Võ Tắc Thiên kỳ thực không hề tên là "Võ Tắc Thiên". Bà họ Võ, tên Chiếu. Chữ Chiếu cũng chính là chữ chiếu, là chữ do Võ Tắc Thiên tự sáng chế, ngoài việc dùng làm tên của bà ra thì chẳng còn tác dụng gì khác. Điều này đương nhiên là bởi thân phận của Võ Tắc Thiên có chút không ra sao cả. Nói bà là hoàng hậu, thì bà lại từng làm hoàng đế; nói bà là hoàng đế, thì bà lại không có miếu hiệu. Hơn nữa cái triều đại Võ Châu của bà lại chẳng tính là chính thống gì, huống chi bà lại là phụ nữ.
Một: Người phụ nữ này không tầm thường
Võ Tắc Thiên kỳ thực không hề tên là "Võ Tắc Thiên". Bà họ Võ, tên Chiếu. Chữ Chiếu cũng chính là chữ chiếu, là chữ do Võ Tắc Thiên tự sáng chế, ngoài việc dùng làm tên của bà ra thì chẳng còn tác dụng gì khác.
Kỳ thực ngay cả cái tên này cũng chẳng có tác dụng gì. Bởi vì khi bà đã có đủ tư cách phát minh ra một chữ quái dị để làm tên cho chính mình thì chẳng còn ai dám gọi thẳng tên của bà nữa. Bản thân bà cũng chẳng cần dùng đến. Khi đó, cách tự xưng của bà đã là "Trẫm". Còn về danh xưng "Võ Tắc Thiên", lúc sinh thời của bà, dù là chính bà hay người khác, đều chưa từng dùng qua. "Tắc Thiên" là tôn hiệu mà người con trai là Trung Tông Lý Hiển dâng cho bà sau khi bà buộc phải dời đến Thượng Dương Cung, tên đầy đủ là "Tắc Thiên Đại Thánh Hoàng Đế". Trước lúc lâm chung, Võ Tắc Thiên để lại di chúc, ra lệnh bỏ đế hiệu, đổi gọi là hoàng hậu. Thế là, "Tắc Thiên Đại Thánh Hoàng Hậu" liền trở thành thụy hiệu của bà. Sở dĩ gọi là "Tắc Thiên", có hai giả thuyết. Một thuyết cho rằng vì khi bà lên ngôi hoàng đế, là ở cửa chính phía nam của Lạc Dương Cung tên là "Tắc Thiên Môn"; thuyết khác xuất phát từ sách "Luận Ngữ": "Duy thiên vi đại, duy Nghiêu tắc chi." Cho nên, "Tắc Thiên" là hiệu của bà, chứ không phải tên của bà. Thế nhưng ngay cả danh xưng này cũng bị các vị hoàng đế đời sau sửa đi sửa lại mấy lần, ví như "Thiên Hậu", "Đại Thánh Thiên Hậu", "Thánh Đế Thiên Hậu" v.v. Năm Khai Nguyên thứ chín (năm 721 công nguyên), Chức vụ Trác lang Ngô Cạnh biên soạn "Tắc Thiên Thực Lục", bắt đầu dùng hai chữ Tắc Thiên để khái quát gọi người phụ nữ vừa là hoàng hậu vừa là hoàng đế này, ván đóng thuyền đã định, Võ Tắc Thiên liền trở thành danh xưng thông dụng nhất của bà.
Điều này đương nhiên cũng được thôi. Cách gọi của người cổ đại rất phức tạp. Chỉ riêng việc biểu thị sự tôn kính hoặc khách sáo thôi đã có mấy loại rồi. Có cách gọi tự như Lý Thái Bạch (Lý Bạch); có cách gọi hiệu như Tô Đông Soa (Sô Thức); có cách gọi quan hàm như Đỗ Công Bộ (Đỗ Phủ); có cách gọi quận vọng như Hàn Xương Lê (Hàn Dũ); có cách gọi theo thứ bậc như Bạch Nhị Thập Nhị (Bạch Cư Dị). Nếu là hoàng đế hoặc hoàng hậu, thì có thụy hiệu (như Hán Vũ Đế), miếu hiệu (như Đường Thái Tông), huy hiệu (như Từ Hi), niên hiệu (như Ung Chính) v.v. Lại có tôn hiệu, nhưng không thường dùng. Còn như thụy hiệu thêm họ vào trước, bề tôi thì có, như Nhạc Võ Mục; còn quân chủ thì không. Cách gọi của quân chủ là thụy hiệu hoặc miếu hiệu thêm tên triều đại vào trước, như Đường Minh Hoàng (thụy hiệu), Tống Thái Tổ (miếu hiệu). Họ thêm vào trước thụy hiệu của quân chủ, chỉ có một mình Võ Tắc Thiên.
Điều này đương nhiên là bởi thân phận của Võ Tắc Thiên có chút không giống ai. Nói bà là hoàng hậu, thì bà lại từng làm hoàng đế; nói bà là hoàng đế, thì bà lại không có miếu hiệu. Hơn nữa cái triều đại Võ Châu của bà lại chẳng tính là chính thống gì, huống chi bà lại là phụ nữ.
Phụ nữ là không thể làm hoàng đế, đây là quy củ. Cho nên Võ Tắc Thiên vốn dĩ không thể làm hoàng đế, trừ phi bà là con trai của Đường Thái Tông Lý Thế Dân. Song cho dù là con trai của Lý Thế Dân, cũng chưa chắc đã có thể làm hoàng đế. Lý Thế Dân tổng cộng có mười bốn người con trai, trong đó trưởng tử Thường Sơn Vương Lý Thừa Càn, tứ tử Tề Vương Lý Thái, cửu tử Tấn Vương Lý Trị, đều do Trưởng Tôn hoàng hậu sinh ra. Trưởng Tôn hoàng hậu là chính cung, lại vốn cực kỳ hiền đức, uy danh trong triều thần rất cao, Lý Thế Dân đối với bà cũng vô cùng kính trọng. Vị hoàng đế kế tiếp, đương nhiên phải chọn trong số các con của bà. Thừa Càn là đích tử, lại là trưởng tử, bất luận là "lập con theo đích", hay "lập đích theo trưởng", cậu ta đều đường đường chính chính là thái tử. Tiếc rằng vị thái tử này, hình tượng không đẹp (có tật ở chân), biểu hiện cũng không tốt (quậy phá lung tung), sau đó dứt khoát dưới sự xúi giục của Hán Vương Lý Nguyên Xương và tể tướng Hầu Quân Tập mà mưu phản, sự bại bị phế làm thứ dân, lưu đày đến Kiềm Châu (nay là huyện Bành Thủy, tỉnh Tứ Xuyên), không bao giờ còn làm giấc mộng hoàng đế được nữa.
