Đại úy Mitchell, vừa đi đi lại lại trên cầu tàu vừa tự hỏi chính câu hỏi ấy.
Lúc nào cũng có nỗi hoài nghi rằng liệu lời cảnh báo từ nhân viên điện tín của chiếc Esmeralda — một thông điệp đứt quãng và rời rạc — đã được hiểu đúng chưa. Tuy vậy, người tốt bụng ấy đã định bụng sẽ thức trắng cho đến tận bình minh, nếu chưa muốn nói là muộn hơn. Ông tưởng tượng rằng mình vừa lập được một công trạng to lớn với Charles Gould. Khi nghĩ đến số bạc được cứu thoát, ông xoa hai tay vào nhau đầy thỏa mãn. Theo cách nghĩ đơn giản của mình, ông lấy làm tự hào vì được góp phần vào một mưu kế vô cùng khôn khéo này. Chính ông là người đã đưa nó vào thực tế bằng cách gợi ý khả năng chặn chiếc tàu hơi nước đang trên đường đi về phía bắc ở ngoài khơi. Và điều đó cũng có lợi cho công ty của ông nữa, nếu để của cải lại trên bờ để rồi bị tịch thu thì hãng sẽ mất đi một chuyến hàng quý giá. Niềm vui khi làm cho bọn người Monterist vỡ mộng cũng vô cùng lớn lao. Vốn có bản tính độc đoán và thói quen chỉ huy lâu năm, Đại úy Mitchell không phải là một người theo chủ nghĩa dân chủ. Ông thậm chí còn đi xa đến mức bày tỏ sự khinh miệt đối với chính cả hệ thống nghị viện. "Ngài Excellency Don Vincente Ribiera," ông thường nói, "người mà tôi và gã đồng nghiệp của tôi là Nostromo, thưa ngài, đã có vinh dự và niềm vui cứu thoát khỏi một cái chết tàn khốc, đã nhượng bộ Quốc hội của ông ta quá nhiều. Đó là một sai lầm — một sai lầm rõ rệt, thưa ngài."
Lão thủy thủ ngây thơ đang giám sát dịch vụ của O.S.N. tưởng tượng rằng ba ngày qua đã vắt kiệt mọi bất ngờ chấn động mà đời sống chính trị Costaguana có thể mang lại. Sau này, ông thường phải thừa nhận rằng những sự kiện diễn ra sau đó đã vượt quá sức tưởng tượng của ông. Trước hết, Sulaco (do việc kiểm đứt các tuyến cáp và sự tê liệt của dịch vụ tàu hơi nước) đã bị cắt đứt khỏi phần còn lại của thế giới suốt một tuần rưỡi liền như một thành phố bị bao vây.
"Người ta sẽ không thể tin nổi điều đó; nhưng sự thật là thế, thưa ngài. Trọn vẹn hai tuần lễ."
Lời kể về những sự việc phi thường diễn ra trong khoảng thời gian ấy, cùng với những cảm xúc mạnh mẽ mà ông đã trải qua, càng trở nên có sức nặng pha chút buồn cười qua lối thuật chuyện khoa trương của cá nhân ông. Ông luôn mở đầu bằng cách đảm bảo với người nghe rằng mình "đã ở ngay giữa tâm điểm của mọi chuyện từ đầu cho đến cuối." Sau đó, ông bắt đầu miêu tả việc tống khứ số bạc đi, cùng với nỗi lo lắng tự nhiên rằng liệu "gã đồng nghiệp" được giao quản lý chiếc xà lang có sơ suất gì không. Ngoại trừ việc mất đi một lượng kim loại quý giá lớn như vậy, tính mạng của ngài Senor Martin Decoud, một thanh niên dễ mến, giàu có và hiểu biết rộng, cũng sẽ gặp nguy hiểm nếu rơi vào tay kẻ thù chính trị. Đại úy Mitchell cũng thừa nhận rằng trong đêm canh gác cô độc trên cầu tàu, ông đã cảm thấy một mối bận tâm nhất định đối với tương lai của cả đất nước.
"Một cảm giác, thưa ngài," ông giải thích, "hoàn toàn dễ hiểu đối với một người biết ơn sâu sắc trước những ân huệ nhận được từ những gia đình thương gia ưu tú nhất cùng các quý ông bản xứ có tài sản độc lập khác, những người vừa được chúng tôi cứu thoát khỏi sự cuồng nộ của đám đông bạo loạn, nay lại hiện lên trong tâm trí tôi như những con người được định sẵn sẽ phải thân tàn ma dại trước bọn lính tráng bản xứ — lực lượng mà, ai cũng biết, thường cư xử một cách dã man đáng tiếc với dân thường trong những phen binh biến. Và rồi, thưa ngài, còn gia đình nhà Gould nữa, cả hai vợ chồng họ, những người mà tôi không thể không dành cho những tình cảm nồng ấm nhất xứng đáng với lòng hiếu khách và sự tử tế của họ. Tôi cũng cảm nhận được hiểm họa đe dọa các thành viên của Câu lạc bộ Amarilla, những người đã nhận tôi làm hội viên danh dự và luôn đối xử với tôi bằng sự tôn trọng và lịch thiệp trước sau như một, cả trên cương vị Đại diện Lãnh sự lẫn Giám đốc một Dịch vụ Tàu thủy quan trọng. Cô Antonia Avellanos, thiếu nữ xinh đẹp và tài năng nhất mà tôi từng có vinh dự được trò chuyện, cũng chiếm một phần không nhỏ trong tâm trí tôi, tôi thú nhận là vậy. Lợi ích của Công ty tôi sẽ bị ảnh hưởng ra sao trước sự thay đổi sắp tới của các quan chức cũng chiếm một lượng lớn sự chú ý của tôi. Tóm lại, thưa ngài, tôi vô cùng lo lắng và mệt mỏi, như ngài có thể đoán được, bởi những sự kiện đầy kích động và đáng nhớ mà tôi đã góp một phần nhỏ bé của mình vào đó. Tòa nhà của Công ty nơi đặt chỗ ở của tôi chỉ cách đó vỏn vẹn năm phút đi bộ, với sức hút từ chút đồ ăn khuya và chiếc võng của tôi (tôi luôn ngủ đêm trên võng, vì nó thích hợp nhất với khí hậu nơi đây); nhưng không hiểu sao, thưa ngài, dẫu rõ ràng là tôi chẳng thể giúp ích gì cho ai bằng cách cứ đứng ì ở đó, tôi vẫn không sao dứt ra khỏi cái cầu tàu ấy, nơi mà sự mệt mỏi thỉnh thoảng khiến tôi vấp ngã đau đớn. Đêm tối như mực — đêm tối nhất mà tôi từng nhớ trong đời; đến nỗi tôi bắt đầu nghĩ rằng việc chiếc tàu vận tải từ Esmeralda đến có lẽ không thể diễn ra trước khi trời sáng, do sự khó khăn khi điều hướng qua vịnh. Muỗi đốt như điên. Chúng ta đã bị lũ muỗi hoành hành ở đây từ trước các đợt cải tạo gần đây; một giống muỗi đặc sản của cảng, thưa ngài, nổi tiếng về độ hung dữ. Chúng bay vo ve quanh đầu tôi như