Đêm trước khi cả nhà A Bảo chuyển đi, không ngờ tiểu dì xách nửa giỏ hồng lăng, đột ngột ghé thăm. Thấy trong phòng hỗn loạn, chị gái và anh rể đang lặng lẽ thu xếp hành lý, tiểu dì bị kích động mạnh, tại chỗ cãi vã ầm ĩ với nhân viên lục soát nhà, nào là đòi chết, đòi nhảy sông Hoàng Phố, đủ cả. Mẹ A Bảo khóc lóc cầu xin không dứt. Nhân viên giám sát trực ca, lúc đầu tưởng tiểu dì là bảo mẫu, cuối cùng kết luận là kẻ thần kinh, dù sao ngày mai cũng chuyển đi rồi, nên cũng chẳng buồn đôi co. Tiểu dì lau nước mắt, vỗ vai A Bảo nói, A Bảo, tiểu dì tới rồi, đừng sợ. Sáng sớm hôm sau, tiểu dì theo cả nhà A Bảo, trèo lên xe tải, chuyển tới Tân thôn công nhân Tào Dương ở phía tây Thượng Hải. A Bảo vẫy tay chào Betty và bà ngoại. Ve kêu không dứt, nhà thờ Chính thống giáo Nicholas gần đó, những mái vòm củ hành cao thấp xen kẽ, A Bảo nhớ Betty từng kể, Thượng Hải cứ cách vài con phố lại có một nhà thờ, còn Thượng Hải ấy à, chính là đường Hoài Hải, đường Phục Hưng. Nhưng xe tải cứ thế chạy về phía bắc, băng qua vô số những ngôi nhà dân thấp lè tè, đen đúa, băng qua sông Tô Châu, ống khói cao vút tận mây xanh, người qua đường đen nhẻm, gầy gò, tới đường Trung Sơn Bắc, mùi nhà máy hóa chất xộc vào mũi, nhà máy bột màu oxit sắt bụi đỏ cuồn cuộn, những cánh đồng lớn, nhà nông, liễu rủ, giàn dưa chuột, ruộng cà chua, ruộng đậu nành trồng lúa mì, những ngôi mộ bị đào bới lộn xộn, tất cả chỗ này đều được tính là Thượng Hải. Cuối cùng, nhìn thấy một dãy nhà ngay ngắn, Tân thôn Tào Dương đã tới.

Kiểu nhà này, người Thượng Hải gọi là "hai vạn hộ", cực kỳ nổi tiếng, do chuyên gia Liên Xô thiết kế vào những năm năm mươi, vùng phía đông và phía tây Thượng Hải xây dựng khoảng hai vạn gian, kết cấu gạch gỗ hai tầng, ngói tây, cửa gỗ, sàn gỗ linh sam ở tầng trên, sàn xi măng ở tầng dưới, tường trong trát bùn rơm, phủ một lớp mỏng vôi bột giấy. Mỗi số nhà chứa mười hộ gia đình, năm trên năm dưới, năm hộ dùng chung một gian bếp, hai chỗ ngồi đi vệ sinh. Đối với tầng lớp cùng khổ sống trong những căn nhà ổ chuột "Cổn Địa Long" lầy lội, những dãy nhà lá dầu hắc ở "Đàm Tử Loan" bên cạnh sông Tô Châu, thì "hai vạn hộ" che mưa chắn gió quả là thiên đường nhân gian. Địa chỉ mới của nhà A Bảo là phòng số 4 tầng trệt, một căn nhỏ mười lăm mét vuông, dùng chung hành lang với phòng số 1, 2, 3, 5, ngoài cửa sổ cỏ dại mọc lan tràn, trong phòng bụi bặm mạng nhện. Cả nhà chuyển rương hòm vào, cha A Bảo nhặt lấy một viên gạch, tới cạnh cửa chính đóng đinh, treo một tấm bìa cứng ghi "Bản nhận tội", phía trên dán ảnh chụp cận mặt, chữ viết ngay ngắn, bắt đầu bằng trích dẫn của lãnh tụ: Phàm là thứ phản động, ngươi không đánh, nó sẽ không đổ. Đoạn dưới viết: Người nhận tội rời bỏ Thượng Hải năm nào tháng nào, trà trộn vào vùng giải phóng, rời bỏ vùng giải phóng năm nào tháng nào, trà trộn vào Thượng Hải, cam tâm tình nguyện làm biên tập, phóng viên cho báo phản động, phá hoại cách mạng, sau khi giải phóng vẫn ngoan cố không chịu nhận tội, tội đáng muôn chết. Cán bộ ủy ban khu phố có mặt đầy đủ, trong đó một nữ cán bộ lấy ra bản sao Bản nhận tội, tuyên bố rằng, khu dân cư của giai cấp công nhân, một hộ phản cách mạng chuyển tới đây, là một thử thách lớn đối với toàn thể đồng chí cư dân, mọi người phải phấn chấn lên, hành động lên, thực thi quyền cách mạng, giám sát người nhận tội, ngày đêm quét dọn một lần, quét từ cửa số 6 đến số 8, người nhận tội phải giữ Bản nhận tội sạch sẽ, sáng bảy giờ treo, mười tám giờ thu. Cha A Bảo tuân lệnh. Cán bộ xem sổ tay công tác nói, xã hội mới rồi mà còn có vợ lớn vợ nhỏ. Cha A Bảo chỉ tiểu dì nói, là em gái vợ tôi, đến giúp chuyển nhà. Nữ cán bộ lấy bút máy ra, ghi vào sổ tay công tác, không nói một lời. Trước cửa sổ phòng số 4, đứng đầy những người xem nam nữ, trên bệ cửa sổ ngồi ba đứa nhỏ, mọi việc thu hết vào tầm mắt. Bốn người nhà A Bảo, dưới cái nhìn chăm chú, bố trí phòng ốc, giường lớn giường nhỏ, tủ năm ngăn đặt xong. Dì phòng số 2 nói giọng Thượng Hải-Tô Bắc, em gái, nhà cô, thứ quan trọng nhất, quên mất rồi. Mẹ A Bảo im lặng. Dì phòng số 2 nói, bếp lò than. Mẹ A Bảo ngạc nhiên nói, chỗ này dùng bếp than à. Dì phòng số 2 nói, ừ, bếp dầu cũng được, tao vừa xem đồ đạc nhà mày một lượt, không có bếp than, cũng không có bình dầu hỏa. Mẹ A Bảo sầu muộn đầy mặt. Chị dâu phòng số 3 nói giọng Tô Bắc, dùng bếp than nhà tôi đi, nấu bát mì, nhanh thôi. Dì phòng số 2 nói, vẫn là dùng bếp than nhà tôi, quan trọng nhất, phải rẻ, mua cái ruột lò, dùng thùng dầu hỏa, tự làm cái lò cũng được. Mẹ A Bảo nói, cảm ơn, cảm ơn. Chị dâu phòng số 3 nói, đừng quên, đi làm cái thẻ mua than. Mẹ A Bảo nói, cảm ơn. Chỉ có dì phòng số 5 đứng bên cạnh xem, không nói nửa lời, eo thon, cười tủm tỉm rất lịch sự. Tiểu dì nói với mẹ A Bảo, chị yên tâm, em biết nhóm bếp than, cũng biết đốt bếp dầu, trước kia sống ở Hồng Khẩu, toàn sống nhờ bếp dầu, không gấp đâu. Mẹ A Bảo nhất thời không nói được lời nào.