Người mà Lý Thế Dân tương đối coi trọng là hoàng tứ tử Ngụy Vương Lý Thái. Lý Thái kém Thừa Càn một tuổi, tướng mạo anh tuấn, thông minh hiếu học, đoan trang nghiêm túc lại đa tài, trong mắt Thái Tông, nhất định sẽ trở thành một vị minh quân có đạo.
Thế nhưng các trọng thần trong triều lại vô cùng phản đối, kịch liệt nhất là Trưởng Tôn Vô Kỵ (anh trai của Trưởng Tôn hoàng hậu quá cố) và Chử Toại Lương (gián nghị đại phu). Họ chủ trương lập hoàng cửu tử Tấn Vương Lý Trị. Lý Trị khi ấy hai mươi hai tuổi, tuy không hổ là một thanh niên lương thiện, nhưng lại là một khối bánh nếp có tiếng, chẳng có tích sự gì. Nhưng điều mà Trưởng Tôn Vô Kỵ và những người khác coi trọng, chính là sự ôn hòa văn nhược, một sở trường cũng không có của cậu ta. Có lẽ, bọn họ hầu hạ vị "anh chủ" Lý Thế Dân này thật sự đã rất mệt mỏi, không muốn có thêm một vị "hùng chủ" nào nữa. Nếu để Lý Thái kế nhiệm, một triều thiên tử một triều thần, chưa biết chừng sẽ đem họ ra làm trò đùa. Còn nếu là Lý Trị thì sao? Sẽ dễ kiểm soát hơn rất nhiều. Trưởng Tôn Vô Kỵ có thể tiếp tục duy trì uy quyền ngoại thích, Chử Toại Lương, Lý Thế Tích bọn họ cũng có thể tiếp tục duy trì địa vị nguyên lão, quân thần cùng trị, thiên hạ thái bình.
Bàn tính này tính toán không sai chút nào, chỉ là không tính toán đến Võ Tắc Thiên. Bọn họ đương nhiên không thể ngờ rằng, bên cạnh Lý Trị sẽ xuất hiện một người phụ nữ giống như loài rắn là Võ Tắc Thiên. Bọn họ đương nhiên cũng không thể ngờ rằng, Lý Trị tuy dễ kiểm soát, nhưng lại không phải nằm trong tay bọn họ, mà lại nằm trong tay người vợ. Kết quả, bọn họ đưa Lý Trị lên đài, nhưng Lý Trị lại dưới sự sai khiến của người vợ mà chỉnh đốn bọn họ xuống.
Phía Lý Thái cũng liên tiếp phạm sai lầm. Trước tiên là cậy sủng kiêu ngạo, coi thường mọi người. Còn bên cạnh thì sao? Nghe nói toàn là những kẻ tiểu nhân nịnh hót. Điều này không những khiến các lão thần trong triều xem thường, mà còn khiến họ không yên tâm. Quan trọng hơn là, hắn ta biểu hiện quá mức nôn nóng chuyện kế vị. Hắn ta tự cho là thông minh nói với Lý Thế Dân rằng: Nhi thần chỉ có một đứa con trai. Chờ đến ngày nhi thần hết thọ mệnh, nhất định sẽ giết nó, truyền ngôi cho Tấn Vương. Lời này thật sự quá giả dối, chỉ có thể lừa quỷ mà thôi. Chử Toại Lương liền nói thẳng trước mặt Lý Thế Dân là tuyệt đối không thể nào. Trên đời này làm gì có vị hoàng đế nào giết con yêu để truyền ngôi cho em trai? Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận tuy truyền ngôi cho em trai Triệu Quang Nghĩa, nhưng ông ta không giết con trai, còn bản thân ông ta chưa chừng lại bị Triệu Quang Nghĩa mưu sát (chuyện này trong lịch sử vẫn luôn là một vụ án treo). Hơn nữa, lúc Triệu Quang Nghĩa lâm chung chuẩn bị đem hoàng vị trả lại cho con trai Triệu Khuông Dận, mưu sĩ của ông ta là Triệu Phổ đã nói "một sai há có thể sai nữa". Có thể thấy những lời thề thốt son sắt của Lý Thái kỳ thực không đáng tin cậy, mặc dù câu chuyện của Triệu Quang Nghĩa lúc này vẫn chưa xảy ra.
Lý Thái còn phạm một sai lầm tự cho là thông minh. Hắn ta chạy đi nói với Lý Trị rằng: Ngươi bình thường quan hệ tốt nhất với Lý Nguyên Xương, bây giờ hắn ta bị chém đầu, ngươi chẳng lẽ không sợ sao? Lý Trị vốn dĩ là một kẻ vô dụng, nghe vậy quả nhiên mặt mày ủ rũ. Ý của Lý Thái là muốn cảnh cáo Lý Trị: Đừng tranh giành với ta, sẽ chẳng có kết quả tốt đẹp đâu. Nào ngờ ngược lại điều này lại nhắc nhở Lý Thế Dân: Lập Lý Thái, cả Thừa Càn và Lý Trị đều sẽ gặp nguy hiểm. Chỉ có lập Lý Trị mới có thể bảo đảm cả ba người con trai đều bình an vô sự.
Lý Thái lúc đó lập tức bị tống đi Quân Huyện (nay là huyện Quân, tỉnh Hồ Bắc). Lý Trị được lập làm thái tử, sau đó lại kế thừa hoàng vị, đây chính là Cao Tông. Lịch sử đã chứng minh, vì những nguyên nhân từ cả hai phía quân thần, Lý Thế Dân và những người khác đã phạm phải sai lầm không thể cứu vãn. Triều đại nhà Đường suýt chút nữa đã mất đi giang sơn, còn Trưởng Tôn Vô Kỵ, Chử Toại Lương bọn họ thì mất đi tính mạng.
