Suốt nhiều năm, tôi cho rằng hiệu ứng bàng quan chỉ là một phần tất yếu của cuộc sống tại những đô thị. Nhưng một chuyện xảy ra ở chính thành phố nơi tôi làm việc – sự việc buộc tôi phải xem xét lại những nhận định của mình.
Chuyện xảy ra vào ngày 9 tháng 2 năm 2016. Lúc 4 giờ kém 15 phút chiều, Sanne đỗ chiếc Alfa Romeo màu trắng của cô trên Sloterkade, một con phố cạnh bờ kênh ở Amsterdam.[1] Cô ra khỏi xe và đi vòng về phía vỉa hè để đưa đứa con mới lẫm chẫm của mình ra khỏi ghế trong xe thì đột nhiên cô nhận ra chiếc xe hơi vẫn đang lăn bánh. Sanne vừa kịp nhảy vào phía sau vô lăng, nhưng đã quá muộn để khiến chiếc xe dừng lại, nó lao xuống kênh và bắt đầu chìm.
Tin rất buồn là: hàng chục người đi đường đứng nhìn sự việc đó xảy ra mà không hành động gì cả. Thậm chí có nhiều người nghe thấy cả những tiếng kêu thét của Sanne. Cũng như ở Kew Gardens, có những người đứng trong căn hộ nhìn xuống nơi xảy ra thảm họa. Và đây cũng là một khu vực sinh sống rất đẹp của những người thuộc tầng lớp trung lưu.
Nhưng rồi chuyện bất ngờ xảy ra. “Giống như phản ứng tức thời,” Ruben Abrahams, chủ một công ty môi giôi bất động sản ở ngay góc phố, sau này kể lại với một phóng viên truyền hình. “Chiếc xe rơi xuống nước ư? Không hay chút nào.”[2] Rồi ông liền chạy đi kiếm một cái búa trong hộp dụng cụ ở văn phòng mình, sau đó lao mình xuống con kênh lạnh buốt.
Ruben, một người đàn ông vạm vỡ, cao lớn với bộ râu lởm chởm, gặp tôi vào một ngày tháng Giêng lạnh giá để chỉ cho tôi nơi xảy ra sự việc. Ông kể: “Một trong những sự trùng hợp kì quái khi mọi chuyện kéo đến cùng lúc chỉ trong chớp mắt.”
Khi Ruben nhảy xuống kênh, Rienk Kentie – cũng là một người đứng xem – bơi nhanh về phía chiếc ô tô đang chìm, còn Reinier Bosch – một người ngoài cuộc khác – cũng nhảy xuống nước. Ngay khoảnh khắc cuối cùng, một người phụ nữ kịp đưa cho Reinier một hòn gạch, thứ chỉ một lát sau sẽ phát huy tác dụng. Wietse Mol – người ngoài cuộc thứ tư – vớ lấy một cây búa khẩn cấp trong xe của mình và là người cuối cùng lao xuống.
“Chúng tôi bắt đầu đập cửa xe,” Ruben nhớ lại.[3] Reinier tìm cách đập vỡ một cửa bên, nhưng không ăn thua. Trong khi đó, chiếc xe nghiêng đi và dần chìm xuống, mũi xe thì chìm hẳn dưới nước. Reinier liền dùng hòn gạch giáng mạnh xuống cửa sau. Cuối cùng, cửa kính bắt đầu rạn.
Sau đó, mọi thứ diễn ra rất nhanh. “Người mẹ trao đứa trẻ cho tôi qua cửa phía sau,” Ruben kể tiếp. Nhất thời, đứa trẻ bị kẹt, nhưng vài giây sau, Ruben và Reinier đã tìm cách giải thoát được em bé. Reinier bơi và đưa đứa trẻ tới nơi an toàn. Cùng với người mẹ vẫn ở bên trong chiếc xe, chỉ một chút nữa là chiếc xe chìm hẳn xuống. Vừa hay, Ruben, Rienk và Wietse giúp cô ấy thoát ra ngoài.
Không đầy hai giây sau, chiếc xe chìm nghỉm dưới làn nước.
Lúc bấy giờ, một đám đông những người ngoài cuộc đứng vây kín trên bờ. Họ giúp nâng người mẹ và đứa trẻ cùng bốn người đàn ông ra khỏi làn nước, rồi lấy khăn bông quấn lấy họ.
Cuộc giải cứu diễn ra trong khoảng thời gian chưa đầy hai phút. Trong suốt khoảng thời gian ấy, bốn người đàn ông – những người hoàn toàn xa lạ với nhau – không hề trao đổi một lời. Nếu bất kì ai trong số họ chần chừ thêm dù chỉ một chớp mắt thì cũng là quá muộn. Nếu cả bốn người không nhảy xuống, cuộc giải cứu có thể đã thất bại. Và nếu người ngoài cuộc vô danh kia không trao cho Reinier một hòn gạch vào khoảnh khắc cuối cùng, thì anh ấy không thể đập vỡ được cửa sau để cứu người mẹ cùng đứa trẻ ra ngoài.
Nói cách khác, Sanne và đứa con của cô sống sót không phải bởi những người ngoài cuộc, mà vì nhờ có họ giúp đỡ.
❀ ❀ ❀
[1] Sanne là biệt danh. Tên thật của cô ấy tôi không biết, nhưng bốn người cứu cô ấy thì biết.
[2] “Mannen die moeder en kind uit water redden: ‘Elke fi tte A’dammer ZOU dit doen’”, at5.nl (ngày 10 tháng 2 năm 2016).
[3] “Vier helden redden moeder en kind uit zinkende auto”, nos.nl (10 tháng 2 năm 2016).
