Đức Bà và hai dòng suối chì đã đông cứng ở giữa các khe hở của gạch men. Đó là tất cả những gì còn lại của vụ lộn xộn đêm qua. Đống lửa do Quasimodo đốt lên giữa hai tháp đã tắt ngấm. Tristan đã thu dọn xong quảng trường và cho vứt xác người chết xuống sông Seine. Các vua như Louis XI rất chú ý nhanh chóng cọ sạch mặt đường sau một vụ tàn sát.

Phía ngoài dãy lan can tòa tháp, ngay dưới chỗ linh mục dừng lại, một ống máng bằng đá đẽo gọt kỳ quặc thường tua tủa trên các dinh thự kiểu Gothic, và giữa kẽ nứt của ống máng, hai cây đinh hương trổ hoa, lay động và càng thêm sinh động trước gió thổi, phất phơ như chào đón. Trên cao, phía trên các tháp, tít trên trời, văng vẳng tiếng chim hót nho nhỏ.

Nhưng linh mục không nghe, không nhìn thấy mọi thứ đó. Ông thuộc loại người không biết có buổi sáng, chim muông, hoa cỏ. Trong vùng chân trời bát ngát với bao cảnh sắc chung quanh, ông chỉ tập trung ngắm nhìn một điểm duy nhất.

Quasimodo sốt ruột muốn hỏi ngay ông ta đã làm gì cô gái Ai Cập. Nhưng phó chủ giáo lúc này hình như đứng ngoài cuộc đời. Rõ ràng ông đang ở vào giây phút mãnh liệt của cuộc sống mà mặt đất có sụt lở ông cũng không biết. Cặp mắt đăm đăm không rời một nơi nào đó, ông đứng bất động và lặng im; sự lặng im và bất động mang vẻ gì đó rất ghê gớm, khiến gã kéo chuông man rợ phải run lên và không dám đụng tới. Tuy nhiên, đây cũng là một cách dò hỏi phó chủ giáo, nó dõi theo hướng nhìn ông, và do đó, con mắt của gã điếc khốn khổ chiếu xuống quảng trường Grève.

Thế là nó nhìn thấy cái linh mục đang nhìn. Chiếc thang dựng cạnh đài treo cổ thường trực. Trên quảng trường, có dăm ba người dân và rất nhiều lính tráng. Một người kéo lê trên mặt đường một hình thù trắng với một hình thù đen bám theo. Người đó dừng lại dưới chân đài treo cổ.

Tới đây xảy ra chuyện gì đó khiến Quasimodo nhìn không rõ. Chẳng phải vì con mắt độc nhỡn không còn giữ được tầm nhìn xa, mà chỉ vì một đám đông lính tráng ngăn trở không để nhìn thấy hết. Hơn nữa, lúc đó mặt trời ló ra, một luồng ánh sáng rực rỡ chan hòa bên trên chân trời, tưởng như mọi vật nhọn ở Paris, tháp chuông, ống khói lò sưởi, hồi nhà, cùng bốc lửa một lượt.

Khi đó, người kia bắt đầu leo thang, Quasimodo nhìn thấy hắn thật rõ. Hắn vác trên vai một người đàn bà, một cô gái mặc đồ trắng, cổ tròng thòng lọng. Quasimodo nhận ra cô gái. Đó là nàng.

Người kia cứ thế leo lên tới đầu thang, ở đó, hắn sửa lại thòng lọng. Còn ở đây, để nhìn cho rõ, linh mục quỳ lên thành lan can.

Bỗng người kia dùng gót chân hất mạnh chiếc thang, còn Quasimodo từ nãy đến giờ nghẹt thở, nhìn thấy lủng lẳng nơi đầu sợi thừng, cách mặt đất hai trượng, cô gái khốn khổ với người kia ngồi xổm hai chân trên vai cô. Sợi thừng quay tròn vài vòng và Quasimodo thấy thân thể cô gái quằn quại giãy lên kinh khủng, về phần linh mục, cổ nghểnh cao, mắt trố ra, ông ngắm nhìn cái cặp ghê rợn người đàn ông và cô gái, con nhện và con mồi.