một đám mây, và tôi tự hỏi rằng nếu không có sự tấn công của chúng, có lẽ tôi đã gà gật ngủ gục khi đi qua đi lại và ngã nhào một cú đau điếng. Tôi cứ hút hết điếu xì gà này đến điếu xì gà khác, phần nhiều là để tự bảo vệ mình khỏi bị chúng ăn tươi nuốt sống hơn là vì thực sự thích thú gì thứ cỏ thơm ấy. Rồi, thưa ngài, khi có lẽ là đến lần thứ hai mươi tôi đưa đồng hồ lên phía đốm lửa ở đầu điếu xì gà để xem giờ, và đầy ngạc nhiên khi thấy hãy còn kém mười phút nữa là đến nửa đêm, tôi nghe thấy tiếng nước khua của chân vịt tàu — một âm thanh không thể nhầm lẫn đối với tai của một thủy thủ trong một đêm tĩnh lặng như thế. Quả thật nó rất nhỏ, bởi vì chúng hành động rất thận trọng và giữ tốc độ chậm tối đa, vừa vì trời tối vừa vì chúng muốn không để lộ sự hiện diện của mình quá sớm: một sự cẩn thận hoàn toàn thừa thãi, bởi vì tôi thực lòng tin rằng trong cả một vùng không gian mênh mông của cái cảng này, tôi là sinh vật sống duy nhất quanh đó. Ngay cả đội ngũ gác xá thường lệ và những người khác cũng vắng mặt ở vị trí của họ suốt mấy đêm liền vì những biến động. Tôi đứng trân trân tại chỗ sau khi đánh rơi và dập tắt điếu xì gà của mình — một tình huống hẳn là rất đáng hoan nghênh đối với lũ muỗi, nếu tôi cứ phỏng theo tình trạng khuôn mặt mình vào sáng hôm sau. Nhưng đó chỉ là một sự bất tiện vụn vặt so với những hành vi tàn bạo mà tôi phải gánh chịu từ phía Sotillo. Một điều hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi, thưa ngài; giống hành vi của một kẻ tâm thần hơn là hành động của một kẻ tỉnh táo, dẫu đã mất hết mọi ý niệm về danh dự và liêm sỉ. Nhưng Sotillo đang phát rồ lên vì mưu đồ trộm cắp của hắn ta đã thất bại."
Trong chuyện này Đại úy Mitchell đã đúng. Sotillo quả thực đang vô cùng tức giận. Tuy nhiên, Đại úy Mitchell đã không bị bắt giữ ngay lập tức; một sự tò mò mãnh liệt đã giục giông ông nán lại trên cầu tàu (dài gần bốn trăm thước) để nhìn, hay đúng hơn là nghe, toàn bộ quá trình đổ bộ. Bị che khuất bởi chiếc toa xe lửa dùng để chở bạc vốn đã được đẩy lùi về phía đầu bờ của cầu cảng, Đại úy Mitchell nhìn thấy một cờ đội nhỏ được tung ra phía trước, đi qua và tỏa đi theo các hướng khác nhau trên vùng đồng bằng. Trong khi đó, quân lính đang được cho lên bờ và xếp thành một đội hình cột, mà phần đầu của nó dần tiến lại gần ông đến mức ông có thể nhận ra nó, chắn gần hết chiều rộng của cầu tàu, chỉ cách ông có vài thước. Sau đó, những âm thanh bước chân xào xạc, lê lết, rì rầm và khua lách cách bỗng ngưng bặt, và toàn bộ khối người ấy đứng im lìm và lặng thinh trong khoảng một giờ đồng hồ, chờ đợi đám trinh sát quay về. Trên đất liền chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng sủa trầm đục của lũ chó ngao tại các khu ga tàu lửa, được đáp lại bởi tiếng sủa yếu ớt của bầy chó hoang lảng vảng ở vùng rìa ngoài của thị trấn. Một nhúm bóng đen tách rời đứng ngay trước phần đầu của đội hình.
Chẳng mấy chốc, trạm gác ở cuối cầu tàu bắt đầu cất tiếng hỏi bằng giọng trầm khẽ những bóng người đơn độc đang tiến lại từ vùng đồng bằng. Những sứ giả do các nhóm thám sát phái về ném lại cho đồng đội của họ mấy câu ngắn ngủn rồi rảo bước qua nhanh, chìm khuất vào khối người đông đảo bất động để trình báo cáo lên Bộ Tư lệnh. Đại úy Mitchell chợt nhận ra rằng vị trí của mình có thể trở nên tồi tệ và có lẽ là nguy hiểm, thì đột nhiên, ở đầu cầu cảng, vang lên một tiếng hô ra lệnh, một tiếng kèn lệnh, tiếp theo là sự xôn xao, tiếng khí giới va vào nhau lanh lảnh và một thứ tiếng rì rầm lan dọc suốt đội hình. Ngay gần đó, một giọng nói lớn vội vã chỉ đạo: "Đẩy cái toa xe lửa ấy ra chỗ khác!" Trước tiếng chân trần lao rầm rập để thi hành mệnh lệnh, Đại úy Mitchell lùi phắt lại một hai bước; chiếc toa xe bị nhiều bàn tay đẩy mạnh bỗng lao vụt đi theo đường ray, và trước khi ông kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra thì bản thân đã bị vây chặt và túm lấy ở hai tay lẫn cổ áo.
"Bọn bắt được một tên đang ẩn nấp ở đây, mi teniente!" một kẻ bắt giữ ông la lên.
"Giữ hắn lại một bên cho đến khi hậu quân đi tới," giọng kia đáp lại. Toàn bộ đội hình rùng rùng rảo qua Đại úy Mitchell trong tiếng chạy rầm rập, tiếng động sấm sét từ bước chân của chúng bỗng chốc nhỏ dần rồi tắt hẳn ở phía bờ. Những kẻ bắt giữ nắm chặt lấy ông, phớt lờ lời tuyên bố rằng ông là người Anh và những yêu cầu inh ỏi của vị đại úy đòi được dẫn đến gặp sĩ quan chỉ huy của chúng ngay lập tức. Cuối cùng ông đành rơi vào sự im lặng đầy kiêu hãnh. Với tiếng bánh xe ầm ầm rỗng tuếch trên những tấm ván gỗ, một cặp pháo dã chiến được kéo tay lăn qua. Rồi, sau khi một nhúm quân đi qua hộ tống bốn hoặc năm nhân vật bước đi phía trước cùng tiếng vỏ kiếm thép va lanh chanh, ông cảm thấy tay mình bị giật thốc một cái và bị ra lệnh bước theo. Trong suốt quãng đường di chuyển từ cầu tàu đến Tòa Hải quan, e rằng Đại úy Mitchell đã phải chịu đựng một số hành vi lăng mạ từ phía binh lính — chẳng hạn như những cú xóc nảy, những cú đập mạnh vào gáy, hay việc báng súng bị ấn thẳng vào vùng thắt lưng. Quan niệm về tốc độ của bọn chúng không khớp chút nào với ý niệm về phẩm giá của ông. Ông đâm ra bối rối, đỏ bừng mặt và bất lực. Cứ như thể thế giới sắp đến ngày tận thế đến nơi.
