Đó là một phần trong cái mà Decoud gọi là chủ nghĩa duy vật lành mạnh của mình, khi ông không tin vào khả năng tồn tại tình bạn giữa nam và nữ.

Ngoại lệ duy nhất mà ông thừa nhận, theo ông, chính là bằng chứng xác thực cho quy luật tuyệt đối ấy. Tình bạn chỉ có thể khả thi giữa anh chị em ruột thịt, và tình bạn ở đây có nghĩa là sự cởi mở hoàn toàn, không mảy may giấu giếm suy nghĩ hay cảm xúc trước một sinh linh khác; đó là tất cả sự chân thành vô vụ lợi và thiết yếu của đời sống thâm sâu nhất đang cố gắng tương tác với những đồng cảm sâu sắc của một sinh mạng khác.

Người chị yêu quý của ông — một bóng hồng kiều diễm, có phần chuyên quyền nhưng vô cùng kiên quyết, kẻ đang nắm quyền cai quản bố mẹ Decoud tại căn hộ lầu một trong một tòa gia trang rất bề thế ở Paris — chính là người duy nhất được Martin Decoud tin tưởng sẻ chia mọi suy nghĩ, hành động, dự định, hoài nghi, và thậm chí cả những thất bại của mình...

“Hãy chuẩn bị vòng tròn nhỏ của chúng ta ở Paris để đón nhận sự ra đời của một nước cộng hòa Nam Mỹ khác đi em. Thêm hay bớt một nước thì có nghĩa lý gì? Chúng có thể chào đời giống như những đóa hoa độc mọc trên luống đất ủ đầy các thể chế mục rữa; nhưng hạt mầm của nước cộng hòa này đã nảy nở trong bộ óc của người anh trai em, và điều đó là quá đủ để em hết lòng ủng hộ. Anh đang viết những dòng này cho em dưới ánh nến lỏn hỏn trong một loại quán trọ gần cảng, do một người Ý tên là Viola — một kẻ được bà Gould bảo trợ — làm chủ. Cả tòa nhà, mà biết đâu được, có thể đã được dựng lên bởi một tay Conquistador chuyên khai thác ngọc trai từ ba trăm năm trước, hoàn toàn tĩnh mịch. Vùng đồng bằng giữa thị trấn và cảng cũng vậy; tĩnh mịch, nhưng không tối tăm bằng ngôi nhà, bởi những cọc lính canh người Ý bảo vệ tuyến đường sắt đã đốt những đống lửa nhỏ dọc theo suốt chiều dài đường ray. Xung quanh đây hôm qua không hề yên tĩnh như thế. Chúng ta vừa trải qua một cuộc bạo loạn khủng khiếp — một sự bùng phát bất ngờ của đám đông quần chúng, mãi đến tận muộn ngày hôm nay mới được dập tắt. Mục đích của nó, không nghi ngờ gì nữa, là cướp bóc, và điều đó đã bị đập tan, hẳn em đã biết từ bức điện tín gửi qua San Francisco và New York tối qua, khi các tuyến cáp vẫn còn hoạt động. Em đã đọc thấy ở đó rằng hành động quyết liệt của những người châu Âu thuộc công ty đường sắt đã cứu thị trấn khỏi cảnh bị tàn phá, và em hoàn toàn có thể tin điều đó. Chính tay anh đã soạn bức điện này. Chúng ta không có nhân viên hãng thông tấn Reuter nào ở đây cả. Anh cũng từng nổ súng vào đám đông từ cửa sổ câu lạc bộ, cùng với một vài thanh niên có thế gia khác. Mục đích của chúng ta là giữ cho phố Calle de la Constitucion được thông thoáng để phụ nữ và trẻ em sơ tán, những người đã tìm được nơi trú ẩn trên vài con tàu chở hàng hiện đang neo đậu tại cảng này. Đó là chuyện ngày hôm qua. Em cũng nên biết từ bức điện tín rằng vị Tổng thống mất tích, ngài Ribiera — người đã biến mất sau trận chiến ở Santa Marta — nay đã xuất hiện ở đây, tại Sulaco, nhờ một trong những sự trùng hợp kỳ lạ đến mức khó tin, khi ông cưỡi một con lừa què đi thẳng vào giữa đám đông đang hỗn chiến trên đường phố. Hóa ra ông đã trốn chạy cùng với một người dẫn mule tên là Bonifacio, vượt qua núi non để thoát khỏi những lời đe dọa của Montero, chỉ để rồi lao thẳng vào vòng tay của một đám đông đang sục sôi căm hận.”

“Tên Capataz de Cargadores, gã thủy thủ người Ý mà anh từng viết thư kể cho em nghe trước đây, đã cứu ông ta khỏi một cái chết nhục nhã. Gã đó dường như có một thứ tài năng đặc biệt là luôn có mặt đúng lúc ở bất cứ đâu có việc gì đó ngoạn mục cần thực hiện.”

“Gã ở cùng anh lúc bốn giờ sáng tại văn phòng tờ Porvenir, nơi gã đã đến từ rất sớm để cảnh báo anh về âm mưu bạo loạn sắp xảy ra, đồng thời bảo đảm rằng gã sẽ giữ cho lực lượng Cargadores của mình đứng về phía trật tự. Khi trời hửng sáng, chúng ta cùng nhau nhìn ra đám đông đang đi bộ lẫn cưỡi ngựa, biểu tình trên quảng trường và ném đá vào các cửa sổ của tòa Intendencia. Nostromo (đó là cái tên mọi người gọi gã ở đây) đang chỉ cho anh thấy những người Cargadores của gã hòa lẫn trong đám đông.”

“Mặt trời lên muộn ở Sulaco, vì nó phải leo lên tận ngọn núi trước đã. Trong ánh ban mai trong trẻo ấy, rực rỡ hơn cả chạng vạng, Nostromo nhìn thấy ngay bên kia quảng trường rộng lớn, ở cuối con đường phía sau nhà thờ, một người đàn ông cưỡi ngựa hình như đang gặp rắc rối với một đám đông lepero đang gào thét. Lập tức, gã bảo anh, ‘Đó là một kẻ lạ mặt. Chúng đang làm gì hắn thế kia?’ Rồi gã rút chiếc còi bạc vẫn thường dùng ở bến tàu ra (gã này có vẻ khinh bỉ mọi kim loại kém quý hơn bạc) và thổi liền hai tiếng, rõ ràng là một tín hiệu đã hẹn trước cho đám Cargadores của mình. Gã chạy vụt đi ngay, và bọn họ liền tụ tập quanh gã. Anh cũng chạy theo, nhưng đã quá trễ để kịp theo chân họ và giúp giải cứu người lạ mặt có con ngựa vừa bị quật ngã. Anh ngay lập tức bị tấn công với tư cách là một kẻ quý tộc đáng ghét, và chỉ thấy may mắn khôn xiết khi trốn được vào câu lạc bộ, nơi Don Jaime Berges (em có thể nhớ ông ta từng đến nhà chúng ta ở Paris cách đây khoảng ba năm) nhét vào tay anh một khẩu súng săn. Họ đã bắt đầu nổ súng từ các ô cửa sổ. Những đống đạn dược nhỏ nằm rải rác trên những chiếc bàn đánh bài để trống. Anh nhớ có vài chiếc ghế bị lật úp, mấy cái chai lăn lóc trên sàn giữa những cỗ bài bị văng tung tóe khi các caballeros đứng phắt dậy khỏi ván bài để khai hỏa vào đám đông. Hầu hết các thanh niên đã qua đêm tại câu lạc bộ vì trông đợi một vụ lợn gạo như thế. Trên hai chiếc chân nến ở bàn áp tường, những ngọn nến đã cháy gần cạn đến tận đế. Một con ốc siết sắt lớn, có lẽ lấy trộm từ các xưởng đường sắt, bay xẹt từ ngoài đường vào lúc anh bước chân vào và đập vỡ một trong những chiếc gương lớn gắn trên tường. Anh cũng chú ý thấy một người hầu của câu lạc bộ bị trói quặt cả tay lẫn chân bằng dây rèm và quăng vào một góc. Anh còn mang một ký ức mơ hồ về việc Don Jaime vội vã trấn an rằng tên này đã bị phát hiện lỏn bỏn bỏ thuốc độc vào các món ăn trong bữa tối. Nhưng anh nhớ rõ mồn một rằng hắn cứ gào thét xin tha mạng không ngừng nghỉ, liên tục đến mức chẳng ai thèm bận tâm đến việc nhét giẻ vào miệng hắn. Cái thứ âm thanh hắn phát ra thật khó chịu đến mức anh suýt chút nữa đã tự tay làm điều đó cho xong chuyện. Nhưng chẳng có thời gian đâu mà lãng phí cho những chuyện vặt vãnh ấy. Anh liền chiếm lấy một vị trí bên cửa sổ và bắt đầu nổ súng.”

“Mãi đến chiều muộn anh mới biết chính xác người mà Nostromo cùng đám Cargadores và một số công nhân người Ý đã xoay sở cứu thoát khỏi lũ lưu manh say xỉn ấy là ai. Gã đàn ông đó có một tài năng kỳ lạ mỗi khi có việc gì đó kích thích trí tưởng tượng cần được thực hiện. Anh đã nói câu đó với gã sau này, khi chúng ta gặp nhau sau khi trật tự phần nào được vãn hồi trong thị trấn, và câu trả lời của gã khiến anh khá ngạc nhiên. Gã thản nhiên đáp với giọng đầy rầu rĩ, ‘Và tôi được trả bao nhiêu cho việc đó, thưa ngài?’ Lúc bấy giờ anh mới ngộ ra rằng có lẽ sự kiêu ngạo của gã đàn ông này đã bị bão hòa bởi những lời nịnh bợ của dân thường và sự tín nhiệm từ các bề trên!”

Decoud ngừng viết để châm một điếu thuốc, rồi với cái đầu vẫn cúi sát trên trang giấy, ông thổi ra một làn khói dường như dội ngược trở lại từ trang giấy. Ông cầm lại cây bút chì.

“Đó là vào chiều tối hôm qua trên quảng trường, trong khi gã ngồi trên bậc thềm nhà thờ, hai tay đè giữa hai đầu gối, giữ lấy dây cương của con ngựa xám bạc nổi tiếng của mình. Gã đã lãnh đạo đội ngũ Cargadores của mình một cách xuất sắc suốt cả ngày trời. Gã trông có vẻ mệt mỏi. Anh không biết trông mình lúc đó ra sao. Chắc là bẩn thỉu lắm. Nhưng anh đoán là trông mình cũng có vẻ đắc ý. Kể từ lúc vị Tổng thống chạy trốn được đưa lên con tàu S. S. Minerva, thế cờ đã đảo chiều chống lại đám đông. Chúng đã bị đánh đuổi khỏi khu vực cảng và khỏi những con phố khang trang trong thị trấn, lùa về cái mê cung tàn tích và lều bạt tolderias của chúng. Em phải hiểu rằng cuộc bạo loạn này, mà mục đích ban đầu chắc chắn là chiếm lấy số bạc San Tome được cất giấu ở các tầng dưới của Tòa Hải quan (bên cạnh việc cướp bóc chung tài sản của giới Ricos), đã mang thêm màu sắc chính trị từ việc có hai Nghị viên Hội đồng Tỉnh, ngài Gamacho và ngài Fuentes — cả hai đều đến từ Bolson — tự xưng làm thủ lĩnh của chúng; quả thật là vào lúc chiều muộn, khi đám đông vỡ mộng vì hy vọng cướp bóc tan thành mây khói, đã dồn lại kháng cự trong những con phố hẹp với tiếng hò hét ‘Viva la Libertad! Đả đảo chế độ phong kiến!’ (Anh tự hỏi không biết chúng tưởng chế độ phong kiến là cái quái gì nữa?) ‘Đả đảo bọn Goth và lũ Bại liệt.’ Anh đoán là ngài Gamacho và ngài Fuentes thừa biết họ đang làm gì. Họ là những kẻ khôn ngoan. Trong Nghị viện, họ tự xưng là phái Ôn hòa, và phản đối mọi biện pháp quyết liệt bằng một vẻ ưu tư mang tính nhân đạo. Ngay khi có tin đồn về chiến thắng của Montero, họ liền quay ngoắt 180 độ với thái độ ưu tư đó, và bắt đầu thách thức tội nghiệp Don Juste Lopez trên bục chủ tịch của ông ta bằng một sự trơ trẽn mà người đàn ông tội nghiệp ấy chỉ biết đáp lại bằng cái vuốt râu ngơ ngác và những hồi chuông chủ tịch. Rồi đến khi sự sụp đổ của phe Ribiera đã trở thành điều hiển nhiên không còn chỗ cho nghi ngờ, họ liền nở rộ thành những người theo trường phái Tự do kiên định, hành động cùng nhau như thể họ là một cặp sinh đôi dính liền, và cuối cùng nắm quyền kiểm soát, như thể đại diện cho các nguyên tắc của phe Montero.”

“Động thái cuối cùng của họ vào lúc tám giờ tối qua là tự tổ chức thành một Ủy ban Montero, hiện đang họp, theo như anh được biết, tại một quán trọ posada do một cựu đấu sĩ bò tót người Mexico làm chủ — hắn ta cũng đồng thời là một nhà chính trị lớn, chỉ tiếc là anh đã quên mất tên rồi. Từ đó, họ đã phát đi một thông cáo gửi đến chúng ta, những kẻ thuộc phái Goth và Bại liệt của Câu lạc bộ Amarilla (vốn cũng có ủy ban riêng của mình), mời gọi chúng ta đi đến một sự thỏa thuận tạm thời để hưu chiến, với cái lý do trơ trẽn rằng ‘nghĩa vụ cao cả của Tự do không nên bị vấy bẩn bởi những hành vi quá khích mang tính tội phạm của sự ích kỷ bảo thủ!’ Lúc anh bước ra ngồi cùng Nostromo trên bậc thềm nhà thờ, câu lạc bộ đang bận rộn thảo luận để đưa ra một lời đáp trả thỏa đáng tại căn phòng chính — nơi đang ngập tràn những vỏ đạn rỗng, mảnh thủy tinh vỡ tung tóe, những vết máu nham nhở, chân nến, và đủ loại đổ nát vương vãi khắp sàn. Nhưng tất cả những điều đó chỉ là nhảm nhí. Chẳng có ai ở cái thị trấn này nắm giữ chút quyền lực thực sự nào ngoại trừ các kỹ sư đường sắt — những người có công nhân đang chiếm giữ các ngôi nhà hoang do Công ty mua lại để làm nhà ga thị trấn ở một bên quảng trường — và Nostromo, kẻ mà đám Cargadores đang ngủ văng vãi dưới các mái hiên dọc theo mặt tiền các cửa hàng của Anzani. Một đống lửa làm từ đồ đạc bẻ gãy lấy ra từ các phòng khách của Tòa Intendencia, hầu hết đều dát vàng, đang cháy bập bùng trên quảng trường, với ngọn lửa cao uốn lượn hắt thẳng vào bức tượng của Charles IV. Xác chết của một người đàn ông nằm trên bậc thềm của phần bệ tượng, hai tay dang rộng, và chiếc mũ sombrero úp lên mặt — có lẽ là do sự ân cần của một người bạn nào đó. Ánh lửa bập bùng chạm vào tán lá của những hàng cây đầu tiên trên đại lộ Alameda, và leo lét chiếu lên góc của một con đường phụ gần đó, nơi bị chặn ngang bởi một đống hỗn độn gồm xe bò kéo và những con bò đực chết. Ngồi trên xác một con vật, một gã lepero trùm kín mít đang phả khói thuốc lá. Đó là một thỏa thuận hưu chiến, em hiểu chứ. Sinh linh duy nhất còn lại trên quảng trường ngoài chúng ta chỉ là một Cargador đang đi qua đi lại với một con dao dài trần trụi trên tay, trông như một lính gác trước các dãy hiên, nơi đồng đội của hắn đang say giấc. Và điểm sáng duy nhất khác trong thị trấn tối tăm chính là những ô cửa sổ sáng rực của câu lạc bộ, nằm ngay góc phố Calle.”

