A Bảo mười tuổi, Bối Đệ sáu tuổi. Hai đứa trèo từ nhà gác lửng lên mái nhà, gạch ngói ấm áp, trong mắt là một nửa quận Lư Loan, phía trước là đường Hương Sơn, phía đông là công viên Phục Hưng, chếch về phía đông bắc, nhìn thấy một góc căn biệt thự đơn lập của ông nội, phía sau bên trái là Nhà thờ Chính thống giáo Nicholas đường Cao Lan, do người Nga xây dựng những năm ba mươi, nghe nói là để tưởng niệm Sa hoàng Nicholas II bị Xô Viết xử tử, lúc sấm sét thì âm u đáng sợ, còn dưới ánh mặt trời thì khá thuận mắt. Bối Đệ kéo chặt lấy A Bảo, cơ thể nhỏ bé nép sát, tóc bay phấp phới. Gió đông nam nổi lên, nghe thấy tiếng còi tàu trên sông Hoàng Phố, tiếng o o trầm hùng của kèn sừng, vỗ về lòng người thiếu niên. A Bảo bảo Bối Đệ: "Bé ngoan, xuống đi thôi, bà Thiệu Hưng dặn rồi, không được leo mái nhà." Bối Đệ kéo chặt A Bảo: "Cho em nhìn thêm tí nữa thôi mà, bà Thiệu Hưng xấu tính nhất." A Bảo đáp: "Ừ." Bối Đệ hỏi: "Em ngoan không?" A Bảo xoa đầu Bối Đệ: "Xuống đi, đi đánh đàn." Bối Đệ đáp: "Biết rồi." Đoạn đối thoại này là ký ức vĩnh viễn của A Bảo.

Nơi này là căn nhà bố mẹ A Bảo thuê từ trước Giải phóng, Bối Đệ ở tầng trệt, cũng là ba gian, gian lớn đặt đàn piano. Bà Thiệu Hưng giúp việc ăn chay trường, nấu món mặn rất ngon, đứng trước chảo dầu mà chẳng cần nếm mặn nhạt. Bà rất thích Bối Đệ. Mỗi lần Bối Đệ không vui, bà lại bảo: "Để bà kể chuyện cho nghe." Bối Đệ nói: "Không nghe, không nghe." Bà bảo: "Ví dụ như ngày xưa, có một ông đại lão gia." Bối Đệ nói: "Lại đại lão gia." Bà bảo: "Đại lão gia không cẩn thận, kẻ xấu tới, lấy mất trái tim ông, đại lão gia hoàn toàn không biết, ra phố dạo chơi, thấy một bà lão bán rau." Bối Đệ cười cười, tiếp lời: "Đại lão gia dừng lại hỏi, có món rau gì thế?" Bà lão bảo: "Lão gia, ở đây đủ loại, cái gì cũng có." Bà tiếp lời: "Đại lão gia hỏi, đây là rau gì?" Bà lão bảo: "Rau vô tâm." Đại lão gia nói: "Rau không tâm thì sao sống nổi, vớ vẩn." Bà lão bảo: "Lão gia là đồ ngốc, rau không tâm vẫn sống được, người không tâm thì chết ngay lập tức." Lão gia vừa nghe, ngực bỗng đau nhói, thất khiếu chảy máu, chết ngay tại chỗ. Bối Đệ bịt tai nói: "Biết rồi, con nghe rồi." Bà bảo: "Bé ngoan, sao cái gì cũng phải ném vào bồn cầu thế?" Bối Đệ không đáp. Bà bảo: "Búp bê mẹ mua cho, ném vào bồn cầu, 'mễ điền cộng' (phân) lại trào lên." Bối Đệ không đáp. Bà bảo: "Đàn piano đánh hay rồi, chuyện khác cũng phải tốt, phải có lương tâm." Bối Đệ không đáp. Ăn cơm tối xong, tiếng đàn của Bối Đệ vọng lên lầu. Có lúc tiếng đàn ngừng, nghe thấy tiếng Bối Đệ khóc. Mẹ A Bảo nói: "Bà già nhà quê ở tầng trệt, tính tình thật tệ." Bố A Bảo nói: "Đừng nói chuyện nhà quê nữa, trong thành phố, toàn tư tưởng giai cấp bóc lột." Mẹ A Bảo nói: "Con gái nhỏ, từ bé phải có thói quen tốt, nhất là ở Thượng Hải." Bố A Bảo không đáp. Mẹ A Bảo nói: "Bà Thiệu Hưng làm sao hiểu được, trong ngoài thô mịn làm một lượt." Bố A Bảo nói: "Xã hội cũ, trên lầu là nha hoàn thân cận, dưới lầu là người giúp việc chân to." Mẹ A Bảo không đáp. Bố A Bảo nói: "Bớt nói chuyện xã hội cũ đi."

Bố của Bối Đệ một hôm mang về một con thỏ từ viện nghiên cứu. Bối Đệ vui mừng, bà Thiệu Hưng không vui, vì nguồn cung khan hiếm, thức ăn ngày càng khó mua, bà không cho thỏ vào phòng, chỉ được ăn cỏ dại trong vườn nhỏ. Chủ nhật, Bối Đệ bứt lá rau trong rổ cho thỏ ăn. Bối Đệ bảo thỏ: "Thỏ nhỏ ăn nhanh lên, ăn nhanh lên, bà sắp tới rồi." Thỏ như có thần, ăn rất nhanh. Mỗi lần bà chạy tới, đã ăn hết sạch. Sau đó, thỏ đào một cái hang dưới bùn, Bối Đệ ôm rau cải nhặt được đặt vào cửa hang bảo: "Thỏ nhỏ ăn nhanh lên, bà sắp tới rồi." Một hôm bà lao qua nói: "Bối Đệ à Bối Đệ, mỗi ngày rau dưa bao nhiêu bà đều nắm rõ." Bà cướp lấy lá rau, lôi Bối Đệ vào bếp, Bối Đệ liền khóc, chỉ ăn cơm, rau gạt vào bát bà. Bà nói: "Ăn rau thì răng nhỏ mới trắng." Bối Đệ nói: "Không cần trắng." Bà không đáp, ăn cọng rau, lá rau ấn vào bát Bối Đệ, Bối Đệ vẫn khóc.

Bà nói: "Đợi bà chết rồi hãy khóc tang, ăn mau." Bối Đệ vừa khóc vừa ăn. A Bảo nói: "Bối Đệ, bà cũng là thỏ đấy." Bối Đệ nói: "Gì cơ." A Bảo nói: "Bà giống thỏ, ăn chay." Bối Đệ nói: "Bà xấu lắm." Bà nói: "Ta chỉ thích Bối Đệ thôi." Bối Đệ nói: "Hôm qua bà ăn vỏ bánh rau mẹ mua, sau đó bà đi móc họng, móc hết ra rồi." Bà nói: "Phải rồi, ta già rồi, mũi không thính, ăn xong thấy nhân có mỡ động vật, thật xấu hổ quá." Bối Đệ nói: "Con vui chết đi được." Bà nói: "Bé ngoan à, ta đã không còn tác dụng gì nữa rồi, sắp chết rồi." Bối Đệ nói: "Sao bà ăn chay?" Bà nói: "Hồi đó ta nuôi một đứa bé, thầy bói nói mệnh bàn tương khắc, bà cầm tinh con hổ, đứa bé cầm tinh con rồng, phải đấu sát, từ đó bà ăn chay, tích đức, không ngờ đứa bé vẫn chết." A Bảo xoa đầu Bối Đệ. Bà nói: "Ài, đồ chay cũng hại người, năm đó đại quan nhân Tỷ Can, cưỡi ngựa trắng cao lớn, phi vào chợ rau, lượn mấy vòng." Bối Đệ cười cười.

