Võ Tắc Thiên đã thắng, nhưng thắng một cách chẳng mấy vẻ vang. Bởi vì trong cuộc đọ sức này, bà đã dùng đến thủ đoạn đê tiện nhất - tố giác, và thiết lập nên cơ chế hèn hạ nhất - chế độ tố giác.
Tố giác chắc chắn là một trong những hành vi ti tiện hạ lưu nhất trong xã hội loài người. Dù Võ Tắc Thiên xuất phát từ động cơ gì để khen thưởng việc tố giác, dù những động cơ ấy có được bào chữa là bất đắc dĩ hay đường hoàng đến đâu, và dù sau khi lên ngôi Võ Tắc Thiên đã làm bao nhiêu việc tốt, có bao nhiêu cống hiến, thì bất kỳ lời biện minh nào cho việc bà khuyến khích tố giác cũng đều là những lời ngụy biện vô liêm sỉ nhất. Chúng ta có thể không khắt khe với con người Võ Tắc Thiên, nhưng không thể không lên án việc tố giác.
Tố giác và tố cáo vốn khác nhau. Tố cáo xuất phát từ công phẫn, tố giác xuất phát từ tư dục; tố cáo xuất phát từ chính nghĩa, tố giác xuất phát từ tà ác. Động cơ tố giác chẳng qua có hai loại: một là hãm hại người khác để trút giận tư thù; hai là kiếm công xin thưởng, nịnh hót lấy lòng. Dù thế nào thì cũng không vì hại người thì cũng vì lợi mình. Hơn nữa, tố giác thường đồng nghĩa với sự phản bội. Bởi vì chỉ có việc tố cáo những chuyện cơ mật nhất mới gọi là tố giác, mà nếu không phải là người có quan hệ cực kỳ thân thiết, thì làm sao biết được những chuyện này? Có thể thấy tố giác không chỉ là báo cáo bí mật, mà còn là tố cáo sự thân mật, hay nói cách khác chính là phản bội. Những kẻ tố giác trong lịch sử, nếu không phải bán chủ cầu vinh thì cũng là bán bạn cầu vinh, không bán người thân thì cũng bán đồng chí. Cho nên, một khi phong trào tố giác vừa mở ra, phong khí xã hội sẽ nhanh chóng bị vấy bẩn, những tình cảm tốt đẹp của nhân loại như tình thân, tình yêu, tình bạn, khi ấy đều sẽ tan thành mây khói.
Võ Tắc Thiên đương nhiên không thể không hiểu đạo lý này. Chế độ tố giác của bà, chính là được ra mắt dưới danh nghĩa tố cáo. Cách làm ban đầu của bà là đặt bốn chiếc hộp tương tự như hòm thư ở bốn phía triều đình - gọi là đồng hôi, lần lượt thu thập các bản tấu chương của người thường về bốn phương diện: khuyến khích nông tang, được mất triều chính, kêu oan kiện tụng và thiên văn quân cơ, mang ý nghĩa mở rộng đường ngôn luận, đưa ý kiến cấp dưới lên trên. Chính bà cũng tuyên bố rằng: "Lập đồng hôi là để cầu ý dân được thông suốt đến triều đình, chính nghĩa được trương lên trong thiên hạ." Đáng tiếc là dưới thể chế chính trị chuyên chế, những lời này dẫu không phải là che mắt thiên hạ thì cũng sẽ trở thành một tờ giấy lộn. Ý dân chân chính vốn không thể phản ánh lên trên, phản ánh lên rồi cũng không được tiếp thu, ngược lại cái ác còn có thể mượn danh nghĩa chính nghĩa để hoành hành thiên hạ. Nguyên nhân nằm ở chỗ thể chế là "quân chủ" chứ không phải "dân chủ". Dân làm chủ, ý dân đương nhiên chính là ý trời; vua làm chủ, thì ý trời cũng chẳng qua là ý vua. Cứ như vậy, dẫu có trăm phương ngàn kế mở rộng đường ngôn luận thì cũng hoàn toàn vô dụng. Bởi vì nói hay không tuy do dân, nhưng nghe hay không lại hoàn toàn do vua. Quân chủ đã là trọng tài tối cao về đúng sai của ngôn luận, thì sở thích của một mình quân chủ liền trở thành tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý. Cứ thế, mọi người đương nhiên đều chọn những lời quân chủ thích nghe để nói, thuận theo sở thích của vua, nhằm mưu tính lợi ích riêng, đề phòng tai vạ bất ngờ. Như vậy, cái gọi là "ý dân thông suốt, chính nghĩa được giương cao" kia, cũng trở thành lời nói dối tự lừa mình dối người.