Tòa nhà dài bị bao quanh bởi quân lính, những kẻ lúc này đã bắt đầu tháo súng xếp thành từng cúp theo đại đội và chuẩn bị qua đêm bằng cách nằm bệt xuống đất đắp poncho, lấy ba lô làm gối đầu. Các hạ sĩ cầm đèn lồng đung đưa đi bố trí lính gác xung quanh các bức tường bất cứ chỗ nào có cửa ra vào hay ô trống. Sotillo đang thực hiện các biện pháp để bảo vệ chiến lợi phẩm của mình như thể nơi đó thực sự chứa kho báu vậy. Khát vọng làm giàu bằng một nhát thiên tài táo bạo đã lấn át hoàn toàn các chức năng lý trí của hắn ta. Hắn không thể tin vào khả năng thất bại; chỉ một gợi ý nhỏ về điều đó thôi cũng đủ làm đầu óc hắn quay cuồng vì thị nộ. Mọi tình tiết chỉ ra điều đó đều có vẻ khó tin. Lời khai của Hirsch, thứ hoàn toàn mang tính hủy diệt đối với hy vọng của hắn, tuyệt đối không thể được chấp nhận. Thêm vào đó, đúng là câu chuyện của Hirsch đã được kể lại một cách quá đỗi rời rạc, với những biểu hiện hoảng loạn tột độ, đến mức trông nó thực sự kém phần xác thực. Người ta bảo rất khó, dùng từ ngữ thông thường là, để nắm bắt đầu đuôi ra sao. Trên đài chỉ huy của con tàu, ngay sau khi được giải cứu, Sotillo và các sĩ quan của mình trong cơn thiếu kiên nhẫn và kích động đã không thèm cho kẻ khốn khổ ấy thời gian để gom lại chút ít sự minh mẫn còn sót lại trong đầu. Lẽ ra hắn phải được trấn an, xoa dịu và làm cho yên tâm, đằng này hắn lại bị đối xử thô bạo, tát tai, xách mé và quát nạt bằng những giọng điệu đe dọa. Những cú vùng vẫy, oằn oại, những cố gắng quỳ sụp xuống, tiếp theo là những nỗ lực dữ dội để dứt ra cho bằng được, như thể hắn định nhảyỏm xuống biển ngay lập tức, cùng những tiếng thét, sự co rúm và những cái nhìn hoảng loạn đầy né tránh của hắn đã khiến bọn họ từ ngạc nhiên chuyển sang nghi ngờ tính chân thực của sự việc, giống như thói đời thường hoài nghi sự chân thành của mọi niềm đam mê lớn. Tiếng Tây Ban Nha của hắn ta cũng bị lẫn lộn quá nhiều với tiếng Đức khiến hơn nửa những lời hắn khai vẫn cứ là không thể hiểu nổi. Hắn ta cố gắng lấy lòng họ bằng cách gọi họ là hochwohlgeboren herren, bản thân điều đó nghe đã đáng ngờ rồi. Khi bị quở trách nghiêm khắc không được giỡn mặt, hắn lại lặp lại những lời van xin và minh oan cho sự trung thành cùng sự vô tội của mình bằng tiếng Đức, một cách bướng bỉnh vì hắn chẳng hề hay biết mình đang nói bằng ngôn ngữ nào. Thân phận của hắn, tất nhiên, được biết rõ mồn một là một cư dân của Esmeralda, nhưng điều đó chẳng làm cho vấn đề sáng tỏ hơn chút nào. Do hắn cứ liên tục quên mất tên của Decoud, đem nhầm lẫn ông ta với một số người khác mà hắn từng thấy trong Casa Gould, trông cứ như thể tất cả bọn họ đã cùng ở trên chiếc xà lang vậy; và có lúc Sotillo đã nghĩ rằng hắn đã dìm chết sạch mọi nhân vật sừng sỏ theo phái Ribierist ở Sulaco. Tính bất hợp lý của một sự việc như thế đã gieo rắc sự nghi ngờ lên toàn bộ lời khai. Hirsch hoặc là đã phát điên hoặc đang đóng kịch — giả vờ sợ hãi và hoảng loạn tại chỗ để che giấu sự thật. Sự tham lam của Sotillo, bị kích thích đến mức cao độ bởi viễn cảnh một chiến lợi phẩm khổng lồ, đã từ chối tin vào bất cứ điều gì chống lại điều đó. Gã Do Thái này có lẽ đã hoảng sợ quá mức bởi tai nạn vừa rồi, nhưng hắn thừa biết kho bạc được giấu ở đâu, và đã bịa ra câu chuyện này bằng sự ranh mãnh của người Do Thái để đánh lạc hướng hoàn toàn hắn khỏi những gì đã thực sự được làm.
Sotillo đã chiếm lấy tầng trên làm tư ốc trong một căn phòng rộng lớn với những thanh dầm màu đen dày đặc. Nhưng chẳng có trần nhà nào cả, và tầm mắt lạc vào bóng tối dưới phần đỉnh mái cao vút. Những cánh cửa chớp dày mở toang. Trên một chiếc bàn dài có thể nhìn thấy một lọ mực lớn, vài chiếc quản bút cùn dính đầy mực, và hai chiếc hộp gỗ vuông, mỗi hộp đựng nửa trăm cân cát. Những tờ giấy chính thức màu xám thô ráp vương vãi khắp sàn nhà. Đây chắc hẳn là một căn phòng từng được sử dụng bởi một quan chức cấp cao nào đó của Hải quan, vì một chiếc ghế bành bọc da lớn được đặt phía sau chiếc bàn, cùng với những chiếc ghế tựa lưng cao khác rải rác xung quanh. Một chiếc võng lưới được căng dưới một thanh dầm — chắc chắn là để vị quan chức này nghỉ trưa vào buổi chiều. Một cặp nến cắm trong những chân nến sắt cao tỏa ra ánh sáng đỏ mờ ảo. Mũ, kiếm và súng lục của viên đại tá nằm giữa chúng, và một vài sĩ quan đáng tin cậy hơn của hắn đang lững thững đứng dựa lưng ủ rũ vào bàn. Viên đại tá ngả người phịch xuống ghế bành, và một tên da đen to lớn với những vạch hạ sĩ trên tay áo rách rưới đang quỳ xuống cởi bót đôi bọc chân cho hắn. Bộ ria mép đen nhánh của Sotillo tương phản mạnh mẽ với làn da xanh xao của đôi má. Đôi mắt hắn ủ rũ và có vẻ trũng sâu vào trong đầu. Hắn trông có vẻ kiệt sức vì những mối bận tâm, bơ phờ vì sự thất vọng; nhưng khi tên lính gác ở chiếu nghỉ thò đầu vào báo cáo sự xuất hiện của một tù nhân, hắn liền tỉnh táo lại ngay lập tức.