Bà nói: "Thấy một bà cụ bán rau, đại quan nhân nói: 'Bà cụ, có rau gì thế?' Bà cụ bảo: 'Thiên hạ có hai loại rau, rau vô tâm, rau hữu tâm.' Đại quan nhân cười cười. Bà cụ bảo: 'Tôi làm nghề bán rau, bắp cải gọi là "bế diệp", cải trắng gọi là "khỏa tâm", gọi là "thường thanh", còn cần tây thì tục gọi là "thủy tẩm hoa".' Đại quan nhân ghì chặt dây cương, im lặng. Bà cụ bảo: 'Đậu mầm, cỏ đầu, lá tía góc, tính là rau vô tâm.' Đại quan nhân nói: 'Chưa từng nghe bao giờ.' Bà cụ bảo: 'Có một loại rau gọi là rau muống, biết không?' Đại quan nhân không đáp. Bà cụ bảo: 'Con ngựa trắng cao lớn này, móng còn to hơn bát cơm, hỏi ngựa muốn ăn rau gì nào.' Đại quan nhân vỗ vỗ ngựa trắng nói: 'Đúng nhỉ, muốn ăn gì nào?' Bối Đệ lúc này tiếp lời: 'Ngựa ăn cà rốt, ăn rau cải.' Bà cười cười, tay đang nhặt rau, cạnh bếp ga trong bếp, trên sàn gạch men đen trắng, có nửa rổ cải mù tạt Di Đà, bà chuẩn bị làm món cải nướng kho đỏ. A Bảo nói: "Cải mù tạt Di Đà có tính là rau vô tâm không?" Bà cười cười bảo: "Đại quan nhân Tỷ Can vừa nghe bốn chữ 'cải mù tạt Di Đà', ôm chặt ngực, hộc máu, máu nhỏ lên lưng ngựa trắng, người bỗng ngã xuống, tắt thở mất rồi." Bối Đệ nói: "Thỏ nhỏ cũng sắp tắt thở rồi." Bà nói: "Phải rồi, phải rồi." Bối Đệ nói: "Trong vườn cỏ dại ăn hết rồi." Bà ôm chặt Bối Đệ nói: "Bé ngoan, không lo nổi cho thỏ nữa rồi, người chỉ có thể lo cho chính mình thôi, phải tự ăn lấy." Bối Đệ bật khóc. Bà im lặng. Gần đó không nghe thấy một chiếc ô tô nào qua lại. Bà vỗ vỗ Bối Đệ nói: "Đứa bé như mầm rau, chớp mắt đã lớn thế này rồi, bé ngoan, ngoan, nhắm mắt lại đi." Bối Đệ không đáp, nhắm chặt mắt. Bà nói: "Ngày xưa, có một ông đại lão gia, tên thật là Công Dã Trường, là kẻ lười biếng, việc gì cũng không biết làm, chỉ biết tiếng chim, một ngày nọ, một con tiên hạc nhảy lên cây thông xanh, bảo với đại lão gia: 'Công Dã Trường, Công Dã Trường.' Đại lão gia ra cửa hỏi: 'Chuyện gì?' Tiên hạc nói: 'Trên đỉnh Nam Sơn có một con cừu, ngươi ăn thịt, ta ăn ruột.' Đại lão gia vui mừng, trèo lên Nam Sơn, ăn mấy bát thịt cừu, không cho tiên hạc ăn tí nào. Có hôm, một con chim chiền chiện nhảy lên cây lau bảo: 'Công Dã Trường, Công Dã Trường.' Đại lão gia ra cửa hỏi: 'Chíu chít chíu chít, có chuyện gì?'

Chim chiền chiện nói: 'Trên đỉnh Bắc Sơn có một con cừu, ngươi ăn thịt, ta ăn ruột.' Đại lão gia khá vui, chạy lên Bắc Sơn, xách về nửa con cừu, không cho chiền chiện ăn tí nào. Một hôm, một hôm, bà Thiệu Hưng vừa kể vừa vỗ, Bối Đệ không động đậy nữa, bàn tay nhỏ bé trượt xuống. Đường Tư Nam cũng không nghe thấy một chút âm thanh nào nữa. Bà kể đến hiệp thứ năm, một con phượng hoàng nhảy lên cây ngô đồng, Bối Đệ đã tắt thở. Bà kể chuyện, quen kể theo vòng, kể đến mức A Bảo vô tri vô giác, thân thể nhẹ đi, thời gian chậm lại.

Nơi ở nhà Hỗ Sinh là biệt thự đường Mậu Danh, bố mẹ là cán bộ không quân, tích cực hưởng ứng sự vật mới của xã hội - trường tiểu học dân lập, nên đã đăng ký cho Hỗ Sinh, vì thế địa điểm học sáu năm tiểu học của Hỗ Sinh phân bố ở gian thông phòng đường Phục Hưng Trung, khách đường Thạch Khố Môn đường Thụy Kim, phòng khách biệt thự đường Mậu Danh Nam, phòng phụ đường Trường Lạc, kho ủy ban cư dân đường Trường Lạc, nhà để xe biệt thự ngõ nọ đường Nam Xương, cái nôi bóng bàn Trung Quốc, gian sau của ngõ kiểu cũ đối diện tiểu học số 1 đường Cự Lộc. Phạm vi này gần khu vực hoạt động của A Bảo, nhưng hai người không quen nhau. Mỗi học kỳ, Hỗ Sinh chuyển mấy địa điểm lớp học, đổi mấy giáo viên dạy văn toán, quen vào ra các ngõ lớn nhỏ, tập thể dục, chạy bộ. Cao điểm đi học những năm năm mươi, phụ nữ Thượng Hải biết chữ sơ sơ, biết viết phấn, thích ca hát nhảy múa, đánh đàn organ là có thể đảm nhiệm giáo viên dân lập, thiếu phu nhân, bà dì già, bà Trương, bà Lý, chị cả, mẹ nhỏ, tích cực hỗ trợ giáo dục, bao gồm cả việc nhường nhà riêng làm giáo dục. Có một cô Trương, luôn ăn mặc sườn xám hoa, trước ngực dắt một chiếc khăn tay hoa, cả người thơm phức, đây là bà chủ nhà đường Thụy Kim, nhường khách đường nhà mình làm lớp học, mỗi khi trời âm u, không nỡ bật đèn điện, phòng tối om, trong ngoài thiên tỉnh có người nhóm bếp than, quạt mo quạt phành phạch, sàn nhà nhỏ giọt, có ba chỗ ngồi, cho phép che ô, giống như bức tranh Tam Mao đi học của Trương Lạc Bình. Hỗ Sinh không thấy lạ, tưởng tiểu học lẽ ra phải thế. Thường học đến tiết ba, từ bếp bay ra mùi dầu mỡ thức ăn, cô Trương đặt phấn xuống, vặn người ra khỏi lớp, tán gẫu với người giúp việc nhà bên, thường bốc một miếng cá đao rán dầu, hoặc đậu phụ ngũ vị nhiều dầu, quay vào, vừa ăn vừa dạy. Học sinh biểu hiện không tốt, bị giữ lại về cùng cô Trương, tức là chuyển vào phòng phụ phía sau, tập viết. Một lần Hỗ Sinh viết đến trời tối, cô Trương đã quên mất, lúc phát hiện ra, bước vào túm tai Hỗ Sinh nói: "Này, về ăn cơm trước đi, sau này đi học phải ngoan, nghe chưa." Một lần là tiết trời mưa dầm, Hỗ Sinh theo vào phòng phụ phía sau, cô Trương cởi chỉ còn áo lót, quần tam giác, rút ra một chiếc quạt tròn, quạt khắp cả người. Bạn học nam bảo: "Lông trên người cô Trương, đặc biệt dày." Một bạn học nữ bảo: "Thời tiết nóng quá, viết mấy chữ, cô Trương bưng vào một chậu nước, đứng bên cạnh mình lau người, cô Trương bảo: 'Nhìn cái gì mà nhìn, viết nhanh lên.'" Giai đoạn lớp hai, Hỗ Sinh chuyển sang học trong ngõ kiểu cũ đường Trường Lạc, một lần về cùng thầy Từ, bị phạt viết chữ. Thầy Từ vào phòng, trước hết thay quần áo, mở tủ, chải đầu, soi gương, nghe radio, ăn ô mai, sau đó cắt móng chân. Hỗ Sinh viết đến chạng vạng, thầy Từ từ phòng bên vào, xem Hỗ Sinh viết. Hỗ Sinh ngẩng đầu, thấy cạnh thầy Từ có một người đàn ông, áp sát vào, cũng vươn đầu ra xem. Thầy Từ đã tháo kính, hương thơm tỏa ra, mặc áo xuân trù đào ngọc, tẩy son môi, da dẻ hồng hào, thay một bộ mặt khác. Thầy Từ xoa đầu Hỗ Sinh nói: "Về đi, sang đường cẩn thận." Hỗ Sinh đóng hộp bút chì, kéo cặp sách nói: "Thầy Từ tạm biệt." Nói câu này, thấy người đàn ông vươn tay ra, nhéo mông thầy Từ một cái. Thầy Từ làm nũng, vặn người nói: "Làm gì thế, đang trước mặt học sinh đấy, dạy cho tử tế đi." Hỗ Sinh nhớ, chỉ có thầy Vương nhà đối diện phòng vé nhà hát Lan Tâm (nhà hát nghệ thuật), luôn là trang phục nhân dân giản dị, về nhà vẫn thế, áo sơ mi trắng tuyết, ngồi ngay ngắn đối diện Hỗ Sinh, xem Hỗ Sinh từng nét từng nét làm bài tập, rót một cốc nước đun sôi để nguội. Thầy Vương nói: "Bây giờ không làm bài tập, tương lai không thể tham gia công tác cách mạng, đứa trẻ ngoan, đừng làm kẻ đào ngũ."