Quân chủ thích nghe những lời gì? Chẳng qua là nịnh hót tâng bốc và ly gián. Bởi vì các vị vua chuyên chế đều có hai bệnh chung, một là tự cho mình là đúng, hai là đa nghi hoảng hốt. Cho nên, bên cạnh quân chủ chuyên chế luôn không thiếu hai loại người, một là kẻ nịnh hót, hai là kẻ tố giác. Kẻ nịnh hót bảo đảm cho nhà vua cảm thấy dễ chịu, kẻ tố giác bảo đảm cho nhà vua không bị ám toán. Dẫu cho điều được tố giác chẳng qua chỉ là sự công kích lẫn nhau giữa các bề tôi, thì cũng rất tuyệt. Các bề tôi càng không nhường nhịn nhau, không thân thiết với nhau, thì ngai vị của hoàng thượng lại càng an toàn. Nếu các bề tôi đoàn kết nhất trí, thì vị vua ấy mới thực sự là kẻ cô gia quả nhân. Cho nên, các triều đại vua chúa hầu như không ai là không thích nghe nịnh hót, cũng không ai là không thích nghe tố giác. Tuy nhiên, những lời ca tụng công đức thì có thể đường hoàng nói ra công khai, còn những thứ ném vào trong chiếc đồng hôi kia, thì mười phần có đến tám chín phần là tố giác.
Võ Tắc Thiên chưa hẳn đãthưởng thức (thưởng thức) việc tố giác, nhưng bà cần tố giác. Bà buộc phải điều tra rõ ai là phe đối lập ngầm, đồng thời cũng hy vọng các đại thần trong triều cắn xé lẫn nhau. Đối với loại quyền thuật này, bà rất thành thạo. Thế nên bà cố tình đánh tráo khái niệm giữa tố cáo và tố giác, hơn nữa còn cố tình không truy cứu những kẻ tố cáo sai sự thật. Điều này không chỉ là khen thưởng tố giác, mà còn là khuyến khích vu cáo. Lý do rất đơn giản: đi tố cáo người ta một tiếng, vận may tốt một chút, biết đâu có thể lật đổ được kẻ thù, hoặc vớt vát được chút ít. Vận may không tốt thì cũng chẳng tổn thất gì, há chẳng phải không tố thì uổng phí sao?
Thực ra trong thời đại tăm tối nhất này, hầu như chẳng có ai "tố cáo không công". Bởi vì Võ Tắc Thiên không chỉ thiết lập chế độ tố giác, mà còn nuôi dưỡng một tập đoàn talamkhốc lại (khốc lại). Những kẻ này còn thích kẻ tố giác hơn cả Võ Tắc Thiên. Bản thân bọn chúng phất lên nhờ tố giác, là "chuyên gia tố giác", tự nhiên có một thứ "hứng thú nghề nghiệp" đối với việc tố giác, và cũng một giuộc với những kẻ tố giác khác, rất hoan nghênh bọn chúng gia nhập đội ngũ của mình, kết bè kết phái làm lũ tay sai, hoặc thuê làm sát thủ tai mắt. Hơn nữa, nếu không ai tố giác, bọn chúng sẽ chẳng có việc gì làm, chẳng phải là sẽ đập bể chén cơm sao? Mấy tên khốn kiếp này vốn dĩ chỉ hòng có chuyện để làm, không gió cũng bão ba thước sóng, nay đã có kẻ tố giác, há lại có lý nào không khép thành đại ngục? Kết quả là, người ta chỉ bĩu môi một cái, đến chỗ bọn chúng liền biến thành phỉ báng triều đình; ai đó chẳng qua chỉ càu nhàu vài câu, đến chỗ bọn chúng liền biến thành mưu đồ mưu phản. Tội phạm không chịu khai nhận ư? Bọn chúng có khối cách. Một là vu cáo tập thể, tức là mua chuộc thuê mướn một đám kẻ tố giác, cùng nhau tố cáo ở những nơi khác nhau, đồng thanh vu cáo ai đó mưu phản, khiến người không rõ chân tướng tin là thật, kẻ bị vu cáo oan uổng đến mức miệng mồm khó cãi. Hai là tra tấn ép cung. Ví dụ như các dụng cụ tra tấn của Sách Nguyên Lễ, Lai Tuấn Thần, tính riêng đại già (gông lớn) đã có mười loại, tên gọi cũng vô cùng đáng sợ, có loại gọi là "heo chết buồn" và "cầu chết quách cho rồi". Ngạn ngữ có câu "heo chết không sợ nước sôi", lại có câu "sống lê lết không bằng chết cho xong". Hình phạt của khốc lại đã khiến heo chết cũng phải buồn rầu, chỉ hòng chết ngay lập tức, có thể thấy còn lợi hại hơn cả nước sôi, đáng sợ hơn cả cái chết. Cách thứ ba còn tiện lợi hơn, chính là tiện tay chém một dao bay đầu tội phạm, sau đó điểm chỉ vân tay của tội phạm vào bản cung ngẫu đã viết sẵn từ trước. Có nhiều cách như vậy, vụ án nào lại không thể xé ra to, biến thành đại án trọng án phải xử lý thật nặng thật nhanh?