Giữa lúc khủng khiếp nhất, một tiếng cười ma quỷ, tiếng cười chỉ có thể có khi không còn là người, bật ra trên khuôn mặt tái xám của linh mục. Quasimodo không nghe tiếng cười, nhưng nó trông thấy. Gã kéo chuông lùi lại vài bước sau lưng phó chủ giáo rồi bất thình lình nó điên cuồng lao tới, xô hai bàn tay to lớn vào lưng ông, đẩy ngã xuống cái vực thẳm ông đang cúi nhìn.

Linh mục thét lên:

- Chết tôi rồi!

Và rơi xuống.

Ống máng ngay bên dưới cản ông lại. Ông bám ngay vào bằng đôi bàn tay tuyệt vọng và lúc mở mồm định kêu tiếng thứ hai, ông thấy ngay trên đầu, nơi thành lan can, khuôn mặt ghê gớm và thù hằn của Quasimodo. Ông liền nín bặt.

Vực thẳm ở ngay dưới chân. Sẽ từ trên cao hơn hai trăm bộ rơi xuống mặt đường. Trong hoàn cảnh khủng khiếp này, phó chủ giáo không nói một lời, không kêu một tiếng, ông chỉ cố gắng phi thường để bấu víu lấy ống máng mà leo lên. Nhưng tay ông không bám được vào đá, còn chân đạp vào vách tường xám xịt cứ trượt đi. Những ai đã trèo lên các tháp nhà thờ Đức Bà đều biết ngay dưới dãy lan can có một gờ đá lồi ra. Ông phó chủ giáo khốn nạn vùng vẫy cố sức bám lấy cái góc lõm vào đó. Ông không vật lộn với một bức tường thẳng đứng, mà là bức tường dốc chéo hụt chân.

Chỉ cần chìa tay, Quasimodo có thể kéo ông lên khỏi vực ngay, nhưng nó cũng chẳng thèm nhìn ông nữa. Nó đang mải nhìn quảng trường Grève. Nhìn đài treo cổ. Nhìn cô gái Ai Cập. Tì khuỷu tay lên thành lan can, đúng chỗ phó chủ giáo vừa đứng khi nãy, gã điếc đứng đó, không rời mắt khỏi vật duy nhất hiện có trên đời lúc này đối với nó, nó bất động và câm lặng như kẻ bị sét đánh và một suối nước mắt dài lặng lẽ chảy ra từ con mắt cho đến nay mới nhỏ một giọt lệ duy nhất.

Trong khi đó, phó chủ giáo thở dốc. Cái trán hói đầm đìa mồ hôi, các móng tay ứa máu bám vào vách đá, đầu gối xây xước cọ vào tường. Ông nghe thấy tấm áo chùng vướng vào ống máng rách toạc và tuột chỉ mỗi lần cựa quậy. Tai hại hơn, ống máng lại tận cùng bằng một ống bằng chì, nó oằn xuống dưới sức nặng người ông. Phó chủ giáo cảm thấy cái ống từ từ cong xuống. Con người khốn nạn thầm nhủ, khi nào tay ông mệt mỏi rã rời, lúc áo chùng đã rách, ống máng cong hẳn xuống, nhất định ông sẽ ngã và ông sợ hãi đau thắt ruột gan. Thỉnh thoảng ông ngơ ngác nhìn một mặt phẳng nhỏ hẹp chừng mười bộ ở dưới, do các điêu khắc lồi tạo nên và trong thâm tâm cùng quẫn, ông cầu trời được kết thúc cuộc đời trên khoảng hẹp hai bộ vuông này, dù ở đó cả trăm năm. Lần khác, ông nhìn xuống quảng trường dưới chân, xuống vực thẳm; ông ngẩng đầu lên, nhắm tịt hai mắt, tóc dựng ngược.