Lý Trị nhát gan vô năng lại nhặt được một cái vỏ da, đúng là chiếc bánh bao lớn từ trên trời rơi xuống.
Vận may của Võ Tắc Thiên cũng tới. Ta tin rằng, lúc đó nhất định bà đang ăn mừng vì mình là phụ nữ. Bởi vì phụ nữ tuy không thể làm hoàng đế, nhưng lại có thể làm hoàng hậu cơ mà!
Võ Tắc Thiên vốn dĩ cũng không thể làm hoàng hậu.
Võ Tắc Thiên thoạt đầu không phải là vợ của Lý Trị, mà là vợ lẽ của Đường Thái Tông Lý Thế Dân, danh phận là tài nhân. Nhà Đường theo chế độ nhà Tùy, ngoài hoàng hậu ra, vợ lẽ của hoàng đế từ phi phẩm chính nhất, cho đến thải nữ phẩm chính bát, tổng cộng có tám bậc. Tài nhân phẩm chính ngũ chỉ có thể coi là mức trung bình kém. Muốn thăng lên hoàng hậu, đơn giản là khó hơn lên trời. Huống chi Võ Tắc Thiên lại không được sủng ái cho lắm, ngày tháng của Lý Thế Dân lại không còn nhiều. Nhưng Võ Tắc Thiên là một người phụ nữ có tâm cơ. Bà đã lặng lẽ giăng mạng nhện của mình lên người thái tử Lý Trị. Vị hoàng đế trẻ tuổi tương lai này rõ ràng hữu dụng hơn đối với bà rất nhiều, rất đáng để bà hy sinh vì cậu ta. Lý Trị sau đó trong một chiếu thư đã nói rằng, khi mình làm thái tử, vì được phụ hoàng sủng ái, nên "thường được hầu cận". Nhưng đối với các phi tần của phụ hoàng, thì "chưa từng chạm mắt (ánh mắt gặp nhau)". Tiên đế sau khi biết chuyện, vô cùng khen ngợi tán thưởng, "bèn ban họ Võ cho trẫm". Lời này nửa thật nửa giả. "Thường được hầu cận" là thật, còn "chưa từng chạm mắt" thì là lời nói dối. Giữa ông ta và vị tài nhân họ Võ kia, há chỉ là đưa tình qua lại bằng ánh mắt, chỉ sợ sớm đã mấy phen mây mưa rồi. "Bèn ban họ Võ cho trẫm" lại càng là lời nói dối do ông ta bịa ra. Đã ban cho ông ta rồi, thì tại sao sau khi Thái Tông băng hà, Võ Tắc Thiên lại không "xuất khẩu chuyển nội doanh", đường hoàng làm vợ lẽ của Lý Trị, mà lại giống như các phi tần không sinh nở khác của Thái Tông, đi làm ni cô?
Võ Tắc Thiên không muốn kết thúc cuộc đời mình trước ngọn đèn xanh và tượng Phật lạnh lẽo. Thứ bà muốn làm là hoàng hậu, chứ không phải ni cô gì cả. Huống chi bà đã bỏ vốn vào người hoàng đế trẻ tuổi này rồi, không thể để thu về trắng tay được. Thế nhưng, lạc đà vào lều, trước tiên phải thò vào một cái miệng. Việc đầu tiên Võ Tắc Thiên phải làm, là nhanh chóng quay trở lại hậu cung.
Lúc này, một người phụ nữ ngốc nghếch đã giúp bà một tay. Người phụ nữ này chính là Vương hoàng hậu. Vương hoàng hậu là người vợ tào khang của Lý Trị, xuất thân danh môn, hơn nữa lại là "giai tức" do chính tay Thái Tông hoàng đế chọn cho Lý Trị, làm người đoan trang hiền thục có lẽ không thành vấn đề, nhưng xem ra có lẽ thiếu chút mị lực. Đây kỳ thực cũng là "bệnh chung" của những người vợ cả trong xã hội cổ đại Trung Quốc dưới ảnh hưởng của quan niệm "phụ nữ không tài mới là đức". Về vấn đề này, ta đã có bàn luận trong cuốn sách "Đàn ông và đàn bà Trung Quốc", xin hãy xem qua... Cho nên tâm tư của Lý Trị, chủ yếu đặt lên người một người phụ nữ tên là Tiêu thục phi. Điều này khiến Vương hoàng hậu vô cùng ghen ghét đố kỵ. Thêm vào đó Tiêu phi có con trai, còn bản thân lại không sinh nở được, nên cảm thấy địa vị hoàng hậu của mình có chút lung lay sắp đổ. Thế là, Vương hoàng hậu liền giống như tất cả những người phụ nữ ngốc nghếch bị lợi lộc làm mờ mắt, nghĩ ra một chủ kiến tồi mà nàng ta tự cho là hay ho: Đón vị tiểu ni cô mà Lý Trị đã lén lút đến ngắm nhìn mấy lần vào trong cung, để cô ta đi cắn xé với cái ả tiện nhân Tiêu thục phi kia, còn mình thì ngồi trên núi xem hổ đấu.
Có sự ủng hộ của Vương hoàng hậu, Lý Trị và Võ Tắc Thiên nhanh chóng đều đạt được tâm nguyện. Võ Tắc Thiên cầm tấm vé thuyền cũ đó, một lần nữa bước lên chiếc du thuyền xa hoa mang tên hậu cung này. Bà cảm thấy vận may của mình thực sự đã tới rồi. Lý Trị cũng rất vui mừng vì cuối cùng Võ Tắc Thiên đã rơi vào tay mình, mà không hề biết rằng bản thân giống như một con ruồi sa vào mạng nhện, mặc dù chiếc mạng ấy rất mềm mại, rất ấm áp, lại còn có chút hương thơm.