"Dẫn hắn vào đây," hắn gầm lên đầy hung dữ.
Cánh cửa bật mở, và Đại úy Mitchell, đầu trần, áo gi-lê mở phanh, nút thắt cà vạt lệch tận mang tai, bị đẩy xô vào trong phòng.
Sotillo nhận ra ông ngay tức khắc. Hắn không thể hy vọng vào một món bắt bớ nào quý giá hơn thế; đây chính là kẻ có thể cho hắn biết, nếu hắn muốn, mọi điều hắn muốn biết — và ngay lập tức bài toán về cách làm thế nào để gặng hỏi kẻ này cho ra ngô ra khoai hiện lên trong đầu hắn. Sự phẫn nộ của một quốc gia ngoại kiều không hề làm Sotillo sợ hãi. Uy quyền của cả một châu Âu vũ trang sẽ chẳng thể nào bảo vệ Đại úy Mitchell khỏi những lời lăng mạ và ngược đãi bằng chính sự phản ứng nhanh nhạy của Sotillo rằng đây là một người Anh, kẻ mà rất có thể sẽ trở nên ngoan cố nếu bị đối xử tồi tệ và trở nên hoàn toàn bất trị. Dù sao đi nữa, viên đại tá cũng đã làm phẳng nếp nhăn cau có trên trán.
"Sao cơ! Ngài Senor Mitchell đáng kính!" hắn kêu lên với vẻ thất kinh giả tạo. Cơn giận giả vờ qua bước tiến vũ bão cùng tiếng thét "Thả ngay vị caballero này ra" có hiệu quả đến mức bầy lính đứng trân mình kinh ngạc đã giật nảy người tránh xa khỏi tù nhân của chúng. Do bị tước mất điểm tựa một cách đột ngột như thế, Đại úy Mitchell loạng choạng như thể sắp ngã sấp mặt. Sotillo quen thân quàng tay dưới nách ông, dìu ông ra ghế, rồi xua tay về phía căn phòng. "Tất cả cút ra ngoài đi," hắn ra lệnh.
Khi họ bị bỏ lại một mình, hắn đứng nhìn xuống, đầy do dự và lặng thinh, quan sát cho đến khi Đại úy Mitchell lấy lại được khả năng nói năng.
Ngay trong tầm tay hắn lúc này là một trong số những kẻ nhúng tay vào vụ tẩu tán số bạc. Bản tính của Sotillo thuộc loại khao khát đến cháy bỏng được nện cho kẻ đó một trận; y hệt như trước đây khi kỳ kèo thương lượng một khoản vay từ lão Anzani thận trọng, tay hắn lúc nào cũng ngứa ngáy muốn bóp cổ chủ tiệm. Về phần Đại úy Mitchell, sự đột ngột, bất ngờ và tính chất khó tin chung của trải nghiệm này đã làm rối tung suy nghĩ của ông. Hơn nữa, thể lực của ông đang bị hụt hơi.
"Tôi đã bị quật ngã ba lần từ đây ra đến cầu tàu," cuối cùng ông cũng thở hổn hển lên tiếng. "Sẽ có kẻ phải trả giá cho chuyện này." Quả thực ông đã vấp ngã nhiều hơn một lần, và bị kéo lê đi một quãng đường khá xa trước khi có thể lấy lại được sải bước. Cùng với hơi thở đã hồi phục, nỗi phẫn nộ dường như làm ông phát điên. Ông vùng đứng dậy, mặt đỏ phừng phừng, toàn bộ mái tóc trắng dựng ngược lên, đôi mắt trừng trừng đầy căm hận, và giật mạnh tà chiếc áo gi-lê rách rưới trước mặt một Sotillo đang bối rối. "Nhìn đây! Lũ quân trộm cắp mặc quân phục ở dưới nhà của anh đã cướp mất đồng hồ của tôi."
Vẻ bề ngoài của lão thủy thủ vô cùng đáng sợ. Sotillo thấy mình bị cắt đứt khỏi chiếc bàn nơi thanh gươm và khẩu súng lục đang nằm.
"Tôi đòi hỏi sự bồi hoàn và lời xin lỗi," Mitchell gầm lên với hắn, hoàn toàn mất bình tĩnh. "Từ anh đấy! Vải, từ chính anh!"
Trong khoảng một giây hoặc hơn thế, viên đại tá đứng đó với nét mặt vô cảm như đá; rồi, khi Đại úy Mitchell vung một tay về phía chiếc bàn như thể muốn chộp lấy khẩu súng lục, Sotillo với một tiếng thét hoảng hốt liền lao bổ ra cửa và biến mất trong chớp mắt, sầm cửa lại sau lưng. Sự ngạc nhiên đã làm dịu cơn thịnh nộ của Đại úy Mitchell. Phía sau cánh cửa đóng kín, Sotillo hét lớn trên chiếu nghỉ, và có một tiếng động huyên náo rầm rộ của những bước chân trên cầu thang gỗ.
"Tước vũ khí hắn! Trói hắn lại!" người ta nghe thấy tiếng viên đại tá đang lớn tiếng hô hoán.
Đại úy Mitchell vừa kịp liếc mắt nhìn ra những khung cửa sổ, mỗi khung có ba thanh sắt dọc và cách mặt đất chừng hai mươi thước, như ông thừa biết, thì cánh cửa bật tung ra và cuộc lao vào tấp tới diễn ra. Trong một khoảng thời gian ngắn đến kinh ngạc, ông thấy mình bị trói chặt bởi nhiều vòng dây da vào một chiếc ghế tựa lưng cao, đến nỗi chỉ còn mỗi cái đầu là được tự do. Mãi cho đến lúc đó Sotillo, người nãy giờ vẫn đứng tựa ở khung cửa với cơ thể run lẩy bẩy, mới dám bước vào bên trong một lần nữa. Bọn lính nhặt lên từ sàn nhà những khẩu súng mà chúng đã thả ra để vật lộn với tù nhân, rồi lũ lượt kéo ra khỏi phòng. Các sĩ quan thì vẫn ở lại, tay tỳ lên gươm và đứng nhìn.
"Cái đồng hồ! Cái đồng hồ!" viên đại tá cuồng nộ, đi qua đi lại như một con hổ trong lồng. "Đưa cái đồng hồ của gã đó đây cho ta."