Viết đến đây, Don Martin Decoud — gã công tử hào hoa mang phong cách ngoại kiều của các đại lộ Paris — liền đứng dậy và bước đi trên sàn nhà rải cát của quán cà phê nằm ở một đầu nhà trọ Albergo of United Italy, do Giorgio Viola — người bạn cũ của Garibaldi — làm chủ. Bức tranh in thạch bản sặc sỡ vẽ vị Anh hùng Trung kiên dường như đang lờ mờ nhìn, dưới ánh nến leo lắt, vào gã đàn ông chẳng có chút đức tin nào ngoại trừ tính chân thực của chính các giác quan của hắn. Nhìn qua khung cửa sổ, Decoud bắt gặp một màn đêm tối tăm dày đặc đến mức ông không thể nhìn thấy nổi những ngọn núi, thị trấn, lẫn các tòa nhà gần khu vực cảng; và xung quanh hoàn toàn tĩnh mịch, tựa như bóng tối bao la của Vịnh Bình Yên, lan từ mặt nước lên đất liền, đã khiến vạn vật vừa câm lặng vừa mù lòa. Chợt Decoud cảm thấy một chấn động nhẹ dưới sàn nhà cùng tiếng sắt thép va vào nhau từ xa. Một luồng ánh sáng trắng rực rỡ xuất hiện sâu thẳm trong màn đêm, lớn dần kèm theo một tiếng động ầm ầm như sấm. Đoàn tàu thường được để trên các nhánh đường ray ở Rincon đang được chạy lùi về khu nhà ga để cất giữ an toàn. Như một chuyển động kỳ bí khuấy tung bóng tối phía sau ngọn đèn pha của đầu máy, đoàn tàu lướt qua trong một cơn gió lốc rền vang rỗng tuếch, sượt qua vách ngôi nhà vốn dường như đang rung chuyển bần bật để hưởng ứng. Và chẳng có gì hiện lên rõ ràng ngoài phần đuôi của tòa toa phẳng cuối cùng: một người đàn ông da đen mặc quần trắng, cởi trần đến thắt lưng, đang liên tục vung vẩy một chiếc giỏ đuốc cháy rực bằng một chuyển động tròn của cánh tay trần. Decoud không hề nhúc nhích.

Phía sau ông, vắt vẻo trên thành chiếc ghế mà ông vừa đứng dậy, là chiếc áo khoác ngoài lịch lãm mang phong cách Paris với lớp lót bằng lụa màu xám ngọc trai. Nhưng khi ông quay người bước trở lại bàn, ánh nến chiếu rọi lên một khuôn mặt đầy nhọ nồi và những vết trầy xước. Đôi môi hồng hào của ông bị bôi nhọ bởi sức nóng và khói súng. Bụi bẩn và rỉ sét làm phai mờ đi vẻ óng ả của bộ râu ngắn. Cổ áo sơ mi và cổ tay áo nhàu nhĩ; chiếc cà vạt lụa xanh rũ rượi trước ngực như một mảnh giẻ rách; một vệt nhọ bám mỡ vắt ngang trán trắng. Ông đã không hề thay đồ hay dùng nước — ngoại trừ việc vội vã ngụm một ngụm nước một cách thèm thuồng — suốt khoảng bốn mươi tiếng đồng hồ qua. Một sự bồn chồn kinh hoàng đã chiếm lấy tâm trí ông, hằn in lên ông mọi dấu vết của một cuộc chiến đấu tuyệt vọng, và đọng lại trong đôi mắt ông một cái nhìn khô khốc, thao thức. Ông lẩm bẩm một mình bằng khản đặc: “Không biết ở đây có chút bánh mì nào không nhỉ,” ngước mắt nhìn quanh một cách mơ hồ, rồi ngã người xuống ghế và cầm lại cây bút chì. Ông chợt nhận ra mình đã chẳng ăn gì suốt nhiều giờ liền.

Ông chợt nghĩ rằng chẳng có ai có thể thấu hiểu mình bằng chính người chị gái. Nơi tận cùng của trái tim hoài nghi nhất, vào những thời điểm như thế này — khi sinh mệnh bị đe dọa — vẫn ẩn chứa một khao khát để lại một ấn tượng chính xác về những cảm xúc của mình, giống như một ngọn đèn soi chiếu để hành động vẫn có thể được nhìn thấy khi nhân ngã đã tiêu tan, tan biến về nơi mà không ánh sáng dò xét nào có thể chạm tới chân lý mà mỗi cái chết mang theo ra khỏi thế giới này. Do đó, thay vì đi tìm cái gì đó để ăn, hay cố tranh thủ chợp mắt dăm ba tiếng, Decoud lại đang lấp đầy những trang của một cuốn sổ tay lớn bằng bức thư gửi cho chị mình.

Trong sự gần gũi thân mật ấy, ông không sao che giấu nổi sự kiệt quệ, nỗi mệt mỏi khôn cùng, và sức nặng choáng ngợp từ các giác quan thể xác của mình. Ông bắt đầu lại như thể mình đang trò chuyện trực tiếp với chị. Với một ảo ảnh gần như có thật về sự hiện diện của chị, ông viết câu này: “Anh đang vô cùng đói.”

“Anh có cảm giác bị bao vây bởi một sự cô độc tột cùng,” ông viết tiếp. “Có phải, lẽ nào, bởi vì anh là kẻ duy nhất mang trong đầu một ý tưởng rạch ròi giữa sự sụp đổ hoàn toàn của mọi quyết tâm, dự định và hy vọng xung quanh? Nhưng sự cô độc ấy cũng vô cùng thực tế. Tất cả các kỹ sư đều đã ra ngoài, và đã hai ngày nay rồi, để trông coi tài sản của Đường sắt Trung ương Quốc gia — của cái dự án vĩ đại Costaguana này — thứ sắp sửa rót tiền vào túi người Anh, người Pháp, người Mỹ, người Đức, và Chúa mới biết là còn ai nữa. Sự tĩnh mịch xung quanh anh mang điềm gở. Phía trên phần giữa của ngôi nhà này là một dạng lầu một, với những ô cửa sổ hẹp giống như lỗ châu mai, có lẽ từng được dùng thời xưa để phòng thủ tốt hơn trước bọn thổ dân, khi sự dã man trường kỳ của đại lục quê hương chúng ta chưa mặc những chiếc áo vest đen của đám chính trị gia, mà vẫn đi lại tru tréo, nửa khỏa thân, với cung tên trên tay. Người đàn bà chủ nhà đang hấp hối ở trên đó, anh tin là thế, chỉ thui thủi một mình với người chồng già. Có một chiếc cầu thang hẹp — loại cầu thang mà chỉ một người cũng có thể dễ dàng thủ thế chống lại cả một đám đông — dẫn thẳng lên trên, và anh vừa nghe thấy, vọng qua bức tường dày, tiếng ông lão đang bước xuống nhà bếp của họ để lấy cái gì đó. Đó là một thứ âm thanh tựa như tiếng con chuột cấy sau lớp trát vữa của bức tường. Tất cả lũ đầy tớ họ có đã bỏ trốn từ ngày hôm qua và đến giờ vẫn chưa quay lại, nếu như chúng còn chịu quay lại. Ngoài ra, ở đây chỉ có hai đứa trẻ, hai đứa con gái. Người cha đã đuổi chúng xuống nhà tầng dưới, và chúng đã lỏn bỏn bò vào quán cà phê này, có lẽ vì có anh ở đây. Chúng túm tụm lại với nhau trong một góc, vòng tay ôm lấy nhau; anh vừa chú ý thấy chúng cách đây vài phút, và anh lại càng cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết.”

Decoud quay nửa người trên ghế, cất tiếng hỏi: “Ở đây có bánh mì không?”

Mái tóc đen của Linda lắc nhẹ để ra hiệu phủ nhận bên trên mái tóc vàng của người em gái đang rúc vào ngực mình.

“Các cháu không kiếm cho bác chút bánh mì được sao?” Decoud gặng hỏi. Đứa trẻ không nhúc nhích; ông thấy đôi mắt to tròn của nó nhìn đăm đăm vào mình đầy vẻ tối tăm từ góc phòng. “Các cháu không sợ bác chứ?” ông hỏi.

“Không,” Linda đáp, “chúng cháu không sợ ngài. Ngài đến đây cùng Gian’ Battista cơ mà.”

“Ý cháu là Nostromo chứ gì?” Decoud nói.

“Người Anh gọi anh ấy thế, nhưng cái tên đó chẳng ra làm sao đối với cả người lẫn thú,” con bé vừa nói vừa nhẹ nhàng vuốt ve mái tóc em gái mình.

“Nhưng gã vẫn để mọi người gọi mình như thế đấy thôi,” Decoud nhận xét.

“Ở trong cái nhà này thì không đời nào,” đứa trẻ vặn lại.

“À! Thôi được, vậy ta sẽ gọi gã là Capataz nhé.”

Decoud bỏ qua vấn đề đó, và sau khi cặm cụi viết một lúc lại quay người lại.

“Các cháu trông đợi gã quay lại lúc nào?” ông hỏi.

“Sau khi đưa ngài đến đây, anh ấy đã phóng ngựa đi đón ngài Bác sĩ từ trong thị trấn về cho mẹ cháu. Anh ấy sẽ về sớm thôi.”

“Gã có khối cơ hội để ăn đạn ở đâu đó trên đường đi ấy chứ,” Decoud lẩm bẩm một mình thành tiếng — và Linda liền đanh thép tuyên bố bằng chất giọng cao vút của mình:

“Chẳng ai dám bắn một phát súng vào Gian’ Battista đâu.”

“Cháu tin thế thật à?” Decoud hỏi. “Thật chứ?”

“Cháu biết chắc chắn,” đứa trẻ đáp với vẻ đầy quả quyết. “Ở cái xứ này chẳng có ai đủ gan dạ để dám tấn công Gian’ Battista cả.”

“Bóp cò súng phía sau lùm cây thì chẳng cần phải có nhiều gan dạ lắm đâu,” Decoud lẩm bẩm với chính mình. “May là trời tối, nếu không thì cơ hội giữ lại số bạc của mỏ sẽ chẳng còn là bao.”

Ông quay trở lại với cuốn sổ tay, liếc lại các trang trước, rồi lại đặt bút viết tiếp.

“Đó là tình hình của ngày hôm qua, sau khi con tàu Minerva chở vị Tổng thống chạy trốn đã rời khỏi cảng, và đám bạo loạn bị đánh bật trở lại các con hẻm nhỏ trong thị trấn. Anh đã ngồi trên bậc thềm nhà thờ cùng với Nostromo, sau khi cho gửi bức điện tín để thông báo cho một thế giới ít nhiều đang chú ý biết tình hình. Thật kỳ lạ, mặc dù các văn phòng của Công ty Điện cáp nằm chung một tòa nhà với tờ Porvenir, nhưng đám đông — kẻ từng ném các cỗ máy in của anh qua cửa sổ và vứt tung tóe chữ in khắp quảng trường — lại không hề bén mảng đến các thiết bị điện tín ở phía bên kia sân trong. Khi anh đang ngồi trò chuyện với Nostromo, Bernhardt, tay nhân viên điện tín, bước ra từ dưới các dãy hiên tay cầm một mảnh giấy. Gã người Đức lùn tịt ấy tự trang bị cho mình một thanh gươm khổng lồ và quấn đầy súng lục quanh người. Gã trông thật nực cười, nhưng lại là gã người Đức gan dạ nhất với vóc dáng ấy từng gõ những nhịp phím trên máy phát Morse. Gã vừa nhận được tin nhắn từ Cayta thông báo các tàu vận tải chở quân đội của Barrios đang tiến vào cảng, và kết thúc bằng câu, ‘Khí thế vô cùng sôi sục.’ Anh bước đi để uống chút nước ở đài phun nước, và bị bắn tỉa từ phía đại lộ Alameda bởi một kẻ nào đó đang ẩn nấp sau thân cây. Nhưng anh cứ uống nước và chẳng màng bận tâm; với việc Barrios đang ở Cayta và dãy núi Cordillera vĩ đại chắn giữa chúng ta với đội quân chiến thắng của Montero, anh có cảm giác — bất chấp các ngài Gamacho và Fuentes — rằng mình đang nắm gọn quốc gia mới này trong lòng bàn tay. Anh đã sẵn sàng để đi ngủ, nhưng khi đi đến tận Casa Gould thì thấy sân trong đầy ắp những thương binh nằm trải trên rơm rạ. Đèn đóm sáng trưng, và trong cái sân kín mít ấy vào một đêm oi bức, thoang thoảng một mùi cloroform và máu tanh nồng. Ở một đầu, Bác sĩ Monygham — vị bác sĩ của mỏ — đang băng bó các vết thương; ở đầu kia, gần cầu thang, Cha Corbelan đang quỳ gối lắng nghe lời xưng tội của một Cargador đang hấp hối. Bà Gould đang đi lại giữa những bãi chiến trường ấy, một tay cầm chai lớn, tay kia cầm một nhúm bông gòn. Bà chỉ liếc nhìn anh một cái mà không hề chớp mắt. Nữ tì camerista của bà theo sau, cũng tay cầm một chai thuốc và đang sụt sùi khóc lặng lẽ.”

“Anh đã tự bận rộn một lúc bằng việc xách nước từ bể chứa cho các thương binh. Sau đó, anh lang thang lên lầu, gặp một số phu nhân hàng đầu của Sulaco — những người trông nhợt nhạt hơn bất cứ lúc nào anh từng thấy trước đây — với những dải băng quấn trên cánh tay. Không phải tất cả bọn họ đều đã trốn xuống tàu. Khá nhiều người đã tìm được nơi trú ẩn trong ngày tại Casa Gould. Ngay khúc chiếu nghỉ cầu thang, một thiếu nữ tóc xõa ngang vai đang quỳ gối sát vách tường dưới hốc tượng Đức Mẹ mặc áo choàng xanh và đội vương miện dát vàng trên đầu. Anh nghĩ đó là cô tiểu thư lớn nhà Lopez; anh không thể nhìn thấy mặt cô, nhưng anh nhớ mình đã nhìn chằm chằm vào chiếc gót giày kiểu Pháp cao trên đôi giày nhỏ xíu của cô. Cô không phát ra một tiếng động, không nhúc nhích, không nức nở; cô cứ quỳ ở đó, hoàn toàn bất động, một bóng đen tuyền nổi bật trên bức tường trắng, một hình bóng câm lặng của lòng sùng đạo nhiệt thành. Anh chắc chắn là cô chẳng hề sợ hãi hơn những người phụ nữ mặt cắt không còn giọt máu khác mà anh gặp đang mang băng gác. Một người đang ngồi trên bậc thang trên cùng, vội vã xé một mảnh vải lanh thành từng dải — người vợ trẻ của một phú ông lớn tuổi ở đây. Cô tạm dừng tay để vẫy chào nụ cười cúi đầu của anh, tựa như thể cô đang ngồi trên xe ngựa ở đại lộ Alameda vậy. Phụ nữ xứ ta rất đáng để ngắm nhìn trong một cuộc cách mạng. Lớp phấn má và bột ngọc trai trôi tuột đi, cùng với thái độ thụ động trước thế giới bên ngoài mà giáo dục, truyền thống, và phong tục đã áp đặt lên họ ngay từ thưở ấu thơ. Anh chợt nghĩ đến khuôn mặt của em — vốn từ nhỏ đã mang dấu ấn của trí tuệ thay vì cái vẻ cam chịu và nhẫn nhịn thường xuất hiện khi một biến động chính trị xé toạc lớp màn mỹ phẩm và thói quen.”

“Trong phòng khánh tiết sala rộng lớn ở trên lầu, một dạng Hội đồng Tinh hoa Junta of Notables đang họp — tàn dư của Hội đồng Tỉnh đã tan rã. Don Juste Lopez vừa bị cháy xém một nửa bộ râu bởi nòng súng trabuzo nhồi đạn ria, thứ mà ơn Chúa đã bay sượt qua trúng ông ta trong gang tấc. Và khi ông quay đầu từ bên này sang bên khác, trông hệt như có hai con người đang ẩn nấp bên trong chiếc áo khoác chùng của ông: một bên mang hàng ria mép oai nghiêm và trang trọng, bên kia thì luộm thuộm và hoảng sợ.”

“Họ hét lên ‘Decoud! Don Martin!’ khi anh bước vào. Anh hỏi họ, ‘Các ngài đang thảo luận vấn đề gì thế?’ Dường như chẳng có ai làm chủ tọa cả, mặc dù Don Jose Avellanos đang ngồi ở đầu bàn. Tất cả bọn họ đồng thanh đáp, ‘Về việc bảo toàn tính mạng và tài sản.’ ‘Cho đến khi các quan chức mới đến,’ Don Juste giải thích với anh bằng nửa khuôn mặt trang trọng đang hướng về phía anh. Cảm giác như có một gáo nước lạnh dội thẳng vào ý tưởng rực rỡ của anh về một Quốc gia mới. Có tiếng xèo xèo vang lên trong tai anh, và căn phòng mờ đục hẳn đi, như thể bất ngờ bị lấp đầy bởi hơi nước.”