Vương hoàng hậu lại đành phải nuốt trái đắng này. Chủ ý của nàng ta tính toán không sai, chỉ tiếc là tìm nhầm đối tượng. Võ Tắc Thiên tuyệt đối không phải là một con hổ cái ngốc nghếch chỉ biết làm càn, mà là một con rắn, một con rắn có thể nhẫn nại ẩn mình trong cỏ rất lâu, nhưng chỉ cần cắn ngươi một miếng là lấy mạng người ta ngay tức khắc. Huống chi Võ Tắc Thiên quay trở lại hậu cung, sớm đã không còn thỏa mãn với việc làm một vị "tài nhân" hay "thục phi" gì nữa. Bà nhắm thẳng vào vị trí hoàng hậu mà tới. Đúng là "cửa trước xua hổ, cửa sau rước sói" mà. Mặc dù khi Võ Tắc Thiên mới vào cung, trước mặt Vương hoàng hậu ngoan ngoãn nghe lời giống như một con mèo; cũng mặc dù Tiêu thục phi người được "ba nghìn sủng ái dồn một thân" quả nhiên thất sủng, giúp Vương hoàng hậu trút được một ngụm giận; nhưng, Vương hoàng hậu cũng nhanh chóng phát hiện ra rằng, cái âm mưu quỷ kế IQ thấp này của nàng ta về bản chất và kết quả hoàn toàn giống với việc Hà Tiến triệu Đổng Trác vào kinh năm xưa: Rước sói vào nhà.
Thế là, hai người phụ nữ vốn dĩ đối địch lẫn nhau quyết định tái hợp lại để đối phó với kẻ thù nguy hiểm hơn là Võ Tắc Thiên. Nhưng vô ích. Con cừu đuôi to Lý Trị đã quyết tâm đâm đầu vào lòng sói, mười con trâu cũng không kéo về nổi.
Huống chi lúc này trong cung lại xảy ra một vụ án kỳ lạ: Lý Trị hưng trí bừng bừng đến ngắm nhìn tiểu công chúa mới sinh không lâu của Võ Tắc Thiên, lại phát hiện tiểu công chúa đã chết trong tã lót. Hỏi ra mới biết, chỉ có Vương hoàng hậu vừa mới đến đây, lại còn trêu đùa đứa trẻ, hơn nữa bên cạnh lại không có ai. Lần này thì Vương hoàng hậu có nhảy xuống sông Hoàng Hà cũng không rửa sạch oan ức. Kỳ thực không có bất kỳ chứng cứ nào chứng minh Vương hoàng hậu mưu sát tiểu công chúa. Cái chết của tiểu công chúa kỳ thực có rất nhiều khả năng. Ví dụ như vừa khéo đột ngột phát bệnh, hoặc Vương hoàng hậu vì không có kinh nghiệm nuôi dạy trẻ con, đắp chăn quá kín làm ngạt chết, hay thậm chí chính là do tự tay Võ Tắc Thiên bóp cổ chết. Tạm thời không bàn đến. Huống chi Vương hoàng hậu vừa không có lý do, lại cũng không ngốc đến mức chạy đến nơi ở của Võ Tắc Thiên để giết người. Nhưng Lý Trị và Vương hoàng hậu, một người đầu óc ngốc nghếch, một người miệng lưỡi vụng về, một người đang cơn thịnh nộ, một người lại nói không rõ ràng, vụ án oan cứ thế hồ đồ mà thành hình.
Lý Trị giận dữ khôn cùng ngay lúc đó muốn phế bỏ Vương hoàng hậu, nhưng đã bị Võ Tắc Thiên ngăn lại. Võ Tắc Thiên trong lòng rất rõ ràng, lúc này cho dù có phế bỏ người họ Vương, thì vị trí hoàng hậu cũng chưa đến lượt bà. Chi chi bằng thêm một đối thủ, chi bằng để Vương hoàng hậu tiếp tục thoi thóp ở vị trí này thêm dăm bữa nửa tháng nữa. Làm như vậy vừa tỏ ra mình rộng lượng khoan dung, lại vừa không tạo cơ hội cho người khác lợi dụng. Bà cũng có thiên tài chính trị giống như Tào Tháo, hiểu rằng với xuất thân thấp hèn, địa vị lúng túng của mình, muốn thực hiện mục tiêu lớn lao, còn cần phải có thời gian. Điều này đòi hỏi phải kiên nhẫn chờ đợi, phải biết nhẫn nhịn, phải giữ được bình tĩnh. Bà cũng hiểu rằng việc gì cũng phải thuận theo tự nhiên, ép chín thì không ngọt.
Nhưng Võ Tắc Thiên không hề ngồi không. Bà rất rõ ràng rằng một người phụ nữ như bà ở trong hậu cung vừa bị coi thường lại vừa chuốc lấy ganh ghét, cho nên việc cấp bách của bà là làm tốt quan hệ quần chúng, cải thiện môi trường xung quanh, khiến bản thân trong cung từ phái thiểu số biến thành phái đa số. Lúc này, xuất thân thấp hèn của Võ Tắc Thiên đã giúp bà một vố rất lớn. Vương hoàng hậu vì xuất thân cao quý, hậu thuẫn lại cứng cáp, nên không tránh khỏi kiêu ngạo, không đặt những kẻ bề dưới xung quanh vào mắt. Mẫu thân của nàng ta là Ngụy Quốc phu nhân Liễu thị và cậu ruột là Trung thư lệnh Liễu Sướng đều vọng tự tôn đại hách dịch kiêu ngạo, khiến người trong cung vô cùng căm ghét. Tiểu nữ tử có xuất thân thấp hèn là Võ Tắc Thiên lại hiểu rõ nhân tình thế thái, hiểu cách dùng chút ân huệ nhỏ để thu mua lòng người, đặc biệt là lôi kéo những kẻ căm ghét Vương hoàng hậu, Tiêu thục phi. Bà cũng hiểu rõ đạo lý không có gió thì sóng không nổi, biết rằng nếu không có những kẻ "tiểu nhân" mà Vương hoàng hậu và những người khác coi thường trăm bề ấy, thì trong hậu cung đừngòng hòng có chuyện gì xảy ra. Cuối cùng có một ngày, một "âm mưu" của Vương hoàng hậu đã bị vạch trần: Nàng ta lại dám trong cung giả thần giả quỷ, thi hành thuật "yểm thắng" — một loại vu thuật nguyền rủa người khác sinh bệnh rồi chết. Chuyện này rốt cuộc là do mẫu thân của Vương hoàng hậu là Liễu thị hiến chủ kiến tồi, hay là do Võ Tắc Thiên vu oan hãm hại, thì không được biết nữa. Nhưng những tên đầy tớ nô bì được Võ Tắc Thiên mua chuộc, thì chắc chắn đã phát huy tác dụng không nhỏ. Dù sao thì con hình nhân bằng gỗ trên người cắm đầy kim ấy đã bị lục soát được ngay tại tẩm cung của Vương hoàng hậu, mà cao tông hoàng hậu Lý Trị mấy ngày nay lại vừa khéo sinh bệnh. Vương hoàng hậu lại một lần nữa có miệng mà không thể biện minh, việc nàng ta bị phế truất, đã là chuyện sớm muộn.