Sự thật là khi bị lục soát vũ khí ở sảnh dưới nhà, trước khi được đưa diện kiến Sotillo, Đại úy Mitchell đã bị tước đoạt chiếc đồng hồ cùng sợi dây chuyền; nhưng trước tiếng la hét của viên đại tá, nó được mang lên nhanh chóng, một tên hạ sĩ bưng nó cẩn thận trên lòng hai bàn tay chụm lại. Sotillo chộp lấy nó, và đẩy sát cái nắm đấm đang lủng lẳng chiếc đồng hồ vào mặt Đại úy Mitchell.
"Giờ thì sao! Đồ người Anh ngạo mạn! Ngươi dám gọi binh lính của quân đội là những tên trộm! Hãy chiêm ngưỡng chiếc đồng hồ của ngươi đi."
Hắn khua khoắng nắm đấm như thể đang nhắm những cú đấm vào mũi người tù. Đại úy Mitchell, bất lực như một đứa trẻ bị quấn tã, lo lắng nhìn chiếc đồng hồ nửa bấm giờ vỏ vàng sáu mươi gô-ni mà một Ủy ban Các nhà bảo hiểm đã trao tặng cho ông nhiều năm trước để thưởng công cứu một con tàu khỏi thảm họa cháy rụi toàn bộ. Sotillo dường như cũng nhận ra vẻ bề ngoài có giá trị của nó. Hắn bỗng trở nên im lặng, bước sang một bên bàn và bắt đầu chăm chú kiểm tra dưới ánh nến. Hắn chưa từng thấy vật gì tuyệt vời đến thế. Các sĩ quan của hắn xúm lại, rướn cổ nhìn qua sau lưng hắn.
Hắn trở nên hứng thú đến mức trong khoảnh khắc quên bẵng đi cả người tù quý giá của mình. Ở lòng tham của những chủng tộc miền Nam đầy cảm xúc, sắc sảo nhưng lại thiếu vắng thứ chủ nghĩa lý tưởng mờ ảo của người miền Bắc — những kẻ chỉ cần nhận được một sự khích lệ nhỏ là đã mơ tưởng đến việc chinh phục cả Trái Đất — luôn có điều gì đó mang tính trẻ con. Sotillo rất thích ngọc ngà, trang sức bằng vàng và việc làm đẹp cho bản thân. Sau một lát, hắn quay người lại, và với một cử hiệu quyền uy ra lệnh cho tất cả các sĩ quan lùi lại phía sau. Hắn đặt chiếc đồng hồ xuống bàn, rồi một cách hờ hững, đẩy chiếc mũ của mình che lên trên nó.
"Ha!" hắn bắt đầu, tiến lại rất sát chiếc ghế. "Ngươi dám gọi những binh sĩ dũng cảm của trung đoàn Esmeralda là bọn trộm. Ngươi dám thế cơ à! Thật là vô liêm sỉ! Lũ người ngoại quốc các ngươi kéo đến đây để cướp bóc của cải của đất nước chúng ta. Các ngươi chẳng bao giờ biết đủ! Sự táo tợn của các ngươi là không có giới hạn."
Hắn nhìn về phía các sĩ quan, trong số đó có một tiếng lẩm bẩm đồng tình. Vị thiếu tá lớn tuổi hơn đã xúc động tuyên bố —
"Si, mi colonel. Bọn chúng đều là những kẻ phản quốc."
"Ta sẽ không nói gì cả," Sotillo tiếp tục, dán ánh mắt tức giận nhưng đầy bứt rứt vào một Mitchell bất động và bất lực. "Ta sẽ không nói gì về âm mưu phản trắc của ngươi nhằm tước đoạt khẩu súng lục của ta để bắn ta trong lúc ta đang cố đối xử với ngươi bằng sự tử tế mà ngươi không đáng được nhận. Ngươi đã tự tước đoạt sinh mạng của mình rồi. Hy vọng duy nhất của ngươi nằm ở lòng thương xót của ta."
Hắn quan sát hiệu quả từ những lời mình nói, nhưng không có dấu hiệu sợ hãi rõ rệt nào xuất hiện trên khuôn mặt Đại úy Mitchell. Mái tóc trắng của ông đầy bụi bẩn, thứ cũng phủ kín phần thân thể bất lực còn lại của ông. Cứ như thể ông chẳng nghe thấy gì, ông giật giậtông lông mày để hất văng một cọng rơm nhỏ vương vãi giữa những sợi tóc.
Sotillo chồm một chân lên và chống hai tay nạnh hông. "Chính ngươi, Mitchell," hắn khẳng định dứt khoát, "mới là kẻ trộm, chứ không phải binh lính của ta!" Hắn chỉ ngón tay trỏ có chiếc móng dài hình hạt hạnh nhân vào người tù nhân. "Bạc của mỏ San Tome ở đâu? Ta hỏi ngươi, Mitchell, số bạc được ký gửi tại Tòa Hải quan này đâu rồi? Trả lời ta câu đó xem nào! Ngươi đã đánh cắp nó. Ngươi là kẻ nhúng tay vào việc đánh cắp nó. Nó đã bị đánh cắp khỏi Chính phủ. Aha! Ngươi nghĩ là ta không biết mình đang nói gì chắc; nhưng ta thừa hiểu mấy trò mèo ngoại quốc của chúng mày. Nó biến mất rồi, số bạc ấy! Không ư? Biến mất trên một trong những chiếc xuồng của chúng mày rồi, đồ khốn kiếp! Sao ngươi dám chứ?"
Lần này hắn đã đạt được hiệu quả mong muốn. "Làm thế quái nào mà Sotillo lại biết được chuyện đó cơ chứ?" Mitchell nghĩ thầm. Cái đầu của ông, bộ phận duy nhất trên cơ thể có thể cử động được, đã phản bội sự ngạc nhiên bằng một cái giật cục.
"Ha! Ngươi đang run rẩy kìa," Sotillo thét lên đầy cay nghiệt. "Đó là một âm mưu. Đó là một tội ác chống lại Nhà nước. Ngươi có biết rằng số bạc thuộc về nước Cộng hòa cho đến khi các yêu sách của Chính phủ được thỏa mãn không? Nó ở đâu? Ngươi giấu nó ở đâu rồi, đồ kẻ trộm khốn kiếp?"
Trước câu hỏi này, tinh thần đang suy sụp của Đại úy Mitchell bỗng bừng tỉnh trở lại. Dù bằng cách khó hiểu nào đi nữa mà Sotillo đã có được thông tin về chiếc xà lang, thì hắn ta vẫn chưa bắt được nó. Điều đó là rõ ràng. Trong cõi lòng bị tổn thương của mình, Đại úy Mitchell đã định bụng sẽ không thốt ra một lời nào chừng nào ông còn bị trói buộc một cách nhục nhã như thế, nhưng khao khát giúp cho số bạc trót lọt tẩu thoát đã khiến ông phá vỡ quyết tâm đó. Trí tuệ của ông đang hoạt động hết công suất. Ông phát hiện ra ở Sotillo một vẻ hoài nghi, do dự nhất định.