Học kỳ một lớp ba, Hỗ Sinh học trên đường Mậu Danh Nam, đại sảnh biệt thự độc lập, đèn chùm kiểu nai nhánh kiểu tây. Cô Tống là người Thượng Hải, nhưng vừa từ phương Bắc về. Một lần tan học, cô Tống kéo Hỗ Sinh đi về hướng đường Nam Xương, qua đường Thụy Kim, rẽ đến đường Tư Nam. Cô Tống nói: "Bạn học trong lớp gọi Hỗ Sinh là 'Tiên sinh lầy', là ý gì?" Hỗ Sinh không đáp. Cô Tống nói: "Nói đi." Hỗ Sinh nói: "Không biết."

Cô Tống nói: "Cách xưng hô của người Thượng Hải, cô thật không hiểu nổi." Hỗ Sinh nói: "Dế thua trận, người Thượng Hải gọi là 'Tiên sinh lầy'." Cô Tống không đáp. Hỗ Sinh nói: "Đấu lần hai, thường cũng là thua." Cô Tống nói: "Ý này chính là, bạn học Hỗ Sinh, không muốn phấn đấu nữa." Hỗ Sinh nói: "Vâng." Cô Tống nói: "Nghe khó nghe quá." Hỗ Sinh nói: "Là thầy Hoàng đặt." Cô Tống nói: "Bố thầy Hoàng, mỗi năm nuôi loại côn trùng này, chuyên đánh bạc, nghe nói đồn công an đã ghi tên rồi." Hỗ Sinh không đáp. Cô Tống nói: "Tùy tiện đặt biệt danh cho bạn học, thật không nên." Hỗ Sinh nói: "Không sao đâu." Cô Tống nói: "Bạn học Hỗ Sinh, cũng cam lòng làm con côn trùng thất bại nhút nhát." Hỗ Sinh nói: "Vâng." Cô Tống nói: "Không thấy xấu hổ à." Hỗ Sinh nói: "Vâng." Cô Tống nói: "Cô thấy xấu hổ." Hỗ Sinh nói: "Không sao đâu." Cô Tống nói: "Thi cử đèn đỏ, trốn học, trong lòng một chút cũng không buồn." Hỗ Sinh không đáp. Cô Tống nói: "Đừng sợ thất bại, phải dũng cảm." Hỗ Sinh không đáp. Cô Tống nói: "Hứa với cô đi." Hỗ Sinh không đáp. Cô Tống nói: "Nói đi." Hỗ Sinh nói: "Dế có dũng cảm thế nào, răng có sắc thế nào, đấu đến cuối cùng, vẫn là thua, là chết, người cũng như vậy." Cô Tống thở dài nói: "Nhóc con, nhỏ tí tuổi đầu, ghê gớm thật, muốn làm cô tức chết đúng không?" Cô Tống kéo Hỗ Sinh nói: "Phải làm bài tập nghiêm túc, nghe chưa." Hỗ Sinh nói: "Vâng." Lúc này, hai người không nói nữa, rẽ đến đường Tư Nam, bóng cây bao phủ, người qua đường thưa thớt, gió cũng mát mẻ. Sau đó, đối diện thấy A Bảo và Bối Đệ, đây là lần đầu tiên ba người gặp mặt. Lúc đó A Bảo lớp sáu, Bối Đệ học lớp một tiểu học. A Bảo chào cô Tống nói: "Dì à." Cô Tống nói: "Tan học rồi." A Bảo gật đầu giới thiệu: "Đây là hàng xóm của con, Bối Đệ." Cô Tống nói: "Theo cô đi đường Tư Nam, đi thăm ông nội." A Bảo nói: "Con không đi nữa." Cô Tống nói: "Ngồi tí rồi đi mà." A Bảo không đáp. Cô Tống nói: "Đây là học sinh của cô, Hỗ Sinh." Cô Tống kéo Hỗ Sinh, hai người nhìn nhau một cái, bước vào một ngôi nhà lớn ba gian ở đường Tư Nam, nhà để xe đỗ một chiếc sedan Austin màu đen. Ngôi nhà này ba thế hệ cùng đường, ở cùng ông nội của A Bảo và hai gia đình chú bác, cô mới chuyển đến chính là cô Tống, theo chồng là Hoàng Hòa Lý điều về Thượng Hải, tạm cư phòng tầng hai. Mọi người vào phòng khách. Trên cầu thang ba bốn thiếu niên nam nữ, lạnh lùng nhìn xuống, ánh mắt cảnh giác, không nói một lời. A Bảo tán gẫu với ông nội vài câu. Bối Đệ nói với Hỗ Sinh: "Em thích bướm, Hỗ Sinh thích gì?" Hỗ Sinh nói: "Anh à, anh không nghĩ ra." Sau đó, cô Tống kéo Hỗ Sinh đến phòng công nhân cạnh vườn, bên trong có bàn bát tiên, ghế đẩu.

Hỗ Sinh bắt đầu viết chữ. Không bao lâu sau, A Bảo và Bối Đệ đi vào. Bối Đệ nói: "Hỗ Sinh thích gì?" Hỗ Sinh nói: "Thích viết chữ." Bối Đệ nói khẽ: "Em ghét viết chữ." A Bảo nói: "Cô Tống có biết dạy học không đấy?" Hỗ Sinh không đáp. Bối Đệ nói: "Em tên Bối Đệ, em ghét làm toán." Hỗ Sinh cười cười.