Vì chuyện này, Võ Tắc Thiên còn phải đối mặt trực diện với những vị đại thần nguyên lão như Trưởng Tôn Vô Kỵ, Chử Toại Lương để tiến hành một phen giao tranh.
Vừa mới giao thủ, chưa được hai hiệp, mấy gã đàn ông liền thất bại thảm hại.
Mấy vị lão thần phò tá qua hai triều này ban đầu có lẽ đã nghĩ mọi thứ quá đơn giản, cũng nghĩ đối thủ quá đơn giản. Bọn họ rõ ràng không ngờ rằng, cái "con tiện nhân" Võ Tắc Thiên này trong lòng Lý Trị lại có địa vị quan trọng đến thế; bọn họ cũng không ngờ rằng, cái "đứa trẻ" Lý Trị này một khi đã bướng bỉnh lên thì giống như một con lừa. Bọn họ không tiến hành trù tính cho chu đáo đã vội vàng ra trận, tưởng rằng chỉ cần họ phản đối là Lý Trị và Võ Tắc Thiên sẽ hết cách. Cho nên, sự phản đối của họ rõ ràng có chút cảm tính, hơn nữa vừa mới bắt đầu, đã khiến mọi thứ trở nên không thể thu xếp nổi.
Người ra trận đầu tiên là Chử Toại Lương. Chử Toại Lương là nguyên lão triều trước, đại thần cố mệnh, phản đối phế Vương lập Võ, lập trường kiên định, cờ quạt rành mạch, gan dạ rất lớn, cách làm lại không được khéo léo cho lắm. Lý do của ông ta có hai điều: Một là, Vương hoàng hậu xuất thân danh môn, do tiên đế chọn lựa, lại chẳng phạm sai lầm lớn gì, không thể phế. Hai là, cho dù muốn lập hoàng hậu khác, thì cũng phải chọn kỹ con gái của các danh môn vọng tộc trong thiên hạ. Võ Tắc Thiên từng hầu hạ tiên đế, tiếng tăm quá tệ, không thể lập. Chiêu cuối cùng, chính là đặt chiếc hốt ngà trong tay xuống đất, nói: Chiếc hốt ngà này là do bệ hạ ban tặng, nay xin trả lại cho bệ hạ, cúi xin bệ hạ chuẩn cho thần cáo lão hồi hương!
Phát pháo đầu tiên này đã bị cướp cò. Mục tiêu không nhắm vào Võ Tắc Thiên, mà lại ném toàn bộ đạn pháo vào người Lý Trị. Sự việc đương nhiên là do Lý Trị khơi mào. Suy cho cùng là Lý Trị muốn đổi vợ, chứ không phải người khác muốn đổi, hay Võ Tắc Thiên công khai muốn làm. Nhưng Lý Trị là người không thể phản đối, bởi vì ông ta là hoàng đế của triều đại nhà Đường. Phản đối Lý Trị, chính là phản đối nhà Đường. Ít nhất là, công khai phản đối hoàng đế, đồng nghĩa với việc gây thù chuốc oán với chính mình. Chử Toại Lương vừa mới xông lên, đã chĩa mũi nhọn thẳng vào Lý Trị, đơn giản là tự tìm lấy sự khó chịu cho mình.
Kỳ thực, trong cuộc đấu tranh phế lập này, không những không thể phản đối Lý Trị, mà còn phải tranh thủ sự ủng hộ của Lý Trị. Bởi vì người cần đổi đó, bất luận ngươi coi nàng ta là vợ của Lý Trị đi chăng nữa, hay coi nàng ta là hoàng hậu của nhà Đường đi chăng nữa, đổi hay không đổi, cuối cùng vẫn phải do người vừa là chồng vừa là hoàng đế là Lý Trị quyết định. Đã là Lý Trị quyết định, thì ngươi chỉ có thể thuyết phục Lý Trị, chứ không thể công kích Lý Trị. Nhưng những lời Chử Toại Lương nói, trong mắt Lý Trị, câu nào cũng là công kích ông ta, chữ nào cũng chống đối với ông ta. Chử Toại Lương ngay từ đầu đã nói Vương hoàng hậu là do tiên đế chọn lựa, không thể phế, điều này không những là lấy tiên đế ra để áp đảo Lý Trị, mà còn đồng nghĩa với việc nói rằng ông Lý Trị đây không có quyền lựa chọn vợ. Lý Trị cũng hiểu rằng, ông ta không bằng tiên đế, nhưng ông ta dẫu sao cũng là hoàng đế đương nhiệm, sao đến cả quyền đổi vợ cũng không có? Tâm phúc của Võ Tắc Thiên là Hứa Kính Tông tạo luận dư luận rầm rộ trong triều, nói rằng một lão nông dân thu hoạch thêm được mấy đấu lúa, còn muốn đổi vợ, huống chi là người tôn quý như thiên tử? Lời này tuy nói thô tục không chịu nổi, cũng không ra thể thống gì, lại đem đấng chí tôn thiên tử ra đồng đồng đẳng với lão nông dân nhà quê, nhưng nếu Lý Trị lần này không đổi được hoàng hậu, há chẳng phải còn kém cả lão nông dân nhà quê hay sao? Cục tức này làm sao nuốt trôi đây!