"Hai vạn hộ" chỗ nào cũng là người, hành lang, gian bếp, nhà vệ sinh, trước cửa sau cửa sổ, mỗi ngày người lớn trẻ con, từ sáng đến tối, tầng trên tầng dưới, tiếng người không ngớt. Tiếng guốc gỗ, tiếng cãi vã, đánh mắng con cái, mắng chồng, tiếng đài phát thanh, kéo đàn hồ cầm, thổi sáo, hát hí khúc Giang Hoài, Kinh kịch, bản than, tiếng ho hắng khạc đờm đặc, đong gạo nấu cơm xào món nhỏ, cả lá phổi heo tươi, nhét vào vòi nước máy, đập bồm bộp bồm bộp. Tiếng nắp nồi đồng, nồi sắt, tiếng băm nhân sủi cảo, bô nhổ kéo qua kéo lại, đổ chậu rửa chân, xách thùng chì, lau sàn, cửa phòng vệ sinh đóng cái rầm, rầm hết cái này tới cái khác. Nước máy tính theo đầu người, dùng điện thì tính theo bóng đèn, đài 4 bóng bằng 15 bóng đèn dây tóc, đài 5 bóng tính theo công suất bóng đèn 20 vôn. Cha A Bảo mỗi ngày quét dọn đúng giờ, vội tới đơn vị báo danh, Bản nhận tội ngày ngày treo ra thu vào, về muộn thì A Bảo nhận thay. Mẹ A Bảo tắm rửa, bàn vuông kê sát tường, tiểu dì lôi chậu gỗ lớn dưới gầm giường ra, tới gian bếp múc nước nóng nước lạnh. Cửa phòng đóng chặt, nhà nào cũng vậy. Đàn ông cởi trần mặc quần đùi, đứng ngoài gian bếp, một bánh xà phòng một vòi nước, giải quyết ngoài trời, rồi mới vào phòng vệ sinh thay quần áo. Chạng vạng, mỗi nhà bày chiếc ghế đẩu nhỏ ra ngoài cửa chính, trước nhà sau nhà, đông nghịt người, mặt ghế làm bàn ăn, phụ nữ thu dọn bát đũa cuối cùng, giặt quần áo cho cả nhà già trẻ, kéo ghế dựa ra, bắc ván giường, hóng mát qua đêm ngoài trời. Tiểu dì nói, chỗ này rộng rãi, nội thành ngoại thành, người Thượng Hải hay người nhà quê, thực ra cũng chả khác gì. A Bảo không đáp. Tiểu dì nói, đường Nam Kinh, đường Thiên Tân, những căn nhà phải đổ bô, nhiều không kể xiết. A Bảo nói, ừ. Tiểu dì nói, A Bảo, phải kết thêm nhiều bạn, thấy chưa, bé Tiểu Trân phòng số 10 tầng trên, cứ nhìn về phía này kìa. A Bảo nói, tiểu dì, chưa đủ phiền sao. Tiểu dì cười cười. Ăn tối xong, vạn nhà lên đèn, A Bảo bước ra khỏi những dãy nhà, không chút luyến tiếc, nhìn thẳng phía trước, gần đó là bờ ruộng, mấy cây liễu, ban ngày, dưới gốc cây có bọ ngựa, cỏ nhỏ, bướm bay qua, giờ đây tối đen. A Bảo nhắm mắt, gió mang theo hơi mát, mùi lá cây và cỏ khô, mùi tỏi xào đậu phụ khô, mùi ruột già kho, mùi hóa chất nhà máy. Đợi đến đêm khuya quay về, cả tòa nhà yên tĩnh, nhà nào cũng mở cửa qua đêm, đốt hương muỗi, hun lá ngải cứu, hành lang nóng bức tối tăm. Phòng số 2 là hai chiếc giường tầng sắt, ánh trăng đổ lên chiếu cỏ, lộ ra bốn bàn chân, bốn cái cẳng chân nhỏ. Cửa phòng nhà mình treo nửa tấm rèm, cha A Bảo đã trải đệm dưới đất, mẹ A Bảo và tiểu dì đã vào giấc mơ. Khoảng cách người nhà gần đến thế, chen chúc đến thế, không chân thực đến thế, nhưng A Bảo đối với tiểu dì, vẫn giữ lòng biết ơn. Ngày chuyển đến, tiểu dì dẫn A Bảo, mẹ A Bảo, tới cửa hàng nhu yếu phẩm mua bếp than, kẹp than, chậu rửa chân, thùng chì, quạt nan, bốn cái ghế đẩu thấp. Mẹ A Bảo nói, mua hai cái thôi.

Tiểu dì nói, ngồi ngoài ăn cơm tối, hai cái ghế không đủ. Mẹ A Bảo nói, em à, chị không quen, không chịu nổi. Tiểu dì nói, ăn cơm ngoài trời, mát mẻ. Mẹ A Bảo im lặng. Tiểu dì nói, phải giống hàng xóm chứ. Mẹ A Bảo nói, bảo chị ngồi ngoài cửa chính, chạng hai chân ra, bưng bát cháo, chị làm không nổi. Tiểu dì nói, khổ chưa chịu đủ, học chưa đủ. Mẹ A Bảo nói, dở hơi. Tiểu dì nói, nói đi cũng phải nói lại, trước kia em cũng coi như nhị tiểu thư có tiền trong trấn, nhưng biết khổ khá sớm, hiểu nhân tình thế thái sớm. Mẹ A Bảo nói, kết quả thì sao, nhìn nhầm đàn ông. Tiểu dì nói, phải rồi, chị là người hưởng phúc, nhà tốt, đàn ông tốt, bây giờ thì sao, vẫn cứ gặp vận "xui xẻo". Mẹ A Bảo không đáp. Tiểu dì nói, yên tâm, em sẽ giúp chị đòi lại công bằng. Mẹ A Bảo nói, nhà nhỏ, hay là sớm về quê đi.

Mặt tiểu dì nghiêm lại nói, cái gì, em với gã chết tiệt ở đồn cảnh sát đó, đã ly hôn rồi, bảo em về quê, bếp than ai nhóm đây, mỗi hộ, theo lệ luân phiên chịu trách nhiệm vệ sinh bảy ngày, cái phòng vệ sinh thối muốn chết, phòng số 1 là người Sơn Đông, cả nhà ngày nào cũng ăn hẹ, tỏi, hành tây, hun cho người ta mở mắt không ra, ai đi dọn đây. Mẹ A Bảo nói, đừng nói nữa. Tiểu dì nói, trên lầu dưới lầu, tổng cộng bốn cái phòng vệ sinh, bên dưới thông một cái rãnh xi măng, đậy bốn tấm ván cầu tiêu, tầng dưới chịu trách nhiệm quét dọn hai tấm, tấm nào cũng phải lôi ra cọ, lau, phải mang ra ngoài nắng phơi, đám cặn bã Nga, cái trò bọn Liên Xô bày ra, vừa thối vừa nặng, ai làm cơ chứ. Mẹ A Bảo nói, đừng nói nữa. Tiểu dì nói, mấy đứa khốn nạn trên lầu, chuyên môn xuống phòng vệ sinh dưới lầu đại tiện, thật ích kỷ, thế mà cũng gọi là giai cấp công nhân. Mẹ A Bảo nói, suỵt. Tiểu dì nói, chất bẩn văng lên vành cầu tiêu, trong rãnh xi măng bên dưới, giấy vệ sinh ngày đèn đỏ, "phân", chất thành núi, chổi tre cũng không đẩy nổi, thật buồn nôn. Mẹ A Bảo thở dài nói, thực sự không muốn đi, nói nữa làm gì.

Chủ nhật, bác cả tới Tân thôn Tào Dương. Căn nhà lớn ở đường Tư Nam bị quét ra khỏi cửa, chia làm ba.

Gia đình bác cả, chuyển tới gian trước của nhà thạch khố môn ở cầu Đề Lan. Bỉ Bỉ vì sự kiện vali da, đơn vị tăng cường áp lực, đau lòng ly hôn với chồng, theo ông nội sống riêng, ở căn nhà mặt phố đường Hồng Hưng, Trát Bắc. Gia đình chú út ba người, chuyển tới căn phòng gác mái ở đường Thanh Vân, Trát Bắc. Tiền lãi định kỳ của ông nội bị hủy bỏ, mỗi tháng bác cả chỉ được phát hai mươi chín đồng ba hào, bằng tiêu chuẩn mãn sư của học viên nhà máy, nhân khẩu đông, khó khăn. Gia đình Bỉ Bỉ và chú út, tiền lương đơn vị không giảm một xu, người ít, vẫn sống được. Lúc này, bác cả dựa vào cửa sổ, uống nước nguội.

Từ sau giải phóng cho đến "Văn cách", cha mẹ A Bảo chỉ gặp bác cả một lần vào dịp tết âm lịch, qua lại không nhiều. Cha mẹ A Bảo im lặng. Bác cả nói, nhìn đi nhìn lại, chỗ này là tốt nhất, ngoài cửa sổ có thú hoang dã, trong nhà có vệ sinh. Mẹ A Bảo nói, cũng có cái khó. Bác cả nói, người so với người, tức chết người, lương của em trai giảm nữa, cũng còn sáu mươi tám đồng, em dâu là đơn vị sự nghiệp, lương tám mươi tư đồng, không thể so với anh được.

Cha A Bảo nói, hôm nay tới, có chuyện gì không. Bác cả nói, em trai mở miệng, vẫn cứ cứng rắn nhỉ, vẫn không hiểu à, hai anh em, thực ra là do đọc sách không chịu khó, có kết cục gì tốt đẹp đâu. Cha A Bảo không đáp.