"Gã đó," ông tự nhủ, "không chắc chắn về những gì hắn đang đưa ra." Mặc cho vẻ điệu bộ khoa trương trong giao tiếp xã hội, Đại úy Mitchell hoàn toàn có thể đối mặt với thực tế cuộc sống bằng một tinh thần quyết đoán và sẵn sàng. Giờ đây, khi đã vượt qua cú sốc ban đầu của sự đối xử tồi tệ gớm ghiếc ấy, ông đã bình tĩnh và giữ vững tâm trí. Sự khinh miệt vô bờ bến mà ông dành cho Sotillo đã giúp ông vững vàng hơn, và ông phán một câu xanh rờn: "Chắc chắn lúc này nó đã được giấu kỹ lắm rồi."
Sotillo cũng có thời gian để hạ hỏa. "Muy bien, Mitchell," hắn nói với vẻ lạnh lùng và đầy đe dọa. "Nhưng ngươi có xuất được biên lai nộp thuế khoáng sản của Chính phủ và giấy phép xuất bến của Tòa Hải quan không, hử? Có xuất được không? Không. Thế thì số bạc đã được đem đi một cách bất hợp pháp, và kẻ có tội sẽ phải chịu trừng phạt, trừ phi nó được mang trở lại trong vòng năm ngày kể từ hôm nay." Hắn ra lệnh cởi trói cho tù nhân và tống giam vào một trong những căn phòng nhỏ ở tầng dưới. Hắn đi lại trong phòng, ủ rũ và lặng thinh, cho đến khi Đại úy Mitchell, với mỗi bên tay được giữ bởi một cặp lính, đứng dậy, phủi người và dậm chân.
"Ngươi thấy cảm giác bị trói thế nào, Mitchell?" hắn hỏi với giọng đầy chế nhạo.
"Đó là hành vi lạm dụng quyền lực khó tin và ghê tởm nhất!" Đại úy Mitchell lớn tiếng tuyên bố. "Và dù mục đích của anh là gì đi nữa, anh cũng chẳng thu được gì sất, tôi hứa với anh đấy."
Viên đại tá cao gầy, xanh xao với mái tóc xoăn đen như than và bộ ria mép, chồm người xuống như muốn nhìn thẳng vào mắt vị tù nhân lùn, mập, mặt đỏ bừng với mái tóc trắng bù xù.
"Rồi chúng ta sẽ thấy. Ngươi sẽ còn biết rõ hơn chút nữa về quyền lực của ta khi ta trói ngươi vào một cọc tiêu ngoài nắng suốt một ngày ròng rã cho mà xem." Hắn ngẩng cao đầu một cách kiêu ngạo, và ra hiệu đưa Đại úy Mitchell đi.
"Thế còn chiếc đồng hồ của tôi thì sao?" Đại úy Mitchell la lên, cưỡng lại sức kéo của những tên lính đang lôi ông về phía cửa.
Sotillo quay lại nhìn các sĩ quan của mình. "Không! Các người có nghe thấy tên bịp bợm này nói gì không hở các caballero," hắn tuyên bố với vẻ khinh miệt giả tạo, và được đáp lại bằng một tràng cười chế giễu vang dội. "Hắn đòi cả đồng hồ cơ đấy!"... Hắn lại lao bổ về phía Đại úy Mitchell, bởi vì khao khát được giải tỏa tâm lý bằng cách giáng những cú đấm và nỗi đau lên người tên người Anh này đang bùng cháy dữ dội trong lòng hắn. "Đồng hồ của ngươi á! Ngươi là một tù nhân trong thời chiến đấy, Mitchell! Trong thời chiến! Ngươi chẳng có quyền hạn hay tài sản gì sất! Caramba! Ngay cả hơi thở trong lồng ngực ngươi cũng thuộc về ta. Nhớ lấy điều đó."
"Nhảm nhí!" Đại úy Mitchell đáp gọn lỏn, cố giấu đi một ấn tượng khó chịu.
Dưới sảnh lớn, với nền đất nện và một gò mối cao sừng sững ở một góc, binh lính đã châm một đống lửa nhỏ bằng những chiếc bàn ghế gãy nát gần vòm cổng, nơi có thể nghe văng vẳng tiếng sóng biển vỗ rì rào vào bờ cát. Trong lúc Đại úy Mitchell đang được dẫn xuống cầu thang, một sĩ quan đi ngang qua ông, chạy ào lên để báo cáo Sotillo về việc bắt thêm được nhiều tù nhân nữa. Khói bay mịt mù trong không gian rộng lớn u ám, đống lửa lách tách cháy, và như qua một màn sương mờ ảo, Đại úy Mitchell nhận ra, được vây quanh bởi những tên lính lùn với lưỡi lê tuốt trần, cái đầu của ba vị tù nhân cao lớn — vị bác sĩ, kỹ sư trưởng, và mái tóc bờm sư tử bạc trắng của lão Viola đang đứng quay lưng nửa chừng với những người khác, cằm gục trước ngực và hai tay khoanh lại. Sự kinh ngạc của Mitchell lên đến đỉnh điểm. Ông kêu lên; hai người kia cũng thốt lên. Nhưng ông bị thúc giục phải đi tiếp, chéo qua căn sảnh lớn tựa hang động. Rất nhiều suy nghĩ, phỏng đoán, những lời cảnh báo ngầm, v.v., ùn ùn kéo đến chiếm ngự tâm trí ông đến phát điên.
"Gã có thực sự đang giữ anh lại không?" vị kỹ sư trưởng, với một chiếc kính một mắt đang lóe sáng trong ánh lửa, lớn tiếng hỏi.
Một sĩ quan từ đầu cầu thang đang khẩn khoản hét lớn: "Dẫn hết bọn chúng lên đây — cả ba người."
Trong tiếng ốc đảo la hét và tiếng lách cách của vũ khí, Đại úy Mitchell cố để người ta nghe thấy tiếng mình một cách không trọn vẹn: "Trời đánh thánh vật! Gã đó đã cướp chiếc đồng hồ của tôi."
Vị kỹ sư trưởng trên cầu thang chống lại sức ép đủ lâu để hét lên: "Sao cơ? Anh vừa nói gì thế?"