Chử Toại Lương lại nói, tiên đế lúc lâm chung, nắm lấy tay bệ hạ dặn rằng: "Trẫm có con ngoan vợ hiền, nay trao lại cho khanh." Lời tiên đế hãy còn văng vẳng bên tai, bệ hạ không lẽ quên rồi chứ? Điều này không những là lôi tiên đế ra để ép hoàng đế, mà còn là cậy già lên mặt, coi hoàng đế như trẻ con, tự đặt tư cách bề trên cho mình. Lý Trị đang tuổi trẻ hừng hực khí thế (hai mươi tám tuổi), lại đang lúc làm hoàng đế phê pha nhất (làm được sáu năm), sao có thể chịu đựng được điều này? Nghe xong tức giận đến mức phổi như muốn nổ tung. Phải, Lý Trị tương đối ôn hòa nhược nhược, nhưng không có nghĩa là không có tính khí. Trên thực tế, người yếu đuối thường hay bướng bỉnh, giống như người cương nghị thường hay hào phóng. Huống chi, kẻ yếu đuối đến mấy, một khi đã làm hoàng đế, trong tay có quyền sinh sát trong tay, thì cũng sẽ trở nên có tính khí. Hơn nữa, chính vì Lý Trị từ trước đến nay vẫn luôn bị coi là yếu đuối, nên lại càng sợ người ta nói mình vô dụng, rất cần tìm một hai con gà để giết dấy lên uy thế, cho thấy mình không phải là kẻ dễ bắt nạt. Chử Toại Lương lần này đúng là đâm đầu vào nòng súng.
Huống chi Chử Toại Lương còn lật lại cả sổ sách cũ, nói năng nhảm nhí gì mà Võ Tắc Thiên từng hầu hạ tiên đế, thiên hạ ai ai cũng biết, bệ hạ lập bà ta làm hậu, ăn nói thế nào với người đời, ăn nói thế nào với lịch sử v.v. Điều này chẳng khác nào nói Võ Tắc Thiên là loại giày rách, không sạch sẽ; còn Lý Trị thì loạn luân, thiếu liêm sỉ. Nói thật, lời này cho dù là đối với người dân bình thường, cũng không dễ nói thẳng trước mặt, sao có thể nói trước mặt bao nhiêu người như vậy với hoàng đế? Ít nhất, Lý Trị có thể hỏi ông ta một câu: Chử Toại Lương, ngươi đến đây để thương lượng việc nước với trẫm, hay là đến để cãi nhau với trẫm, vạch trần khuyết điểm của trẫm vậy? Nếu có câu hỏi này, Chử Toại Lương nhất định sẽ cứng họng không nói nên lời.
Thực tế thì Chử Toại Lương chính là đến để cãi nhau với Lý Trị, nếu không thì ông ta ném mũ chuồn đi làm gì? Đường đường là bề tôi trong triều, trước mặt mọi người giao nộp hốt ngà, điều này không những là cãi nhau với hoàng đế, mà còn là công khai trở mặt với hoàng đế. Chử Toại Lương quả thực quá hồ đồ. Ông ta cứ tưởng chính nghĩa và chân lý thuộc về phía mình, thì có thể đường hoàng hùng hồn, hùng biện hiên ngang, nào ngờ trong mắt Lý Trị, đây là hành vi coi thường vua cha, phạm thượng làm loạn. Ngươi đã không đặt hoàng đế vào trong mắt, thì hoàng đế đương nhiên cũng có thể không đặt ngươi vào trong mắt. Ngươi đã muốn đoạn tuyệt quan hệ với hoàng đế, thì hoàng đế đương nhiên cũng có thể đoạn tuyệt quan hệ với ngươi. Không tin chúng ta quân thần so tài cao thấp xem rốt cuộc ai sợ ai? Thế là Lý Trị nổi giận đùng đùng, quát lớn: Lôi cổ nó ra ngoài! Võ Tắc Thiên trốn phía sau rèm cũng giận dữ khôn cùng, mất hết khôn ngoan kêu lên một tiếng: Sao chưa chém chết cái đồ hoang dã này!
Bởi vì sự hiếu thắng bốc đồng không màng chiến lược của Chử Toại Lương, một ván cờ hoàn toàn bị ông ta làm cho rối tung lên. Giờ đây, vấn đề đã từ chỗ Vương hoàng hậu có nên phế hay không, Võ Tắc Thiên có nên lập hay không, biến thành Chử Toại Lương có nên chém hay không. Trưởng Tôn Vô Kỵ và những người khác đành phải vội vàng cứu mạng Chử Toại Lương trước đã, chuyện của Võ Tắc Thiên đành gác lại.
Nói đi cũng phải nói lại, Chử Toại Lương cũng được coi là một nhà chính trị lão luyện, không hiểu sao gặp chuyện lại không kìm chế được cảm xúc như vậy, lại còn thiếu suy nghĩ đến thế. Ông ta hết lần này đến lần khác nhắc đến môn đệ, lại không biết rằng triều đại nhà Đường từ khi bắt đầu dưới thời Lý Thế Dân, căm thù nhất chính là môn đệ; những năm Trinh Quán, Cao Sĩ Liêm và những người khác soạn thảo "Thị Tộc Chí", vẫn lấy Sơn Đông Thôi Can làm hạng nhất, Lý Thế Dân nhìn thấy liền vô cùng không vui. Sau đó, Lý Trị và Võ Tắc Thiên lại ban hành "Tánh Thị Lục", tiếp tục đả kích tư tưởng môn phiệt. Ông ta hết lần này đến lần khác nhắc đến tiên đế, lại không biết rằng Lý Trị ghét nhất là người khác cứ lôi tiên đế ra so sánh với mình, cứ lôi tiên đế ra để áp đảo mình. Hai năm sau, Chử Toại Lương bị giáng chức xuống Ái Châu (nay là Thanh Hóa, Việt Nam) dâng biểu tự trần, nhắc lại chuyện cũ, tự thương cảm cho thân phận, trong từng câu từng chữ đều tràn ngập sự cầu xin. Ông ta nói, năm xưa Thừa Càn và Lý Thái đều muốn làm thái tử, chính là ta và Vô Kỵ kiên định không dời ủng hộ bệ hạ; sau khi tiên đế qua đời, lại là ta và Vô Kỵ không quản vất vả phò tá bệ hạ. Ta tự hối hận vì đã làm trái ý thánh, nhưng hy vọng bệ hạ nể tình chuyện cũ, rủ lòng thương xót nhiều hơn. Ông ta thậm chí còn nhắc đến chuyện lúc Thái Tông băng hà, Lý Trị bám vào vai mình khóc lớn không thành tiếng. Thế nhưng, bức thư này đưa đến tay Lý Trị, lại như muối bỏ biển, hoàn toàn bặt vô âm tín. Nghe nói, Lý Trị thậm chí còn chẳng thèm đọc.