Bác cả hạ thấp giọng nói, nếu trước kia có giác ngộ, tới bến tàu Thập Lục Phố làm phu khuân vác, bây giờ anh với em, chính là giai cấp công nhân vô sản, sao lại thiếu giác ngộ chứ. Cha A Bảo cười nhạt. Bác cả nói, anh cứ làm cậu chủ nhỏ, tất cả để bố quyết định, anh làm "công tử bột", chơi bời lêu lổng, uống chút rượu, đọc "Vạn Hữu Văn Khố", phim Mỹ, nghe điệu nhạc mê hồn bình đàn. Cha A Bảo không đáp. Bác cả nói, chú ngày trước, đọc sách quá không tập trung, nghe tuyên truyền, tham gia tổ chức, chịu khổ mà không nhớ khổ nhỉ. Cha A Bảo không đáp. Bác cả nói, nếu chăm chỉ đọc tiếng Anh, công ty Trung Quốc làm ăn trước, sổ sách làm tốt, mùa xuân thu "kiểm kê". A Bảo nói, cái gì. Bác cả nói, tức là kiểm kê sổ sách, kiểm kê lỗ lãi, hai anh em lại ra nước ngoài, Anh quốc Mỹ quốc, trước làm nhân viên chạy ngoài, sau làm "comprador", tức là người đại diện của hãng nước ngoài, thì sẽ không có ngày hôm nay. Cha A Bảo hạ thấp giọng nói, cút ngay ra ngoài, ra ngoài. Bác cả nói, tính khí thật quái đản, đã sa cơ lỡ vận hết rồi, còn nổi nóng cái gì. Mẹ A Bảo nói, anh cả hiếm khi tới một chuyến, đừng nói nữa. Tiểu dì nói, ăn cơm trưa rồi về, bớt nói hai câu. Mẹ A Bảo nói, anh cả, cởi áo sơ mi ra trước đi, trong phòng nóng. Bác cả nói, em dâu à, chiếc áo này, anh cả không cởi ra được nữa, xấu hổ lắm.

Cha A Bảo nói, dây lưng quất mấy lần, có thương tích rồi. Bác cả cởi cúc áo nói, vận động đến giờ, chỉ bị ăn một cái bạt tai, vẫn còn may, ngày nào cũng viết bản kiểm điểm, hỏi tôi vàng cất ở đâu, trước mặt người nhà, tôi ăn không ngon, mặc không đẹp, sao cũng được rồi. Bác cả cởi áo sơ mi, bên trong là chiếc áo lót cũ cổ sư, chằng chịt lỗ thủng, giống như lưới đánh cá. Mọi người im lặng. Bác cả nói, chi tiêu thực sự khó khăn, tôi chỉ có thể làm kẻ ăn mày, mỗi ngày ăn dưa muối, ăn đậu nảy mầm, còn phải giúp hàng xóm đổ bô. Mọi người im lặng.

Tiểu dì ra cửa, mua về hai túi thực phẩm chín, kéo bàn tới sát giường, bày thức ăn lên. Năm người ngồi vào chỗ. Món ăn là xá xíu, lạp xưởng, cá diếc nướng hành, sườn non sốt chua ngọt, đậu đũa xào, canh trứng rong biển tôm khô.

Nhìn thấy một bàn món ăn, bác cả đột nhiên trượt ngã xuống dưới ghế. A Bảo kéo bác cả lên. Cha A Bảo nói, trước kia tôi ngồi tù, cũng ít thấy kiểu vồ vập thế này. Bác cả thở dốc nói, là bệnh tham ăn của anh phát tác, đau dạ dày rồi. Tiểu dì nói, tội nghiệp, nói ra là công tử nhà giàu, mà nghèo đến mức độ này, ăn nhanh lên. Cha A Bảo nói, tiểu dì, tiền nhiều quá phải không, sao bày ra bảy tám món, không phải khách lớn, bày vẽ làm gì. Tiểu dì nói, anh rể hiếm khi mời anh trai ăn một bữa cơm, cần thể diện mà, tôi không chịu đâu, tôi là người giúp việc chân to, giai cấp lao động, tôi mua gì thì ăn nấy. Mẹ A Bảo nói, nhẹ thôi, nhẹ thôi. Cha A Bảo nói, món ăn bày nhiều, ăn vào đau bụng đấy. Mọi người im lặng, không ngờ lúc này, bác cả cắm cúi ăn ngấu nghiến, đã lặng lẽ ăn hết hơn nửa bát cơm, xá xíu lạp xưởng cũng ăn hết hơn nửa bát, vẫn không ngừng gắp vào bát cơm, như kẻ điếc, như sao ăn, miệng cố sức động đậy, ăn nuốt liên tục, không ngừng nuốt xuống. Tiểu dì nói, ăn miếng canh trước đi, từ từ nuốt, cứ thong thả mà ăn, tôi sớm biết thế, thì đã mua cái móng giò, thịt kho cũng được, tội lỗi tội lỗi. Mọi người im lặng, năm người bữa cơm này, ăn đến kinh hồn bạt vía. Cơm nước xong, bác cả tâm định nói, nghĩ tới trước kia, các nhà hàng thượng đẳng ở bản địa, tôi đều ăn đến tận cùng, cơm trưa cơm tối, ăn đêm, món ăn công ty, trà điểm "Tân Nhã", nghêu xào, ốc xào, hải sâm trứng tôm "Lão Chính Hưng", đuôi cá, bong bóng cá, móng giò kim ngân, gà say tôm say "Đại Hồng Vận", món nào vị cũng ngon, nhưng ăn xuống rồi, thì đều không tính nữa, cái bụng con người, rất đáng ghét, ăn xong thì coi như ăn không, không bằng bữa cơm này. Tiểu dì nói, phong thủy luân lưu chuyển, ăn mày ăn cua chết, con nào cũng tươi.

Mẹ A Bảo vừa định lên tiếng, chỉ nghe ngoài cửa có tiếng gõ, vài nữ cán bộ ủy ban khu phố bước vào. Cha A Bảo đứng dậy. Bác cả cũng đứng dậy. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nhìn bàn ăn nói, được lắm, món ăn khá nhiều, hôm nay ăn mừng gì đây, sinh nhật Quốc dân đảng à. Mẹ A Bảo nói, là anh trai của chồng tôi tới. Nữ cán bộ ủy ban khu phố xem sổ tay công tác, nhìn bác cả nói, tên là gì. Bác cả không đáp. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nói, giai cấp tư sản chuyển tới cầu Đề Lan, mà còn gặp mặt cơ đấy. Bác cả gật gật đầu. Cán bộ ủy ban nói, đường xa tới đây, mang theo cái gì tới. Bác cả nói, tôi tay không. Nữ cán bộ khác nói, cả túi xách cũng không mang. Bác cả nói, phải. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nói, tay không tới, lén mang vài thỏi vàng thỏi bạc, cũng tiện thôi, nhét vào lưng quần, buộc vào bắp chân, vẫn cứ ngồi xe điện như thường. Bác cả cười khổ nói, các vị cán bộ, đừng nói cân cũ mười sáu lạng một con cá vàng lớn, ngay cả cá vàng nhỏ, khô cá vàng, trứng cá vàng, vảy vàng trên mình cá vàng, bụi vàng, tất cả đều sung công nộp lên hết rồi. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nói, khóc nghèo. Bác cả nói, một câu không giả. Tiểu dì nói, có gì mà hỏi nhiều, cơm cũng ăn không yên. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nói, này, không cho xen mồm. Tiểu dì nói, tôi đang ăn cơm đàng hoàng, phạm pháp gì chứ. Nữ cán bộ ủy ban khu phố nói, hộ khẩu ngoại tỉnh, đàn bà nhà quê, bám lấy Thượng Hải không chịu đi, tại sao. Tiểu dì nhảy dựng lên nói, tới giúp chị dâu anh rể của tôi, tôi không phạm luật, bảo đồn cảnh sát tới bắt đi, gã chồng chết tiệt của tôi, chính là người đồn cảnh sát, đồng chí Trương đồng chí Lý, tôi quen nhiều lắm, tôi gọi điện là tới ngay, thử xem. Nữ cán bộ ủy ban khu phố sững sờ. Tiểu dì nói, quá đáng giận, ép người quá đáng. Cán bộ nữ khác nói, này, ăn nói cho sạch sẽ chút. Tiểu dì đột nhiên chặn trước mặt cán bộ nói, tôi sợ gì, tôi sợ lục soát nhà à, lục đi, lục đi, lục thử xem nào. A Bảo và mẹ A Bảo tới lôi. Lúc này, bác cả bên cạnh đột nhiên cởi thắt lưng, quần dài tuột xuống tận đất. Bác cả nói, mời chính phủ tùy tiện kiểm tra, xem tôi chỗ nào có vàng.

Mấy nữ cán bộ, nhìn thấy hai cẳng chân gầy gò trước mắt, một cái quần đùi rách ố vàng, lập tức quay mặt đi, cúi đầu quát nói, đồ lưu manh già, kéo lên mau. Đồ hạ đẳng.

Hai

Tiểu Mao bước vào cửa, ngắm nghía một hồi nói, quả nhiên là gia đình quân nhân cách mạng, thái bình vô sự. Hộ Sinh nói, bố tôi bảo, phải nâng cao cảnh giác cách mạng. Tiểu Mao nói, tòa nhà này, gần đây nhảy xuống bao nhiêu người. Hộ Sinh cười nói, gần đây bố tôi bảo, mấy năm đầu lập quốc, cũng có một cao trào nhảy lầu, thị trưởng Thượng Hải lúc đó, sáng sớm ngủ dậy uống trà, liền hỏi thư ký bên cạnh, "lính dù" Thượng Hải, hôm qua nhảy xuống bao nhiêu. Tiểu Mao cười cười. Hộ Sinh nói, lúc đó ngày nào cũng có người nhảy, tòa nhà Hà Tân bây giờ, ngày nào cũng có người nhảy, cam tâm tình nguyện, tự tuyệt với nhân dân. Tiểu Mao lắc đầu. Hộ Sinh nói, tòa nhà này, hiện tại còn coi là thái bình, chấn động nhất, là nhà thờ Thiên Chúa cạnh trường trung học của tôi, ở ngã tư đường Trường Lạc đường Thụy Kim, đột nhiên san phẳng rồi. Tiểu Mao nói, trong hẻm của tôi, ngày nào cũng đấu tố bốn loại thành phần, đấu tố Phủ sư thái, đấu tố địa chủ trốn thoát.