Vài tháng sau, một ngày nọ, Hỗ Sinh tình cờ gặp A Bảo và Bối Đệ, ba người mới coi như chính thức qua lại. A Bảo thích xem phim, Bối Đệ thích sưu tầm thuyết minh phim, Hỗ Sinh không sợ xếp hàng. Một buổi sáng, Hỗ Sinh đi mua vé, rạp phim Quốc Thái bán trước phim mới "Mo Ya Dai", hàng người kéo dài đến hành lang qua phố một bên khách sạn Cẩm Giang. Hỗ Sinh tay cầm bánh mì trứng gói trong giấy nến, xếp hàng sau một học sinh cùng lứa.

Người này miệng chưa mọc lông, vai chắc khỏe, cúi đầu đọc một cuốn "Bành Công Án". Hỗ Sinh bắt chuyện nói: "Mấy giờ bắt đầu bán?" Tiểu Mao nói: "Bây giờ mấy giờ rồi?" Hỗ Sinh không đáp. Người có đồng hồ không nhiều, Hỗ Sinh rời hàng, đến phía trước hỏi giờ, quay lại nói: "Bảy giờ ba phần tư." Tiểu Mao nói: "Loại phim này, chỉ có đàn bà thích." Hỗ Sinh nói: "Mỗi người giới hạn mua bốn vé." Tiểu Mao nói: "Tôi mua hai vé." Hỗ Sinh nói: "Tôi mua sáu vé, thiếu hai vé." Tiểu Mao không đáp. Hành lang qua phố toàn là người, Hỗ Sinh buồn chán. Tiểu Mao lúc này quay người lại, chỉ đoạn trong sách cho Hỗ Sinh xem, là chữ phồn thể, Mô đao Lý Tuấn, Cổn Yên Thạch Mật, Nê Kim Cương Giả Tín, Tự côn thủ Phương Hồi, Mãn thiên Thiểm Giang Lập, Tựu địa cổn Giang Thuận, Khoái phủ tử Hắc Hùng, Dao hạng sư tử Cường Bính, Nhất trản kính Hồ Xung. Hỗ Sinh nói: "Cái này giống 'Thủy Hử'." Tiểu Mao nói: "Người cổ đại, khắp nơi là hào kiệt." Hỗ Sinh nói: "Khá lảm nhảm, đại tướng quân chính quy đánh trận, trên cờ đơn giản một chữ, Tào Tháo là 'Tào', Quan Công là 'Quan'." Hai người tán gẫu vài câu, trao đổi tên họ, coi như quen biết. Hàng người bắt đầu động, Tiểu Mao cuộn sách, nhét vào túi quần nói: "Tôi mua hai vé là đủ rồi." Hỗ Sinh nói: "Hai vé kia mua hộ tôi." Tiểu Mao đồng ý.

Hai người ăn bánh mì, mua được vé, cùng đi về phía bắc, đến ngã tư đường Trường Lạc, cũng chia tay. Đối diện đường, là cửa hàng cao cấp mấy chục năm sau, tòa nhà thương mại Địch Sinh, lúc này, chỉ là một nhà để xe lập thể xi măng, một chiếc xe buýt lớn màu xanh nhạt "Hiệu Hữu Nghị", từ nhà xe đi ra. Hỗ Sinh nói: "Chuyên tiếp đón khách nước ngoài cao cấp, toàn Thượng Hải có hai chiếc." Hai người đứng lại thưởng thức. Tiểu Mao nhà ở Đồng hồ lớn Thượng Hải phía tây, Hỗ Sinh đã theo bố mẹ chuyển đến chung cư Lade đường Thạch Môn, đôi bên để lại địa chỉ, từ biệt. Hỗ Sinh mua sáu vé, bố mẹ, anh trai Hỗ Dân tổng cộng ba vé, ba vé còn lại, chuẩn bị đi xem cùng A Bảo, Bối Đệ. Hỗ Sinh vẫy vẫy tay, đi qua poster kịch nói "Đêm thứ mười hai" khổ lớn ở nhà hát Lan Tâm, rời đi về phía bắc.

Hai vé của Tiểu Mao, là mua hộ cô dâu tầng hai Ngân Phượng, tân lang Hải Đức, thủy thủ công ty tàu viễn dương, vợ chồng son xem bộ phim này, Hải Đức phải ra biển hơn nửa năm. Tiểu Mao đi qua vườn hoa Phàm Nhĩ Đăng đường Trường Lạc, dọc đường nhìn đông ngó tây, không thấy như Hỗ Sinh nói, có một ông lão râu dài bay bay, họa sĩ nổi tiếng Phong Tử Khải. Ra cửa ngõ đường Thiểm Tây, phía tay phải, chính là bến xe 24, đây là lộ trình Hỗ Sinh chỉ dẫn. Tiểu Mao thỏa mãn, cũng vì lần đầu tiên được ăn bánh mì, chờ xe điện đến đường Trường Thọ, Tiểu Mao xuống, nhìn xe điện tiếp tục đi về phía bắc, như bánh mì rời đi, mang theo mùi hương kem vani. Gần đó chính là Thảo Hài Binh, nơi này cứ đi thẳng về phía bắc, phía tây là ngõ Dược Thủy, bến cuối dựa vào sông Tô Châu, đây là địa bàn Tiểu Mao quen thuộc. Hôm trước, Tiểu Mao đã đến sạp nhỏ gần đây, mua thẻ thuốc lá, trước đây trong thuốc lá kiểu cũ, đính kèm một loại thẻ tranh quảng cáo, một thẻ một hình, có thể sưu tầm thành bộ, có thể cá cược thắng thua, sau khi nhà máy thuốc lá quốc doanh hóa, thẻ bị hủy bỏ, sạp nhỏ chuyên bán hàng giả, 6K một tờ lớn, bên trong chứa ba mươi thẻ nhỏ. Cách đấu thẻ, thẻ thuốc lá của đứa bé A, mặt phải dán đất, đứa bé B giơ cao một thẻ, đập xuống mặt đất cạnh thẻ A, tiếng Thượng Hải gọi là "cạo thẻ thuốc lá", mượn lực khí lưu, cạo xuống, nếu cạo được thẻ A bên cạnh lật mình, mặt phải hướng lên, thuộc về bên B, quá trình này, thẻ A phải dán phẳng lì, dán đến mức thiên y vô phùng, tránh bị lật, thẻ B phải hơi cong, để cuốn theo nhiều khí lưu hơn, lực đạo hơn, vì thế trong tay đứa bé ngõ Thượng Hải, một xấp thẻ thuốc lá, rút ra rút vào, không ngừng uốn cong, vuốt phẳng, lặp đi lặp lại, dây thun buộc chặt, trong túi quần lại có nhân quả óc chó các loại vật cứng, cực kỳ dễ hỏng. Tờ lớn Tiểu Mao mua, series 108 anh hùng Thủy Hử, giai đoạn nào đó, Thiên Khôi tinh Hô Bảo Nghĩa Tống Giang thừa một thẻ, Thiên Bạo tinh Lưỡng Đầu Xà Giải Trân, Địa Toại tinh Thông Tý Viên Hầu Kiện, luôn thiếu, chuẩn bị gom đủ, rồi tính tiếp. Cuối đường Tây Khang, là một cây cầu đi bộ, đối diện sông, bến kho lương thực Thượng Hải, hàng ngày có tàu chở đầy gạo mì, bột ngũ cốc đỗ lại, nghe nói có mấy tàu chứa đầy bột mì trắng tinh, chuyên làm bánh mì bơ. Gần đây lương thực khan hiếm, mỗi khi tàu đến, dân chài nam nữ hai bờ, lập tức chạy về phía dưới cần cẩu sắt ở bến, cần cẩu sắt là một con phượng hoàng, tín hiệu rõ ràng, dân chài chuyên việc sưu tầm vụn lương thực, lúa mì, đậu, bột ngũ cốc, bên mình một chiếc chổi nhỏ, báo trải dán đất, coi như là chim nhỏ, cần cẩu phượng hoàng vừa động, trăm chim bái phục, thanh tra vừa hô, mọi người bay tán loạn, lại vây quanh. Thợ cắt tóc vương sư phụ nói bằng tiếng Tô Bắc, vụn bột ngũ cốc quét xuống, kiên nhẫn rây một chút, cát bùn chìm xuống, thêm chút hành lá, là có thể tráng bánh, mất chút công phu, không sao, công phu không cần tiền mua, có đầy ra đấy. Mẹ Tiểu Mao nói, phải rồi, ruột người, bằng dây thun, có thể thô, có thể tế, có thể kéo dài, thu ngắn, năm đó người Nhật, phong tỏa ngõ Dược Thủy, nhốt dân tị nạn Tô Bắc ở Thảo Hài Binh, đói đến hai mắt xanh lè, người người đi cạo cám ở nền nhà máy bột mì, bằng với ăn bùn thối, cũng có người, đi ăn cỏ lưỡi bò ven sông Tô Châu, mỗi ngày độc chết người, đói chết người. Vương sư phụ nói, ừ nhỉ, đáng thương thật, không xong rồi, phong tỏa nửa tháng, mỗi ngày mười mấy người chết, xe chở xác, ngày nào cũng lôi người chết. Mẹ Tiểu Mao nói, bây giờ lại khó khăn rồi, không sao, tôi vững như Thái Sơn, mua nồi chuông thép cỡ lớn, tiết kiệm tem lương thực, mỗi ngày dùng gạo lứt nấu cháo, mọi người ăn thêm mấy bát. Vương sư phụ không đáp. Tình hình như vậy, trong ngõ Đồng hồ lớn, ngoài bà Tư Thái giai cấp tư sản, nhà nhà ăn cháo, ăn bột hồ nấu từ bột khoai tây bột ngũ cốc.