Thật ghê rợn sự im lặng của hai người. Trong khi phó chủ giáo ngắc ngoải khủng khiếp cách đó mấy bộ. Quasimodo khóc và nhìn xuống quảng trường Grève. Phó chủ giáo thấy càng vùng vẫy càng làm lung lay chỗ bấu víu mỏng manh cuối cùng, nên định bụng thôi không giãy giụa. Ông ở đó, ôm lấy máng, thở không ra hơi, không cựa quậy, không còn cử động nào khác ngoài nhịp bụng tự nhiên co thắt như khi ngủ mê thấy mình ngã xuống. Cặp mắt chăm chú mở to một cách bệnh tật và kinh ngạc. Rồi dần dần, ông mất thế, ngón tay trơn tuột trên ống máng, mỗi lúc một càng thấy cánh tay yếu thêm, thân mình nặng hơn, ống chì đỡ ông cứ từng tí cong mãi xuống vực thẳm. Ông nhìn phía dưới, như một vật khủng khiếp, mái nhà thờ Saint-Jean-le-Rond, bé xíu như quân bài gập đôi. Ông lần lượt nhìn từng pho tượng thản nhiên trên tháp, cũng treo lơ lửng như ông trên miệng vực thẳm, nhưng tự nó không khiếp sợ và cũng không biết thương hại ông. Chung quanh toàn đá; trước mắt là quái vật há mõm, phía dưới, tít xa xa, nơi quảng trường, là mặt đường; ở trên đầu là Quasimodo đang khóc.

Trên sân nhà thờ, vài nhóm người tò mò đang thản nhiên đoán xem thằng điên nào lại chơi đùa kỳ quặc như vậy. Linh mục nghe họ nói, vì giọng họ lanh lảnh, rõ ràng, vang tới tận tai:

- Nó đến ngã gãy cổ mất!

Quasimodo vẫn khóc.

Cuối cùng sùi bọt mép vì tức giận và kinh hoàng, phó chủ giáo hiểu mọi sự đều vô ích. Tuy nhiên, ông thu tất cả tàn lực để cố gắng lần cuối. Ông bám chặt ống máng, ấn đầu gối vào tường, tay bám khe đá và có lẽ lao lên được một bộ; nhưng chấn động đó đột nhiên làm cong veo cái vòi ống chì ông vẫn bám vào. Đồng thời tấm áo chùng rách toạc. Thế là cảm thấy hết nơi bấu víu, chỉ còn đôi bàn tay cứng đơ và rã rời đang bám vào cái gì đó, con người bất hạnh liền nhắm mắt và buông tay khỏi ống máng. Ông rơi xuống.

Quasimodo nhìn ông ngã.

Ngã cao như vậy không mấy khi rơi thẳng xuống. Phó chủ giáo bị ném vào khoảng không, thoạt đầu chúc đầu xuống và hai tay dang ra, rồi lộn mấy vòng. Gió thổi tạt ông rơi xuống một mái nhà, ở đó người bất hạnh bắt đầu bị giập nát. Tuy nhiên, ông vẫn chưa chết khi rơi xuống. Gã kéo chuông thấy ông còn cố đưa móng tay bám lấy đầu hồi nhà. Nhưng mái quá dốc mà ông không còn sức. Ông lăn lông lốc trên mái như hòn ngói rời ra và rơi xuống nảy trên mặt đường. Ở đó, ông hết cựa quậy.

Quasimodo liền ngước mắt nhìn về phía cô gái Ai Cập, hắn thấy tấm thân treo lủng lẳng trên đài treo cổ, xa xa, đang run rẩy sau tấm áo trắng với những co giật giẫy chết cuối cùng, rồi lại cúi nhìn phó chủ giáo nằm sóng soài dưới chân tháp không còn hình thù con người, và nó nấc lên làm nhô lồng ngực sâu thẳm, nói:

- Ôi! Đó là tất cả những gì ta yêu quý!