Hộ Sinh nói, tôi không nhịn được phải hỏi, dưới tình hình này, A Bảo và Betty, có phải đã gặp rắc rối, có phải cần phải bày tỏ thái độ không. Tiểu Mao nói, bạn bè hoạn nạn, tôi muốn tới xem thử. Hộ Sinh im lặng. Hai người đi ra ban công. Tiểu Mao nói, còn nhớ Đại muội muội không. Hộ Sinh nói, nhớ chứ, thích nhảy dây thun, mắt to. Tiểu Mao hạ thấp giọng nói, hôm kia gặp tôi, Đại muội muội liền khóc, bởi vì, mẹ của Đại muội muội, xã hội cũ từng làm "Nam Mô Ôn" (Number One - quản lý) một năm rưỡi, sau đó, liền tới nhà máy sợi khác làm công, cuối cùng kết hôn với thợ may nhỏ, làm nội trợ, rồi làm công nhân bình thường, vì thế mà giấu tới bây giờ, vận động tới rồi, chỉ cần nghe thấy tiếng trống kèn nhà công cụ gần đó, xoang xoang xoang xoang vang lên, liền vội vàng chui xuống gầm giường, có một lần trốn tới nửa đêm, đợi bò ra, đại tiểu tiện ra đầy quần, toàn thân thối muốn chết. Hộ Sinh nói, đây là đáng đời. Tiểu Mao nói, tôi bảo với Đại muội muội, đừng khóc, miệng nhất định phải ngậm chặt, cứ coi như bà mẹ này, bẩm sinh bị thần kinh, đã liệt phong, đần độn rồi, chuẩn bị mỗi ngày giặt quần thối, giặt mông thối, cũng không được mở miệng. Hộ Sinh nói, mọi người không khỏi muốn hỏi, loại cặn bã xã hội này, sao không đi tự thú.

Tiểu Mao nói, "không khỏi muốn hỏi", giọng điệu đại tự báo đấy nhỉ. Hộ Sinh cười cười. Tiểu Mao nói, có thể tự thú sao, không thể, hẻm bên cạnh, chủ nhỏ cửa hàng giấy thuốc lá, chủ động đi tự thú, khoan hồng cho kẻ tự thú, nghiêm trị kẻ chống đối, kết quả thì sao, bị đánh gần chết, tháng sau, liền áp giải đi cải tạo ở "Bạch Mao Lĩnh". Hộ Sinh nói, tại sao. Tiểu Mao nói, nói ra thì đơn giản, hàng xóm của chủ nhỏ, chính là chị dâu hàng xóm, thường xuyên độc chiếm vòi nước, tính khí luôn ngang ngược, vì thế chủ nhỏ chạy tới Tào Gia Độ, mời một đạo sĩ làm phép, đạo sĩ nghề này, đạo hạnh thâm sâu nhất, hương hỏa gọi là "hun trời", thổi sáo gọi là "mò lỗ", cá gọi là "ngũ diện hiện lân". Hộ Sinh nói, hoàn toàn không hiểu gì cả. Tiểu Mao nói, chủ nhỏ vừa tới cửa, đạo sĩ trong lòng nghĩ, "quan tiền" tới rồi, tức là người trả tiền tới rồi. Chủ nhỏ kể tình hình của chị dâu, đạo sĩ bảo, làm loại "lưu cung" này, tiện nhất. Chủ nhỏ hỏi, có ý gì. Đạo sĩ bảo, đây là tiếng lóng, lưu cung, ý nghĩa chính là "đàn bà".

Đạo sĩ tại chỗ vẽ chín lá bùa, cẩn thận dặn dò chủ nhỏ, đợi chị dâu hàng xóm phơi quần lót, tìm cách, dán một lá vào đáy quần, ba ngày dán một lá, ba ba là chín, dán chín lần, tính khí của chị dâu, liền hòa thuận, toàn thân sẽ nũng nịu, bằng bánh nếp Ninh Ba, kẹo năm mới nhiều đường, mềm đến dính răng, thứ gì cũng có thể tùy tiện, ngay cả làm lông mày mắt, câu dẫn, làm hủ hóa, thứ gì cũng hứa. Hộ Sinh lắc lắc đầu. Tiểu Mao nói, chín lá bùa dán rồi, chị dâu không nói một lời. Có một ngày, chị dâu tới cửa hàng giấy thuốc lá mua ô liu ép.

Chủ nhỏ nói, lại đây. Chị dâu nói, làm gì. Chủ nhỏ nói, lại đây. Chị dâu nói, có ý gì. Chủ nhỏ nháy nháy mắt nói, vào giường gian sau đi, vào đi. Chị dâu nói, tại sao. Chủ nhỏ nói, không vì tại sao cả. Chị dâu nói, dở hơi. Chủ nhỏ nói, trên người có thay đổi rồi. Chị dâu nói, cái gì. Chủ nhỏ nói, cơ thể mềm ra rồi. Chị dâu nói, cái gì. Chủ nhỏ nói, bên dưới ngứa rồi nhỉ. Chị dâu một phen hoảng sợ.

Chủ nhỏ nói, đi gian sau, nghe thấy chưa. Chị dâu nói, đồ hạ đẳng. Chủ nhỏ nói, đồ lẳng lơ. Chị dâu nói, nói thêm câu nữa xem. Chủ nhỏ không đáp. Chị dâu liền bỏ đi. Vận động tới rồi, đạo sĩ Tào Gia Độ bị bắt, chủ nhỏ sợ hãi hai đêm, ngày thứ ba tới ủy ban khu phố tự thú, chuyện dơ bẩn lôi ra, chồng của chị dâu, ba đời kéo xe kéo. Hộ Sinh nói, xe kéo có ba đời sao. Tiểu Mao nói, cộng thêm xe ba bánh, dù sao, đàn ông quá hung hăng, xông lên nhắm thẳng chị dâu, hai cái bạt tai chát chúa, xông tới cửa hàng giấy thuốc lá, một dãy lọ đường trên quầy, đập nát hết, đánh cho xương tay chủ nhỏ nứt gãy, viết bản nhận tội, mở hội đấu tố, người xem kịch ở trong hẻm, đông nghịt. Hộ Sinh nói, chủ nhỏ tuyệt đối là "kẻ lưu manh hiện hành", người ta không khỏi muốn hỏi, mẹ của Đại muội muội, tại sao không lôi ra, nữ quản lý chuyên áp bức giai cấp công nhân xã hội cũ. Tiểu Mao nói, cái này sai rồi, theo lời mẹ tôi kể, "Nam Mô Ôn", chính là người thân xa của nữ công nhân nhà máy sợi, người nhiệt tình, giới thiệu chị em đồng hương, tới Thượng Hải làm việc, cũng thường xuyên xúi giục công nhân phát động đình công, bằng tổ trưởng nhóm xưởng bây giờ, cờ đỏ ba tám, gương mẫu lao động. Hộ Sinh nói, quá phản động, sai rồi. Tiểu Mao nói, khéo nói khéo làm, tay chân nhanh nhẹn, kỹ thuật cứng nhất. Hộ Sinh nói, phim "Đốm lửa nhỏ" xem chưa, "Nam Mô Ôn", đồng bọn của lũ quỷ lùn phương Đông, giai cấp công nhân khổ quá.