Thực tế thì đám khốc lại không làm vụ án lớn ra thì cũng không được. Bởi vì Võ Tắc Thiên ngoài miệng nói là muốn lắng nghe ý dân, thực ra chỉ có hứng thú với các vụ án mưu phản. Đã là mưu phản, thì đó không phải là chuyện của một hai người, bắt buộc phải có tập đoàn mưu phản mới được. Thế là, chỉ cần có một người bị mật báo mưu phản, người thân, bạn bè, đồng liều của kẻ đó đều phải cùng nhau gặp họa. Cứ như vậy, bầu không khí khủng bố liền lan truyền khắp toàn quốc. Không ai biết liệu mình có bị tố cáo vào một ngày nào đó hay không, cũng không ai biết liệu mình có bị liên lụy trong một vụ án nào đó hay không. Ngoại trừ đám khốc lại ra, mỗi vị đại thần khi lên triều đều phải sinh tử từ biệt với người nhà, lúc tan triều thì ăn mừng vì hôm nay lại có thể sống mà về nhà. Bầu không khí chính trị của một vương triều mà đến mức độ này, theo lý mà nói thì e rằng cách ngày sụp đổ không còn xa nữa.
Thế nhưng chính quyền của Võ Tắc Thiên lại không sụp đổ. Trái lại, sau khi bà lên ngôi, vương triều mới về các mặt chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa, quả thực đã xuất hiện khí tượng mới. Những thành tựu này thậm chí đến kẻ địch của Võ Tắc Thiên cũng không thể phủ nhận, và được coi là một kỳ tích khó tin. Thực ra chuyện này chẳng có gì kỳ lạ cả. Bởi vì Võ Tắc Thiên vừa lên làm hoàng đế, liền nhanh chóng điều chỉnh chính sách, từ áp lực cao biến thành khoan hòa, từ khủng bố biến thành khai minh. Đây vừa là điểm cao tay của Võ Tắc Thiên, cũng không ngại coi đó là bản tính vốn có của bà. Võ Tắc Thiên rốt cuộc không phải là kẻ cuồng sát khát máu, mà là một chính trị gia thâm trầm cáo già. Bà biết người khác nhau có công dụng khác nhau, thời điểm khác nhau nên có chính sách khác nhau, giống như bầu trời trên đầu người ta, có lúc gió êm sóng lặng, có lúc sấm sét đùng đùng. Sống và chết, yêu và hận, khoan dung và kỵ khắc, vỗ về và chấn chỉnh, tất cả đều tùy thuộc vào nhu cầu chính trị. Để đạt được dã tâm của mình, người phụ nữ phi thường này không tiếc lật mây làm mưa, song thủ liên hoàn, cũng không tiếc lật lọng, trở mặt không nhận người.