“Anh bước thẳng đến bàn một cách vô định, tựa như thể mình đang say rượu. ‘Các ngài đang bàn về việc đầu hàng,’ anh nói. Tất cả bọn họ vẫn ngồi im thin thít, mũi chúi vào tờ giấy đặt trước mặt mỗi người, Chúa mới biết tại sao. Chỉ có Don Jose che mặt vào hai tay, lẩm bẩm, ‘Không bao giờ, không bao giờ!’ Nhưng khi anh nhìn ông, anh có cảm giác mình chỉ cần thổi nhẹ một hơi là có thể thổi bay ông đi mất, trông ông mới mỏng manh làm sao, yếu ớt làm sao, tàn tạ làm sao. Dù chuyện gì xảy ra đi nữa, ông cũng sẽ không sống nổi đâu. Sự thất vọng quá lớn đối với một người ở độ tuổi ấy; và chẳng phải ông đã nhìn thấy những trang bản thảo cuốn ‘Năm mươi năm cai trị tồi tệ’ — thứ mà chúng ta vừa bắt đầu in trên các cỗ máy của tờ Porvenir — đang vương vãi khắp quảng trường, nổi lềnh bềnh trên các rãnh nước, bị nhồi làm đạn cho súng trabuzo nhồi đầy những nắm chữ in, bị gió thổi bay, bị giẫm đạp trong bùn nhơ hay sao? Anh đã tận mắt thấy những trang giấy nổi bồng bềnh ngay trên mặt nước ở cảng. Thật vô lý khi mong đợi ông có thể sống sót. Thật tàn nhẫn.”

“‘Các ngài có biết,’ anh thét lên, ‘việc đầu hàng có ý nghĩa gì đối với các ngài, với những người phụ nữ của các ngài, với con cái các ngài, với tài sản của các ngài không?’”

“Anh đã tuôn một tràng hùng biện suốt năm phút mà không hề ngắt nhịp, hình như là thế, xoáy sâu vào những cơ hội tốt nhất của chúng ta, vào sự tàn bạo của Montero — kẻ mà anh cố khắc họa thành một con thú khát máu đúng như những gì hắn hẳn rất muốn trở thành nếu có đủ trí tuệ để hình thành một chế độ khủng bố có hệ thống. Và rồi trong năm phút hoặc hơn thế nữa, anh trút hết một lời kêu gọi đầy nhiệt huyết đánh vào lòng dũng cảm và tinh thần trượng phu của họ, với tất cả niềm đam mê trong tình yêu của anh dành cho Antonia. Bởi vì nếu có khi nào một người đàn ông cất lời hùng biện hay ho nhất, thì đó phải là xuất phát từ cảm xúc cá nhân: khi anh ta vạch mặt kẻ thù, tự bảo vệ chính mình, hoặc biện hộ cho thứ còn đắt giá hơn cả sinh mạng. Người yêu dấu của anh ơi, anh đã thực sự gầm thét vào mặt họ. Cảm giác như giọng nói của anh có thể làm nổ tung cả những bức tường, và khi anh ngừng lại, anh thấy tất cả ánh mắt hoảng sợ của họ đang nhìn anh đầy ngờ vực. Và đó là toàn bộ hiệu ứng mà anh tạo ra! Chỉ có cái đầu của Don Jose là cứ cắm cúi sâu hơn, sâu hơn vào lồng ngực. Anh cúi tai sát đôi môi khô héo của ông, và nhận ra tiếng thì thầm của ông, đại loại như, ‘Nhân danh Chúa vậy, hỡi Martin, con trai ta!’ Anh không nhớ chính xác. Chắc chắn là có danh tính của Chúa trong đó. Anh có cảm giác mình đã bắt được hơi thở cuối cùng của ông — hơi thở của linh hồn đang lìa cõi thế trên đôi môi ông.”

“Ông ấy vẫn còn sống, đúng là thế. Anh đã gặp lại ông sau đó; nhưng đó chỉ là một thân xác già nua, nằm ngửa, đắp chăn kín cằm, với đôi mắt mở trừng trừng và bất động đến mức em có thể nói rằng nó chẳng còn thở nữa. Anh rời bỏ ông như thế, với Antonia đang quỳ bên mép giường, ngay trước khi anh đến quán posada của gã người Ý này — nơi cái chết nhẵn mặt cũng đang chầu chực. Nhưng anh biết Don Jose thực sự đã chết ở đó, tại Casa Gould, với lời thì thầm thôi thúc anh dấn thân vào điều mà chắc chắn linh hồn ông — vốn được bọc lót trong sự tôn nghiêm của các hiệp ước ngoại giao và những tuyên bố long trọng — hẳn phải căm ghét tột cùng. Anh đã thét lên thật to, ‘Chẳng bao giờ có Chúa ở một đất nước mà con người ta không chịu tự cứu lấy chính mình.’”

“Trong khi đó, Don Juste Lopez đã bắt đầu một bài diễn văn được chuẩn bị kỹ lưỡng nhưng hiệu ứng trang nghiêm lại bị phá hỏng bởi thảm họa nực cười trên bộ râu của ông ta. Anh chẳng buồn đợi để nghe cho hết. Ông ta dường như đang biện minh rằng ý định của Montero (ông ta gọi hắn là Ngài Tướng quân) có lẽ không phải là xấu, dẫu cho, ông ta tiếp tục, ‘nhưng nhân vật lỗi lạc đó’ (chỉ một tuần trước chúng ta còn gọi hắn là gran’ bestia) ‘có lẽ đã sai lầm về phương pháp đích thực.’ Như em có thể hình dung, anh chẳng thèm ở lại để nghe phần còn lại. Anh rõ quá ý định của người em trai tên Montero — Pedrito, tên du kích từng bị anh vạch mặt ở Paris vài năm trước tại một quán cà phê hay lui tới bởi các sinh viên Nam Mỹ, nơi hắn cố giả dạng làm Thư ký Đại sứ quán. Hắn thường đến đó ngồi lê la hàng giờ, vò nát chiếc nỉ đội đầu trong đôi bàn tay lông lá, và tham vọng của hắn có vẻ như muốn trở thành một dạng Công tước de Morny cho một dạng Napoléon. Ngay từ lúc đó, hắn đã luôn khoác lác về người anh trai của mình bằng những lời lẽ phơi phới phù phiếm. Hắn có vẻ khá an toàn khỏi việc bị lật tẩy, bởi vì đám sinh viên — toàn thuộc các gia đình dòng dõi Blanco — thì như em có thể đoán, chẳng đời nào lui tới Đại sứ quán. Chỉ có Decoud, một kẻ vô tín ngưỡng và không có nguyên tắc như người ta vẫn thường nói, đôi khi bước vào đó chỉ vì sự vui thú, tựa như đến một buổi biểu diễn khỉ xiếc vậy. Anh hiểu rõ ý định của hắn. Anh từng thấy hắn đổi đĩa thức ăn trên bàn. Bất cứ ai được dung túng sống tiếp trong nỗi sợ hãi, thì riêng anh, anh phải chết cái chết của chính mình.”

“Không, anh không ở lại cho đến phút cuối để nghe Don Juste Lopez cố gắng tự thuyết phục bản thân bằng một bài diễn văn trang trọng về sự khoan hồng, công lý, sự trung thực và trong sạch của hai anh em nhà Montero. Anh bỏ ra ngoài đột ngột để tìm Antonia. Anh nhìn thấy nàng ở hành lang. Khi anh hé mở cánh cửa, nàng đưa hai bàn tay đan chặt vào nhau về phía anh.”

“‘Họ đang làm gì trong đó thế?’ nàng hỏi.”

“‘Đang nói nhảm,’ anh nói, mắt đăm đăm nhìn vào mắt nàng.”

“‘Đúng vậy, đúng vậy, nhưng...’”

“‘Toàn những lời rỗng tuếch,’ anh ngắt lời nàng. ‘Che giấu nỗi sợ hãi sau những hy vọng ngu ngốc. Bọn họ đều là những nhà Nghị viện vĩ đại trong đó cả — theo mô hình nước Anh, như em biết đấy.’ Anh tức điên lên đến mức suýt không nói nổi. Nàng làm một cử động tuyệt vọng.”

“Qua khe cửa hé mở phía sau lưng, chúng ta nghe tiếng Don Juste đều đều rên rỉ những câu cú nhịp nhàng cứ tiếp diễn từ câu này sang câu khác, hệt như một thứ điên rồ khủng khiếp và trang trọng.”

“‘Rốt cuộc thì, những khát vọng Dân chủ có lẽ cũng có tính chính đáng của chúng. Con đường tiến bộ của nhân loại là khôn lường, và nếu số phận của đất nước này nằm trong tay Montero, chúng ta nên...’”

“Anh sập mạnh cửa lại để cắt đứt câu nói đó; thế là đủ; quá đủ rồi. Chưa từng có một khuôn mặt kiều diễm nào biểu lộ nhiều sự kinh hãi và tuyệt vọng đến thế như khuôn mặt của Antonia. Anh không thể chịu đựng nổi; anh chộp lấy cổ tay nàng.”

“‘Họ đã giết cha em trong đó rồi à?’ nàng hỏi.”

“Đôi mắt nàng bừng lên ngọn lửa phẫn nộ, nhưng khi anh nhìn đăm đăm bị thôi miên, ánh sáng trong đó vụt tắt.”

“‘Đó là một sự đầu hàng,’ anh nói. Và anh nhớ mình đang siết mạnh đôi cổ tay nàng mà anh đang giữ tách ra trong tay. ‘Nhưng nó còn hơn cả những lời nói. Cha em đã bảo anh hãy cứ tiến lên nhân danh Chúa.’”

“Người yêu dấu của anh ơi, ở Antonia có một điều gì đó khiến anh tin vào tính khả thi của mọi thứ. Chỉ cần nhìn vào khuôn mặt nàng là đủ để châm ngòi cho bộ óc anh bùng cháy. Và thế mà anh vẫn yêu nàng như bao người đàn ông khác — bằng cả trái tim, và chỉ với trái tim ấy mà thôi. Nàng có ý nghĩa với anh hơn cả Giáo hội của Cha Corbelan đối với ông ấy (vị Tổng đại diện đã biến mất khỏi thị trấn từ đêm qua; có lẽ đã đi gia nhập băng nhóm của Hernandez). Nàng có ý nghĩa với anh hơn cả mỏ bạc quý giá đối với gã người Anh đa cảm kia. Anh sẽ không nói về vợ gã. Có lẽ bà ấy từng đa cảm. Mỏ bạc San Tome hiện đang đứng giữa hai con người đó. ‘Chính cha em, Antonia,’ anh lặp lại; ‘cha em, em hiểu không? đã bảo anh hãy tiếp tục tiến lên.’”

“Nàng quay mặt đi, và với một giọng nói đầy đau đớn—”

“‘Ông ấy đã nói thế thật sao?’ nàng kêu lên. ‘Thế thì, quả thực, em sợ rằng ông ấy sẽ chẳng bao giờ cất lời thêm lần nào nữa.’”

“Nàng giật mạnh cổ tay khỏi tay anh và bắt đầu khóc nức nở vào chiếc khăn tay. Anh phớt lờ nỗi buồn của nàng; anh thà nhìn nàng đau khổ còn hơn là không bao giờ được nhìn thấy nàng nữa, hoàn toàn không bao giờ; bởi vì cho dù anh có trốn thoát hay ở lại để chịu chết, thì giữa chúng ta cũng sẽ chẳng có sự đoàn tụ nào, chẳng có tương lai nào nữa. Và đã thế thì anh chẳng còn chút lòng thương hại nào lãng phí cho những khoảnh khắc buồn bã thoáng qua của nàng. Anh đẩy nàng đi trong nước mắt để đi tìm Dona Emilia và cả Don Carlos nữa. Sự đa cảm của họ là tối quan trọng đối với sự sống còn trong kế hoạch của anh; thứ chủ nghĩa tình cảm của những kẻ chẳng bao giờ chịu làm bất cứ điều gì vì khát khao cháy bỏng của họ, trừ khi nó đến với họ được khoác lên tấm áo đẹp đẽ của một ý tưởng.”

“Đêm khuya hôm đó, chúng ta lập một ủy ban nhỏ gồm bốn người — hai người phụ nữ, Don Carlos, và chính anh — trong phòng trang điểm màu xanh trắng của bà Gould.”

“El Rey de Sulaco hẳn tự cho mình là một người rất trung thực. Và quả thực ông ta đúng là thế, nếu người ta có thể nhìn thấu đằng sau vẻ kiệm lời của ông ta. Có lẽ ông ta nghĩ rằng chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ làm cho sự trung thực của ông ta không bị vấy bẩn. Những người Anh đó sống dựa vào những ảo tưởng — thứ mà cách này hay cách khác — giúp họ nắm chặt lấy thực chất vấn đề. Khi ông ta cất lời, đó chỉ là những tiếng ‘vâng’ hay ‘không’ hiếm hoi nghe vô cảm hệt như lời của một nhà tiên tri. Nhưng ông ta không thể qua mặt anh bằng vẻ im lặng kín đáo đó. Anh thừa biết ông ta đang ấp ủ điều gì trong đầu; ông ta có mỏ bạc trong đầu; và vợ ông ta chẳng có gì trong đầu ngoài bản thân con người quý giá của ông ta — kẻ đã gắn chặt cuộc đời mình với Nhượng quyền Gould và trói buộc vào cổ người phụ nữ bé nhỏ đó. Không sao cả. Vấn đề là phải khiến ông ta trình bày vụ việc với Holroyd (Vua Thép và Bạc) theo một cách thức sao cho đảm bảo được sự hậu thuẫn tài chính từ ông ta. Vào thời điểm đó đêm qua, đúng hai mươi tư giờ trước, chúng ta vẫn nghĩ số bạc của mỏ được an toàn trong các kho tiền của Tòa Hải quan cho đến khi con tàu hướng về phía bắc ghé đến chở nó đi. Và chừng nào kho báu còn tuôn chảy về hướng bắc không đứt quãng, thì gã đa cảm tột cùng Holroyd đó sẽ không từ bỏ ý định du nhập vào các lục địa tăm tối không chỉ công lý, công nghiệp, hòa bình, mà còn cả giấc mơ cưng chiều về một hình thái Kitô giáo thuần khiết hơn. Sau đó, nhân vật châu Âu chủ chốt thực sự ở Sulaco — kỹ sư trưởng của tuyến đường sắt — đã phi ngựa dọc theo phố Calle từ khu vực cảng lên và được phép tham gia vào hội nghị kín của chúng ta. Trong khi đó, Hội đồng Tinh hoa Junta of Notables trong phòng khánh tiết sala lớn vẫn đang thảo luận; chỉ có điều, một người trong số họ đã chạy thốc tháo ra hành lang để hỏi người hầu xem có thể mang chút gì đó để ăn vào trong phòng được không. Những lời đầu tiên mà vị kỹ sư trưởng thốt lên khi bước vào phòng trang điểm là, ‘Nhà của ông bà là gì thế, thưa bà Gould? Phía dưới là bệnh viện dã chiến, còn phía trên hình như là một nhà hàng. Tôi thấy họ đang mang những khay đựng đầy đồ ăn thức uống ngon lành vào phòng khánh tiết.’”

“‘Và ở đây, trong căn phòng trang điểm này,’ anh nói, ‘ngài đang chiêm ngưỡng nội các tối cao của nước Cộng hòa phương Tây tương lai.’”

“Ông ta bận tâm đến mức chẳng buồn mỉm cười trước câu nói đó, thậm chí còn chẳng lộ vẻ ngạc nhiên.”

“Ông ta kể cho chúng ta nghe rằng ông đang giải quyết các công tác bố trí chung để phòng thủ tài sản đường sắt tại các xưởng thì nhận được lệnh gọi vào văn phòng điện tín đường sắt. Kỹ sư trưởng tại điểm cuối tuyến đường sắt, ngay chân núi, muốn nói chuyện với ông từ đầu dây bên kia. Trong văn phòng chẳng có ai ngoài ông và nhân viên điện tín đường sắt — kẻ đọc to những tiếng lách cách khi dải băng cuộn dài trên sàn. Và nội dung của cuộc nói chuyện đó, được gõ lách cách đầy căng thẳng từ một căn lều gỗ sâu trong thẳm rừng già, đã thông báo cho vị kỹ sư trưởng rằng Tổng thống Ribiera đã bị, hoặc đang bị, truy đuổi. Đây thực sự là tin tức động trời đối với tất cả chúng ta ở Sulaco. Bản thân ngài Ribiera, khi được giải cứu, trấn an và vỗ về bởi chúng ta, đã từng nghiêng về suy nghĩ rằng ông không hề bị truy đuổi.”