Tiểu Mao nói, phim là phim, trước giải phóng, công nhân thực ra vẫn ổn, mẹ tôi làm ở phân xưởng sợi, lương không ít, mỗi tháng, quy định tới "Lão Bảo Phượng", mua một chiếc nhẫn vàng. Hộ Sinh nói, à. Tiểu Mao nói, trước giải phóng, đoán xem mẹ tôi mua bao nhiêu nhẫn vàng, một gói khăn tay, ít nhất bốn năm mươi chiếc, tiệm bạc "Lão Bảo Phượng" đồng hồ lớn, chuyên làm ăn với nữ công nhân nhà máy sợi phía tây, tự sản tự tiêu, nhẫn hoa hẹ, nhẫn vuông, trái tim vàng, ba thợ vàng trong tiệm không làm xuể, ngày tết ngày lễ, riêng dán giấy đỏ lên nhẫn thôi, căn bản không kịp, đêm đêm tăng ca. Hộ Sinh nói, dừng dừng dừng, quá phản động, Tiểu Mao phải cẩn thận, không được nói bậy bạ nữa. Tiểu Mao nói, bố tôi, nhân viên bán vé công ty xe điện Anh, lương cũng không ít, lên xe bán vé, ngày nào cũng phải ăn chặn, tới "Đại Thế Giới" chơi bời, tìm đàn bà, mỗi tháng tiêu sạch, đánh bạc sạch, đến ngày kết hôn, mẹ tôi nói, trong mắt Chúa Jesus, ai cũng nợ một món nợ, sinh ra đã nợ, làm người phải trả nợ, phải chuộc tội, ngày ngày phải cầu nguyện, bố tôi từ đó bình tâm lại, dần dần học tốt lên. Hộ Sinh nói, nói bậy, tôn giáo là thuốc độc. Tiểu Mao nói, phải rồi phải rồi, cho nên mẹ tôi chuyển hướng, bái lãnh tụ, ví dụ như tôi luyện quyền, mẹ tôi nói, nếu bị người ta bắt nạt, Tiểu Mao không được đánh trả, trong lòng không được hận, lãnh tụ nói, có người ép Tiểu Mao đi một dặm đường, Tiểu Mao liền đi kèm hai dặm rưỡi. Hộ Sinh nói, vẫn cứ giống giáo phái Jesus. Tiểu Mao nói, bố tôi trở nên tốt đẹp, hoàn toàn là vì tin tôn giáo. Hộ Sinh nói, cẩn thận, loại nói dối này, ca ngợi công đức cho xã hội cũ, đi ra ngoài, răng phải cắn chặt, không được phun bậy bạ nữa. Tiểu Mao nói, cái này tôi hiểu, người đi ra ngoài, phải nói dối, quy củ làm người, chính là kiểu này, cứ coi như tôi là "Tham khảo tiêu tức" (báo nội bộ) của tôi.

Hộ Sinh nói, lần sau tới, vẫn là viết thư trước, hoặc gọi điện thoại chuyển, lỡ tôi đi ra ngoài thì sao. Tiểu Mao nói, nếu chạy không công một chuyến, tôi có thể tới xem chị Thù Hoa.

Một giờ sau, hai người rời căn hộ La Đức, bước vào căn hộ Nam Xương, thấy Thù Hoa gần cửa thang máy đang xé thư. Thù Hoa nhìn hai người nói, A Bảo có thư tới. Ba người túm lại xem, nội dung thư là, Thù Hoa chào bạn, thấy bức thư này, mình đã chuyển tới Tân thôn Tào Dương quận Phổ Đà, đơn phân phối nhà đã gửi tới, xe tải sáng mai sẽ chạy. Bạn nếu thuận tiện, thường xuyên tới thăm Betty ở tầng dưới, tình hình không ổn lắm. Bạn trước kia thường nói lời của Trần Bạch Lộ, bây giờ mình đã cảm nhận được rồi, mình cảm thấy, trời sắp sáng rồi, mình cũng muốn ngủ. Chúc thuận lợi. A Bảo. Mọi người im lặng. Tiểu Mao nói, mấy câu cuối, đây là muốn tự sát rồi. Hộ Sinh nói, tôi không khỏi muốn hỏi, dưới tình hình này, thái độ của A Bảo thế nào, triệt để vạch rõ giới hạn, hay là đồng lưu hợp ô. Thù Hoa nói, Hộ Sinh, câu văn đại tự báo, bớt nói chút đi. Ba người ra khỏi căn hộ, đi tới đường Tư Nam. Căn nhà lớn của ông nội A Bảo, cờ đỏ lờ đờ, cửa sổ mở rộng, bên trong hỗn loạn, người dỡ sàn thì dỡ sàn, người đào tường thì đào tường. Thù Hoa nói, giai cấp công nhân lục soát nhà, coi trọng nhất là nội thất gỗ hồng mộc, vàng bạc châu báu, bước vào phòng để lục soát, dù là chân trời góc bể, cũng phải lục tìm tận cùng. Hộ Sinh nói, học sinh lục soát nhà thì sao. Thù Hoa nói, học sinh cấp ba, đại học bước vào cửa, mang theo kính lúp, chú ý văn tự, niên đại, tên người, con dấu, tranh vẽ, đề tên, từng trang lật sách kỹ càng, xem nội dung trích dẫn, gạch chân, chữ để lại phần đầu phần đuôi, mảnh giấy kẹp trong sách, tất cả bút máy, ký hiệu bút chì, đặc biệt sẽ nghiên cứu thư cũ, có điểm nghi vấn gì, ám hiệu, đây là trọng điểm, báo cũ tạp chí cũ tiếng Trung tiếng nước ngoài, tổng cộng bao nhiêu số, thiếu số mấy, đã cắt bài báo nào, tất cả đều có môn đạo, thích thú nhất, là nghiên cứu sổ nhật ký, sổ ảnh, mỗi tấm ảnh rút ra, xem phía sau viết gì, chỉ cần là văn tự, ký hiệu, ảnh chụp, xem vô cùng kỹ càng. Tiểu Mao nói, học sinh lục soát nhà, thường là ăn trộm sách, mang về xem, truyền tay nhau, công nhân lục soát nhà, là ăn chặn, vơ vét được chút nào hay chút nấy, thiếu cái vali, mất cái túi xách, chuyện nhỏ. Hộ Sinh im lặng. Tiểu Mao nói, nhà máy tổ chức triển lãm lục soát nhà, không nhìn thấy một cuốn sách nào, sổ sách thì nhiều, sổ nợ lật ngược của nhà tư bản. Thù Hoa nói, bày đầy vàng bạc châu báu, giường Ninh kiểu chạm khắc, giường ván hoa Đông Dương, bình phong bốn tấm, sập thuốc phiện, bàn để chậu mặt, lụa là gấm vóc, sườn xám áo khoác, áo lông chuột. Tiểu Mao nói, công nhân thích ngọc trai bảo vật, cá vàng lớn cá vàng nhỏ, bát bạc đũa bạc, nhìn đến hoa cả mắt, mắng chửi không dứt, ngoài miệng hô khẩu hiệu, trong lòng bức bối. Hộ Sinh nói, nói bậy, đây là cảnh tượng giáo dục giai cấp. Thù Hoa nói, công nhân, bằng nông dân, tới thành phố làm việc, không ngờ bỏ lỡ "cải cách ruộng đất" nông thôn, không chia được một phân một hào của địa chủ phú nông, hưởng thụ giường ngủ kiểu Trung Quốc, bàn tám tiên gỗ hồng mộc, càng không thể rồi, nghe người đồng hương tô vẽ cảnh tượng năm đó, nghẹn một cục tức, bây giờ, khó khăn lắm mới lại gặp lục soát nhà, xếp hàng xem triển lãm, không ít người trong lòng liền oán trách, vấn đề không dứt, đã triệt để thanh toán giai cấp tư sản rồi, tại sao không lập tức phân phối thành quả cách mạng chứ, nông thôn thành thị, quá khứ hiện tại, chính sách tại sao không giống nhau, không công bằng. Hộ Sinh nói, chỉ biết nhấn mạnh mặt trái. Thù Hoa nói, thói quen nông nghiệp, chính là đào, đời đời kiếp kiếp đào củ sen, đào củ năng, đào khoai môn, khoai mài, cà rốt củ cải trắng, thứ gì cũng phải đào, cho nên vào trong phòng tiếp tục đào, giai cấp tư sản cút đi trước, quét dọn ra khỏi cửa, căn nhà giống như một cánh đồng, cẩn thận đào lại lần nữa, nhất định phải đào ra được thu hoạch tốt, đào đến cùng mới thôi, bố tôi là cán bộ công đoàn quận, bộ này hiểu hết. Hộ Sinh nói, không tin. Thù Hoa nói, không liên quan thành phần giai cấp, lòng tham của con người, là như nhau.

Tiểu Mao nói, triều Tống triều Minh, cũng như nhau. Thù Hoa nói, Thượng Hải vừa giải phóng, phần tử tích cực trong công đoàn, liền báo cáo lên trên, mách lẻo, công nhân tạo ra tài sản, bản thân gần như cũng chia sạch rồi, các bác nông dân bước vào câu lạc bộ công nhân, nhìn một cái, thảm dưới chân, còn mềm hơn cả chăn của nhà nông, quá thoải mái, nhà máy chế sắt Trung-Thượng, công nhân từ chối họp hành học tập, trong căng tin, bánh thịt vứt đầy đất, mỗi tháng mỗi người phát phí trái cây, một ngày uống bốn năm chai bia, mặc quần áo, ít nhất là vải hoa-đa-ni, vải kaki, mỗi công nhân có bộ âu phục, không ít người ăn uống chơi bời, chín công nhân có vợ bé, mười mấy công nhân mắc bệnh hoa liễu.