Võ Tắc Thiên vào thuở ban đầu lâm triều xưng chế từng nói với bề tôi rằng: "Lòng trẫm vốn thương yêu nuôi dưỡng, chí hướng thiết tha xót thương. Lưới thưa lồng lộng, thực là điều lòng vẫn hướng về; chính sách ngặt nghèo soi mói, vốn là điều lòng vẫn khinh miệt." Câu này nửa thật nửa giả. Võ Tắc Thiên quả thực không hề thực lòng thích chính sách ngặt nghèo, cũng không thực lòng thích những kẻ tiểu nhân ti tiện hạ lưu, âm độc hiểm ác, khốc lại và kẻ tố giác. Bất kỳ kẻ nào có thể gọi là "hùng", dù người đó là anh hùng, hào hùng, kiêu hùng, gian hùng, thì ở sâu thẳm trong lòng cũng sẽ không thích những thứ này. Điểm khác biệt duy nhất nằm ở chỗ, có những kẻ hùng hoàn toàn cự tuyệt loại vai trò hạ lưu này, có những kẻ lại coi chúng như đồ đựng phân tiểu, không thể không có, nhưng có thể lợi dụng chứ không thể trọng dụng. Võ Tắc Thiên chính là như vậy. Ba tên khốc lại nổi tiếng nhất dưới quyền bà: Sách Nguyên Lễ, Chu Hưng, Lai Tuấn Thần, phẩm trạch đều không cao, chức vị đều không nặng. Ngoài việc bịa đặt tội danh, vu cáo người ta mưu phản ra, cũng chẳng có quyền lực nào khác. Lý do rất đơn giản: Thứ nhất, năng lực của những tên này không mạnh, học vấn không nhiều, uy vọng không cao, dựa vào bọn chúng để trị quốc căn bản là không được, mà Nữ hoàng bệ hạ lại không muốn đất nước của mình hỗn loạn không trật tự, dân chúng lầm than. Thứ hai, những tên này đều là ưng khuyển, mà ưng khuyển thì không thể cho ăn quá no. Cho ăn quá no, bọn chúng sẽ không bắt cáo và thỏ nữa.
Sự chán ghét của Võ Tắc Thiên đối với kẻ tố giác khiến bà không nhịn được mà muốn bắt giữ mấy tên khốn kiếp này. Đương nhiên, chỉ có thể chọn những chuyện không quá quan trọng để gây sự, chọn những tên không quá quan trọng để đùa cợt. Năm Như Ý cũng tức là năm Trường Tổ Đại Thọ thứ nhất (năm 692 sau Công nguyên), Võ Tắc Thiên để tỏ lòng thành kính hướng Phật, bỗng nổi hứng, hạ lệnh cấm tàn sát súc vật và đánh bắt cá tôm (lệnh cấm này tám năm sau đã bị phế bỏ do lời khuyên can của Phượng các xá nhân Thôi Dung). Hữu thị di vì mừng được quý tử, vi phạm lệnh cấm mổ một con dê, yến tiệc đồng liều, kết quả bị một người đến dự tiệc tố giác. Võ Tắc Thiên lại đem bức thư tố giác giao cho Trương Đức xem tại buổi chầu, còn bảo với ông ta rằng: Lần sau mời khách, tốt nhất nên nhìn cho rõ mặt người, đừng đem rượu ngon món quý đi nuôi con chó cắn trộm sau lưng. Dưới sự theo dõi của bao nhiêu người, kẻ tố giác tên là Đỗ Túc ấy đã ăn ngay một bạt tai trước đám đông, mặt nóng bừng bừng, lòng xám xịt, từ đó không dám ngóc đầu lên nổi, không còn mặt mũi gặp ai nữa.
Việc này của Võ Tắc Thiên làm có vẻ không được đàng hoàng cho lắm. Lệnh cấm giết mổ là do bà hạ, phong khí tố giác cũng là do bà khuyến khích, nay lại đem thư tố giác giao cho người bị cáo xem, há chẳng phải cố tình lật đổ chủ trương của chính mình, hơn nữa còn cố tình phản bội tay sai của mình sao? Nhưng đối với những kẻ tố giác và phản bội ti tiện hạ lưu ấy, không có gì hả dạ bằng việc công khai vạch trần và phản bội bọn chúng. Giống như chiến tranh chỉ có thể do chiến tranh tiêu diệt, sự phản bội cũng chỉ có thể do sự phản bội ngăn chặn. Mà hiệu quả hả dạ này, lại chính là nhu cầu chính trị của Võ Tắc Thiên.