“Ribiera đã nhượng bộ trước những lời nài nỉ khẩn thiết của các chiến hữu, và rời khỏi tổng hành dinh của đội quân chiến bại của mình một mình, dưới sự dẫn đường của Bonifacio — gã người dẫn mule sẵn sàng gánh vác trách nhiệm cùng hiểm nguy. Ông đã khởi hành vào lúc rạng sáng ngày thứ ba. Lực lượng còn lại của ông đã tan rã trong đêm. Bonifacio và ông cưỡi ngựa phi như bay về hướng dãy Cordillera; sau đó họ đổi sang đi lừa, tiến vào các đèo và băng qua cao nguyên Paramo de Ivie ngay trước khi một luồng gió lạnh buốt quét qua cao nguyên đá sỏi ấy, chôn vùi trong một đống trôi dạt tuyết căn lều trú ẩn bằng đá nhỏ nơi họ đã qua đêm. Sau đó, tội nghiệp Ribiera đã trải qua vô số cuộc phiêu lưu, lạc mất người dẫn đường, mất con vật cưỡi, chật vật lội xuống vùng Campo bằng chân không, và nếu ông không tự ném mình vào lòng thương xót của một tay chủ điền ranchero thì đã bỏ mạng ở một nơi cách xa Sulaco. Tên chủ điền đó, hóa ra lại nhận ra ông ngay lập tức, đã cho ông mượn một con lừa mới — thứ mà kẻ chạy trốn nặng nề và vụng về đã cưỡi đến kiệt sức. Và đúng là ông đã bị truy đuổi bởi một toán quân do chính Pedro Montero — em trai của vị tướng quân — chỉ huy. Ngọn gió lạnh của vùng Paramo may mắn thay đã chộp lấy những kẻ truy đuổi ngay trên đỉnh đèo. Một vài người, và toàn bộ lũ súc vật, đã bỏ mạng trong luồng gió băng giá đó. Những kẻ tụt lại phía sau đều chết cứng, nhưng đại quân vẫn tiếp tục tiến lên. Chúng tìm thấy tội nghiệp Bonifacio đang nằm thoi thóp ở chân sườn dốc tuyết và nhanh chóng đâm lê hắn theo đúng phong cách nội chiến chính hiệu. Chúng suýt chút nữa đã bắt được cả Ribiera, nếu như không vì một lý do nào đó, chúng lại rẽ chệch khỏi con đường mòn cũ Camino Real, để rồi lạc lối trong những khu rừng dưới chân các sườn dốc thấp hơn. Và thế là cuối cùng chúng đã ở đó, tình cờ vấp phải trại xây dựng. Kỹ sư trưởng tại điểm cuối tuyến đường sắt đã thông báo cho sếp của mình qua đường dây rằng ông ta đang giữ Pedro Montero ngay tại đó, chính tại văn phòng, đang lắng nghe những tiếng lách cách. Hắn định chiếm lấy Sulaco nhân danh nền Dân chủ. Hắn cực kỳ hách dịch. Đám thuộc hạ của hắn tàn sát một số gia súc của Công ty Đường sắt mà chẳng thèm xin phép, rồi xúm vào nướng thịt trên than hồng. Pedrito đặt rất nhiều câu hỏi hóc búa về mỏ bạc, và số phận của sản lượng khai thác trong sáu tháng qua ra sao. Hắn đã phán một câu trống không độc đoán, ‘Hỏi sếp của các ông trên kia bằng điện tín đi, hắn phải biết chứ; bảo hắn rằng Don Pedro Montero, Thủ lĩnh vùng Campo kiêm Bộ trưởng Nội vụ của Chính phủ mới, yêu cầu được cung cấp thông tin chính xác.’”

“Hắn quấn chân trong những chiếc giẻ đẫm máu, với khuôn mặt gầy hốc hác, râu tóc rũ rượi, và bước đi khập khiễng, tay cầm một cành cây cong làm gậy chống. Đám tín đồ của hắn có lẽ còn thảm hại hơn, nhưng rõ ràng chúng không vứt bỏ vũ khí, và ít nhất là không vứt bỏ toàn bộ đạn dược. Những khuôn mặt hốc hác của chúng ken đặc cửa ra vào và cửa sổ của căn lều điện tín. Vì đó đồng thời là phòng ngủ của vị kỹ sư phụ trách ở đó, Montero đã ngả lưng lên những chiếc chăn sạch sẽ của ông ta và nằm đó run lẩy bẩy rồi đọc các yêu cầu để truyền đi bằng điện tín về Sulaco. Hắn đòi phải điều ngay một đoàn tàu đến để chở quân của hắn lên.”

“‘Để đáp lại điều này từ đầu dây của tôi,’ kỹ sư trưởng kể lại cho chúng tôi nghe, ‘tôi đã trả lời rằng tôi không dám mạo hiểm đưa toa tàu vào nội địa, vì đã có nhiều lần có kẻ mưu đồ lật tàu dọc suốt tuyến đường. Tôi làm điều đó vì lợi ích của ông đấy, Gould,’ vị kỹ sư trưởng nói. ‘Đáp lại điều này, theo lời của cấp dưới tôi, là: “Tên khốn bẩn thỉu trên giường tôi đã nói rằng, ‘Tao mà ra lệnh xử bắn mày thì sao nhỉ?’” Trước câu nói đó, cấp dưới của tôi — hóa ra lại chính là người đang vận hành máy — đã nhận xét rằng làm thế cũng chẳng kéo được mấy toa tàu lên đây được đâu. Nghe vậy, gã kia ngáp dài rồi bảo, “Thế thì thôi, trên vùng Campo chẳng thiếu gì ngựa.” Và quay người lại, lăn ra ngủ trên giường của Harris.’”

“Đó là lý do tại sao, người em gái dấu yêu của tôi, đêm nay tôi lại là một kẻ phải chạy trốn. Bức điện tín cuối cùng từ điểm cuối tuyến đường sắt cho hay Pedro Montero và đám thuộc hạ của hắn đã khởi hành lúc rạng sáng, sau khi đã nhồi nhét thịt bò nướng asado suốt cả đêm. Chúng gom sạch số ngựa; chúng sẽ kiếm thêm trên đường đi; chúng sẽ có mặt ở đây trong vòng chưa đầy ba mươi tiếng nữa, và do đó Sulaco không còn là chốn dung thân cho tôi hay cho kho bạc bạc khổng lồ thuộc Nhượng quyền Gould nữa.”

“Nhưng đó chưa phải là điều tồi tệ nhất. Đồn binh Esmeralda đã quy thuận phe chiến thắng. Chúng ta nhận được tin này qua nhân viên điện tín của Công ty Điện cáp — kẻ đã đến Casa Gould vào sáng tinh mơ mang theo tin tức. Thật ra, lúc đó quá sớm đến mức trời vẫn chưa thực sự hửng sáng trên bầu trời Sulaco. Đồng nghiệp của hắn ở Esmeralda đã gọi điện cho hắn để báo rằng đồn binh, sau khi bắn hạ một số sĩ quan của họ, đã chiếm đoạt một con tàu vận tải của Chính phủ đang neo đậu tại cảng. Đây thực sự là một cú giáng nặng nề đối với tôi. Tôi đã tưởng mình có thể trông cậy vào từng người ở tỉnh lỵ này. Đó là một sự nhầm lẫn. Đó là một Cuộc cách mạng Montero ở Esmeralda, hệt như cuộc cách mạng từng được mưu tính ở Sulaco, chỉ có điều cuộc ở đó lại thành công trót lọt. Nhân viên điện tín vẫn liên tục phát tín hiệu cho Bernhardt, và những từ cuối cùng hắn truyền đi là, ‘Chúng đang phá cửa và chiếm lấy văn phòng điện cáp. Tôi bị cắt đứt liên lạc rồi. Không thể làm gì hơn nữa.’”

“Nhưng trên thực tế, hắn đã xoay sở cách nào đó trốn thoát được sự cảnh giác của những kẻ bắt giữ — những kẻ từng cố gắng ngăn chặn mọi liên lạc với thế giới bên ngoài. Hắn đã thực sự làm được điều đó. Cách thức ra sao thì tôi không rõ, nhưng vài giờ sau hắn lại gọi về Sulaco, và những gì hắn nói là, ‘Quân nổi dậy đã chiếm lấy con tàu vận tải của Chính phủ trong vịnh và đang nhồi nhét quân lính lên đó, với ý định vòng qua bờ biển để tiến đánh Sulaco. Do đó hãy tự lo thân đi. Chúng sẽ sẵn sàng khởi hành trong vài giờ tới, và có thể ập xuống đầu các người trước cả khi trời hửng sáng.’”

“Đó là tất cả những gì hắn có thể nói. Lần này chúng đã đuổi hắn khỏi thiết bị điện tín vĩnh viễn, bởi vì từ đó đến nay Bernhardt cứ gọi mãi về Esmeralda mà chẳng hề nhận được lời hồi đáp nào.”

Sau khi ghi lại những dòng này vào cuốn sổ tay đang được lấp đầy để làm lợi cho người chị gái, Decoud ngẩng đầu lên lắng nghe. Nhưng chẳng có âm thanh nào cả, dù là trong phòng hay trong ngôi nhà, ngoại trừ tiếng nước nhỏ giọt từ bộ lọc xuống chiếc vò đất nung khổng lồ đặt dưới cái giá gỗ. Và bên ngoài ngôi nhà là một sự tĩnh mịch bao la. Decoud lại cúi đầu xuống cuốn sổ tay.

“Anh không chạy trốn đâu, em hiểu chứ,” ông viết tiếp. “Anh đơn giản là đang rời đi cùng với kho báu bạc khổng lồ đó — thứ bằng mọi giá phải được cứu lấy. Pedro Montero từ vùng Campo và đồn binh phản loạn Esmeralda từ hướng biển đang hội tụ về phía nó. Việc nó nằm ở đó sẵn sàng chờ chúng chỉ là một sự tình cờ. Mục tiêu thực sự chính là mỏ bạc San Tome, như em hoàn toàn có thể hình dung; nếu không thì Tỉnh lỵ phương Tây hẳn đã được để mặc yên bình trong nhiều tuần liền, để rồi thong thả lọt vào vòng tay của phe chiến thắng. Don Carlos Gould sẽ có khối việc phải làm để cứu lấy mỏ bạc của mình cùng với tổ chức và con người của nó — cái ‘Imperium in Imperio’ này, cái cỗ máy sản sinh ra cải củ mà sự đa cảm của ông gắn liền với một ý tưởng kỳ lạ về công lý. Ông ấy bám lấy nó hệt như một số người bám lấy ý tưởng về tình yêu hay sự trả thù. Trừ khi anh đánh giá sai lầm về con người đó, nó buộc phải được giữ gìn nguyên vẹn hoặc tự hủy diệt bằng chính một hành động ý chí của riêng ông. Một niềm đam mê đã len lỏi vào cuộc đời lạnh lùng và mang tính lý tưởng chủ nghĩa của ông. Một niềm đam mê mà anh chỉ có thể thấu hiểu bằng trí tuệ. Một niềm đam mê không giống như những thứ đam mê mà chúng ta biết, những con người mang dòng máu khác. Nhưng nó nguy hiểm chẳng kém gì bất kỳ thứ đam mê nào của chúng ta.”

“Vợ ông ta cũng đã hiểu được điều đó. Đó là lý do tại sao bà ấy lại là một đồng minh đắc lực của anh. Bà chớp lấy mọi gợi ý của anh với một bản năng chắc chắn rằng cuối cùng chúng đều hướng tới sự an toàn cho Nhượng quyền Gould. Và ông ta nhượng bộ bà vì có lẽ ông tin tưởng bà, nhưng anh có cảm giác như thể ông muốn bù đắp cho một lỗi lầm tinh vi nào đó, cho cái sự bất trung mang tính đa cảm đã dâng hiến hạnh phúc và cuộc đời của bà cho sự quyến rũ của một ý tưởng. Người phụ nữ bé nhỏ ấy đã phát hiện ra rằng chồng mình sống vì mỏ bạc hơn là vì bà. Nhưng mặc họ đi. Mỗi người một số phận, được nhào nặn bởi đam mê hay tình cảm. Điều cốt yếu là bà ấy đã hậu thuẫn cho lời khuyên của anh về việc tống khứ số bạc ra khỏi thị trấn, ra khỏi đất nước, ngay lập tức, bằng mọi giá, bất chấp mọi rủi ro. Sứ mệnh của Don Carlos là bảo toàn sự trong sạch cho danh tiếng lừng lẫy của mỏ bạc; sứ mệnh của bà Gould là cứu ông khỏi những hệ lụy của niềm đam mê lạnh lùng và áp đảo đó — thứ mà bà còn khiếp sợ hơn cả việc ông vướng vào lưới tình với một người đàn bà khác. Sứ mệnh của Nostromo là cứu lấy số bạc. Kế hoạch là chất nó lên chiếc xà lan lớn nhất của Công ty, và chở nó băng qua vịnh đến một cảng nhỏ nằm ngoài lãnh thổ Costaguana ngay phía bên kia mỏm Azuera, nơi con tàu hướng bắc đầu tiên sẽ nhận lệnh ghé vào bốc nó đi. Vùng nước ở đây rất phẳng lặng. Chúng ta sẽ lẩn khuất vào màn đêm của vịnh trước khi bọn nổi dậy Esmeralda kéo đến; và vào khoảnh khắc ánh dương hửng lên trên đại dương, chúng ta sẽ khuất dạng, vô hình, được che giấu bởi Azuera — vùng đất mà từ bờ biển Sulaco trông vào hệt như một đám mây xanh mờ ảo trên đường chân trời.”

“Capataz de Cargadores không thể hối lộ chính là người dành cho công việc đó; và anh, kẻ mang trong mình một niềm đam mê nhưng chẳng có lấy một sứ mệnh, sẽ đi cùng hắn để rồi quay về — chơi nốt ván bài của mình đến tận cùng, và nếu thành công, sẽ nhận lấy phần thưởng mà không ai ngoài Antonia có thể trao cho anh.”

“Anh sẽ không gặp lại nàng nữa trước khi khởi hành. Anh đã rời xa nàng, như anh đã nói, bên giường bệnh của Don Jose. Con đường tối tăm, các ngôi nhà đều đóng cửa, và anh bước ra khỏi thị trấn trong đêm tối. Đã hai ngày nay không một bóng đèn đường nào được thắp sáng, và vòm cổng thành chỉ là một khối bóng tối mang hình dáng mơ hồ của một ngọn tháp, nơi anh nghe thấy những tiếng rên rỉ thấp thỏm, ảm đạm, dường như đáp lại tiếng thì thầm của một người đàn ông.”

“Anh nhận ra một vẻ vô cảm và bất cần trong giọng điệu ấy — đặc trưng của gã thủy thủ người Genoa — kẻ cũng giống như anh, tình cờ đến đây để bị lôi kéo vào những sự kiện mà sự hoài nghi của hắn cũng như của anh dường như đang nuôi dưỡng một thứ thái độ khinh miệt thụ động. Thứ duy nhất mà hắn có vẻ bận tâm, theo những gì anh có thể khám phá ra, là việc được người đời ca tụng. Một tham vọng xứng đáng cho những tâm hồn cao cả, nhưng cũng là một thứ mang lại lợi ích cho một tên đểu cáng cực kỳ thông minh. Đúng vậy. Chính nguyên văn lời hắn, ‘Để được người đời ca tụng. Si, senor.’ Hắn dường như chẳng phân biệt gì giữa việc nói và việc suy nghĩ. Tự nhiên ngây ngô hay là góc nhìn thực tế đây, anh tự hỏi? Những cá tính ngoại lệ luôn thu hút anh, bởi vì chúng trung thực với công thức chung biểu thị trạng thái đạo đức của nhân loại.”