Tiểu Mao nói, cái gì. Thù Hoa nói, nhà máy mỗi tháng, phải dùng bao nhiêu phí y tế. Hộ Sinh nói, hiện tượng cá biệt, nhấn mạnh mặt trái của giai cấp lãnh đạo, có ý gì chứ. Tiểu Mao nói, bố tôi bảo, lục soát nhà tương đương với đón tết, trong nhà máy ai cũng muốn tham gia, mâu thuẫn không ít, nhà máy của sư phụ tôi, cũng tổ chức triển lãm, giường chạm khắc, chăn tơ tằm, gối thêu, thảm len, hơn hẳn "công ty đồ dùng giường ngủ" đường Nam Kinh, bắt mắt hơn nhiều, kết quả, xảy ra vấn đề lớn. Thù Hoa nói, không lạ gì, chắc là có người ăn trộm vali, ăn trộm gối. Tiểu Mao nói, là ăn trộm đàn bà. Mặt Thù Hoa đỏ lên. Tiểu Mao nói, nửa đêm, công nhân nam trực ca nghe thấy tiếng động trong giường, trướng thêu, vừa sâu vừa tối, công nhân nam chui vào xem, từ cửa sổ bò vào một nữ công nhân ca đêm, nuốt chăn tơ tằm nói mê, nghiến răng, kết quả hỏi tới hỏi lui, công nhân nam liền ép buộc nữ công nhân rồi. Thù Hoa xua tay nói, Tiểu Mao, đừng nói nữa. Hộ Sinh nói, sau đó thì sao. Tiểu Mao nói, sau đó. Thù Hoa nói, Tiểu Mao. Hộ Sinh nói, cặn bã của công nhân. Tiểu Mao nói, sáng sớm hôm sau, lãnh tụ công nhân dẫn theo đội ngũ quần chúng, vào tham quan, xếp hàng đi tới trước đầu giường, người thuyết minh cầm một cái gậy thuyết minh, chỉ về phía chăn thêu, vừa định thuyết minh, nữ công nhân nuốt tỉnh rồi, lật người lại, mở mắt nói, làm gì. Lãnh tụ công nhân một phen hoảng sợ nói, à. Nữ công nhân nói, làm gì. Lãnh tụ công nhân nói, đàn bà chết tiệt, bò dậy mau. Nữ công nhân không đáp.

Lãnh tụ công nhân nhìn kỹ nói, à, là "Tiểu Bì Cầu" công nhân rơi sợi phân xưởng bốn mà, không cần mạng nữa à, việc "vác sợi", ai trực ban thay. Nữ công nhân nói, tôi bị tổn thương cơ lưng, không làm nữa. Lãnh tụ công nhân nói, mau dậy, đồ không biết xấu hổ. Nữ công nhân không đáp. Lãnh tụ công nhân nói, nghe thấy chưa. Nữ công nhân nói, tôi không dậy, tôi hưởng thụ. Lãnh tụ công nhân nói, đơn giản là mất trí rồi, đây là chỗ nào. Nữ công nhân nói, giường ngủ cao cấp mà. Lãnh tụ công nhân nói, triển lãm hiểu không. Nữ công nhân nói, triển lãm tại sao chứ, bây giờ cảm nhận của tôi, sâu sắc quá, tôi sống trong "Cổn Địa Long", ngủ giường ván gỗ, sau lưng lúc nào cũng cứng ngắc, một đêm này không ngủ, có cảm nhận rồi nhỉ. Lãnh tụ công nhân nói, dậy dậy, đùi cũng nhìn thấy rồi. Chân nữ công nhân cử động, một cái kéo, bằng với việc cho mọi người tham quan vật tư lục soát nhà, mặc một chiếc quần lót thêu viền rộng lụa hồ trắng. Nữ công nhân nói, vợ bé nhà tư bản có thể mặc, có thể diễn, tôi tại sao không thể, lập trường giai cấp có nhỉ. Thù Hoa mất kiên nhẫn nói, được rồi được rồi, kết thúc, đừng nói nữa, hoàn toàn là nói nhảm rồi. Tiểu Mao cười cười, Hộ Sinh không đáp.

Ba người rẽ tới đường Cao Lan, cửa phòng Betty đóng chặt. Thù Hoa gọi mấy tiếng, Betty, Betty. Không ai trả lời. Đi lên tầng hai, thấy trong phòng A Bảo hỗn độn, quả nhiên đã chuyển đi rồi. Mấy công nhân cạy sàn nhà. Thù Hoa nói, nội thất để lại không ít, Tân thôn Tào Dương, chắc chắn là phòng nhỏ. Công nhân nói, vào đây làm gì. Ba người im lặng. Hộ Sinh nói, đào bới loạn cái gì. Công nhân nói, liên quan gì đến cậu. Hộ Sinh nói, tôi là bộ tư lệnh Hồng Vĩnh Đấu. Công nhân nhìn kỹ nói, tại sao không đeo băng tay. Tiểu Mao nói, đổi băng tay, hành động thường xuyên, bộ tư lệnh mới in băng tay khổ rộng, tối là phát. Công nhân nói, cút đi được không. Hộ Sinh nói, tôi có nhiệm vụ. Công nhân nói, chỗ này đã tiếp quản rồi. Tiểu Mao nói, giỏi nhỉ. Công nhân nói, đồ ranh con, miệng sạch sẽ chút. Tiểu Mao xông lên lý luận, Hộ Sinh kéo Tiểu Mao xuống lầu. Thù Hoa thở dài nói, thật không thích đi cùng đám con trai, cãi gì chứ. Ba người ngồi bên cạnh hồ cá vườn hoa nhỏ, dưới nước không thấy một con cá vàng, có một chiếc ghế rách, một cái bô nhổ. Thù Hoa nói, nguyện vọng lương thiện, thường trực tiếp dẫn tới địa ngục. Hộ Sinh im lặng. Thù Hoa nói, sư tăng tầm thường bàn thiền, chó đấu dưới cửa sổ. Hộ Sinh nói, cái gì. Thù Hoa nói, tôi bây giờ, chỉ muốn chui vào căn gác mái, đóng chặt cửa sổ đi nằm mơ. Tiểu Mao nói, gác mái đóng cửa sổ, nắng chiếu vào, sẽ nóng ngất đấy. Thù Hoa nói, không hiểu thì thôi. Hộ Sinh nhìn xung quanh nói, ít nói là hơn, đi thôi. Tiểu Mao đứng dậy nói, bây giờ, người tham gia "đại liên kết" không ít, tôi muốn đi giải sầu.

Ba

Đình chỉ học tập làm cách mạng, cha mẹ Hộ Sinh, nhiệt tình với việc giáo viên học sinh trường hàng không nổi loạn, vừa tới Bắc Kinh, mấy tuần không về. Cha mẹ Thù Hoa, "đứng sang bên", đi sớm về muộn. Hộ Sinh không tham gia bất kỳ tổ chức nào, là "phái tiêu dao", đôi khi theo Thù Hoa, đi ra ngoài đi loạn. Ngã rẽ đường Thụy Kim đường Trường Lạc, nguyên có một nhà thờ Thiên Chúa, tên nhà thờ Quân Vương, ngày san phẳng, Thù Hoa và Hộ Sinh có mặt xem. Một ngày nọ, hai người lại đi qua, mảnh đất trống ở ngã tư này, đột nhiên dựng lên một cái lều cao bốn tầng, nghe nói, là lều công nhân của viện điêu khắc tranh sơn dầu. Hai người bước vào trường trung học Trường Lạc hỗn độn đầy đất, leo lên mái nhà tầng bốn, hướng về cái lều này bên cạnh nhìn, trong lều công nhân khá sạch sẽ, dựng một pho tượng lãnh tụ cao tám chín mét, toàn thân trắng muốt, nhân viên trèo lên giàn giáo tre, bận rộn, giống cảnh tượng sân phóng tên lửa. Thù Hoa nói, tôi nhớ nhà thờ Quân Vương, có hai hàng tượng thánh màu, khoác áo thêu sa tanh dày, đáng tiếc. Hộ Sinh nói, san phẳng nhà thờ Thiên Chúa, bằng với "Hồng Đăng Chiếu", Nghĩa Hòa Đoàn nổi loạn, tôi vỗ tay ủng hộ. Thù Hoa lạnh nhạt nói, đập nát hai hàng, lại làm một tôn. Hộ Sinh một phen hoảng sợ nói, cái gì. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh khẽ nói, Thù Hoa, đây là hai việc, đúng không. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh nói, dù có suy nghĩ, cũng không được thốt ra. Thù Hoa nói, tôi nói gì rồi. Hộ Sinh im lặng. Hai người lặng lẽ xuống lầu, bước ra khỏi cổng trường. Thù Hoa nói, chỗ này, tôi sẽ không tới nữa. Hộ Sinh nói, không vui rồi. Thù Hoa im lặng.