Võ Tắc Thiên lúc này, đã không còn là vị hoàng đế nhiếp chính danh không chính ngôn không thuận của những năm đầu lâm triều xưng chế nữa, mà là Thánh thần hoàng đế Đại Châu đường đường chính chính. Vương triều mới phải có khí tượng mới. Việc cấp bách trước mắt là canh tân chính trị, điều chỉnh chính sách, cải thiện hình ảnh, là khiến cho con người ta cảm nhận được hạnh phúc và an ninh. Thời kỳ tăm tối, khủng bố chỉ có thể thuộc về nhà Lý Đường chết tiệt ấy, không thể thuộc về nhà Võ Châu huy hoàng rực rỡ. Hoàng đế của Võ Châu là Võ Chiếu, Chiếu chính là bầu trời sáng lạn. Bầu trời sáng lạn nhật nguyệt treo cao, há lại dung thứ cho yêu ma quỷ quái hoành hành? Cho nên, hành vi ti tiện như tố giác nên được nhổ tận gốc, còn kẻ tố giác thì nên bị coi rẻ. Tên ngốc Đỗ Túc này vào lúc này mà vẫn còn muốn dùng thủ đoạn ti tiện hạ lưu ấy để nịnh hót lấy lòng, quả thực là tự chuốc lấy nhục, ngu ngốc tột cùng.
Thế nên, Võ Tắc Thiên quyết định dùng cái đầu con lừa đần độn không thông suốt của hắn để khai tâm cho mọi người: Thứ nhất, hiện nay là triều đại mới, thứ cần không phải là khủng bố, mà là sự hòa thuận, các ngươi đừng có tính toán nhầm bàn tính. Thứ hai, tố giác hay không tố giác, nói lời hay hay lời dở của người khác, đều không quan trọng, quan trọng là phải biết nhìn sắc mặt của Lão nương, hiểu cách làm việc theo ý chỉ của Lão nương. Lão nương cần người tố giác mà ngươi không tố, là không biết điều; không cần người tố giác mà ngươi lại đi tố, cũng là không biết điều. Không biết điều, ăn một bạt tai cũng là đáng đời. Lại còn một tầng ý nghĩa nữa rất rõ ràng: Các ngươi đều thấy đấy, trẫm thực ra rất khoan dung, Trương Đức vi phạm mà không bị xử phạt chính là chứng minh. Trẫm thực ra cũng rất chán ghét tố giác, Đỗ Túc tố giác mà bị bẽ mặt trước đám đông cũng là chứng minh. Còn về việc khen thưởng tố giác trước kia, trọng dụng khốc lại, hoàn toàn là vì an ninh quốc gia bị đe dọa, bất đắc dĩ mới phải làm vậy. Nếu các ngươi có oán khí, vậy thì nên tập trung hờn căm vào những tên "phản tặc" kia! Nếu chúng không mưu phản, trẫm tội gì phải nhọc lòng tốn sức, xây nhiều ngục tối, nuôi nhiều ưng khuyển như thế!
Võ Tắc Thiên rốt cuộc vẫn là Võ Tắc Thiên, bà chỉ mượn nhân vật nhỏ bé Đỗ Túc để đùa một vố nhỏ, mà đưa ra một chính sách lớn, giải quyết một việc lớn: thanh toán quá khứ, bàn giao lịch sử, thay đổi phương châm, đồng thời cũng phủi sạch quan hệ cho bản thân. Sự tăm tối, khủng bố, dơ bẩn, xấu xa trong quá khứ, đều là trách nhiệm của người khác: bè lũ Bùi Viêm thì mưu phản, bè lũ Đỗ Túc thì không biết điều, mà bè lũ Chu Hưng lại làm quá trớn (Chu Hưng đã bị giết vào năm trước khi xảy ra sự việc này), còn Tắc Thiên thái hậu hay Tắc Thiên hoàng đế thì hoàn toàn không có lỗi, cũng luôn luôn đúng đắn. Giờ đây, bà hiền từ phúc hậu, khoan hồng độ lượng, gần gũi dễ mến, ra dáng một vị Bồ Tác với tấm lòng Bồ Tác. Bà cao ngạo ngự trên ngai vàng hoàng đế, tươi cười hớn hở trưng ra cái bộ mặt bà già thanh xuân bất lão đẹp như hoa đào ấy, hoàn toàn không biết rằng trên đó dính đầy vết máu.