Nhà Tiểu Mao ở tầng ba gác, phía trên tủ năm ngăn, dán một bức ảnh lãnh tụ phát hào quang. Trước khi cả nhà ăn cơm, mẹ Tiểu Mao giơ tay nói: "Từ từ, cháo nóng tốn thức ăn, nguội bớt rồi hãy ăn." Mọi người không đáp. Mẹ Tiểu Mao bước đến trước tủ năm ngăn, hai tay chắp lại, nói khẽ cầu nguyện: "Con lạy cầu lãnh tụ, nghe tiếng con, có người nói, nấu cháo loãng ba năm, con có thể mua một con bò, đây là nói nhảm, con không phải kẻ mê tiền, bây giờ con đói bụng, không để người khác thấy con đói, lãnh tụ nhìn thấy, tất sẽ báo đáp, xin lãnh tụ cứu con, cho con mắt sáng tỏ." Mọi người không đáp. Sau đó, mẹ Tiểu Mao ngồi xuống, cả nhà ăn cháo.

Tầng trệt nhà Tiểu Mao, là tiệm cắt tóc trong ngõ, cửa tiệm hẹp dài, bên trái là lối đi, bên phải một hàng năm chiếc ghế cắt tóc kiểu cũ, thường xuyên ngồi chật khách. Tiểu Mao bước vào cửa tiệm, mùi xà phòng thơm quen thuộc, mùi phấn rôm, sáp vuốt tóc hiệu Kim Cương, bao vây lấy. Radio phát "Bàn phu tố phu", sau đó là kịch Giang Hoài, một canh giờ, trăng sáng soi hiên hoa, người bán dầu ngồi thanh lâu, xem người con gái, tôi nhìn cô ấy, vốn là, người con gái nhà lương thiện à à à à. Vương sư phụ thấy Tiểu Mao vào, nói bằng tiếng Tô Bắc: "Về rồi à." Tiểu Mao nói: "Vâng." Vương sư phụ kéo lấy một chiếc khăn nói: "Lại đây, lau mặt mũi cái." Tiểu Mao qua, để Vương sư phụ lau mặt. Vương sư phụ điều chỉnh tông đơ điện, theo gáy khách, từ từ đẩy lên trên. Lý sư phụ nói bằng tiếng Tô Bắc: "Tiểu Mao, bếp than cháy rồi, đi ngâm hai bình 'Ôn Tân' đi." Tiểu Mao xách hai bình vỏ tre, đi lò ông hổ bên cạnh. Trong tiệm cắt tóc, nước sôi gọi là "Ôn Tân", ghế, gọi là "Bãi thân tử", xà phòng, gọi là "Phát hoạt", chậu rửa mặt, Trương sư phụ gọi là "Nguyệt lượng", tết tóc cho phụ nữ, gọi là "Trừu điều tử", lấy ráy tai gọi là "Phản tỉnh", dụng cụ lấy ráy tai, gọi là "Tiểu Thanh gia hỏa", dao cạo gọi là "Thanh phong", vải lau dao cạo gọi là "Khởi phong". Nhớ có một ngày, Tiểu Mao ngâm ba bình nước nóng vào, Trương sư phụ nói bằng tiếng Tô Bắc: "Tiểu Mao qua đây." Tiểu Mao không đáp. Lý sư phụ vắt một chiếc "Lai tử", chính là khăn nóng, ủ chặt mặt khách, chuẩn bị cạo mặt. Trương sư phụ nói: "Tiểu Mao lại đây một chút." Tiểu Mao nói: "Làm gì?" Trương sư phụ nói: "Qua đây, lại đây." Trương sư phụ đang cắt tóc cho một người phụ nữ phúc hậu. Tiểu Mao lại gần nói: "Làm gì?" Người phụ nữ phúc hậu ghế động một cái, chậm chạp nói: "Tiểu Mao." Trương sư phụ nói nhỏ: "Chuyện tốt đến rồi." Người phụ nữ phúc hậu nói: "Tiểu Mao lại đây." Tiểu Mao nhìn, là Phổ Sư Thái trong ngõ. Tiểu Mao nói: "Sư Thái." Phổ Sư Thái nói một tràng tiếng Tô - Thượng Hải, Tiểu Mao, có biết đi xe điện số 24 không? Tiểu Mao nói: "Sư Thái làm gì?" Sư Thái hạ thấp giọng, từng chữ một nói: "Sáng mai sáu giờ rưỡi, giúp ta đi xe 24, chạy một chuyến đến 'Nhà hàng Đỏ' chết tiệt kia, có được không?" Tiểu Mao không đáp. Phổ Sư Thái nói: "Không để Tiểu Mao chịu thiệt, sáng sớm giúp xếp hàng, lĩnh hai tờ phiếu ăn chết tiệt." Trương sư phụ nói: "Ngày chủ nhật đại lễ, lại chẳng có việc gì, chạy một chuyến đi." Sư Thái nói: "Sư Thái sáng mai, phải đi ăn trưa ở 'Nhà hàng Đỏ' chết tiệt, bây giờ xã hội chết tiệt, ăn một bữa cơm, sáng sớm tinh mơ đã phải đến cửa nhà hàng xếp hàng, trước hết phải lĩnh được phiếu ăn chết tiệt, không lĩnh được phiếu chết tiệt, chết tiệt là ta không ăn được cơm, thật sự là tội lỗi." Tiểu Mao nói: "Sư Thái muốn ăn đồ tây, bắt con xếp hàng trước." Sư Thái nói: "Đúng vậy, bé ngoan." Tiểu Mao nói: "Con phải nói với mẹ trước." Trương sư phụ xoạch xoạch xoạch cắt tóc nói: "Nói cái gì mà nói, làm người, phải linh hoạt." Sư Thái nói: "Có thể linh hoạt, thì chăm linh hoạt, Sư Thái ta đây, trả bé ngoan tiền công, một đồng chẵn, có được không, cộng thêm tiền xe đi lại, hai tờ bảy xu, coi như một hào, một đồng một hào, bé ngoan, mua chút đồ ngọt đồ mặn ăn, có được không." Trương sư phụ dừng lại nói: "Bố mẹ, làm ca sớm, đi từ sớm rồi, không biết đâu." Tiểu Mao nói: "Người đông không?" Sư Thái nói: "Bảy giờ đi xếp hàng, chết tiệt, khoảng mười người thôi, mỗi người lĩnh hai tờ, Sư Thái mười giờ rưỡi, đến cửa nhà hàng nhận, nhất định phải chờ ta, có được không." Tiểu Mao nói: "Được." Sư Thái nói: "Già trẻ không gạt, Tiểu Mao bây giờ, cầm trước năm hào tiền cọc." Tờ vải trắng nhét vào trong túi, Sư Thái lấy ra một tờ tiền năm hào. Tiểu Mao nhận lấy nói: "Được ạ." Vương sư phụ nói: "Quái lạ thật, hẹ xào hành tây, mẹ ơi." Tiểu Mao nói: "Làm gì?" Vương sư phụ nói: "Không xong rồi, phát tài rồi, Tiểu Mao, phát thế rồi, con nhà tôi, tròn một tuần, tôi chỉ cho một xu tiền tiêu vặt. Tiểu Mao, giúp sư phụ nhóm cái bếp than đi." Tiểu Mao năm hào đút túi, chộp lấy báo, quạt mo, xách bếp than ra cửa sau, không nhịn được hát lên điệu nhạc phổ biến: Chú hai tầng ló đầu ra cửa sổ nói: "Tiểu Mao, ta nói bao nhiêu lần rồi, ở đây không được nhóm bếp than, xách xa ra một chút được không." Tiểu Mao không đáp. Nghe thấy cô tầng hai hỏi: "Làm gì thế?" Chú nói: "Đám rùa cắt tóc này, đồ khốn, rác rưởi nhất, chuyên lợi dụng đứa trẻ ngốc làm việc." Cô tầng hai nói: "Ái chà chà, có gì mà nói nhiều, lo chuyện bao đồng ăn lắm rắm." Tiểu Mao xách bếp than. Cửa sổ lầu trên ló ra khuôn mặt tròn trĩnh của cô tầng hai, giọng nũng nịu nói: "Tiểu Mao à, hát hay thật, hát mà dì, nước miếng cũng chảy ra rồi, con sâu thèm ăn bò ra rồi, toàn là, thức ăn ngon ngày tất niên đấy, hai đĩa lạnh, bốn món nóng, một nồi lẩu, một món điểm tâm. Tuyệt."