Năm 658 công nguyên, Chử Toại Lương qua đời trong nỗi u uất, thọ sáu mươi ba tuổi.
Chử Toại Lương thực sự là hồ đồ tột đỉnh. Lẽ ra ông ta phải biết rằng, dưới thể chế chuyên chế, giữa các nhân vật chính trị, đặc biệt là giữa vua và tôi, chẳng có tình nghĩa hay tình bạn nào đáng nói cả. Nếu đối thủ là anh hùng, là hổ, là báo, may ra còn có thể dùng lý trí để đánh thức, dùng tình cảm chân thành để cảm hóa. Tiếc rằng Lý Trị không phải. Đối với một con cừu đuôi to như Lý Trị, nhắc lại chuyện cũ chẳng khác nào vạch trần gốc gác của ông ta, chỉ khiến ông ta thẹn quá hóa giận mà thôi. Ta tin rằng, lúc Lý Trị đọc bức thư này của Chử Toại Lương, nhất định đã hừ mũi một tiếng: Đến nước này rồi, mà còn bày đặt cái thói cậy già lên mặt. Thế là tâm can cứng rắn hẳn lên: Mặc kệ đi, không thèm đếm xỉa đến hắn nữa!
Một nhà chính trị lão luyện khác là Lý Thế Tích lại không hề ngốc nghếch như vậy.
Khi Lý Trị triệu tập hội nghị ngự tiền, thảo luận vấn đề phế Vương hoàng hậu, lập Võ Tắc Thiên, Lý Thế Tích cáo ốm xin nghỉ phép. Không ốm sớm không ốm muộn, lại đúng lúc này sinh bệnh, căn bệnh này của Lý Thế Tích thật đáng nghi.
Lý Thế Tích quả thực có tâm bệnh.
Lý Thế Tích là nguyên huân khai quốc của triều đại nhà Đường, quan hệ với Lý Thế Dân cực kỳ tốt. Ông ta vốn họ Từ, vì có công lao to lớn nên được Thái Tông ban cho mang họ Lý, lại vì kiêng húy chữ húy của Lý Thế Dân, thời bấy giờ gọi là Lý Tích. Quan hệ giữa Lý Thế Tích và Lý Thế Dân, nghe nói là "ngoài tuy là vua tôi, trong thực chất là cốt nhục", là kiểu "anh em tốt" mặc chung một chiếc quần còn chê rộng. Lý Thế Tích sinh bệnh, Lý Thế Dân nghe nói tro râu có thể chữa bệnh, liền cắt râu của chính mình đốt thành tro, làm thuốc cho Lý Thế Tích uống. Có một hôm, Lý Thế Dân nói với Lý Thế Tích rằng: Trẫm muốn phó thác con trai cho khanh. Ngươi phụ Lý Mật, nhưng sẽ không phụ trẫm. Lý Thế Tích cảm động đến mức cắn cả ngón tay ra máu. Thế nhưng, khi Lý Thế Dân lập Lý Trị làm thái tử, lại vô duyên vô cớ giáng chức Lý Thế Tích đi đến Điệp Châu (nay là huyện Điệp Châu, tỉnh Cam Túc) xa tới ngàn dặm, chốn vạn sơn trùng điệp, chứ không hề phó thác con trai cho ông ta. Lý Thế Dân nói với Lý Trị: Tài năng trí tuệ của Lý Thế Tích dư dã, nhưng ngươi không có ơn huệ gì với ông ta, e rằng ông ta chưa chắc đã tận trung với ngươi. Trẫm nay giáng chức ông ta đi đến chốn thiên nhai hải giác. Nếu ông ta lập tức lên đường, sau này ngươi có thể trọng dụng ông ta; nếu ông ta do dự quan sát, không kịp thời nhậm chức, thì chỉ còn cách giết chết ông ta mà thôi!
Lý Thế Tích không hề do dự quan sát. Ông ta nhận được sắc phong, nhà cũng không về, lập tức đi thẳng đến Điệp Châu. Cho nên, Lý Trị vừa lên ngôi, liền lập tức triệu hồi Lý Thế Tích về kinh, giao cho trọng trách.
Thế nhưng Lý Thế Tích lại hoàn toàn lạnh nhạt tâm can. Ông ta mười bảy tuổi tham gia quân Ngõa Cung, sau đó lại phụng sự ba đời thiên tử Lý Uyên, Lý Thế Dân, Lý Trị, mấy chục năm sự nghiệp binh đao, mấy chục năm gió tanh mưa máu chốn quan trường, sớm đã tôi luyện cho ông ta sự từng trải, kín đáo, chu toàn, huống chi chuyện bị giáng chức đột ngột trước khi Thái Tông băng hà, vẫn còn hằn in trong trí nhớ! Lần đó nếu bản thân không nhìn thấu tâm can của Lý Thế Dân, chỉ sợ cái đầu sớm đã dọn nhà rồi. Nghĩ lại vừa thấy lạnh lòng, vừa thấy sợ hãi, lạnh sống lưng. Ngươi đã bất nhân, đừng trách ta bất nghĩa. Cớ gì ta còn phải nhúng tay vào tranh chấp giữa cữu - ngoại thích nhà họ Lý các ngươi nữa? Cớ gì ta còn phải hiến kế mưu sinh xông pha lửa đạn vì nhà họ Lý các ngươi nữa? Hiện tại đối với chính trị, đối với quan trường, đối với nhân sinh, ông ta nhìn càng ngày càng thấu triệt. Ông ta không đáng vì mấy thứ trống rỗng như kỷ cương triều đình hay đại nghĩa vua tôi mà hy sinh tính mạng, cũng chẳng đáng để nhập nhằng dây dưa với đám người kiêu ngạo hách dịch như Trưởng Tôn Vô Kỵ, Chử Toại Lương. Cho nên, ông ta quyết định giữ thái độ bàng quan siêu nhiên. Khi Lý Trị thỉnh giáo ý kiến của ông ta, ông ta cũng chỉ nhạt nhẽo thốt ra một câu: Đây là chuyện gia đình của bệ hạ, hà tất phải hỏi người ngoài?