Thần dân vừa mới thở phào nhẹ nhõm sau cơn áp lực khủng bố còn có thể nói gì nữa? Bọn họ chỉ có thể nơm nớp lo sợ, mang ơn đội nghĩa, sụp lạy sát đất, hô vang vạn tuế: Ngô hoàng vạn tuế vạn tuế vạn vạn tuế!
Bây giờ xem ra Võ Tắc Thiên thực sự nên được bầu là nghệ sĩ biểu diễn xuất sắc nhất trong lịch sử Trung Quốc. Kỹ thuật diễn xuất của bà vô cùng tinh xảo, màn biểu diễn của bà cũng hoàn hảo không tì vết. Thế nhưng người ta vẫn không khỏi đặt câu hỏi: Khi bà ký từng tờ lệnh bắt giận, phê chuẩn từng phán quyết tử hình, lẽ nào chưa từng nghĩ rằng trong đó sẽ có những nỗi oan khuất? Khi bà nhìn thấy hết "tập đoàn âm mưu" này đến "tập đoàn âm mưu" khác bị vạch trần, bị tiêu chuẩn bị nghiền nát, lẽ nào thực sự tin rằng có ngần ấy kẻ mưu phản?
Người bị hại hiểu rõ, kẻ tố giác hiểu rõ, lịch sử cũng hiểu rõ.
Sự phản kháng âm thầm diễn ra trong bóng tối, cách thức chính là "gậy ông đập lưng ông". Ngay từ khi Võ Tắc Thiên vừa mới bắt đầu khuyến khích tố giác, một kẻ tiểu nhân tên là Ngư Gia Bảo đã dùng chính máu của mình để tế cái chế độ chết tiệt này. Ngư Gia Bảo đặc biệt thiết kế cho Võ Tắc Thiên một loại đồng hôi chuyên dùng để tố giác. Chiếc hòm thư bằng đồng này ở giữa chia làm bốn ngăn, mỗi ngăn trổ một lỗ nhỏ, thư vào mà không ra. Đồng hôi nhanh chóng được chế tạo xong, và cũng nhanh chóng nhận được thư tố giác, trong đó một bức là tố cáo Ngư Gia Bảo. Bức mật thư này tố cáo Ngư Gia Bảo từng rèn vũ khí cho Từ Kính Nghiệp. Hơn nữa, việc hắn dâng bản thiết kế đồng hôi cho Thái hậu, chính là để che giấu vết tích mưu phản, trốn tránh truy cứu, tâm địa vô cùng bất lương. Võ Tắc Thiên đối với "phản tặc" chưa từng khoan dung, cho dù có thiết kế hòm tố giác cũng không ngoại lệ. Thế nên, giống như Joseph Guillotin - người phát minh ra máy chém không đau lại chính là kẻ đầu tiên bước lên đoạn đầu đài trong Cách mạng Pháp vậy, Ngư Gia Bảo cũng trở thành vật hy sinh cho chính phát minh sáng chế của mình, quả đúng là "kẻ mở đầu trò ác, chắc không có đời sau".
Một số vị quan pháp chính trực thì công khai tiến hành chống đối. Họ không thể ngăn cản việc tố giác, nhưng kiên trì khi thụ lý vụ án không ép cung, không dùng nhục hình, không trái với thủng tục xét xử, không tạo ra án oan sai. Đỗ Cảnh Kiệm "dùng pháp luật khoan hòa", Từ Hữu Công "làm chính trị khoan hậu", ngay cả thuộc hạ của họ cũng bị cảm hóa, thề với nhau không roi vọt tội phạm nữa. Những vị quan tòa này vì bảo vệ sự tôn nghiêm của quốc pháp, hoàn toàn không màng đến sự nguy hiểm cá nhân. Hễ có chỗ nào còn nghi vấn, liền đem lý lẽ ra tranh biện đến cùng. Có một lần, quan tòa Lý Nhật Biết vì một vụ án tử tù mà tranh chấp với một vị quan tòa khác là Hồ Nguyên Lễ. Hồ Nguyên Lễ hách dịch nói rằng, chỉ cần họ Hồ này chưa từ chức, kẻ này tuyệt đối không có đường sống! Lý Nhật Biết cũng ăn miếng trả miếng, không chút khách khí nói rằng: Chỉ cần họ Lý không rời nhiệm sở, kẻ này tuyệt đối không có cách nào xử tử! Cuối cùng vụ kiện thấu đến chỗ Võ Tắc Thiên, Lý Nhật Biết thắng kiện, tử tù kia giữ được tính mạng.