A Bảo có một người anh trai đi Hồng Kông, là từ bé cho người ta, cơ bản không qua lại. Nhưng một ngày nọ, A Bảo bất ngờ nhận được thư anh trai, chữ phồn thể viết bằng bút máy, hỏi thăm A Bảo, nói đã học đại học. Bên trong kèm một tấm ảnh gần đây, một bản cắt báo về nữ hoàng opera Callas. Đọc thư mới hiểu, đây là lá thư thứ chín của anh trai. Nếu lá thư này bố mẹ nhận được, A Bảo vẫn hoàn toàn không biết gì. Ảnh anh trai, Bối Đệ xem rất kỹ. Bối Đệ nói: "Anh trai Hồng Kông, không phải tướng mạo em thích trong tương lai." A Bảo nói: "Tại sao?"

Bối Đệ nói: "Tương lai em có thể thích đàn ông, bây giờ thì không." A Bảo cười cười. Bối Đệ nói: "Anh trai Hồng Kông có tâm sự." A Bảo nói: "Anh nhìn không ra." Bối Đệ nói: "Chị Thục Uyển, cũng có đĩa hát mới của Callas." A Bảo không đáp. Thục Uyển là tiểu thư tư sản trong ngõ, thời đó gọi là "thanh niên xã hội", sau khi tốt nghiệp cấp ba, khó vào đại học, rất ít khi ra cửa, thỉnh thoảng mời bạn nam nữ, nghe nhạc, nhảy múa.

Mỗi lần biết loại hoạt động này, Bối Đệ đều đi xem náo nhiệt. Chiều hôm nay, hai người đến nhà Thục Uyển, phát hiện ảnh diễn trên bản cắt báo Callas, giống hệt bao bì đĩa hát của Thục Uyển. Thục Uyển nói: "Hồng Kông tốt, thật tốt." A Bảo không đáp. Trong phòng rèm cửa đóng chặt, máy hát truyền ra tiếng hát như nhung của vở "Carmen", la mo, la mo, la mo, la mo, la a mo, la a mo, vang vọng trong căn phòng mờ tối. Bối Đệ đi qua đi lại, quay một vòng. Thục Uyển nói: "Nữ trung âm, nữ trung âm, bây giờ dâng lên, cứ dâng lên, lên đến âm cao, chuyển hoa khang." A Bảo không đáp. Thục Uyển đặt thư xuống, nhìn kỹ ảnh anh trai A Bảo. Thục Uyển nói: "Anh trai Hồng Kông, ánh mắt trầm tư." Bối Đệ nói: "Callas, là công chúa điện hạ nhỉ." Thục Uyển nói: "Khí chất là Hepburn của Gregory Peck, phim tôi xem ba lần rồi. Mỗi lần đều muốn khóc." A Bảo không đáp, lòng lay động vì tiếng hát, được tình thân xa lạ khích lệ. Thục Uyển nói: "Hồng Kông tốt biết bao, tôi bây giờ, dù có kiếm được đĩa hát Callas, vẫn là Thượng Hải." A Bảo không đáp. Thục Uyển nói: "Đám bạn này của tôi, giống như cái gì cũng hiểu, cái gì cũng có, ăn ngon, mặc đẹp, nhãn hiệu xe đạp, không phải 'Ba Súng' thì là 'Lan Linh', nghe đĩa hát nhập khẩu, đài phát thanh nước ngoài, tự hào nhỉ, có thể so với bên ngoài nhỉ, so với Hồng Kông nhỉ." Bối Đệ nói: "Có thể nhỉ." Thục Uyển nói: "Thiếu mất một ống tất, sao có thể so được cơ chứ, Thượng Hải, đã lỗi thời rồi, cứng đờ rồi, kết thúc rồi, đã không thể bàn nữa rồi." A Bảo không đáp. Thục Uyển nói: "Bây giờ chỉ có thể lén lút, kéo rèm cửa dày, rón rén, nhảy kiểu khiêu vũ bí bách này, có thể nhảy vũ điệu tập thể nhỉ, có thể vui vẻ hét to, vui vẻ nhỉ, không thể nữa rồi, mọi người cùng tham gia, tay nắm tay, người người dậm chân, nhạc đoàn vang dội, mọi người lao vào sàn nhảy, đồng thanh hát vang 'Mãn Trường Phi', rượu champagne đầy ắp mãn trường phi, bóng râm tóc mai chao đảo lại về, tiếng nhạc jazz vang, nhảy rumba mới đã ghiền, hế." A Bảo không đáp. Thục Uyển nói: "Mọi người nắm tay, nhảy đi, quay đi, dậm chân vang dội, cười vang dội, mọi người đồng thanh vỗ tay, vui vẻ."