“Hắn đã nhập bọn với anh trên con đường ra bến cảng sau khi anh đi qua họ dưới vòm cổng tối tăm mà không dừng lại. Hắn vừa trò chuyện với một người phụ nữ đang gặp rắc rối. Vì sự tế nhị, anh giữ im lặng trong khi hắn bước đi bên cạnh. Một lúc sau hắn bắt đầu tự luyên thuyên. Đó không phải là những gì anh mong đợi. Đó chỉ là một mụ già, một mụ làm ren già đang đi tìm đứa con trai — một trong những công nhân quét đường được thuê bởi thành phố. Bạn bè đã đến cửa túp lều của họ từ hôm qua lúc rạng sáng gọi hắn đi. Hắn đã đi cùng bọn họ, và bà thì không hề gặp lại hắn kể từ đó; thế là bà để lại phần thức ăn đang nấu dở trên đống tro tàn và lê bước ra tận bến cảng, nơi bà nghe tai thoảng rằng một số phu phu mozo trong thị trấn đã bị sát hại vào sáng ngày bạo loạn. Một trong những Cargador đang canh gác Tòa Hải quan đã mang ra một chiếc đèn lồng và giúp bà nhìn ngắm vài cái xác chết vương vãi lại đó. Giờ đây mụ đang lê bước lết thết quay về vì cuộc tìm kiếm thất bại. Thế là mụ ngồi phịch xuống chiếc ghế đá dưới vòm cổng, rên rỉ vì quá mỏi mệt. Capataz đã gặng hỏi mụ, và sau khi nghe câu chuyện ngắt quãng và rên rỉ của mụ, hắn đã khuyên mụ nên đi tìm trong số các thương binh ở sân trong của Casa Gould. Hắn cũng cho mụ một phần tư đô la, hắn tiện miệng kể lại như thế.”

“‘Tại sao anh lại làm thế?’ anh hỏi. ‘Anh quen mụ à?’”

“‘Không, thưa ngài. Tôi đoán là mình chưa từng gặp mụ bao giờ trước đây. Sao lại có thể cơ chứ? Chắc mụ đã chẳng thèm bén mảng ra đường phố từ nhiều năm nay rồi. Mụ là một trong số những mụ già mà ngài có thể tìm thấy ở xứ này ở phía sau các túp lều, đang co ro bên đống lửa, tay lăm lăm một cây gậy dưới đất bên cạnh, và gần như yếu ớt đến mức chẳng đủ sức xua đuổi lũ chó hoang ra khỏi nồi niêu nấu nướng của họ. Caramba! Tôi có thể nhận ra qua giọng nói của mụ rằng thần Chết đã lãng quên mụ rồi. Nhưng dù già hay trẻ, chúng đều thích tiền, và sẽ ca tụng cái kẻ đã ban ơn cho chúng.’ Hắn cười khúc khích một tiếng. ‘Thưa ngài, ngài hẳn phải cảm nhận được cái nắm tay bấu víu của mụ ta khi tôi nhét đồng tiền vào lòng bàn tay mụ.’ Hắn ngập ngừng. ‘Đồng tiền cuối cùng của tôi đấy nhé,’ hắn nói thêm.”

“Anh không bình luận gì thêm. Hắn nổi tiếng vì sự hào phóng và vận đỏ đen tồi tệ ở trò chơi bài monte — thứ khiến hắn nghèo xơ xác y như lúc mới đặt chân đến đây.”

“‘Tôi cho rằng, Don Martin,’ hắn bắt đầu bằng một giọng điệu trầm ngâm, đăm chiêu, ‘rằng ngài Quản lý của San Tome sẽ thưởng cho tôi một ngày nào đó nếu tôi cứu được số bạc của ông ấy chứ?’”

“Anh bảo rằng chắc chắn không thể khác được. Hắn tiếp tục bước đi, lẩm bẩm một mình. ‘Si, si, không nghi ngờ gì nữa, không nghi ngờ gì nữa; và ngài xem này, ngài Martin, thế nào là được người đời ca tụng! Chẳng có một gã nào khác có thể được thèm khát nhắm đến cho một việc thế này đâu. Rồi sẽ có ngày tôi vớ được một món báu vật lớn cho coi. Và mong cho nó đến sớm mau lên,’ hắn lẩm bẩm. ‘Thời gian ở cái xứ này trôi qua nhanh chẳng kém gì bất cứ đâu.’”

“Đây, soeur cherie ạ, chính là người đồng hành của tôi trong cuộc đại tẩu thoát vì một đại nghĩa. Hắn ngây ngô hơn là ranh mãnh, quyết đoán hơn là xảo quyệt, hào phóng với bản thân mình hơn là những kẻ lợi dụng hắn với tiền bạc của chúng. Ít nhất, đó là những gì hắn tự nghĩ về bản thân với sự tự hào hơn là tình cảm. Anh rất vui vì đã kết thù kết bạn với hắn. Khi làm bạn đồng hành, hắn trở nên quan trọng hơn nhiều so với trước đây — khi chỉ là một dạng thiên tài nhỏ nhoi theo cách của riêng hắn — như một gã thủy thủ Ý nguyên bản mà anh từng cho phép lỏn lỏn bước vào những giờ khắc canh khuya để trò chuyện thân mật với chủ bút tờ Porvenir trong lúc tờ báo đang được in. Và thật thú vị khi được gặp một người đàn ông mà đối với hắn, giá trị của cuộc sống dường như nằm ở uy tín cá nhân.”

“Anh đang đợi hắn ở đây lúc này. Khi đến quán trọ do Viola quản lý, chúng ta tìm thấy lũ trẻ ở dưới trệt một mình, và lão người Genoa đã thét lên bảo đồng hương của mình đi tìm bác sĩ. Nếu không thì chúng ta đã tiến thẳng ra bến tàu, nơi có vẻ như Đại kapitän Mitchell cùng một số tình nguyện viên châu Âu và một vài Cargador được chọn lọc kỹ đang chất đầy xà lan số bạc phải được cứu lấy khỏi nanh vuốt của Montero để dùng cho việc đánh bại Montero. Nostromo đã phi ngựa điên cuồng quay trở lại thị trấn. Hắn đã đi từ nãy đến giờ rồi. Sự chậm trễ này cho tôi thời gian để trò chuyện với em. Vào lúc cuốn sổ tay này đến tay em, rất nhiều chuyện đã xảy ra. Nhưng giờ đây, đây là một khoảng lặng dưới đôi cánh lơ lửng của thần Chết trong ngôi nhà tĩnh mịch này, vùi mình trong màn đêm đen kịt, với người phụ nữ đang hấp hối này, hai đứa trẻ co ro không một tiếng động, và ông lão mà tôi có thể nghe thấy qua bề dày của bức tường đang đi qua đi lại với một tiếng sột soạt nhẹ nhàng chẳng lớn hơn tiếng con chuột. Và tôi, kẻ duy nhất ở cùng họ với tư cách là người ngoài, thực sự chẳng biết nên tính mình thuộc về cõi người sống hay cõi người chết nữa. ‘Quien sabe?’ như người dân ở đây vẫn hay thưa như thế để đáp lại mọi câu hỏi. Nhưng không! Cảm xúc dành cho em chắc chắn là chưa chết, và tất cả mọi thứ, ngôi nhà, màn đêm đen đặc, những đứa trẻ câm lặng trong căn phòng mờ ảo này, sự hiện diện của chính tôi ở đây — tất cả những điều này chính là sự sống, buộc phải là sự sống, vì nó giống hệt như một giấc mơ.”

Cùng với việc viết dòng chữ cuối cùng, một khoảnh khắc lãng quên đột ngột và hoàn toàn ập đến với Decoud. Ông ngả người qua chiếc bàn như thể vừa dính đạn. Giây lát sau, ông ngồi phắt dậy, ngơ ngác, với ý nghĩ rằng mình vừa nghe thấy tiếng cây bút chì lăn lóc trên sàn. Cánh cửa thấp của quán cà phê, mở toang hoác, ngập tràn trong thứ ánh sáng chói lóa của ngọn đuốc, trong đó thấp thoáng nửa phần thân ngựa, đang quật cái đuôi vào chân một người cưỡi ngựa với chiếc cựa sắt dài buộc vào gót chân trần. Hai đứa trẻ đã biến mất, và Nostromo, đứng ngay giữa phòng, đang nhìn ông từ dưới vành tròn của chiếc chiếc mũ sombrero sụp xuống sát trán.

“Tôi đã đưa vị bác sĩ người Anh có khuôn mặt cau có đó đến bằng xe ngựa của phu nhân Gould,” Nostromo nói. “Tôi nghi ngờ rằng, với tất cả sự thông thái của mình, liệu ông ta có cứu được Padrona lần này không. Họ vừa sai người xuống gọi lũ trẻ lên. Một điềm gở đấy.”

Hắn ngồi phịch xuống mép một chiếc băng ghế. “Bà ấy muốn ban phước lành cho chúng, tôi đoán thế.”

Trong cơn ngái ngủ, Decoud nhận ra rằng mình hẳn đã thiếp đi từ lúc nào không hay, và Nostromo nói với một nụ cười mơ hồ rằng hắn vừa ghé mắt nhìn qua cửa sổ và thấy ông đang nằm bất động gục mặt trên bàn, đầu tựa vào tay. Vị phu nhân người Anh cũng đã đến trên chiếc xe ngựa và lập tức đi lên lầu cùng bác sĩ. Bà đã dặn hắn đừng đánh thức Don Martin vội; nhưng khi họ sai người xuống gọi lũ trẻ, hắn đã bước vào quán cà phê.

Nửa thân con ngựa cùng nửa người cưỡi quay ngoắt ra bên ngoài cửa; ngọn đuốc làm bằng sợi gai và nhựa thông cắm trong chiếc giỏ sắt gắn trên một cây gậy giắt ở bao yên ngựa bùng lên rực rỡ chiếu thẳng vào phòng trong chốc lát, và bà Gould vội vã bước vào với khuôn mặt trắng bệch, mệt mỏi. Chiếc mũ trùm của chiếc áo choàng màu xanh sẫm đã tụt ra sau. Cả hai người đàn ông cùng đứng dậy.

“Teresa muốn gặp anh đấy, Nostromo,” bà nói. Capataz không nhúc nhích. Decoud, lưng quay về phía bàn, bắt đầu cài lại cúc áo khoác.

“Số bạc, thưa bà Gould, số bạc,” ông lẩm bẩm bằng tiếng Anh. “Đừng quên rằng đồn binh Esmeralda đang có một chiếc tàu thủy. Chúng có thể xuất hiện bất cứ lúc nào ở cửa cảng.”

“Bác sĩ nói không còn hy vọng gì nữa,” bà Gould nói nhanh, cũng bằng tiếng Anh. “Tôi sẽ đưa anh xuống bến tàu bằng xe ngựa của tôi rồi quay lại đón mấy đứa trẻ.” Bà nhanh chóng chuyển sang tiếng Tây Ban Nha để nói với Nostromo. “Sao anh còn lãng phí thời gian thế? Vợ của lão Giorgio muốn gặp anh đấy.”

“Tôi đang đi gặp bà ấy đây, thưa phu nhân,” Capataz lẩm bẩm. Bác sĩ Monygham lúc này xuất hiện, đưa mấy đứa trẻ trở xuống. Trước cái nhìn dò hỏi của bà Gould, ông chỉ lắc đầu rồi bước thẳng ra ngoài, theo sau là Nostromo.

Con ngựa của người cầm đuốc đứng bất động, cúi gằm cổ, và người cưỡi đã buông lỏng dây cương để châm một điếu thuốc. Ánh sáng chói lóa của ngọn đuốc hắt lên mặt tiền ngôi nhà — nơi có những chữ cái in hoa lớn tạo thành dòng chữ mờ ảo mà chỉ có từ *Italia* là được thắp sáng hoàn toàn. Vầng ánh sáng chập chờn vươn tới tận chiếc xe ngựa của bà Gould đang đậu trên đường, nơi lão Ignacio mặt vàng béo múp húp có vẻ như đang ngủ gật trên ghế đánh xe. Bên cạnh hắn, Basilio gầy đét và đen đúa đang cầm một khẩu súng cacbin Winchester trước ngực bằng cả hai tay, sợ hãi dòm ngó vào bóng đêm. Nostromo khẽ chạm vào vai bác sĩ.

“Bà ấy thực sự sắp chết hả thưa bác sĩ?”

“Đúng thế,” vị bác sĩ đáp với một cái giật cơ mặt đầy kỳ lạ trên vết sẹo. “Và tại sao mụ lại muốn gặp anh thì tôi chịu không tài nào tưởng tượng nổi.”

“Bà ấy từng bị thế trước đây rồi,” Nostromo gợi ý, ánh mắt nhìn đi chỗ khác.

“Chà, Capataz, tôi có thể đảm bảo với anh rằng mụ sẽ chẳng bao giờ bị thế lần nào nữa đâu,” bác sĩ Monygham cáu kỉnh rít lên. “Anh muốn vào gặp mụ hay ở lại thì tùy. Chẳng có mấy thứ thu được từ việc trò chuyện với người sắp chết đâu. Nhưng mụ đã nói với Dona Emilia ngay trước mặt tôi rằng mụ đối xử với anh như mẹ ruột kể từ ngày đầu tiên anh đặt chân lên cái bờ biển này đấy.”

“Si! Và mụ chưa từng thốt nổi một lời tốt đẹp nào về tôi với bất kỳ ai. Cứ như thể mụ không thể tha mộng cho tôi vì tôi còn sống, lại còn là một gã đàn ông đúng kiểu mà mụ hằng ước ao con trai mình phải thế.”

“Có thể lắm chứ!” một giọng nói trầm buồn vang lên ngay gần đó. Giorgio Viola vừa bước ra từ trong nhà. Hắn ném một cái bóng đen kịch xuống ánh đuốc, và ánh sáng chiếu rọi lên khuôn mặt to lớn, lên mái đầu rậm rạp bạc trắng của hắn. Hắn dùng cánh tay dang rộng ra hiệu giục Capataz bước vào nhà.

Bác sĩ Monygham, sau khi bận rộn với chiếc hộp đựng thuốc nhỏ bằng gỗ đánh bóng đặt trên ghế xe landau, quay sang lão Giorgio và nhét vào bàn tay to lớn đang run lẩy bẩy của lão một trong những chiếc lọ nút thủy tinh lấy ra từ hộp.

“Cho mụ uống một thìa cái này thỉnh thoảng, pha với nước,” ông nói. “Nó sẽ giúp mụ dễ chịu hơn.”

“Và không còn gì cho mụ nữa sao?” ông lão nhẫn nại hỏi.

“Không. Trên cõi đời này thì hết rồi,” vị bác sĩ quay lưng lại, lạch cạch bấm khóa hộp thuốc.

Nostromo chậm rãi băng qua căn nhà bếp lớn — tối thui ngoại trừ ánh sáng từ đống than hồng dưới chiếc bệ lò sưởi nặng nề, nơi nước đang sôi sùng sục trong một chiếc nồi sắt với tiếng lách tách bọt khí to. Giữa hai bức tường của chiếc cầu thang hẹp, một luồng ánh sáng rực rỡ tỏa ra từ căn phòng bệnh ở trên lầu; và vị Capataz de Cargadores lừng lững bước đi không tiếng động bằng đôi dép da mềm, với bộ ria mép rậm rạp, cổ ngực vạm vỡ để trần trong chiếc áo sơ mi sọc ca-rô phanh ngực, trông hệt như một gã thủy thủ Địa Trung Hải vừa mới cập bến từ một chiếc thuyền buồm chở đầy rượu vang hay trái cây. Đến khúc trên cùng, hắn khựng lại, vai rộng, hông thon và vô cùng dẻo dai, phóng tầm mắt nhìn chiếc giường lớn — trông như một chiếc ghế bành hoàng gia màu trắng — với la liệt khăn trải giường trắng tinh, giữa đó là Padrona đang ngồi không có gối tựa và còng lưng xuống, khuôn mặt đẹp đẽ với đôi lông mày đen sì cúi găm vào ngực. Một mái tóc đen tuyền chỉ điểm xuyết vài sợi bạc buông xõa trên đôi vai; một lọn tóc dày xõa phất phơ phía trước che nửa má. Hoàn toàn bất động trong tư thế đó — biểu thị sự lo âu và bồn chồn về thể xác — mụ chỉ đảo đôi mắt hướng về phía Nostromo.

Capataz quấn một chiếc khăn choàng đỏ quanh eo nhiều vòng, và đeo một chiếc nhẫn bạc nặng trịch ở ngón trỏ của bàn tay đang giơ lên để vuốt lại chòm râu.

“Những cuộc cách mạng của bọn chúng, những cuộc cách mạng của bọn chúng,” Senora Teresa hổn hển thốt lên. “Nhìn kìa, Gian’ Battista, cuối cùng thì nó cũng giết chết tôi rồi!”

Nostromo không nói gì, và người phụ nữ bệnh tật với một cái liếc mắt ngược lên lại ngoan cố nhắc lại. “Nhìn đi, chính thứ này đã giết chết tôi, trong khi anh đi vắng để chiến đấu cho những chuyện chẳng dính dáng gì đến anh, cái đồ ngốc nghếch này.”