Võ Tắc Thiên trong lúc trọng dụng những kẻ khốc lại như Lai Tuấn Thần, Chu Hưng, Sách Nguyên Lễ, đồng thời cũng bổ nhiệm những vị quan tòa chính trực, ngay thẳng như Từ Hữu Công, Đỗ Cảnh Kiệm, Lý Nhật Biết, tâm ý sâu xa biết nhường nào. Trong lòng bà hiểu rất rõ: Khen thưởng tố giác, trọng dụng khốc lại, tạo ra án oan sai, chỉ là biện pháp bất đắc dĩ, tuyệt đối không thể kéo dài. Dẫu có bất đắc dĩ phải dùng đến, thì cũng phải có tiết chế, có đệm lót, có cân bằng. Bà cũng hiểu sâu sắc rằng, bè lũ Lai Tuấn Thần chẳng qua chỉ là ưng khuyển tay sai, tuy không thể không dùng, nhưng tác dụng của chúng cũng có hạn. Bè lũ Từ Hữu Công mới là rường cột quốc gia, bắt buộc phải bảo vệ. Cho nên, Từ Hữu Công hai lần bị giáng chức, ba lần được cất nhắc lại. Võ Tắc Thiên hỏi ông: Ngươi thường ngày xử án, người bị thả oan không ít, chính ngươi nói xem đáng tội gì? Từ Hữu Công nói: Lưới pháp luật lỏng lẻo thả lầm người có tội, chẳng qua chỉ là lỗi nhỏ của bề tôi; yêu quý sinh mệnh ghét bỏ sát lục, mới là đại đức của thánh nhân! Võ Tắc Thiên dẫu không thể ngay lập tức chấp nhận lời nói của ông, nhưng cũng không thể không thừa nhận ông nói có lý, không thể không thừa nhận ông là một người chính trực ngay thẳng.
Người chính trực ngay thẳng luôn được mọi người (bao gồm cả kẻ địch và người có quan điểm bất đồng) từ tận đáy lòng kính trọng, trong khi những kẻ tiểu nhân ti tiện vô sỉ thì luôn bị mọi người (bao gồm cả chủ nhân của chúng) chán ghét và coi thường. Dưới thể chế chính trị chuyên chế, tiểu nhân có khả năng đắc chí. Thế nhưng một khi mất đi giá trị lợi dụng, kết cục cũng sẽ vô cùng thảm hại. Bè lũ Chu Hưng, Lai Tuấn Thần, Sách Nguyên Lễ, đều không thể càn quấy quá lâu, trong đó kết cục của Chu Hưng là mang tính kịch tính nhất. Tháng hai năm Thiên Tự thứ hai (năm 691 sau Công nguyên), khốc lại Khâu Thần Tích vì tội bị giết, có người tố giác Chu Hưng là đồng mưu, mà kẻ được phái đi thẩm án lại chính là Lai Tuấn Thần. Lai Tuấn Thần mời Chu Hưng ăn cơm. Ba tuần rượu qua đi, Lai Tuấn Thần rất thành khẩn hỏi Chu Hưng: Tội phạm luôn không chịu khai nhận, không biết nhân huynh có cao kiến gì không? Chu Hưng nói: Việc này quá dễ! Kiếm một cái vạc lớn, dùng than củi đốt xung quanh, rồi bỏ tội phạm vào trong vạc, còn có gì mà không chịu khai. Lai Tuấn Thần làm theo cách đó, quả thực kiếm được một cái vạc lớn, xung quanh nhóm lửa than, sau đó lấy thánh chỉ ra, bảo với Chu Hưng rằng: Có người tố cáo huynh trưởng. Đã như vậy, vậy thì xin mời quân nhập vạc! Chu Hưng như bị sét đánh ngang tai, ngoài việc khai nhận từng khoản theo ý định của kẻ thẩm vấn ra thì không còn cách nào khác. Ông ta bị kết tội lưu đày Lĩnh Nam, và bị kẻ thù sát hại trên đường lưu đày. Tên gian tề tâm độc tay tàn hại vô số người này thực sự nên đi đăng ký bằng sáng chế cho "phát minh" của mình. Cả đời hắn tính kế người khác, sao lại không ngờ rằng có ngày chính mình cũng bị người ta tính kế?