A Bảo không đáp. Thục Uyển im lặng hồi lâu nói: "Anh trai Hồng Kông, có bạn gái rồi." A Bảo nói: "Con viết thư hỏi." Thục Uyển nói: "Tôi hỏi bừa thôi, nếu anh trai tới Thượng Hải, A Bảo phải nói cho tôi biết." A Bảo nói: "Chắc chắn rồi." Thục Uyển e thẹn không đáp. A Bảo nói: "Đợi anh trai có thư tới, chị muốn xem nhỉ." Thục Uyển không đáp. Bối Đệ lại gần nói: "A Bảo nói gì?" A Bảo xoa gáy Bối Đệ nói: "Đổ mồ hôi rồi, về thôi." A Bảo đứng dậy. Thục Uyển nói: "Sau này thường xuyên tới nhé." A Bảo đồng ý. Đến ngày hôm sau, bố A Bảo vào phòng, nhìn thấy bức ảnh dưới tấm thủy tinh, chân mày cau chặt nói: "Hồng Kông gửi thư tới à." A Bảo không đáp. Bố A Bảo nói: "Không được hồi thư, nghe chưa." A Bảo nói: "Vâng." Một tháng sau, anh trai gửi thư tới, vẫn là chữ phồn thể viết bằng bút máy: (A Bảo em trai chào em, anh nhận được hồi thư rồi, rất vui. Anh hiện tại vẫn chưa có bạn gái, tương lai sẽ có. Nói đến opera, phát âm tiếng Ý phong phú, âm tố là a, e, i, o, u năm nguyên âm, mười sáu phụ âm, trọc âm, âm mũi cộng hưởng, phụ âm kép, âm tắc sát. Thượng Hải có lớp bổ túc tiếng Ý không? Bố mẹ khỏe không? Trước đây nghe cha dượng Hồng Kông nói, khu vực ngã tư đường Hoài Hải đường Thụy Kim này, gọi là "Tiểu Nga", có một phòng bi-a, bên cạnh là xã "Chai La Nan" của người Nga trắng cũ, thời Nhật chiếm đóng vẫn ra báo, nơi giao dịch tin tức đa phương, bây giờ.

Thư đọc đến đây, bố A Bảo giật lấy, vò thành một cục, nổi trận lôi đình, bắt A Bảo "đứng góc tường" một tiếng đồng hồ. Bố tính khí vốn nóng nảy, nhưng nửa tiếng sau, cũng nguôi, kéo A Bảo lại, xoa đầu A Bảo nói: "Bố phiền lòng, đừng gây rắc rối cho bố." A Bảo không đáp. Bản cắt báo của Callas, từ đó kẹp vào trong một cuốn sách. Đối với âm nhạc, tiếng Ý, phòng bi-a, A Bảo không hứng thú lắm, mỗi ngày nghe Bối Đệ đánh "Vũ khúc Bouree", "Tiểu Tấu minh khúc" của Clementi, trong lòng đã rối bời. Mỗi khi đêm đến, bố A Bảo như đang làm sổ sách, thực ra là viết tài liệu khiếu nại, A Bảo mỗi đêm đi ngang qua thư phòng, trước bàn viết là bóng lưng bố viết chữ. Bố nói: "A Bảo, thay bố ra đường Thụy Kim, mua chai bia đen 'Thượng Hải' về." Hoặc là nói, ra tiệm thuốc lá đường Thụy Kim, mua một hộp sợi tẩu 'Gấu trúc'." Bố là thanh niên cách mạng từng trải, coi thường tiền bạc địa vị, tuyệt giao với ông nội. Bố cho rằng, chỉ người xuất thân tư sản, mới là nhà cách mạng chân chính, hoạt động ở Thượng Hải trước, sau đó đến căn cứ địa Tô Bắc huấn luyện, rồi về Thượng Hải, trải qua thăng trầm, đợi Thượng Hải giải phóng, vui mừng mấy năm, lập tức bị xét duyệt giam giữ, hai năm sau phóng thích, tước đoạt mọi đãi ngộ, sắp xếp làm kế toán cho công ty tạp hóa.

Có một lần, ông nội xoa vai A Bảo nói: "Bố gần đây khỏe không?" A Bảo nói: "Khỏe ạ."

Ông nội nói: "Một đầu óc cách mạng, mỗi năm chỉ đến thăm ta một lần." A Bảo không đáp. Ông nội nói: "Năm đó vạch rõ giới hạn với ta, chạy ra ngoài, cắt đứt liên lạc, bằng với làm gã lưu manh mặc đồ tây, ngày nào cũng đi họp, sau đó, trèo lên một con tàu sông Dương Tử, không nói tiếng nào, đã đi rồi." A Bảo nói: "Sau đó thì sao?" Ông nội nói: "Ta tưởng là bị dụ dỗ, làm 'anh em sông Dương Tử'." A Bảo nói: "Cái gì?" Ông nội nói: "Chính là cướp đi lại trên tàu sông Dương Tử, sau đó nghe nói không đúng, là đi vùng Giang Bắc." A Bảo nói: "Sau đó thì sao?" Ông nội nói: "Lén lút quay lại từ Giang Bắc, lại làm gã lưu manh mặc đồ tây Thượng Hải, tham gia cách mạng mà, trước hết tìm bát cơm, mỗi ngày phải ăn phải nuốt, đâu phải như phim nói, phía trên có kinh phí, có sắp xếp, tất cả phải dựa vào bản thân lăn lộn, thanh niên có lý tưởng mà, ngay cả bản lĩnh kiếm cơm không học được, thì mở công tác cách mạng gì chứ, vì thế, bụng đói thế nào, bề ngoài cười tủm tỉm, một thân đồ tây, trong túi quần hai ba đồng xu, thật là đáng thương." A Bảo không đáp. Ông nội nói: "Lý tưởng cao nhất của cách mạng, chính là làm tình báo, làm đảng ngầm, sau đó, thì ngồi tù Nhật Bản, tù Uông Tinh Vệ, ta mang hai chai 'Vitamin' đi 'thăm người thân'." A Bảo nói: "Cái gì?"

Ông nội nói: "Chính là thăm tù, người đã da bọc xương, ra tù dưỡng nửa năm, lại mất tích, đi làm cách mạng rồi."

