Ngôi nhà của dòng họ Kamura được xây dựng trên một sườn đồi. Trong số tất cả những ngôi nhà ở vùng ngoại ô, nó nằm gần cung điện Aoyama nhất. Không lâu sau cuộc Duy tân, tộc trưởng Kamura đời trước từng là một bề tôi của một vị kuge hầu hạ Thiên Hoàng quá cố. Nhờ vậy, ông nhận đượcân huệ cho phép xây dựng dinh cơ gần cỗ xe mùa hè (ngai vàng) của Con Trời (hoàng tộc).

Đó là một chốn ở yên bình, tầng dưới được bao quanh bởi những hiên nhà, trong khi tầng trên có những ban công nhỏ ngập tràn hoa lá. Khu vườn được bài trí đầy nghệ thuật, thể hiện công sức lao động thời niên thiếu của Junzo và các em. Những năm tháng tuổi trẻ, Junzo từng có hoài bão trở thành một nghệ nhân làm vườn — một nghề nghiệp vô cùng đáng kính ở Nhật Bản — và thế nên, trên mảnh đất rộng vài sào của cha, anh đã dồn trọn niềm đam mê thuở ban đầu của một người nghệ sĩ.

Với sự giúp đỡ của các em, anh đã chở từ sông về những đống sỏi trắng, sắp xếp chúng ở các góc của bồn hoa; trong khi len lỏi giữa những viên sỏi ấy là những chiếc lá dương xỉ thêu tinh tế đang vươn lên những chiếc đầu xanh non mơn mởn. Một giàn hoa bắc vòm qua cổng vườn, trĩu nặng những dây leo và hoa tử đằng. Những cành thông được tỉa tót gọn gàng; một cây long não uy nghi che bóng mát cho hiên nhà. Rải rác khắp khu vườn, những hàng cây anh đào, mận, đào và mộc qua đóng góp phần mình bằng những chùm hoa, trái ngọt và hương thơm ngào ngạt.

Từ lầu trên, khung cảnh nhìn ra vô cùng nên thơ. Phía đông là các công viên Aoyama và những bức tường trắng của vườn ngự uyển; phía bắc, vượt qua những khu công viên rợp bóng cây, là các dãy núi; phía tây là làng Kamakura, sát bờ biển Hayama đầy giỡn cợt nhưng cũng lắm sương mù nguy hiểm; trong khi về phía nam, băng qua những ngọn đồi và thung lũng, con đường cái quan trắng xóa dẫn lối về Tokyo.

Vào buổi chiều diễn ra buổi họp gia đình, các vị khách được mời lên lầu, nơi toàn bộ các tấm cửa shoji đã được tháo dỡ, biến tầng lầu thành một gian điện lộng gió và mát mẻ. Mọi nam đinh trong họ Kamura đều đã tề tựu đúng mực theo lời mời, bởi họ là những con người theo nề nếp cũ và vô cùng câu nệ trong phép tắc gia đình cũng như xã hội.

Sau những lời thăm hỏi thông thường, phu nhân Kamura và cô con gái trẻ Haru-no mang trà và thuốc lá lên cho các ông. Kế đến, với những cái cúi đầu sát đất duyên dáng, họ cáo lỗi, dẫn theo Ohano và lui về một khu khác trong ngôi nhà. Sự rút lui của những người phụ nữ chính là hiệu lệnh bắt đầu buổi họp.

Kamura là người đầu tiên lên tiếng, vẻ mặt thoáng chút ngập ngừng, trong khi tay vẫn gõ nhịp điệu lo lắng lên chiếc ống điếu ở lò sưởi hibachi.

— Thưa các bậc tôn trưởng, — ông vừa nói, cúi đầu chào các vị trong họ rồi quay sang hướng Yamada Kwacho, — cùng người bạn và người láng giềng kính mến, tôi thực sự lấy làm đau lòng khi buộc phải cất lời cáo lỗi vì sự vắng mặt của con trai tôi, Junzo.

Ông dừng lại, và để che giấu sự bối rối, lại trang trọng nhồi thuốc rồi châm lửa hút, trong khi các bậc bề trên che giấu sự ngạc nhiên bằng những nét mặt lịch sự và điềm tĩnh.

— Con trai tôi, — Kamura nói tiếp, — đã trở về từ Tokyo vào tối hôm qua. Tôi không mảy may nghi ngờ rằng mục đích và tâm nguyện cao đẹp của nó là về tham dự buổi họp gia đình chúng ta, vốn được triệu tập để sắp xếp những nghi thức dạo đầu cho lễ cưới giữa con trai tôi, Kamura Junzo, và nàng Masago đức hạnh cùng trân quý.

Lại một lần nữa cụ già dừng lại để liếc nhìn với vẻ nửa van nài sang người con trai Okido, người kém Junzo một tuổi, đang ngồi bên tay trái ông. Phía bên phải Kamura là một chỗ ngồi trống. Đó chính là chỗ của Junzo.