Cổng trường trung học Trường Lạc, đối diện đường là cổng trường trung học Hướng Minh, ở giữa là đường Thụy Kim. Hộ Sinh muốn mở miệng, một chiếc xe buýt số 41 chạy tới, một người đàn ông trung niên bên đường, đột nhiên lao về phía đầu xe, chỉ nghe một tiếng giòn tan "bốp", xe dừng gấp, máu bắn năm bước, xung quanh lập tức khán giả tụ họp, tiếng người ầm ĩ. Hộ Sinh nghe mọi người bàn tán xôn xao, người đàn ông tìm chết, rốt cuộc là giáo viên Hướng Minh, hay giáo viên Trường Lạc, cơ bản cũng nghe không rõ. Thù Hoa mắt không liếc, kéo Hộ Sinh đi về phía nam. Hai người vừa đi vài bước, Hộ Sinh đột nhiên nói, đây là cái gì. Thù Hoa dừng lại. Hộ Sinh phát hiện, trên nắp cống bên đường, giữa khe lưới sắt rỗng, có một quả cầu nhỏ màu đỏ ướt át tròn vo, nhìn kỹ lại, một con mắt người lẻ loi, đen trắng xen kẽ, một nhãn cầu, nối với mạch máu tím, dịch trắng, từng giọt máu chảy. Thù Hoa lảo đảo mấy bước, ngồi xổm xuống dưới cây ngô đồng nôn khan. Hộ Sinh cũng giật mình, qua đỡ Thù Hoa dậy. Thù Hoa hơi run rẩy, miễn cưỡng đứng dậy, chậm rãi đi tới ngã tư đường Hoài Hải, dựa vào tường, ổn định vài phút.

Hai người ủ rũ, đi dạo về phía đông, cuối cùng rẽ tới đường Tư Nam. Khu này cây to, tương đối ít người, lá ngô đồng rụng, dọc đường vô số biệt thự, bao gồm căn nhà của ông nội A Bảo, đã không còn nhìn thấy cờ đỏ phấp phới, không nghe thấy tiếng trống kèn vang lên, giai đoạn sôi trào đã qua rồi, một căn biệt thự bên đường, đoán chừng đã chuyển vào năm sáu hộ người lạ, mỗi cửa sổ thò ra cán tre phơi quần áo. Hai người ngồi bên lề đường, không nói một lời. Thù Hoa nói, sự khác biệt giữa người với người, lớn hơn sự khác biệt giữa người và vượn, đúng không. Hộ Sinh im lặng. Thù Hoa nói, phu nhân Roland trước khi chết nói, tự do ơi, có bao nhiêu tội ác, nhân danh ngươi mà thực hiện. Hộ Sinh nói, tôi không nhịn được phải hỏi, Thù Hoa cứ thích học thuộc sách, học thuộc loại nội dung này, có ý nghĩa gì chứ. Thù Hoa nói, mùa thu tới rồi, người cũng giống như lá cây vậy, trôi đi rồi. Hộ Sinh nói, xuân hạ thu đông, phải nói đường rợp bóng cây, chỗ này là tốt, Thượng Hải có một cây ngô đồng Pháp, cây tiêu huyền lá phong lớn nhất Viễn Đông, biết không. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh nói, phía tây công viên Trung Sơn, vừa thô vừa cao, nói tới ngô đồng Pháp, lại là giống Italy. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh nói, thời kỳ tô giới, con đường này gọi là đường Mã Tư Nam, tại sao chứ. Thù Hoa nói, nghe nói là kỷ niệm Jules Massenet, nhà soạn nhạc Pháp. Hộ Sinh nói, tôi chỉ biết Jules Verne, "Hai vạn dặm dưới đáy biển". Thù Hoa nói, nhạc của Massenet, lấy bi thương làm giải trí, tất cả đều là tuyệt vọng. Hộ Sinh nói, Thù Hoa không được tuyệt vọng. Thù Hoa nói, chỗ này thật là đặc biệt, đường Cao Lan phía trước, tên thời tô giới, đường Corneille, người tên Cao này, cả đời hiểu cân bằng, viết hài kịch bi kịch, số lượng như nhau, giống như bây giờ, một nửa người vui vẻ, một nửa người chịu khổ, xa hơn phía trước, đường Hương Sơn, tên cũ đường Molière, liền kề với đường Corneille, năm đó Molière với Corneille, thật sự cũng là bạn, nhưng Molière chỉ viết hài kịch, phù phiếm vui vẻ, nghĩ cũng đúng, một trăm năm sau, hoàng đế Pháp lên đoạn đầu đài, ai nấy đều vui vẻ sảng khoái, giống như không xa chỗ này, quảng trường Văn hóa, người đông như kiến, mở hội tuyên án, trói quặt tay, hài kịch tiêu chuẩn. Hộ Sinh nói, lại nói rồi, lại nói rồi. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh nói, tên đường phải phóng khoáng, đường Bắc Kinh, đường Nam Kinh, đường Sơn Đông, đường Sơn Tây. Thù Hoa nói, giai đoạn trước cãi nhau chết đi được, mỗi con phố phải đổi tên, "đường Hồng Vệ", "đường Phản Đế", "đường Văn Cách", "đường Yêu Võ", nghe hay nhỉ. Hộ Sinh cười cười. Thù Hoa nói, quân nhân Pháp tử trận, tên đường chỗ này hơn hai mươi con, Groix, Vaneau, Joffre, Poussot, Sycée, Frelier, Bazin vân vân, cũng chỉ có ba con đường chỗ này, có chút ý nghĩa. Hộ Sinh nói, không bằng Tiểu Mao chép từ bài. Thù Hoa nói, cái gì. Hộ Sinh nói, Thanh Bình Nhạc, Điệp Luyến Hoa. Thù Hoa im lặng. Hộ Sinh khẽ nói, sau khi Tiểu Mao quen Thù Hoa, lén chép không ít từ bài tương tư, lời lẽ phù phiếm, ví dụ như, Quyến Tầm Phương, Luyến Tú Khâm, Cầm Điều Tương Tư Dẫn, Song Song Yến. Mặt Thù Hoa đỏ lên, đứng dậy nói, mình về đây. Hộ Sinh nói, tốt tốt tốt, mình không nói nữa, không nói nữa. Thù Hoa theo Hộ Sinh, cúi đầu đi về phía trước.

Hai người rẽ vào đường Cao Lan, liền một phen hoảng sợ. Trước cửa nhà A Bảo, đỗ một chiếc xe tải. Hộ Sinh nói, không lẽ, A Bảo lại chuyển về rồi. Thù Hoa nói, là Betty sắp chuyển nhà rồi. Hai người đi tới xem cho rõ, là người ngoài chuẩn bị chuyển vào, một xe tải già trẻ nam nữ, cộng thêm hành lý chăn màn. Tài xế đang thương lượng với một cán bộ, bà ngoại và Betty, đứng ở góc tường, không nói một lời. Cán bộ nói, cư dân chuyển nhà, phải dựa vào đơn phân phối nhà, tôi chỉ nhận con dấu công. Tài xế túm chặt cổ áo cán bộ nói, cái gì cục quản lý nhà, cái gì con dấu, bây giờ là tình hình gì, hiểu rồi nhỉ. Cán bộ nói, không hiểu. Tài xế nói, chỉ thị cao nhất, chính là cướp nhà. Cán bộ nói, gan lớn thật, Chủ tịch Mao nói qua rồi nhỉ. Người đàn ông nói, bây giờ liền gọi điện thoại đi hỏi thôi, các quận ngoài, bắt đầu cướp sạch rồi, nhà cũ nhà mới, cướp sạch cả rồi. Lúc này, một nhân viên công tác chạy tới, hạ thấp giọng nói với cán bộ, cướp thật rồi, gần trạm xe buýt số 3 phía tây Thượng Hải, một dãy nhà công sáu tầng mới xây, năm sáu số nhà, tất cả đập cửa phòng, cướp sạch, tám chín mặt bằng trống tầng trệt, cũng ngồi đầy người rồi. Cán bộ cố tỏ ra bình tĩnh nói, chỗ này là trung tâm thành phố, không phải quận ngoài, không được. Người đàn bà trên xe tải nói, A Tam, nắm đấm lên đi, có gì mà lắm lời thế. Cán bộ quản lý nhà nhảy dựng lên nói, vô pháp vô thiên rồi, ai dám động, tôi không phải kẻ ăn chay, thử xem, tôi lập tức điều hai xe tải người tới, tôi cũng là đội tạo phản, tôi có thể tạo phản. Cán bộ nói xong, liền mật đàm với đồng nghiệp, sau đó nói, lập tức phái người tới, nhanh một chút. Đồng nghiệp quay người liền chạy. Cán bộ kéo tới một chiếc ghế dựa, ngồi trước xe tải. Tài xế và gia đình thấy vậy, đột nhiên không nói nữa. Bà ngoại bên cạnh cửa chính, mặt đầy vẻ héo hắt, tóc Betty rối bời, không nói một lời, mấy lần muốn chạy tới bên cạnh Thù Hoa, bà ngoại kéo chặt không buông. Thời gian từng giây từng phút trôi qua, tài xế đi quanh, tụ lại với mấy người đàn ông xuống từ thùng xe, thấp giọng bàn bạc.

Hộ Sinh cảm thấy, bất cứ lúc nào, ván thùng xe tải, đột nhiên rơi xuống, đám nam nữ này trực tiếp xông vào nhà. Nhưng, xe tải khởi động rồi. Cán bộ đứng dậy, kéo ghế ra. Tài xế nhảy lên bàn đạp xe nói, mẹ kiếp dậy đi, chuyến sau tính sổ tiếp, nhà đầy ra đấy. Tài xế mở cửa xe, chui vào, xe động một cái, bô nhổ chậu rửa mặt trong thùng xe, nồi sắt thùng chì một hồi loạn vang. Một người đàn bà chửi xuống nói, đồ dịch hạch, đồ cặn bã, lo chuyện bao đồng ăn rắm nhiều. Xe tải ra khỏi đường lớn, bụi bay mù mịt rời đi.