A Bảo nói: "Sau đó thì sao?" Ông nội nói: "Sau đó thì kết hôn với mẹ A Bảo, tiểu thư gia đình địa chủ Chiết Giang, tới Hồng Kông một năm, sinh con ra, lập tức cho người khác, tại sao thế? Phải làm cách mạng." A Bảo không đáp. Ông nội nói: "Ta mãi không hiểu nổi, con người mà, vẫn là phải ở đường Corneille tô giới Pháp, chính là đường Cao Lan bây giờ, nói ra thì, vẫn là thuê nhà, tại sao không ở 'góc dưới' chứ? 'Rồng cuộn đất' ở Trát Bắc, nhà ổ chuột 'Phiên Qua Lộng', 'Tam Loan Nhất Lộng' ở phía tây Thượng Hải, tại sao không làm công nhân bến tàu đình công đi? Cách mạng mà, uống bia gì, hút sợi tẩu gì." A Bảo không đáp. Ông nội nói: "Chịu khổ chịu cực, cách mạng đến giờ, có danh phận gì, lợi ích gì? Cũng chỉ là gảy bàn tính gỗ trắng bình thường, ghi hai bút sổ sách giấy thô xà phòng, trong lòng không phục nhỉ." A Bảo không đáp. Bác cả bên cạnh nói: "Phải rồi phải rồi, cách mạng đến cùng, phân phối thành quả cách mạng đi, có danh phận cụ thể, địa vị đi, hai bàn tay trắng, hoàn toàn không liên quan." Ông nội liếc bác cả một cái nói: "Làm anh cả, trong bụng có hàng gì không?" Bác cả ngẩn người nói: "Cái gì?" Ông nội nói: "Năm đó dù đi chi nhánh công ty, làm 'Đầu rồng' đi." A Bảo nói: "Cái gì?" Ông nội nói: "Chính là kế toán." Bác cả không đáp. Ông nội nói: "Dần dần làm lên, từ từ làm, làm đến 'Tổng đầu rồng', làm đến 'Đầu tủ' rồi, bằng với làm quản lý, cũng mở mang kiến thức, đứng ra tiếp đón 'Khách hàng gạo nếp', 'Khách hàng cơm thiu'." A Bảo nói: "Cái gì?" Bác cả nói: "Chính là nhận việc, tiếp đón các loại khách hàng, khách hàng tốt, khách hàng xấu." Ông nội nói: "Hừ, mỗi ngày mặc áo xanh áo lục, soi gương, ăn chơi, trong phòng bày một bộ 'Thư khố Uông Hữu Văn', kiếm được đồng xu nào chưa?" Bác cả không đáp. Ông nội nói: "Làm người, đương nhiên phải có danh phận, Tôn Trung Sơn, Tổng thống Washington, cũng phải có danh phận." A Bảo không đáp. Ông nội nói: "Làm đàn ông, làm sự nghiệp, chân tâm nghiêm túc mà làm, thường thường thì tiến thoái lưỡng nan, làm người, có bao nhiêu ngượng ngùng chứ." A Bảo nói: "Vâng." Ông nội nói: "Không bàn nữa, bây giờ, ta cũng là kịch ngượng ngùng, người ngượng ngùng, ý trời không chiều lòng người, chỉ cần một chút lơ đễnh, thì có quả báo." A Bảo nói: "Vâng." Ông nội nói: "Ta cũng chỉ là ăn bát cơm gạo cũ rồi, ta bây giờ, có làm gì được đây, ta không có gì có thể làm."

Trước đây, phần lớn là buổi chiều, xe chạy đến trường mẫu giáo đường Nam Xương, ông nội đón A Bảo, ra ngoài hóng gió, đến Miếu Thành Hoàng ăn điểm tâm, rồi đưa về. Mẹ A Bảo chưa bao giờ nhắc tới. A Bảo lớn hơn chút, thỉnh thoảng đi đường Tư Nam, ông cháu nói chuyện phiếm. Ông nội đã già rồi, vốn có mấy nhà máy lớn, công tư hợp doanh, không có gì để làm, bằng với làm nhàn nhân, đứng ra lộ diện, ví dụ Liên đoàn Công thương họp học tập, để bác cả ra mặt. Mỗi tháng có lãi cố định, chi tiêu cả gia đình, căn bản tiêu không hết. Tác dụng duy nhất của ông nội, là nắm giữ két sắt, chỉ có miếng đất nhỏ này, có thể bảo tồn nguyên dạng, ông nội nắm chặt chìa khóa, đóng đóng mở mở. Mấy năm gần đây thực phẩm khan hiếm, bề ngoài hưởng ứng chính sách phân phối kế hoạch, hàng tháng sử dụng tem phiếu, mua bột mì đen, bột ngũ cốc, khoai lang, để người giúp việc chân to nấu một nồi cháo rau, canh bánh bột lọc bí đỏ, bày một tư thế. Hai bác dâu, thay phiên dùng lò nướng ga, mỗi chiếc hộp sắt nhỏ, bày một cục bột, quét một lớp lòng đỏ trứng, làm bánh mì nhỏ, rắc đều đường bột, làm bánh kem thuần túy, nướng ức gà, cuộn cà ri, xông khói rán trứng, tự làm "Salad tươi". Ngôi nhà lớn này, mỗi tuần tiêu thụ gà vịt cá thịt trứng v.v., là vật tư đắt hàng nhất chợ đen. Người thân hải ngoại, không gián đoạn gửi thực phẩm tới Thượng Hải, bưu điện kiểm tra tất cả, thường xuyên giữ lại phần vượt mức, nhưng bột mì Phú Cường mười pound, mì ống, sốt thịt cà chua, mỡ lợn đóng hộp, bơ, cà phê, ca cao, sữa đặc, cơ bản có thể nhận được. Thượng Hải phổ cập tivi, khoảng năm 1980, tivi bắt đầu phát sóng là năm 1958, ban đầu toàn thành phố, chỉ có hơn ba trăm chiếc tivi. Năm 1960, trong phòng khách đường Tư Nam, đã có một chiếc tivi đèn điện tử Liên Xô, một lần bị hỏng, thanh niên tới sửa, để ria mép ngắn, chải đầu kiểu máy bay, ống quần nhỏ. Ông nội trả tiền, thanh niên nhận lấy, chia hai xấp, nhét vào túi quần trước sau, vì thế quần càng gầy. Cạnh A Bảo, mấy chị họ đứng thẳng tắp yểu điệu, dè dặt tò mò.

Thanh niên nói cách điều tần, lấy ra một mẩu giấy, nói với chị họ: "Sau này có tình huống gì, xin gọi điện thoại, tạm biệt." Lúc đó chỉ có một kênh truyền hình, cơ bản đồng bộ với lịch chiếu phim, poster rạp chiếu phim đầu vòng "Quốc Thái", "Hoài Hải" vừa ra, tivi cũng bắt đầu phát. Một hôm ăn cơm tối, A Bảo thoái thác đi phòng bạn cùng lớp ôn bài, lẻn vào đường Tư Nam, trước tivi chỉ có một mình ông nội. A Bảo nhìn xung quanh. Ông nội nói: "Vừa rồi ta nổi giận, cả nhà không được xem tivi." Phòng khách trống trải, sau mỗi cánh cửa, như có người nghe lén. Hóa ra hôm nay, hai nhà bác cả và chú, mỗi nhà mua một chiếc radio để sàn mười bốn đèn, có thể nghe chương trình quốc tế. Cô biết được sau đó, nói cho ông nội. Hai nhà bác chú, lớn nhỏ thay phiên cầu tình, ông nội kiên quyết trả hàng. Cô chuyển về đường Tư Nam, mâu thuẫn đã không ít, hai nhà bác chú, vốn vì diện tích phòng nhiều ít, đồ đạc tốt xấu không hòa thuận, đột nhiên chuyển đến một người em gái dư thừa, bác cả nhường một gian cho cô ở, bề ngoài khách khí, trong lòng chán ghét. Ông nội nói: "Tư sản, quả nhiên không ra hình thù gì, ta nếu chết sớm, đường Tư Nam, cũng là ăn sạch, bại sạch rồi." A Bảo không đáp. Lúc này trong tivi, màn đen trắng chuyển động, bước ra một thanh niên tóc ngôi 3/7, mặc áo dài vải kaki xám, cười một cái, nói tiếng Thượng Hải chuẩn, đài truyền hình Thượng Hải, đài truyền hình Thượng Hải, bây giờ bắt đầu phát sóng chương trình, bây giờ bắt đầu phát sóng chương trình, chương trình đêm nay là.