"Cái đồng hồ bấm giờ của tôi!" Đại úy Mitchell hét thét lên đúng khoảnh khắc bị đẩy cắm đầu qua một cánh cửa nhỏ vào một căn phòng giam kiểu như thế, tối đen như mực và hẹp đến mức ông va sầm vào bức tường đối diện. Cánh cửa ngay lập tức bị sầm lại cái rầm. Ông thừa biết bọn chúng đã tống ông đi đâu. Đây chính là phòng chứa két sắt của Tòa Hải quan, nơi số bạc đã được tẩu tán chỉ vài tiếng đồng hồ trước đó. Nó gần như chật hẹp chẳng khác gì một hành lang, với một ô vuông nhỏ, được chấn song bằng những thanh sắt nặng nề, nằm ở tận cuối phòng. Đại úy Mitchell lảo đảo đi vài bước, rồi ngã quỵ xuống nền đất nện, lưng tựa vào tường. Không có gì, thậm chí không một tia sáng lọt qua từ bất cứ đâu, làm phiền đến sự tĩnh tâm của Đại úy Mitchell. Ông đã có những suy nghĩ rất căng thẳng nhưng không quá lan man. Nó không mang sắc thái ảm đạm. Lão thủy thủ, với tất cả những điểm yếu và sự ngớ ngẩn nhỏ nhặt của mình, về mặt bản chất hoàn toàn không có khả năng nuôi dưỡng sự sợ hãi về sự an toàn cá nhân trong một khoảng thời gian dài. Đó không hẳn là sự vững vàng trong tâm hồn mà là sự thiếu hụt một loại tưởng tượng nào đó — loại tưởng tượng mà sự phát triển quá mức của nó đã gây ra nỗi thống khổ tột cùng cho ngài Senor Hirsch; thứ tưởng tượng khoác thêm nỗi sợ hãi mù quáng về nỗi đau thể xác và cái chết, được hình dung thuần túy như một tai nạn giáng lên thể xác — vào tất cả các mối bận tâm khác làm nền tảng cho ý thức về sự tồn tại của một con người. Không may là, Đại úy Mitchell không có sự thấu suốt sâu sắc dưới bất kỳ hình thức nào; những chi tiết vụn vặt mang tính đặc trưng, làm sáng tỏ về biểu cảm, hành động hay cử động, đều hoàn toàn lướt qua ông. Ông quá tự mãn và ngây thơ về sự tồn tại của chính mình đến mức chẳng thèm quan sát sự tồn tại của những kẻ khác. Chẳng hạn, ông không thể tin rằng Sotillo thực sự sợ hãi mình, đơn giản vì trong đầu ông chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bắn hạ bất kỳ ai trừ trường hợp tự vệ ngặt nghèo nhất. Bất cứ ai cũng có thể thấy ông không phải là kiểu người thích giết người, ông suy ngẫm một cách rất nghiêm túc. Vậy thì tại sao lại có lời buộc tội lố bịch và lăng mạ này? ông tự hỏi mình. Nhưng suy nghĩ của ông chủ yếu vẫn xoay quanh câu hỏi đầy kinh ngạc và không thể giải đáp: Làm quái nào mà gã đó lại đánh hơi được việc số bạc đã được chuyển đi bằng xuồng cơ chứ? Rõ ràng là hắn chưa bắt được nó. Và rõ ràng là, hắn không đời nào bắt được nó! Ở kết luận cuối cùng này, Đại úy Mitchell đã bị đánh lừa bởi giả định rút ra từ sự quan sát của ông về thời tiết trong suốt buổi canh gác dài đằng đẵng trên cầu tàu. Ông cứ đinh ninh rằng đêm đó gió thổi mạnh hơn bình thường rất nhiều trong vịnh; trong khi trên thực tế, sự thật lại hoàn toàn ngược lại.
"Làm quái nào mà cái tên khốn kiếp đó lại có thể đánh hơi được vụ này cơ chứ?" là câu hỏi đầu tiên ông thốt lên ngay sau khi tiếng bang, tiếng lách cách và ánh chớp lóe lên từ cánh cửa mở (vốn bị đóng sập lại gần như ngay trước khi ông kịp ngẩng cái đầu đang cúi gằm của mình lên) báo cho ông biết rằng mình đã có một kẻ đồng hành trong cảnh ngục tù. Giọng của Bác sĩ Monygham ngưng lầm bầm những lời nguyền rủa bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Tây Ban Nha.
"Có phải anh đấy không, Mitchell?" ông ta cộc cằn đáp lại. "Tôi đập đầu vào cái bức tường chết tiệt này mạnh đến mức đủ sức quật ngã một con bò mộng. Anh đang ở đâu vậy?"
Đại úy Mitchell, vốn đã quen với bóng tối, có thể nhận ra vị bác sĩ đang quờ quạng đôi tay trong vô định.
"Tôi đang ngồi đây trên sàn nhà. Đừng có vấp phải chân tôi đấy," giọng Đại úy Mitchell vang lên với vẻ đầy uy quyền. Vị bác sĩ, sau khi được nài nỉ là đừng đi lại trong bóng tối, cũng sụp xuống đất ngồi. Hai tù nhân của Sotillo, với hai cái đầu gần như chạm vào nhau, bắt đầu trao đổi những tâm sự.
"Vâng," vị bác sĩ kể lại bằng giọng thấp trước sự tò mò sùng sục của Đại úy Mitchell, "chúng tôi đã bị tóm ở nhà lão Viola. Có vẻ như một trong những toán tuần tra của chúng, do một sĩ quan chỉ huy, đã tiến sâu tận đến cổng thị trấn. Chúng có lệnh không được bước vào, nhưng phải bắt theo bất kỳ linh hồn nào tìm thấy trên vùng đồng bằng. Chúng tôi đã trò chuyện ở trong đó với cánh cửa mở toang, và không nghi ngờ gì nữa, chúng đã thấy ánh sáng leo lét của chúng tôi. Chắc là chúng đã lân la đến gần từ lúc nào rồi. Viên kỹ sư nằm dài trên một chiếc ghế dài ở hốc tường cạnh lò sưởi, còn tôi đi lên lầu để ngó nghiêng một chút. Tôi đã không nghe thấy bất kỳ âm thanh nào phát ra từ trển đó từ lâu rồi. Lão Viola, ngay khi thấy tôi bước lên, liền giơ tay ra hiệu im lặng. Tôiónén lén bước vào bằng đầu ngón chân. Chúa tôi, vợ lão đang nằm và đã chìm vào giấc ngủ. Mụ đàn bà thực sự đã thiếp đi! 'Senor Doctor,' Viola thì thầm với tôi, 'có vẻ như chứng khó thở của mụ ấy sắp thuyên giảm rồi.' 