“Sao cứ phải nói những chuyện thế này nhỉ?” Capataz lẩm bẩm trong kẽ răng. “Bộ bà không bao giờ tin vào sự khôn ngoan của tôi à? Việc tôi làm là để tiếp tục duy trì những gì tôi vốn có: ngày nào cũng như ngày nấy.”

“Anh chẳng bao giờ thay đổi cả, quả thực là thế,” mụ cay đắng nói. “Lúc nào cũng chỉ nghĩ đến bản thân và nhận tiền công bằng những lời ca tụng sáo rỗng từ những kẻ chẳng thèm đếm xỉa gì đến anh.”

Giữa họ tồn tại một sự thân mật của sự đối kháng — gắn kết chẳng kém gì sự hòa hợp và tình cảm. Hắn chưa từng bước đi theo con đường mà Teresa kỳ vọng. Chính mụ là kẻ đã khuyến khích hắn rời khỏi tàu, với hy vọng đảm bảo một người bạn và người bảo vệ cho mấy đứa con gái. Vợ của lão Giorgio ý thức được sức khỏe bấp bênh của mình, và bị ám ảnh bởi nỗi sợ hãi về sự cô độc của người chồng già cũng như tình cảnh không được bảo vệ của lũ trẻ. Mụ đã muốn thâu tóm gã thanh niên có vẻ điềm đạm và kiên định đó — tình cảm và dễ uốn nợ, một đứa trẻ mồ côi từ thuở bé như hắn từng kể với mụ, chẳng vướng bận họ hàng nào ở Ý ngoài một người bác là chủ kiêm thuyền trưởng một chiếc thuyền felucca, kẻ mà những trận đòn roi tồi tệ đã khiến hắn bỏ trốn trước khi tròn mười bốn tuổi. Hắn trong mắt mụ là một kẻ dũng cảm, làm việc chăm chỉ, quyết tâm tạo dựng con đường cho riêng mình trên cõi đời này. Nhờ lòng biết ơn và sợi dây thói quen, hắn sẽ trở thành một người con trai đối với chính mụ và Giorgio; và rồi, ai mà biết được, khi Linda lớn lên... Khoảng cách mười tuổi giữa vợ chồng thì có đáng là bao. Bản thân người đàn ông vĩ đại của mụ cũng lớn hơn mụ gần hai mươi tuổi. Gian’ Battista lại là một chàng trai vô cùng hấp dẫn; thu hút cả đàn ông, phụ nữ lẫn trẻ em, chính bởi cái vẻ điềm tĩnh sâu sắc của nhân cách — thứ tựa như một buổi chớp nhoáng thanh bình — khiến cho lời hứa hẹn từ vóc dáng cường tráng và sự kiên quyết trong hành động của hắn càng trở nên quyến rũ hơn.

Lão Giorgio, hoàn toàn mù tịt về những quan điểm và hy vọng của vợ, lại rất quý trọng người đồng hương trẻ tuổi của mình. “Đàn ông thì không nên hiền lành quá mức,” lão vẫn thường bảo mụ, trích dẫn câu tục ngữ Tây Ban Nha để bào chữa cho vị Capataz lừng lẫy. Mụ đang đâm ra ghen tị với sự thành công của hắn. Mụ sợ rằng hắn đang vượt ra khỏi tầm kiểm soát của mình. Mụ là một kẻ thực tế, và hắn trong mắt mụ lại là một kẻ tiêu xài hoang phí đến mức ngớ ngẩn những phẩm chất khiến hắn trở nên giá trị như thế. Hắn nhận được quá ít thù lao cho chúng. Mụ nghĩ hắn vung vãi chúng bằng cả hai tay cho quá nhiều kẻ. Hắn chẳng chịu dành dụm lấy một đồng. Mụ chì chiết sự nghèo hèn của hắn, những chiến tích, các cuộc phiêu lưu, những mối tình và cả danh tiếng của hắn; nhưng tận sâu trong tim, mụ chưa bao giờ từ bỏ hắn, tựa như thể, quả thực, hắn chính là đứa con trai ruột thịt của mụ.

Ngay lúc này đây, dẫu đang bệnh nặng, nặng đến mức cảm nhận được cái hơi lạnh đen ngòm của đoạn kết đang cận kề, mụ vẫn muốn gặp hắn. Cứ như thể mụ đang chìa ra bàn tay tê cóng của mình để níu kéo lại chút quyền kiểm soát. Nhưng mụ đã quá tự tin vào sức lực của bản thân. Mụ không tài nào điều khiển nổi những suy nghĩ; chúng đã mờ mịt đi, y như thị lực vậy. Những lời nói nghẹn ngào trên đôi môi mụ, và chỉ còn nỗi lo âu cùng khát vọng tối thượng của cuộc đời là vẫn quá mạnh mẽ trước cái chết.

Capataz cất lời: “Tôi đã nghe những chuyện này vô số lần rồi. Bà thật bất công, nhưng nó chẳng làm tôi tổn thương đâu. Chỉ có điều bây giờ có vẻ như bà chẳng còn đủ sức để nói chuyện, và tôi thì có rất ít thời gian để lắng nghe. Tôi đang bận rộn với một công việc vô cùng trọng đại.”

Mụ cố gắng gượng hỏi xem có đúng là hắn đã tìm cách đi tìm bác sĩ cho mụ không. Nostromo gật đầu xác nhận.

Mụ vô cùng hài lòng: sự đau đớn của mụ vơi đi phần nào khi biết rằng gã đàn ông đó đã hạ cố làm đến mức ấy vì những kẻ thực sự cần sự giúp đỡ của hắn. Đó là minh chứng cho tình bạn. Giọng mụ bỗng trở nên mạnh mẽ hơn.

“Tôi cần một linh mục hơn là một bác sĩ,” mụ thốt lên đầy bi thương. Mụ không nhúc nhích đầu; chỉ có đôi mắt lúng liếng liếc vào khóe mắt để dõi theo Capataz đang đứng bên mép giường. “Anh có chịu đi tìm một linh mục cho tôi bây giờ không? Hãy nghĩ xem! Một người đàn bà sắp chết đang cầu xin anh đấy!”

Nostromo quả quyết lắc đầu. Hắn không tin vào các linh mục dưới tư cách giáo sĩ của họ. Bác sĩ là một nhân vật có ích; nhưng linh mục, với tư cách linh mục thì chẳng là cái thá gì, hoàn toàn bất lực trong việc làm điều tốt hay gây điều ác. Nostromo thậm chí còn chẳng thấy ghét bỏ việc nhìn thấy họ như lão Giorgio. Sự vô tích sự tuyệt đối của việc sai phái đó mới là điều đập vào mắt hắn nhất.

“Padrona,” hắn nói, “bà từng bị thế này trước đây rồi, và lại khỏe lại sau vài ngày ấy mà. Tôi đã dành cho bà những phút giây cuối cùng mà tôi có thể chắt chiu được rồi đấy. Hãy nhờ Senora Gould cử người khác đến cho.”

Hắn cảm thấy bứt rứt khôn nguôi trước sự bất kính của lời từ chối này. Padrona tin vào các linh mục, và thường xưng tội với họ. Nhưng mụ đàn bà nào mà chẳng thế. Chắc chẳng có hậu quả gì to tát đâu. Thế nhưng lồng ngực hắn vẫn chùng xuống trong giây lát — trước ý nghĩ về việc sự xá tội sẽ có ý nghĩa nhường nào đối với mụ nếu mụ tin vào nó dù chỉ là một chút xíu thôi. Thôi mặc kệ. Quả thực là hắn đã dành cho mụ những phút giây cuối cùng mà hắn có thể rút ra được rồi.

“Anh từ chối không đi à?” mụ hổn hển. “À! Anh quả thật vẫn mãi là con người thật của anh đấy thôi.”

“Hãy nghe lý lẽ đi, Padrona,” hắn nói. “Tôi được cần đến để cứu lấy số bạc của mỏ bạc. Bà nghe chứ? Một kho báu còn vĩ đại hơn cả thứ được đồn đại là do ma quỷ và hồn ma canh giữ ở Azuera ấy chứ. Thật đấy. Tôi quyết định biến lần này thành vụ việc liều lĩnh nhất mà tôi từng dấn thân vào trong suốt cuộc đời mình.”

Mụ dâng trào một nỗi phẫn nộ tuyệt vọng. Thử thách tối cao đã thất bại. Đứng sừng sững phía trên, Nostromo không nhìn thấy những nét biến dạng trên khuôn mặt mụ — bị bóp méo bởi một cơn đau đớn và giận dữ tột độ. Chỉ là mụ bắt đầu run lẩy bẩy toàn thân. Cái đầu còng xuống rung lên. Đôi vai rộng giật giật.

“Thế thì Chúa, có lẽ, sẽ rủ lòng thương xót tôi! Nhưng anh hãy tự lo lấy thân đấy, hỡi con người kia, để mà vớt vát được chút gì cho bản thân từ vụ đó, ngoài sự cắn rứt lương tâm sẽ đeo bám anh vào một ngày nào đó.”

Mụ cười nhạt nhẽo. “Hãy vớt vát lấy chút giàu sang đi cho dù chỉ một lần đi, hỡi Gian’ Battista không thể thiếu, được tung hô kia — kẻ mà sự bình yên của một người đàn bà sắp chết còn chẳng có trọng lượng bằng những lời ca tụng từ những kẻ đã ban cho anh một cái tên ngốc nghếch — và chẳng có gì hơn thế — để đổi lấy linh hồn và thể xác của anh.”

Capataz de Cargadores tự lẩm bẩm chửi thề trong kẽ răng.

“Xin hãy tha cho linh hồn tôi đi, Padrona, và tôi thừa khôn ngoan để tự chăm sóc lấy thể xác mình. Có hại gì đâu khi thiên hạ có nhu cầu cần đến tôi? Bà đang ganh tị với cái gì ở tôi thế, rằng tôi đã cướp mất bà và lũ trẻ cái gì cơ chứ? Chính những kẻ mà bà đang ném vào mặt tôi ấy lại còn làm nhiều điều cho lão Giorgio hơn là họ từng nghĩ đến việc làm cho tôi.”

Hắn đập bàn tay mở rộng vào ngực; giọng hắn vẫn giữ vẻ trầm thấp dù nói với một âm điệu kiên quyết. Hắn xoắn chiếc ria mép này đến chiếc khác, và đôi mắt đảo quanh phòng một hồi.

“Có phải lỗi của tôi khi tôi là gã đàn ông duy nhất đáp ứng mục đích của họ không? Bà đang càm ràm cái thứ vô lý giận dữ gì thế, mẹ? Bà thích tôi phải rụt rè và ngớ ngẩn, bán dưa hấu ngoài chợ hay chèo thuyền chở khách dọc theo bến cảng, giống như một gã Neapolitan èo uột chẳng có chút gan dạ hay danh tiếng nào chắc? Bà muốn một thanh niên sống như tu sĩ à? Tôi không tin đâu. Bà muốn có một tu sĩ làm chồng cho cô con gái lớn của mình chắc? Cứ để con bé lớn lên đi. Bà đang sợ cái gì cơ chứ? Bà vẫn luôn giận dữ với mọi thứ tôi làm suốt bao nhiêu năm qua; kể từ ngày đầu tiên bà mở lời với tôi, lén lút sau lưng lão Giorgio, về con bé Linda của bà. Làm chồng đứa này và làm anh đứa khác, bà nói thế phải không? Ờ thì, sao lại không chứ! Tôi quý lũ trẻ, và đàn ông thì thế nào cũng phải lấy vợ vào một lúc nào đó. Nhưng kể từ dạo ấy, lúc nào bà cũng hạ thấp uy tín của tôi trước mặt mọi người. Tại sao chứ? Bộ bà tưởng mình có thể quàng xích đeo cổ tôi hệt như thể tôi là một con chó canh nhà mà bọn chúng nuôi nhốt đằng kia trong bến tàu chắc? Nhìn đây này, Padrona, tôi vẫn chính là gã đàn ông từng đặt chân lên bờ một buổi tối nọ và ngồi xuống túp lều tranh lụp xụp mà bà từng sống vào thời điểm đó ở phía bên kia thị trấn và kể cho bà nghe tất cả mọi chuyện về bản thân mình. Hồi đó bà đâu có bất công với tôi như thế. Chuyện gì đã xảy ra kể từ dạo đó thế? Tôi đâu còn là một gã thanh niên vô danh tiểu tốt nữa. Một danh tiếng tốt, lão Giorgio vẫn hay nói, chính là một kho báu đấy, Padrona ạ.”

“Bọn chúng đã làm cho anh lú lẫn mất trí bằng những lời ca tụng rồi,” người phụ nữ bệnh tật thở hổn hển. “Bọn chúng đang trả công cho anh bằng những lời nói suông đấy. Sự ngốc nghếch của anh sẽ đẩy anh vào cảnh bần cùng, khốn khổ, chết đói. Ngay cả lũ lepero cũng sẽ cười vào mặt anh — gã Capataz vĩ đại ạ.”

Nostromo đứng lặng đờ đẫn trong giây lát như thể bị sét đánh. Mụ không hề liếc nhìn hắn lấy một lần. Một nụ cười tự mãn, nhạt nhẽo vụt qua khóe môi hắn, rồi hắn lùi dần về phía sau. Thân hình bị phớt lờ của hắn chìm khuất qua khung cửa. Hắn bước lùi xuống cầu thang với cảm giác quen thuộc là lại bị đánh gục bởi sự chê bai của người phụ nữ này đối với thứ danh tiếng mà hắn đã giành giật và khao khát gìn giữ.

Dưới trệt trong căn bếp lớn, một ngọn nến đang cháy, được bao bọc bởi những cái bóng đổ dài từ tường, từ trần nhà, nhưng chẳng có chút ánh đỏ rực rỡ nào lấp đầy ô cửa mở toang ở phía ngoài. Chiếc xe ngựa chở bà Gould và Don Martin, dẫn đầu bởi người kỵ mã giơ cao ngọn đuốc — thứ ánh sáng soi rõ bầy la trắng đang phi nước đại, lão Ignacio béo múp húp đang cầm cương, và Basilio thủ thế khẩu súng cacbin trên thùng xe — đã tiến thẳng ra cầu tàu. Bác sĩ Monygham — người vẫn ở lại — đang ngồi trên góc của chiếc bàn gỗ cứng gần cây nến, khuôn mặt cạo râu nhẵn nhụi chằng chịt vết sẹo nghiêng sang một bên, hai tay khoanh trước ngực, môi bĩu ra, và đôi mắt lồi đăm đăm nhìn trân trân xuống nền đất đen. Gần chiếc bệ lò sưởi nhô ra, nơi nồi nước vẫn đang sôi sùng sục, lão Giorgio chống cằm bằng một tay, một chân bước lên trước, tựa như bị níu giữ bởi một ý nghĩ bất chợt.

“Adios, viejo,” Nostromo nói, tay sờ vào cán khẩu súng lục giắt ở thắt lưng và nới lỏng con dao trong vỏ. Hắn nhặt chiếc áo poncho xanh lót đỏ trên bàn lên, quàng qua đầu. “Adios, trông nom mấy món đồ trong phòng ngủ của tôi nhé, và nếu không còn nghe tin gì từ tôi nữa, hãy giao chiếc hộp cho Paquita đi. Chẳng có mấy thứ giá trị trong đó đâu, ngoại trừ chiếc áo serape mới từ Mexico mang về, và vài chiếc khuy bạc trên chiếc áo khoác đẹp nhất của tôi. Mặc kệ chứ! Mấy thứ đó trông sẽ khá ổn trên người tình nhân tiếp theo của nó thôi, và gã đó chẳng cần phải sợ rằng tôi sẽ nán lại trên trần thế này sau khi chết, giống như lũ gớm ghiếc chuyên ám ảnh vùng Azuera ấy.”

Bác sĩ Monygham nhếch môi cười nhạt. Sau khi lão Giorgio — với một cái gật đầu hầu như không thể nhận ra và chẳng nói một lời nào — bước lên chiếc cầu thang hẹp, ông cất tiếng—

“Sao nào, Capataz! Tôi cứ ngỡ anh không bao giờ thất bại trong bất cứ chuyện gì chứ.”

Nostromo liếc nhìn vị bác sĩ đầy khinh miệt, nán lại bên khung cửa vừa cuốn điếu thuốc vừa quẹt diêm, và sau khi châm lửa, hắn giơ mẩu gỗ đang cháy qua đầu cho đến khi ngọn lửa gần chạm đến các ngón tay.

“Chẳng có gió!” hắn lẩm bẩm một mình. “Nghe này, thưa ngài — ngài có biết bản chất nhiệm vụ của tôi là gì không?”