— Đêm qua, — Kamura tiếp lời, — con trai tôi quả thực lâm bệnh; nét mặt nó tái nhợt và ngẩn ngơ cả trong ánh nhìn lẫn lời nói. Tôi cho rằng đó chỉ là tâm trạng hết sức tự nhiên của tuổi trẻ trước ngưỡng cửa ngày cưới. Tất cả chúng ta, những vị thiện nam ở đây, đều từng trải qua thứ cảm giác u sầu hạnh phúc vốn là nét đặc trưng trong giai đoạn này của cuộc đời.

Một vài vị khách mỉm cười, gật đầu đồng tình với thực tế này; những người khác nhìn nhau với vẻ hoài nghi đôi chút.

— Và thế là, — gia chủ nói tiếp, — chúng tôi nghĩ rằng tốt hơn hết là chưa nên khơi movídự định của buổi họp. Khi trời sáng, Junzo vẫn xanh xao và gượng gạo. Thân mẫu nó đã khéo léo nhắc đến cuộc họp đã lên kế hoạch, và nó ôn tồn ưng thuận mọi điều bà nói. Đến trưa, nó hầu như không chạm đũa vào bữa ăn. Nó tỏ ra thờ thảm đến mức không một thành viên nào trong nhà nỡ nhẫn tâm cắt ngang dòng suy tưởng của nó. Do đó, khi thấy nó thẫn thờ dạo bước quanh khu vườn rồi bất chợt quay người lang thang về phía những ngọn đồi, tôi chỉ đơn giản dặn con trai Okido hãy đi theo nó một khoảng cách tôn trọng. Nói ngắn gọn lại cho các bạn hiền nghe, hình như Junzo đã đi một mạch thẳng dọc theo các sườn đồi, và khi đến những bức tường cung điện Aoyama, nó đã mạo muội bước qua cánh cổng. Okido, vốn là một người con hiếu thảo và vâng lời, đã vội vã chạy về nhà để thông báo sự tình cho cha. Kể từ lúc đó, con trai tôi vẫn chưa quay về.

— Nó đã mạo muội bước qua cả cổng cung điện ư! — Yamada Kwacho thốt lên. — Nó có giấy phép không, hở Kamura?

— Tôi không rõ, — cụ già đáp gọn lỏn. — Các bác các chú cũng đã nghe nói con trai tôi có chút danh tiếng nơi triều đình. Tôi vẫn tự giải thích sự vắng mặt trong tâm trí nó rằng, vì tuổi trẻ lại mới được bề trên sủng ái, tâm trí nó hẳn đang ngập tràn những suy nghĩ về nghệ thuật và công việc.

— Thế nó vẫn chưa về sao? — một người chú gặng hỏi với giọng sắc bén.

— Vẫn chưa, — Kamura đáp, cúi đầu lịch sự.

— Tôi cầu mong nó không gặp tai họa gì, — một vị họ hàng khác lên tiếng với vẻ lo lắng. — Người ta đồn rằng cung điện nay đã mở cửa trở lại, và vị Công chúa Sado-ko cao quý đang ẩn dật ở chốn khuê phòng trong đó.

— Vẫn còn thời gian để nó trở về, — Kamura quả quyết với vẻ đường bệ. — Tôi hy vọng tất cả các vị sẽ ở lại cùng tôi. Ý các vị thế nào, người bạn hiền Kwacho của tôi?

— Chắc chắn rồi, tôi sẽ ở lại, — Kwacho bộc trực và cương nghị đồng ý.

— Và tôi nữa.

— Và tôi.

Thế là tất cả các vị khách đều đồng thuận.

Họ ngồi đến tận muộn màng trong buổi chiều, bị lôi cuốn bởi rượu saké, trà và bầu không khí mộng mị của ngày dài. Ánh nắng dịu dàng bỗng mềm mại chùng xuống bởi lớp sương mù trắng từ dưới sông dâng lên ngập tràn bầu không gian. Làn sương trắng đậm dần, chuyển sang sắc xám dịu nhẹ, rồi tối sầm lại lúc nào không hay. Một cơn gió từ phương tây thổi tới, quét qua gian lầu rộng mở của ngôi nhà dòng họ Kamura với một luồng sinh khí tươi tắn.

Yamada Kwacho chau mày, lo lắng nhìn bầu trời đã sẫm màu.

Như thể đọc được suy nghĩ của ông, giọng nói điềm đạm của người gia chủ cất lên giản dị:

— Mới chỉ là bốn giờ thôi mà.

— Thế mà hãy nhìn xem trời tối kỳ lạ và quái đản làm sao, — một người em họ trẻ tuổi nói, chỉ tay ra phía sông. — Dường như có một đám mây đang phủ trên vùng Hayama kìa, anh Kamura.