Thái độ coi như không phải thái độ này của Lý Thế Tích lại mang đến cho Lý Trị sự cổ vũ cực lớn. Đúng vậy, ta là hoàng đế. Chuyện gia đình của ta, dính dáng gì đến đám lão củ cải già này chứ! Thái độ này cũng đồng thời ngầm thông báo cho Lý Trị biết rằng: Không phải tất cả các vị đại thần nguyên lão đều một lòng một dạ phản đối phế Vương lập Võ. Lần này Lý Trị vừa có quyết tâm lại vừa có lòng tin. Năm 655 công nguyên, hay nói cách khác, ngày mười ba tháng mười năm Vĩnh Huy thứ sáu đời Đường Cao Tông, Lý Trị hạ chiếu phế bỏ Vương hoàng hậu, Tiêu thục phi. Ngày mười chín, bách quan thỉnh lập trung cung, Lý Trị hạ chiếu lập Chiêu nghi họ Võ làm hoàng hậu. Võ Tắc Thiên cuối cùng đã đạt được mục đích.
Võ Tắc Thiên quả nhiên là Võ Tắc Thiên! Ngay vào ngày thứ ba sau khi Lý Trị hạ chiếu lập bà làm hoàng hậu, tức là ngày hăm mốt tháng mười, Võ Tắc Thiên dâng biểu, yêu cầu khen thưởng Hàn Viện và Lai Quảng Tế. Hàn Viện và Lai Tế đều là những nhân vật chủ chốt trong phái phản đối Võ. Từ trước khi phế Vương lập Võ, Lý Trị từng đề nghị phong Võ Tắc Thiên làm "Thần phi". Theo chế độ nhà Đường, thiên tử có tứ phi, là Quý, Thức, Đức, Hiền. Võ Tắc Thiên lại yêu cầu trên bốn phi này thiết lập thêm Thần phi. Thần, Bắc Thần vậy, chính là sao Bắc Đẩu, là biểu tượng của đế vương. Thần cực chỉ ngôi vị quân vương, Thần cư thì chỉ nơi ở của đế vương, cũng thay thế cho ngôi vị quân vương. Võ Tắc Thiên muốn làm Thần phi, ý tứ rất rõ ràng, chính là muốn làm chuẩn hoàng hậu. Đây là kế hoạch đệm lót mà bà tung ra khi nhất thời không thể làm hoàng hậu. Nhưng một phương án thỏa hiệp cân bằng như vậy lại vấp phải sự phản đối kịch liệt của Hàn Viện và Lai Tế, nói là chưa từng có tiền lệ trong lịch sử. Vấn đề sách lập hoàng hậu, Hàn Viện và Lai Tế cũng là phe phản đối kiên định, hơn nữa lời lẽ nói ra rất khó nghe, ngay cả câu chuyện về Đát Kỷ, Bao Tự cũng bị lật lại. Giờ đây Võ Tắc Thiên lại lấy cớ họ từng phản đối mình làm Thần phi để đề nghị khen thưởng, Hàn Viện và Lai Tế đều khẳng định đây là "hoàng lang chúc tết gà, không có ý tốt".
Hàn Viện và Lai Tế phỏng đoán không sai chút nào. Võ Tắc Thiên sẽ không buông tha cho kẻ thù của mình đâu. Chỉ hai mươi sáu ngày sau khi bà chính thức trở thành hoàng hậu, Vương hoàng hậu, Tiêu thục phi bị ban cho tự vận. Hai năm sau, Hàn Viện và Lai Tế bị giáng chức. Bốn năm sau, Trưởng Tôn Vô Kỵ cũng bị mưu sát. Chiêu thức chính là chiêu mà Lưu Bang, Tào Tháo từng dùng: Vu cáo mưu phản.
Hàn Viện cũng bị liên lụy vào vụ án này, chỉ có điều lúc đó Hàn Viện đã chết rồi, Võ Tắc Thiên không chém được đầu ông ta. Kết cục của Lai Tế có khá hơn một chút: Ông ta tử trận khi chiến đấu với người Đột Cật, không để lại cơ hội cho Võ Tắc Thiên vu cáo mưu phản.
Đương nhiên, Võ Tắc Thiên lúc này vẫn chưa kịp thu thập họ đâu. Bà đang bận rộn làm lễ đăng quang cơ mà! Ngày mùng một tháng mười một, cử hành đại lễ sách phong hoàng hậu long trọng. Lễ sứ Anh Quốc công Lý Thế Tích cung kính dâng ngọc ấn hoàng hậu lên cho Võ Tắc Thiên. Tiếp theo đó, vị tân hoàng hậu trang phục lộng lẫy lại tiến đến Túc Nghi Môn, tiếp nhận lời chúc mừng của văn võ bá quan, quân chủ bốn cõi. Nghi thức triều bái hoàng hậu kiểu này do Võ Tắc Thiên mở ra tiền lệ đầu tiên. Võ Tắc Thiên, người con gái của thương nhân gỗ, vị thiếp tì thấp hèn trong cung điện của Thái Tông, vị ni cô cô độc tại Cảm Nghiệp Tự, cuối cùng đã thực hiện được nguyện vọng của mình, trở thành quốc mẫu đường đường chính chính của triều đại nhà Đường. Năm nay, bà ba mươi hai tuổi.
Giờ đây, với tư cách là một người phụ nữ, Võ Tắc Thiên đã đạt đến đỉnh cao. Tràn trề sinh lực, tài trí hơn người lại không chịu nổi cảnh cô quạnh, bà đành phải đi làm những chuyện của đàn ông.