Bác sĩ Monygham chua chát gật đầu.

“Nó giống như thể tôi đang rước một lời nguyền lên người vậy, thưa ngài bác sĩ. Một kẻ mang theo kho báu trên bờ biển này sẽ khiến mọi lưỡi dao chĩa vào mình ở bất kỳ xó xỉnh nào ven bờ. Ngài thấy đấy, thưa ngài bác sĩ? Tôi sẽ trôi dạt cùng với một lời nguyền bám riết lấy sinh mạng cho đến khi gặp được con tàu hướng bắc của Công ty ở đâu đó, và khi ấy quả thực họ sẽ bàn tán về gã Capataz của đám Cargadores Sulaco từ đầu này đến đầu kia nước Mỹ.”

Bác sĩ Monygham bật ra tiếng cười ngắn ng ngủi, khàn đục. Nostromo quay ngoắt lại trong khung cửa.

“Nhưng nếu tôn giá đây có thể tìm ra bất kỳ gã đàn ông nào khác sẵn sàng và đủ sức cho công việc kiểu này, tôi xin lùi bước. Tôi chưa chán đời đến thế đâu, dẫu cho tôi có nghèo xác xơ đến mức có thể mang theo tất cả những gì mình có trên lưng con ngựa.”

“Anh cờ bạc quá độ, lại chẳng bao giờ biết từ chối một bóng hồng nào, Capataz,” bác sĩ Monygham thâm trầm nhận xét với vẻ ngây thơ giả tạo. “Đó không phải là cách để làm giàu đâu. Nhưng chẳng có ai tôi biết từng mảy may nghi ngờ anh là kẻ nghèo cả. Tôi hy vọng anh đã kiếm được một món hời kha khá trong trường hợp bình an trở về sau chuyến phiêu lưu này.”

“Tôn giá đây thì sẽ ngã giá thế nào?” Nostromo hỏi, phả khói thuốc qua khung cửa.

Bác sĩ Monygham lắng nghe tiếng động trên cầu thang trong giây lát trước khi đáp lời bằng một tiếng cười ngắn, cụt ngủn khác—

“Hỡi Capataz hiển hách, để gánh cái lời nguyền chết chóc lên lưng như anh gọi ấy, thì chẳng có cái giá nào bõ bèn ngoài toàn bộ kho báu đó đâu.”

Nostromo biến mất khỏi khung cửa với một tiếng lầm bầm bất mãn trước câu trả lời giễu cợt này. Bác sĩ Monygham nghe tiếng hắn phi ngựa đi mất tăm. Nostromo phi ngựa như bay trong bóng tối. Có ánh đèn sáng rực tại các tòa nhà của Công ty O.S.N. gần bến tàu, nhưng trước khi đến đó, hắn đã bắt gặp xe ngựa của nhà Gould. Kỵ mã đi trước dẫn đường với ngọn đuốc, ánh sáng soi rõ bầy la trắng đang phi nước đại, lão Ignacio béo múp cầm cương, và Basilio thủ thế khẩu súng cacbin trên ghế. Từ bên trong khoang xe landau tối tăm, giọng bà Gould vang lên, “Họ đang đợi anh đấy, Capataz!” Bà đang trên đường quay về, lạnh ngát và đầy phấn khích, với cuốn sổ tay của Decoud vẫn nắm chặt trong tay. Ông đã trao nó cho bà để gửi về cho chị mình. “Có lẽ là những lời cuối cùng tôi dành cho cô ấy,” ông đã nói thế khi siết nhẹ tay bà Gould.

Capataz không hề giảm tốc độ. Ở đầu bến tàu, những bóng người mờ ảo lăm lăm súng lao bổ chộp lấy đầu ngựa của hắn; những kẻ khác vây quanh — đó là những cargador của công ty được Đại kapitän Mitchell cắt cử túc trực canh gác. Nghe một tiếng hiệu từ hắn, họ lập tức lùi lại với những tiếng lầm bầm cung kính khi nhận ra giọng nói của hắn. Ở đầu bên kia của cầu cảng, gần chiếc cần cẩu bốc hàng, giữa một nhóm người đứng quây quần hút xì gà bập bùng, tên của hắn được thốt lên với một giọng đầy nhẹ nhõm. Hầu hết những người châu Âu ở Sulaco đều có mặt ở đó, tụ tập quanh Charles Gould, hệt như thể số bạc của mỏ là biểu tượng cho một lý tưởng chung, là hiện thân cho tầm quan trọng tối thượng của các lợi ích vật chất. Chính tay họ đã chất nó lên chiếc xà lan. Nostromo nhận ra Don Carlos Gould — một bóng dáng cao gầy đang đứng tách biệt một mình và im lặng — người mà một bóng dáng cao gầy khác, vị kỹ sư trưởng, đã cất lời to tiếng, “Nếu nó phải mất đi, thì việc nó chìm xuống tận đáy biển còn tốt hơn gấp triệu lần.”

Martin Decoud cất giọng gọi từ trên xà lan, “Au revoir, messieurs, hẹn ngày chúng ta cùng nắm tay nhau mừng nước Cộng hòa phương Tây mới ra đời.” Chỉ có một tiếng lầm bầm trầm đục hưởng ứng lại âm thanh lanh lảnh trong trẻo của ông; và rồi ông có cảm giác như thể bến tàu đang trôi dạt dần vào màn đêm; nhưng thực ra đó là Nostromo, kẻ đang dùng một trong những mái chèo lớn đẩy mạnh vào một chiếc cọc bến. Decoud không nhúc nhích; cảm giác hệt như đang được phóng thẳng vào không gian vũ trụ. Sau một hai tiếng tõm, chẳng còn âm thanh nào ngoài tiếng thịch từ đôi chân Nostromo đang nhảy nhót thoăn thoắt trên thuyền. Hắn kéo tấm buồm lớn lên; một luồng gió nhẹ phất qua má Decoud. Mọi thứ đã tan biến trừ ánh đèn lồng mà Đại kapitän Mitchell đã kéo lên chiếc cột ở đầu cầu cảng để dẫn đường cho Nostromo rời khỏi vũng tàu.

Hai người đàn ông, không thể nhìn thấy mặt nhau, giữ im lặng cho đến khi chiếc xà lan lướt đi trước ngọn gió lúc có lúc không, vượt qua những mũi đất gần như vô hình để lao vào màn đêm sâu thẳm hơn nữa của vịnh. Trong chốc lát, chiếc đèn lồng trên cầu tàu vẫn còn soi rọi phía sau họ. Gió tắt ngấm, rồi lại nổi lên lần nữa, nhưng yếu ớt đến mức chiếc thuyền cộc rộng lớn lướt đi mà chẳng phát ra tiếng động nào nhiều hơn là khi nó lơ lửng giữa không trung.

“Chúng ta đang ở ngoài vịnh rồi,” giọng Nostromo bình thản cất lên. Chốc lát sau hắn bổ sung, “Ngài Mitchell đã hạ đèn xuống rồi.”

“Đúng thế,” Decoud đáp; “giờ thì chẳng ai có thể tìm thấy chúng ta nữa.”

Một đợt bùng phát bao la của bóng tối ôm trùm lấy chiếc thuyền. Biển trong vịnh đen kịt chẳng kém gì những đám mây trên cao. Nostromo, sau khi quẹt vài que diêm để liếc nhìn chiếc la bàn mang theo trên xà lan, điều hướng bằng cách cảm nhận sức gió phả vào má.

Đó là một trải nghiệm hoàn toàn mới lạ đối với Decoud, sự kỳ bí của vùng nước vĩ đại trải rộng ra một cách kỳ lạ phẳng lặng, hệt như thể sự biến động của chúng đã bị đè bẹp bởi sức nặng của màn đêm dày đặc ấy. Vịnh Placido đang chìm sâu trong giấc ngủ dưới tấm poncho đen của nó.

Điều cốt lõi lúc này để thành công là phải rời xa bờ biển và tiến vào vùng giữa vịnh trước khi trời hửng sáng. Quần đảo Isabels đang nằm đâu đó gần đây. “Bên tay trái ngài khi ngài nhìn về phía trước, thưa ngài,” Nostromo cất giọng đột ngột. Khi giọng hắn vừa dứt, sự tĩnh mịch khổng lồ, không ánh sáng không âm thanh, dường như tác động lên các giác quan của Decoud mạnh mẽ hệt như một liều thuốc mê cực mạnh. Thỉnh thoảng ông thậm chí còn chẳng biết mình đang tỉnh hay đang mơ. Giống như một kẻ lạc trôi trong giấc ngủ, ông chẳng nghe thấy gì, chẳng nhìn thấy gì. Ngay cả bàn tay đưa lên trước mặt cũng không tồn tại đối với đôi mắt ông. Sự thay đổi từ cảnh tượng náo nhiệt, những niềm đam mê và hiểm nguy, từ những hình ảnh và âm thanh của bờ biển, quá đỗi triệt để đến mức nó suýt mang lại cảm giác của cái chết nếu không có sự tồn tại leo lắt của các luồng suy nghĩ. Trong dư vị của sự bình yên vĩnh cửu này, chúng lướt đi rực rỡ và nhẹ nhàng, tựa như những giấc mơ siêu thực trong sáng về chốn trần gian có thể ám ảnh những linh hồn được thần Chết giải phóng khỏi bầu không khí mờ mịt của những nỗi tiếc nuối và hy vọng. Decoud tự xốc lại người, rùng mình một chút, dẫu cho luồng gió lướt qua ông vẫn ấm áp. Ông mang một cảm giác kỳ lạ nhất rằng linh hồn mình vừa quay trở lại thân xác từ màn không gian tối tăm bủa vây xung quanh — nơi đất liền, biển cả, bầu trời, những ngọn núi và các mỏm đá đều trở nên vô hình như thể chưa từng tồn tại.

Giọng của Nostromo đang cất lên, dẫu cho hắn — kẻ đang ôm cần lái — cũng vô hình chẳng khác nào không có mặt. “Ngài ngủ quên đấy phỏng, Don Martin? Caramba! Nếu có thể thì tôi cũng nghĩ rằng chính mình vừa thiếp đi đấy chứ. Tôi có một cảm giác kỳ lạ mang máng rằng mình vừa mơ thấy có tiếng sụt sùi, thứ âm thanh mà một kẻ đau khổ có thể phát ra, đâu đó quanh chiếc thuyền này. Giống như thứ gì đó giữa một tiếng thở dài và một tiếng nấc.”

“Lạ thật!” Decoud lẩm bẩm, duỗi thẳng người trên đống hòm kho báu được phủ đầy những tấm vải bạt lớn. “Liệu có chiếc thuyền nào khác đang lai vãng quanh vịnh chúng ta không? Ta đâu thể nhìn thấy nó, ngài biết đấy.”

Nostromo cười khẩy trước sự vô lý của ý tưởng đó. Họ gạt nó ra khỏi đầu. Sự cô độc có thể cảm nhận rõ mồn một. Và khi ngọn gió ngưng bặt, màn đêm đen đặc dường như đè nặng lên Decoud tựa như một tảng đá.

“Quá sức chịu đựng rồi,” ông lẩm bẩm. “Chúng ta có đang di chuyển chút nào không hả Capataz?”

“Chẳng nhanh bằng một con bọ bò vướng trong thảm cỏ đâu,” Nostromo đáp, và giọng nói của hắn dường như bị bóp nghẹt bởi bức màn tối tăm dày đặc đang bao trùm lấy họ vừa ấm áp vừa vô vọng. Có những khoảng thời gian dài hắn hoàn toàn im lặng, vô hình và câm lặng hệt như thể hắn vừa kỳ bí bước khỏi chiếc xà lan.

Trong màn đêm vô định hình, Nostromo thậm chí chẳng thể chắc chắn chiếc xà lan đang chúc mũi về hướng nào sau khi ngọn gió đã tắt ngấm hoàn toàn. Hắn nheo mắt tìm kiếm những hòn đảo. Chẳng có chút dấu vết nào của chúng lọt vào tầm mắt, hệt như chúng đã chìm nghỉm xuống tận đáy vịnh. Cuối cùng, hắn thả người nằm phịch xuống bên cạnh Decoud và thì thầm vào tai ông rằng nếu ánh bình minh tóm được họ gần bờ biển Sulaco vì thiếu gió, thì họ sẽ phải dùng mái chèo đẩy chiếc xà lan ẩn nấp phía sau vách đá ở mỏm cao của Great Isabel, nơi nó có thể được che giấu kín đáo. Decoud ngạc nhiên trước vẻ nghiêm trọng trong nỗi lo lắng của hắn. Đối với ông, việc tẩu tán kho báu chỉ là một động thái chính trị. Cần phải giữ nó khỏi rơi vào tay Montero vì nhiều lý do, nhưng ở đây lại có một gã đàn ông nhìn nhận sứ mệnh này theo một góc độ hoàn toàn khác. Bọn Caballeros đằng kia có lẽ chẳng mệt mỏi chút nào trong việc nhận thức xem họ vừa giao phó cho hắn việc gì. Nostromo, như thể bị ảnh hưởng bởi sự u ám xung quanh, tỏ ra bực bội một cách căng thẳng. Decoud thấy ngạc nhiên. Capataz — kẻ dường như dửng dưng trước những hiểm nguy hiển hiện đối với người đồng hành — lại tự biến mình thành kẻ cáu kỉnh đầy khinh miệt trước bản chất chết chóc của sự ủy thác được trao vào tay hắn một cách dĩ nhiên. Nó còn nguy hiểm hơn, Nostromo vừa cười vừa chửi thề nói, so với việc sai một kẻ đi lấy kho báu mà người ta đồn đại là do ma quỷ và hồn ma canh giữ trong các khe núi sâu của Azuera. “Thưa ngài,” hắn nói, “chúng ta phải bắt cho bằng được con tàu ở ngoài khơi. Chúng ta phải bám trụ ở vùng khơi xa săn lùng nó cho đến khi ăn uống sạch sẽ mọi thứ được chất lên thuyền đây. Và nếu vì một tai họa nào đó mà chúng ta lỡ mất nó, chúng ta phải tránh xa đất liền cho đến khi kiệt sức, và có lẽ phát điên, rồi chết đi, và trôi dạt vô định, cho đến khi một trong số các con tàu của Compania tình cờ bắt gặp chiếc thuyền với hai cái xác chết đã cứu lấy kho báu. Thưa ngài, đó là cách duy nhất để cứu nó; bởi vì, ngài không thấy sao? việc chúng ta cập vào bất kỳ chốn nào dọc theo hàng trăm dặm bờ biển này với số bạc trong tay chính là đem lồng ngực trần ra đỡ lấy mũi dao. Thứ này được giao cho tôi hệt như một căn bệnh chết người. Nếu lũ người phát hiện ra nó, tôi chết chắc, và cả ngài nữa, thưa ngài, vì ngài đã dại dột đi cùng tôi. Số bạc này đủ làm giàu cho cả một tỉnh lỵ, chưa nói đến một thị trấn ven biển toàn trộm cắp với lưu manh. Thưa ngài, chúng sẽ tưởng rằng chính thiên Chúa đã ban của cải này vào tay chúng, và sẽ cắt cổ chúng ta không mảy may do dự. Tôi chẳng đời nào tin nổi mấy lời đường mật từ bất cứ gã đàn ông tử tế nào quanh vùng vịnh hoang dã này. Ngẫm mà xem, ngay cả khi chịu giao nộp kho báu ngay từ yêu cầu đầu tiên, chúng ta cũng chẳng thể giữ nổi tính mạng đâu. Ngài hiểu điều đó chứ, hay tôi phải giải thích tường tận?”

“Không, anh chẳng cần phải giải thích đâu,” Decoud nói có phần uể oải. “Tôi tự nhìn thấy rõ mười mươi rằng việc sở hữu kho báu này chẳng khác nào một căn bệnh chết người đối với những kẻ hoàn cảnh như chúng ta. Nhưng nó bắt buộc phải được tẩu tán khỏi Sulaco, và anh là người duy nhất cho công việc này.”