'Vâng,' tôi nói, vô cùng ngạc nhiên; 'vợ anh là một người phụ nữ tuyệt vời, Giorgio.' Đúng lúc ấy một tiếng súng vang lên trong bếp, khiến cả hai giật nảy mình và co rúm lại như thể có sét đánh. Hóa ra là toán lính đã lẻn đến rất gần, và một tên trong số chúng đã bò đến cửa. Hắn nhìn vào, tưởng chẳng có ai ở đó, và tay lăm lăm súng sẵn sàng liền lặng lẽ bước vào. Viên kỹ sư bảo với tôi rằng anh ta vừa nhắm mắt lại có một thoáng. Khi mở mắt ra, anh ta thấy tên lính đã đứng ngay giữa phòng đang ngó nghiêng vào các góc tối. Viên kỹ sư giật mình đến mức chẳng kịp nghĩ ngợi gì, tung người nhảy một bước từ hốc tường ra ngay phía trước lò sưởi. Tên lính, cũng hoảng hốt chẳng kém, liền giương súng lên bóp cò, làm vị kỹ sư điếc đặc cả tai và xém tóc, nhưng trong cơn cuống cuồng lại bắn trượt hoàn toàn. Thế nhưng, hãy nhìn xem điều gì đã xảy ra! Nghe tiếng súng nổ, người đàn bà đang ngủ bỗng ngồi bật dậy như thể bị lò xo đẩy, thét lên: 'Lũ trẻ, Gian’ Battista! Hãy cứu lấy lũ trẻ!' Tiếng thét đó vẫn văng vẳng bên tai tôi lúc này đây. Đó là tiếng kêu cứu chân thực nhất mà tôi từng nghe thấy. Tôi đứng chôn chân như bị tê liệt, nhưng lão chồng già liền chạy lao tới đầu giường, đưa hai tay ra. Mụ bấu víu lấy chúng! Tôi có thể thấy đôi mắt mụ lờ đờ đi; lão già hạ mụ xuống gối rồi quay lại nhìn tôi. Mụ đã chết! Tất cả chuyện đó diễn ra chưa đầy năm phút, và rồi tôi chạy xuống xem có chuyện gì. Chẳng ích gì khi nghĩ đến chuyện kháng cự. Cả hai chúng tôi nói gì cũng chẳng ăn thua với tay sĩ quan, thế là tôi tình nguyện đi lên cùng một cặp lính để khiêng lão Viola xuống. Lão đang ngồi dưới chân giường, ngắm nhìn khuôn mặt vợ mình, và dường như chẳng nghe thấy tôi nói gì; nhưng sau khi tôi kéo tấm vải liệm trùm lên đầu mụ, lão đứng dậy và lặng lẽ đi theo chúng tôi xuống nhà, với vẻ trầm ngâm nào đó. Bọn chúng lùa chúng tôi đi dọc theo con đường, để ngỏ cửa và ngọn nến vẫn đang cháy. Vị kỹ sư trưởng sải bước đi thẳng không nói một lời, nhưng tôi đã ngoái đầu nhìn lại một hoặc hai lần ánh sáng leo lét yếu ớt ấy. Sau khi đi được một quãng đường khá xa, lão Garibaldino, kẻ đang đi bên cạnh tôi, chợt nói: 'Tôi đã chôn cất nhiều người trên các chiến trường ở lục địa này. Mấy ông thầy tu cứ nói về đất thánh! Bah! Toàn bộ trái đất do Chúa tạo ra đều là đất thánh; nhưng biển cả, thứ chẳng biết gì về vua chúa, linh mục hay bạo chúa, mới là nơi linh thiêng nhất. Bác sĩ! Tôi muốn chôn cất mụ ấy ở biển. Không nghi lễ rườm rà, nến vắt, hương khói, không có nước thánh lẩm bẩm bởi mấy ông thầy tu. Linh hồn của tự do ngự trị trên những hải lý.'... Thật là một lão già tuyệt vời. Lão cứ lầm bầm tất cả những điều đó như đang tự nói một mình."
"Vâng, vâng," Đại úy Mitchell sốt ruột cắt ngang. "Tội nghiệp lão già! Nhưng anh có ý định gì về việc làm thế nào mà tên khốn Sotillo lại có được thông tin đó chưa? Hắn không tóm được bất kỳ tên Cargadores nào của chúng ta từng giúp khiêng xe goòng đấy chứ? Mà không, điều đó là bất khả thi! Đó đều là những gã được chọn lọc kỹ càng mà chúng ta đã giữ trong thuyền của mình suốt năm năm nay, và chính tôi đã trả công đặc biệt cho chúng cho vụ này, kèm theo chỉ dẫn là phải lánh mặt đi ít nhất là hai mươi bốn giờ. Tôi đã tận mắt chứng kiến chúng hành quân cùng đám người Ý ra khu ga tàu lửa. Viên kỹ sư hứa sẽ cung cấp khẩu phần ăn cho chúng chừng nào chúng còn muốn ở lại đó."
"Chà," vị bác sĩ chậm rãi nói, "tôi có thể nói với anh rằng anh có thể vĩnh biệt chiếc xà lang tốt nhất của mình, và cả gã Capataz của đám Cargadores đi là vừa."
Nghe vậy, Đại úy Mitchell bật chồm người dậy vì quá đỗi kích động. Vị bác sĩ không cho ông thời gian để thốt lên lời, kể lại ngắn gọn vai trò của Hirsch trong đêm hôm đó.
Đại úy Mitchell chết lặng. "Chết đuối ư!" ông lẩm bẩm trong một tiếng thì thầm hoang mang và kinh hoàng. "Chết đuối!" Sau đó ông đứng im bặt, có vẻ như đang lắng nghe, nhưng quá chìm đắm trong tin tức về thảm họa nên chẳng thể tiếp tục theo dõi câu chuyện của vị bác sĩ với sự chú tâm nữa.
Vị bác sĩ đã tỏ ra hoàn toàn không biết gì, cho đến cuối cùng Sotillo đành phải cho gọi Hirsch vào để kể lại toàn bộ câu chuyện, thứ lại một lần nữa được nặn ra từ miệng hắn với vô vàn khó khăn, bởi vì cứ chốc chốc hắn lại òa lên than khóc. Cuối cùng, Hirsch bị lôi đi, trông còn sống sót ít hơn là đã chết, và bị tống giam vào một trong những căn phòng trên lầu để tiện bề tra hỏi. Lúc đó vị bác sĩ, vẫn duy trì vỏ bọc là một kẻ không được dung nạp vào những hội đồng tối mật của Ban Quản trị San Tome, nhận xét rằng câu chuyện nghe có vẻ khó tin. Dĩ nhiên, ông nói, ông chẳng thể biết được hành động của những người châu Âu ra sao, vì ông chỉ bận rộn độc nhất với công việc của mình là chăm sóc những người bị thương, đồng thời phục vụ ngài Don Jose Avellanos. Ông đã thành công rực rỡ trong việc tạo ra một giọng điệu dửng dưng vô tư đến mức Sotillo có vẻ như đã hoàn toàn bị lừa gạt. Cho đến lúc đó, một màn kịch điều tra chính quy vẫn được duy trì; một trong những sĩ quan ngồi bên bàn ghi chép lại các câu hỏi và câu trả lời, những kẻ khác thì lững thững quanh phòng, chăm chú lắng nghe, rít những điếu xì gà dài và dán mắt vào vị bác sĩ. Nhưng đúng vào điểm đó, Sotillo liền đuổi tất cả mọi người ra ngoài.