Cái chết của Sách Nguyên Lễ cũng có sự kỳ diệu tương đồng. Chuyên gia tố giác này cũng bị người ta tố giác, người được phái đi thụ lý vụ án cũng là người bạn cũ của hắn. Cách thẩm án của Sách Nguyên Lễ là đội mũ sắt lên đầu tội phạm, rồi đóng từng chiếc nêm vào cho đến khi dịch não của tội phạm chảy ra. Thế là người bạn cũ hỏi hắn: Có muốn đội chiếc mũ sắt đó lên đầu không? Sách Nguyên Lễ đương nhiên vội vàng nói không cần không cần, kết quả cũng chết trong ngục vào cùng năm đó.
Kẻ khốc lại độc ác nhất là Lai Tuấn Thần chết vào ngày mùng 3 tháng 6 năm Thần Công thứ nhất (năm 697 sau Công nguyên). Lần này là xử tử công khai. Con quỷ hút máu không nhả xương này kiêu ngạo đến cực điểm, tưởng rằng muốn hại ai thì hại người nấy, lại dám nhắm đến Vũ Thừa Tự - cháu trai của Võ Tắc Thiên, kết quả đương nhiên đến lượt chính mình xuống địa ngục. Hắn bị trói trên xe tù, miệng nhét quả bóng gỗ, áp giải đến pháp trường. Sở dĩ phải nhét quả bóng gỗ vào miệng, là bởi vì trước đó khi xử quyết Hạc Tượng Hiền bị vu cáo, Hạc Tượng Hiền từng mắng xối xả, còn hùng biện trên pháp trường, phát biểu diễn thuyết, kể lể tội ác của Võ Tắc Thiên, thậm chí cả chuyện bà tư thông với sư sãi cũng lôi ra nói. Lai Tuấn Thần biết nhiều bí mật hơn, đương nhiên càng không thể để hắn mở miệng nói chuyện. Ngày hành hình, thành Lạc Dương vắng bóng người, tranh nhau xem kết cục cuối cùng của tên đao phủ vạn ác này. Đầu của Lai Tuấn Thần vừa rơi xuống đất, sau một tiếng hô hoan hỉ như sấm dậy của thần dân, mọi người liền ùn ùn lao lên, tranh nhau cướp xác hắn, khí thế như điên cuồng, không thể ngăn cản. Chớp mắt, Lai Tuấn Thần đã biến thành một bãi bùn nhão. Võ Tắc Thiên cũng một lần nữa thể hiện sự "không vị tình riêng" của một chính trị gia. Bà tuyên bố tên tay sai đắc lực nhất này tội ác tày trời, chết muôn lần đáng tội, không chỉ nên phanh thây vạn đoạn mà còn nên tru di cả họ.
Cái chết của Lai Tuấn Thần đã nói rõ cho mọi người biết: Lương tâm cắn rứt đi làm ưng khuyển thì sẽ có kết cục như thế nào. Nhưng phong khí xã hội đã bị Võ Tắc Thiên làm cho vấy bẩn, lại chẳng phải là giết vài tên khốc lại là có thể thay đổi được. Có lẽ có người sẽ nói, những kẻ đối đầu với Võ Tắc Thiên đều là những "thế lực ác". Bọn họ khư khư ôm lấy quan điểm trọng nam khinh nữ, không chịu để người phụ nữ có năng lực nhất này được ngẩng cao đầu một phen. Nhưng Võ Tắc Thiên trong lúc đối kháng với cái "ác", lại tự biến mình thành cái ác lớn hơn. Khi bà dùng quyền lực trong tay, công khai biến hai hành vi ti tiện và xấu xa nhất là tố giác và phản bội thành những việc đáng được ca ngợi và khen thưởng, thì chính bà đã trở thành thủ phạm không thể chối cãi. Bởi vì bà đã khơi mào thứ đen tối nhất, dơ bẩn nhất trong nhân tính. Giờ đây, chiếc hộp Pandora đã mở ra, bay ngập trời là ôn dịch và vi khuẩn.
Thế nhưng Võ Tắc Thiên không có thời gian bận tâm đến những điều này. Bởi vì những bài toán khó mới đang chờ bà giải quyết.