Hộ Sinh thở phào một hơi, lên chào bà ngoại, Betty. Thù Hoa nói, may quá may quá. Cán bộ nói, may cái gì, chuẩn bị tư tưởng đi, bây giờ cướp nhà nhiều nhất. Hộ Sinh nhìn Betty, bà ngoại nói, chịu khổ đủ rồi. Thù Hoa nói, Betty khỏe không. Bà ngoại nói, để Betty tự nói. Betty không đáp. Bốn người bước vào phòng, đầy đất rác rưởi. Bà ngoại nói, tôi dẫn Betty, tham gia "đại liên kết", vừa mới trở về.

Hộ Sinh cười nói, học sinh tiểu học, theo một bà lão chân nhỏ đi liên kết. Betty nói, đi về ngồi xe lửa, không mua vé. Bà ngoại nói, tôi bằng như chạy nạn. Betty nói, tôi tới đâu, bà ngoại theo tới đó, phiền quá.

Bà ngoại nói, tôi phải chịu trách nhiệm với chủ nhà, có một kẻ khốn gọi là Mã Đầu, luôn muốn bắt chuyện với Betty, tôi trong lòng giận, ngày này, Mã Đầu với mấy học sinh trung học, muốn dụ dỗ Betty tới Bắc Kinh, Betty là trẻ con, tôi căn bản không đồng ý, Betty liền cãi vã, chạy vào ga xe lửa phía bắc, tôi theo suốt dọc đường, ga xe lửa phía bắc người đông như kiến, ai nấy giống như chạy nạn, Betty tìm đâu ra Mã Đầu. Betty nói, người đông quá, bà ngoại còn muốn kéo tôi, người giống như thủy triều đẩy lên, xe lửa mở cửa, phía sau một đẩy, tôi với bà ngoại ngã vào toa xe, vừa ngồi vững, người đã đầy rồi.

A-bà nói, người chen người, Betty muốn đi tiểu, tìm không ra chỗ. Betty lườm A-bà một cái. A-bà nói, đợi đến nửa đêm, tàu hỏa chạy, ngày hôm sau đến Phổ Khẩu, Nam Kinh, ta nhớ đến bà ngoại, nước mắt liền trào ra, mọi người đợi tàu chạy vào phà vượt sông Trường Giang, mỗi chuyến vài toa xe, xếp hàng từ từ, xem chừng, qua sông Trường Giang phải đợi nửa ngày, bụng ta đói quá, kéo Betty xuống, bắt xe vào trong thành Nam Kinh, Betty cứ cãi vã với ta dọc đường, muốn đến "Trạm tiếp đón Hồng vệ binh", tưởng là gặp được Mã Đầu, nghe Mã Đầu nói, vào trạm tiếp đón là được ăn miễn phí, hai người đi được nửa đường, ta thấy một cánh cửa lớn, bên trên viết, Văn phòng hỗ trợ đại kết nối của quận này, không ít người ra ra vào vào, ta kéo Betty vào trong, hơn mười thanh niên nhỏ, đeo băng đỏ Hồng vệ binh, vây quanh một cán bộ đang viết giấy, một thanh niên nói, trạm tiếp đón không có cơm ăn, tôi đói một ngày rồi. Một người khác nói, tôi đói hai ngày rồi. Cán bộ nói, đừng ồn, từng người một nói, ở Nam Kinh chỗ nào, nơi nào có trạm tiếp đón trên đường phố. Thanh niên nói địa chỉ đường phố, cán bộ mắt nhìn lên trời, nghĩ một chút, hạ bút viết mấy chữ rồi nói, được, cầm tờ giấy trắng này, đến phía tây trạm tiếp đón, cửa hàng thứ ba, số 49, cạnh ngõ nhỏ, có một quán ăn "Phấn đấu", cầm giấy của tôi, lĩnh sáu chiếc bánh nướng Hoàng Kiều, hai bát mì, vấn đề sau này, trạm tiếp đón dần dần sẽ giải quyết. Thanh niên vui mừng hớn hở, cầm giấy chen ra ngoài. Ta nhìn thấy sốt ruột, kéo Betty, cứ thế chen vào trong, chen vào trong, đồng chí, đồng chí à, đồng chí cán bộ à, ở đây còn có Hồng vệ binh đói bụng này, một già một nhỏ, từ Thượng Hải đến, muốn lĩnh bánh nướng, lĩnh hai bát mì, tôi có thể tiết kiệm một chút, mì nước rau, mì sốt chay là được rồi, giúp tôi viết, viết cho tôi tờ giấy đi, phê cho tôi một tờ giấy đi. Không ngờ, đám thanh niên xung quanh, là một đám học sinh hư, lập tức mắng ta, bà già chết tiệt, đồ điên già, tuổi tác lớn thế này, mà cũng xấu hổ lừa ăn lừa uống, lập tức đuổi ta ra ngoài, Betty tại chỗ bật khóc, hai người ra ngoài, đi lung tung trên đường, may mà Betty có giữ bốn cân tem phiếu lương thực toàn quốc, mua một đôi bánh nướng Hoàng Kiều, ta để Betty ăn cháo ngó sen đường, hai người chia nhau một bát mì dao nhỏ nước cá, chà, nhìn thấy thành Nam Kinh, ta rơi nước mắt, định đến Thiên Vương phủ lạy một lạy, Betty gan không nhỏ, còn muốn đến Bắc Kinh, đi tìm Mã Đầu. Ta nói, dám không.

Mắt không nhận ra bảo vật, linh chi coi như cỏ bồng. Trước kia nơi này, gọi là Thái Dương thành, Thiên An Môn có bao nhiêu vàng, ta không hiểu, trong Thiên Vương phủ Nam Kinh, là Kim Long thành có sẵn, cũng là đất vàng trời vàng thế giới vàng. Hộ Sinh nói, đánh từ Quảng Tây đến Nam Kinh, cấm nhân dân mang họ Vương, trong sách có chữ Vương, thì thêm bộ khuyển bên cạnh, dọc đường cướp giết, vàng chất thành núi. A-bà nói, kết quả lại nghe nói, Thiên Vương phủ, sớm đã bị thiêu sạch, xây thành một tòa Tổng thống phủ, chà chà chà, tội nghiệt quá, ta chóng mặt rồi, đúng là thời loạn lạc, trước kia Nam Kinh Thái Dương thành, thì có Thiên Triều Môn đấy, cao hơn mười trượng, tường thành cao ba trượng, trong Kim Long thành, Thánh Thiên Môn làm bằng vàng, bảo điện bằng vàng, nhìn thấy ngai vàng Kim Long của Hồng đại Thiên Vương gia gia, ta nhất định phải dập đầu. Betty nói, ngon quá, đừng nói nữa. Thù Hoa nói, đây là thật. A-bà nói, bên cạnh bảo điện của đại Thiên Vương gia gia, có rồng vàng ngồi xổm, hổ vàng, sư tử vàng, chó vàng. Betty nói, mê vàng. A-bà nói, thích vàng, là lẽ đương nhiên, dù có thần tiên, không bằng thiếu niên, dù có trân châu ngọc báu, không bằng vàng. Betty bịt chặt tai nói, được rồi, đừng nói nữa. A-bà nói, trạm tiếp đón, không phát một xu một hào vàng bạc, một đồng tiền đồng, một chiếc bánh Khương cũng không lấy được, còn muốn đuổi ta ra ngoài, thật là hận quá, nếu trên người ta có vàng, cho dù là chạy nạn, cũng không hoảng hốt. Hộ Sinh nói, lấy vàng bạc ra mua cơm, chắc chắn là vướng vào vòng lao lý. Thù Hoa nói, A-bà, đừng nói nữa, gặp người lạ, tuyệt đối, không được nói dập đầu nữa, không được nói Nam Kinh Bắc Kinh vàng, Thánh Thiên Môn, Thiên An Môn, sẽ xảy ra chuyện đấy. A-bà nói, ta còn mấy năm để sống nữa đâu, là lo cho Betty thôi. Mọi người không ai lên tiếng. A-bà nói, Mã Đầu từng nói, có thể giữ được đàn piano của Betty, đây là nói dối. Betty nói, cháu hứa với Mã Đầu, đàn piano có thể gửi ở Dương Thụ Phố, cầu Cao Lang của giai cấp công nhân. A-bà chết cũng không chịu, lạ thật. Thù Hoa nói, đây là nằm mơ, bây giờ quá loạn rồi, tùy tiện vài người, là có thể đến bê đến đoạt. A-bà không lên tiếng.

Thù Hoa thở dài nói, bộ dạng này, đúng là lấy bi thương làm giải trí, một nửa hài kịch, một nửa bi kịch. Hộ Sinh không lên tiếng.