“Tôi đúng là thế; nhưng tôi không tài nào tin nổi,” Nostromo nói, “rằng việc mất đi nó lại khiến Don Carlos Gould nghèo đi nhiều đến thế. Vẫn còn khối của cải trong lòng ngọn núi. Tôi từng nghe tiếng chúng lăn rào rào xuống các máng trượt vào những đêm vắng lặng khi tôi phóng ngựa đến Rincon để gặp một cô gái nào đó, sau khi công việc ở bến cảng đã hoàn tất. Suốt bao năm qua, những vách đá giàu có vẫn tuôn trào với âm thanh hệt như sấm sét, và các thợ mỏ nói rằng vẫn còn đủ thứ ngổn ngang trong trái tim ngọn núi để gầm rú suốt năm này qua năm khác. Thế mà, ngày hôm trước, chúng ta đã phải chiến đấu để cứu nó khỏi đám đông bạo loạn, và đêm nay tôi lại được lệnh mang nó dấn thân vào màn đêm không một ngọn gió để tẩu thoát này; hệt như thể đây là mẻ bạc cuối cùng trên trái đất để đổi lấy bánh mì cho những kẻ đói khát vậy. Ha! ha! Thôi được, tôi sẽ biến nó thành vụ việc lừng lẫy và liều lĩnh nhất trong đời mình — dù có gió hay không có gió. Nó sẽ được bàn tán đến tận khi những đứa trẻ lớn lên và những gã đàn ông trưởng thành đã già nua. À há! Bọn Montero không được phép tóm lấy nó, tôi được lệnh thế, bất chấp chuyện gì xảy ra với Nostromo cái gã Capataz này; và chúng sẽ không đời nào húp được nó đâu, tôi nói cho ngài hay, vì nó đã được buộc thắt để bảo đảm an toàn quanh cổ của Nostromo rồi.”

“Tôi hiểu rồi,” Decoud lẩm bẩm. Quả thực ông hiểu rằng người đồng hành của mình mang một góc nhìn kỳ lạ đối với sứ mệnh này.

Nostromo cắt ngang những suy ngẫm của ông về cách mà phẩm chất của con người ta bị lợi dụng mà chẳng hề có chút hiểu biết căn bản nào về bản chất của họ, bằng đề xuất rằng hai người nên lôi cặp mái chèo dài ra và chèo xà lan hướng về phía quần đảo Isabels. Không thể để ánh bình minh phơi bày kho báu đang trôi nổi cách cửa cảng chừng một dặm hơn thế được. Màn đêm càng dày đặc thì những cơn gió giật mà hắn hằng toan tính để lợi dụng di chuyển càng dữ dội; thế nhưng đêm nay cái vịnh này, dưới tấm poncho mây mù, vẫn nằm im thin thít, hệt như đã chết chứ không phải đang ngủ say.

Đôi bàn tay mềm mại của Don Martin phồng rộp đau đớn khi phải gồng mình kéo chiếc cán thô kệch của mái chèo khổng lồ. Ông cắn chặt răng kiên cường bám trụ. Bản thân ông cũng đang mắc kẹt trong những vòng xoáy của một sự tồn tại đậm chất tưởng tượng, và cái công việc kỳ quái là chèo một chiếc xà lan hóa ra lại mang một ý nghĩa tự nhiên đối với sự khai sinh của một quốc gia mới, mang một ý nghĩa lý tưởng bắt nguồn từ tình yêu của ông dành cho Antonia. Dẫu đã dốc toàn lực, chiếc xà lan nặng trịch vẫn nhích đi rất chậm. Người ta có thể nghe tiếng Nostromo đang chửi thề lẩm bẩm giữa những tiếng khua nước đều đặn của mái chèo. “Chúng ta đang đi chệch đường rồi,” hắn tự lẩm bẩm. “Ước gì tôi có thể nhìn thấy mấy hòn đảo.”

Vì vụng về, Don Martin đã tự kiệt sức chính mình. Thỉnh thoảng, một thứ cảm giác suy nhược cơ bắp lại lan dọc từ đầu những ngón tay đau nhức qua từng thớ thịt trên cơ thể, rồi tan biến trong một cơn bừng nóng. Ông đã chiến đấu, đã trò chuyện, đã chịu đựng cả về tinh thần lẫn thể xác, vắt kiệt tâm trí và thể lực suốt bốn mươi tám tiếng đồng hồ qua mà không hề chợp mắt nghỉ ngơi. Ông chẳng có lấy một phút thư thái, rất ít thức ăn, không một khoảng dừng trong luồng suy nghĩ và cảm xúc căng thẳng. Ngay cả tình yêu dành cho Antonia — nguồn cội tiếp lửa sức mạnh và cảm hứng cho ông — cũng đã chạm đến đỉnh điểm căng thẳng bi tráng trong cuộc gặp gỡ vội vã bên giường bệnh của Don Jose. Và giờ đây, thình lình, ông bị quăng quật khỏi tất cả những thứ đó vào một vùng vịnh tối mịt, nơi bóng tối, sự tĩnh lặng và bầu không khí ngột ngạt không gió lại càng nhân đôi nỗi thống khổ cho nhu cầu vận động thể xác. Ông tưởng tượng ra cảnh chiếc xà lan chìm nghỉm xuống đáy nước với một cơn rùng mình ngập tràn khoái cảm kỳ lạ. “Mình đang đứng bên bờ vực của sự cuồng loạn rồi,” ông nghĩ. Ông kìm nén cơn run rẩy của toàn bộ tứ chi, của lồng ngực, cơn run rẩy ngầm trong cả cơ thể đã cạn kiệt năng lượng thần kinh.

“Chúng ta nghỉ một lát nhé, Capataz?” ông đề xuất bằng một giọng điệu hờ hững.

“Đúng thế. Vẫn còn khối thời gian ban đêm trước mắt mà. Cứ nghỉ tay đi, thưa ngài, nếu đó là ý ngài muốn. Chẳng có loại nghỉ ngơi nào khác cho ngài đâu, tôi dám hứa thế đấy, kể từ khi ngài chấp nhận để bản thân bị trói buộc vào kho báu này — thứ mà sự mất mát của nó chẳng khiến gã nghèo nào nghèo đi đâu. Không đâu, thưa ngài; chẳng có sự nghỉ ngơi nào cho đến khi chúng ta tìm thấy một con tàu hướng bắc, hoặc một chiếc thuyền nào đó chộp lấy chúng ta đang trôi dạt bất động chết cứng trên đống bạc của gã người Anh. Hoặc đúng hơn là... không; por Dios! Tôi sẽ dùng rìu chặt phăng mạn thuyền sát tận mép nước trước khi cơn khát và đón đói tước đoạt đi sức lực của tôi. Thưa các vị thánh và thần linh, tôi thà để biển khơi nuốt chửng kho báu còn hơn là dâng nó cho bất kỳ kẻ lạ mặt nào. Vì đó là nhã ý của các vị Caballeros khi tống cổ tôi vào một nhiệm vụ cõi đời này, họ sẽ học được rằng tôi chính là gã đàn ông đúng như họ tưởng tượng.”

Decoud nằm bẹp dí trên những hòm bạc thở hồng hộc. Mọi cảm giác và xúc cảm sống động từ tận sâu ký ức bỗng biến thành những giấc mơ điên rồ nhất. Ngay cả lòng tôn kính cuồng nhiệt dành cho Antonia — thứ mà ông tự rứt ra khỏi tận cùng sự hoài nghi — cũng đã đánh mất mọi vẻ thực tế. Trong giây lát, ông trở thành nạn nhân của một sự thờ ơ rũ rượi nhưng không mấy khó chịu.

“Tôi chắc rằng họ không có ý muốn anh nhìn nhận vụ việc này một cách tuyệt vọng đến thế đâu,” ông nói.

“Thế thì nó là gì cơ chứ? Một trò đùa á?” gã đàn ông — kẻ trên bảng lương của cơ quan O.S.N. Company ở Sulaco được mô tả là “Đốc công bến tàu” bên cạnh con số tiền lương của hắn — cáu kỉnh vặn lại. “Bộ họ đánh thức tôi dậy khỏi giấc ngủ sau hai ngày chiến đấu trên đường phố chỉ để bắt tôi đánh cược tính mạng vào một ván bài tồi tệ là một trò đùa chắc? Ai cũng biết rõ rằng tôi không phải là một tay cờ bạc may mắn đâu nhé.”

“Đúng, ai cũng biết vận may của anh với phụ nữ mà, Capataz,” Decoud khéo léo xoa dịu người đồng hành bằng một điệu bộ mệt mỏi.

“Nghe này, thưa ngài,” Nostromo tiếp lời. “Tôi chưa từng một lời phàn nàn về vụ này đâu nhé. Ngay khi nghe rõ yêu cầu, tôi đã thấy ngay đây là một vụ việc tuyệt vọng thế nào, và tôi đã tự quyết tâm sẽ làm cho tới bến. Mỗi phút đều mang ý nghĩa tối quan trọng. Tôi phải đợi ngài trước đã. Rồi khi chúng ta đến Italia Una, lão Giorgio đã thét lên bảo tôi đi tìm bác sĩ người Anh. Sau đó, người phụ nữ tội nghiệp sắp chết đó lại muốn gặp tôi, như ngài đã biết. Thưa ngài, tôi đã rất miễn cưỡng khi phải đi. Tôi cảm thấy cái thứ bạc chết tiệt này bắt đầu đè nặng lên lưng rồi, và tôi sợ rằng, khi biết mình sắp chết, mụ sẽ bắt tôi phải phi ngựa đi tìm linh mục lần nữa. Cha Corbelan — kẻ không hề sợ hãi — hẳn sẽ có mặt ngay khi nghe tiếng gọi; nhưng ngài ấy ở quá xa, đang an toàn bên băng nhóm của Hernandez, và đám đông — những kẻ thèm khát xé xác ngài — đang vô cùng căm phẫn các linh mục. Chẳng có một ông cha phì nhiêu nào chịu thò đầu ra khỏi nơi ẩn nấp đêm nay để cứu vớt một linh hồn theo đạo Kitô đâu, ngoại trừ, có lẽ là dưới sự bảo hộ của tôi. Đó là điều mụ bận tâm. Tôi giả vờ như không tin là mụ sắp chết. Thưa ngài, tôi đã từ chối đi tìm linh mục cho một người đàn bà đang hấp hối...”

Decoud cựa quậy.

“Anh từ chối thật thế á, Capataz!” ông thốt lên. Giọng ông thay đổi. “Ồ, anh biết đấy... thế thì ngầu phết chứ chẳng chơi.”

“Ngài không tin vào các linh mục sao, Don Martin? Tôi cũng thế. Lãng phí thời gian làm gì cho mệt? Nhưng mụ — mụ lại tin vào họ. Nó cứ vướng mắc trong cổ họng tôi đây này. Biết đâu mụ chết từ đời nào rồi, còn chúng ta thì đang trôi dạt bất lực chẳng có lấy một ngọn gió nào. Nguyền rủa mọi thứ mê tín dị đoan đi. Mụ chết trong ý nghĩ rằng tôi đã tước đoạt đi thiên đàng của mụ mất thôi. Tôi sẽ biến đây thành vụ việc liều lĩnh nhất trong cuộc đời mình cho mà xem.”

Decoud chìm đắm trong những suy ngẫm. Ông cố gắng phân tích những cảm xúc khơi gợi bởi những gì mình vừa nghe. Giọng của Capataz lại vang lên:

“Nào, Don Martin, chúng ta hãy nhấc mái chèo lên và cố tìm cho ra quần đảo Isabels đi. Hoặc là làm thế, hoặc là đánh đắm chiếc xà lan nếu ban ngày kịp tóm lấy chúng ta. Chúng ta không được quên rằng con tàu chở binh lính từ Esmeralda có lẽ đang bám sát phía sau rồi. Chúng ta sẽ chèo thẳng tiến bây giờ. Tôi vừa phát hiện ra một mẩu nến ở đây, và chúng ta buộc phải chấp nhận rủi ro thắp một ngọn đèn nhỏ để dò đường theo la bàn thuyền. Gió chẳng đủ mạnh để thổi tắt nó đâu — nguyện nguyền rủa từ thiên đàng giáng xuống cái vịnh mù mịt này!”

Một ngọn lửa nhỏ xuất hiện cháy thẳng đuột. Nó chiếu sáng mập mờ những sườn tàu chắc nịch và lớp ván lót trong phần khoang trống rỗng của chiếc xà lan. Decoud có thể nhìn thấy Nostromo đang đứng thẳng người chèo thuyền. Ông nhìn thấy hắn cao đến mức ngang thắt lưng chiếc khăn choàng đỏ, với ánh lóe lên từ khẩu súng lục chuôi trắng và cán gỗ của con dao dài nhô ra bên phía trái. Decoud lấy hết tinh thần chuẩn bị cho nỗ lực chèo thuyền. Quả thật gió không đủ mạnh để thổi tắt ngọn lửa nến, nhưng ánh lửa của nó chao đảo đôi chút theo nhịp di chuyển chậm chạp của chiếc thuyền nặng nề. Nó quá to lớn đến mức dẫu đã dốc cạn sức lực, họ cũng chẳng thể di chuyển nhanh hơn nổi một dặm một giờ. Dẫu vậy, thế cũng đủ để đưa họ quét qua quần đảo Isabels từ trước khi trời hửng sáng. Vẫn còn nguyên vẹn sáu tiếng đồng hồ bóng đêm trước mắt, và khoảng cách từ bến cảng đến Great Isabel không vượt quá hai dặm. Decoud gán nỗ lực cực nhọc này cho sự thiếu kiên nhẫn của Capataz. Thỉnh thoảng họ lại dừng tay, căng tai lắng nghe tiếng động cơ từ chiếc thuyền của Esmeralda. Trong sự tĩnh mịch hoàn hảo này, một chiếc tàu thủy đang di chuyển hẳn sẽ bị nghe thấy từ xa lắc xa lơ. Còn việc nhìn thấy bất cứ thứ gì thì hoàn toàn là bất khả thi. Họ thậm chí còn chẳng thấy nổi mặt nhau. Ngay cả cánh buồm của xà lan đang giương lên cũng chìm trong vô hình. Họ dừng chân nghỉ ngơi liên tục.

“Caramba!” Nostromo thốt lên đột ngột, giữa một trong những khoảng nghỉ ngơi khi họ đang lười biếng ngả người tựa vào cán mái chèo lớn. “Gì thế? Ngài kiệt sức rồi phỏng, Don Martin?”

Decoud quả quyết rằng ông chẳng mệt mỏi chút nào. Nostromo giữ im lặng hoàn toàn trong chốc lát, rồi thì thầm mời gọi Martin hãy dịch ra phía đuôi tàu.

Với đôi môi chạm sát tai Decoud, hắn tuyên bố niềm tin của mình rằng có ai đó khác ngoài họ đang ẩn nấp trên chiếc xà lan này. Đã hai lần hắn nghe thấy âm thanh của tiếng khóc nức nở bị nén nghẹn.

“Thưa ngài,” hắn thì thầm đầy kinh ngạc lẫn khiếp sợ, “tôi chắc chắn rằng có ai đó đang khóc lóc trên chiếc xà lan này.”

Decoud chẳng nghe thấy gì cả. Ông bày tỏ sự hoài nghi của mình. Tuy nhiên, việc xác minh sự thật là điều vô cùng dễ dàng.

“Thật quá sức tưởng tượng,” Nostromo lẩm bẩm. “Lẽ nào có ai đó lẻn lên trốn trong lúc chiếc xà lan đang đỗ sát cầu tàu?”

“Và anh nói nó nghe giống tiếng nấc nở á?” Decoud hỏi, cũng hạ thấp giọng xuống. “Nếu hắn đang khóc, bất kể hắn là ai, thì hắn chẳng thể nguy hiểm cho lắm đâu.”

Trèo qua đống kho báu quý giá ở giữa tàu, họ cúi rạp người xuống phần phía trước cột buồm và lần mò dưới khoang lửng. Ngay phía mũi, ở phần hẹp nhất, tay họ chạm phải những ngón chân của một gã đàn ông đang nằm im thin thít như chết. Quá giật mình đến mức chẳng thốt nổi thành tiếng, họ kéo xốc hắn ra phía đuôi bằng một cánh tay và cổ áo. Hắn mềm nhũn — vô hồn.

Ánh sáng từ mẩu nến rọi lên khuôn mặt tròn vo, mũi khoằm với bộ ria mép đen cùng chút râu quai nón lưa thưa. Hắn vô cùng bẩn thỉu. Một lớp râu mọc lởm chởm bám đầy mỡ đang nhú lên ở những vùng cằm đã cạo. Đôi môi dày hé mở, nhưng đôi mắt vẫn nhắm nghiền. Decoud, với sự kinh ngạc tột độ, nhận ra ngài Hirsch — thương gia buôn da từ Esmeralda. Nostromo cũng nhận ra hắn. Và họ đăm đăm nhìn nhau qua cái xác đang nằm với đôi chân trần vắt cao hơn đầu, trong một vẻ giả vờ ngớ ngẩn như đang ngủ say, ngất xỉu, hoặc đã chết.