— Đó là thói quen của xứ sở quanh đây ấy mà, — Kwacho lên tiếng trả lời thay cho gia chủ. — Thỉnh thoảng sương mù kéo đến khi trời hãy còn chưa trưa, rồi trườn qua vòm trời, đậm đặc và dày cộp đến mức ngay cả một con mèo cụt đuôi cũng có thể lạc đường.

Người em họ dòng họ Kamura rùng mình, lo âu nhìn bầu trời đang ngày càng mây mù che phủ.

Thế nhưng thời gian vẫn trôi qua thật nhanh đối với những con người Nhật Bản nhàn nhã và có phần uể oải này, khi họ ngả ngớn ngậm tẩu, nhấm nháp saké và mặc kệ màn sương mù.

— Sương mù đang lan rộng rồi, — chàng thanh niên Okido nói. — Hay chúng ta đóng các tấm cửa shoji lại và mang đèn lồng andon ra cho các vị khách quý nhé?

— Con trai ta vẫn chưa về; thế nhưng… — Giọng người cha dịu dàng cất lên; ông liếc nhìn quanh với vẻ bồn chồn trong bóng chiều đang sập xuống, hầu như không thể phân biệt nổi mặt mũi của từng vị khách. Ông đứng dậy, phủi vạt áo hakama của mình. Chợt ông nhớ ra rằng dẫu là một người cha, ông vẫn là một chủ nhà. Ông vỗ tay, ra hiệu cho người đầy tớ đến đóng các cánh cửa shoji lại và mang đèn lên.

Mới chưa đầy năm giờ chiều, thế nhưng thế giới xám xịt bên ngoài đã báo hiệu màn đêm đang đến sát nút.

Đến sáu giờ, những người phụ nữ trong nhà bước lên lầu trên. Phu nhân Kamura trông tái nhợt; cô con gái mới mười bảy tuổi lộ rõ vẻ mặt hoảng hốt, trong khi chỉ riêng Ohano là điềm tĩnh và có vẻ tâm hồn vô tư lự.

Phu nhân Kamura thưa với chồng rằng sương mù mỗi lúc một dày đặc hơn, và vì bà e rằng các vị khách không thể rời khỏi nhà vào đêm nay được, bà đã cho dọn bữa tối và sẽ chuẩn bị các phòng ngủ. Bà chỉ nói đến sự thoải mái của các vị khách. Mặc dù Junzo vẫn chưa trở về, không một lời nào thốt ra từ đôi môi cẩn trọng của bà về nỗi đau đang xé nát trái tim người mẹ.

Người chồng cảm ơn sự chu đáo của vợ và bảo rằng họ sẽ sẵn sàng dùng bữa cơm tôn kính, nhưng xin bà đừng bận tâm đến chuyện nghỉ ngơi. Họ sẽ duy trì buổi họp cho đến tận nửa đêm.

Và thế là bữa tối được dọn ra. Đêm trôi qua trong tiếng nhâm nhi saké lặng lẽ và những phút giây trầm ngâm mộng mị của các vị khách, trong khi cõi lòng người chủ nhà nhân hậu thì nặng trĩu những âu lo.

Trong một căn phòng ở tầng dưới, Ohano đang ngáy khò khò, khỏe khoắn quên đi mọi muộn phiền nhỏ nhặt của cuộc đời. Thiếu nữ Haru-no thiu thiu ngủ bên tấm cửa shoji của phòng khách Ozashiki; và ngay bên cạnh cô, bất động và lặng thinh, nhưng với đôi mắt trân trân tỉnh táo, người mẹ của Kamura Junzo vẫn ngồi canh thức suốt đêm thâu.

— Đó là số phận của người phụ nữ phận mỏng, — bà từng phản đối khi nàng Haru-no nài nỉ bà đi ngủ. — Con hãy luôn khắc ghi lời dạy này trong tâm trí, hỡi con gái: Người mẹ, người vợ, người chị, người con gái, muôn đời phải canh chừng và chăm lo cho sự thoải mái của phái nam. Đó là luật lệ; đó là bổn phận; đó là số phận của chúng ta. Ta cúi đầu tuân theo nó với một triết lý đầy nhẫn nhịn.

Đến mười hai giờ, lầu trên có tiếng động xôn xao. Phu nhân Kamura nghe thấy tiếng bước chân sột soạt khi buổi họp kết thúc. Dựa vào tiếng bước chân ngái ngủ, bà biết các vị khách đang nôn nóng tìm giường ngủ. Bà bảo một người hầu đến phục dịch các vị khách. Rồi bà trở về vị trí của mình. Bà không hề quay đầu lại khi có tiếng bước chân qua lại dọc hành lang. Người chồng lẳng lặng đến ngồi xuống bên cạnh bà, không nói một lời nào. Cứ thế, suốt cả đêm dài, hai con người ấy lặng lẽ canh thức chờ đợi Junzo.

CHƯƠNG XVII

NÀY MASAGO