Khi mắt tôi hãy còn đăm đăm nhìn vào tán lá xanh tươi,

như thói quen của kẻ vẫn phí hoài đời mình

để săn đuổi những chú chim nhỏ,

người Cha hơn cả sinh thành liền bảo tôi rằng: “Con hỡi,

hãy bước mau lên; vì khoảng thời gian được định sẵn cho chúng ta

cần phải được tận dụng một cách ích lợi hơn.”

Tôi quay mặt và chẳng chậm chân hơn,

hướng về phía các Bậc Thầy đang trò chuyện

khiến cho bước đi của tôi chẳng chút nhọc nhằn;

và kìa! những tiếng hát vang lên lẫn với tiếng than van,

“Labia mea, Domine,” ngân lên theo điệu thức

vừa mang lại niềm hoan ca vừa gợi niềm xót xa.

“Ôi người Cha dịu hiền của con, con đang nghe thấy gì thế này?”

Tôi cất lời hỏi; và ngài đáp: “Những bóng hình đang bước đi

có lẽ đang tháo gỡ nút thắt của món nợ trần gian.”

Cũng giống như những vị lữ hành trầm ngâm,

khi vượt qua những người xa lạ trên đường,

họ quay đầu nhìn lại nhưng chẳng hề dừng bước,

cũng vậy, từ phía sau chúng tôi với sải bước nhanh hơn,

tiến đến rồi vượt qua, một đám đông các linh hồn đang lặng thầm và sùng kính

đã đăm đăm nhìn chúng tôi.

Hốc mắt của mỗi người đều tối hoắm và sâu thẳm,

khuôn mặt tái nhợt, và thân hình tiều tụy đến mức

da dẻ chỉ còn bọc lấy khung xương.

Tôi không nghĩ rằng Erisichthon thuở nào

lại có thể bị cơn đói hành hạ đến mức khô đét như thế,

ngay cả khi ông ta khiếp sợ cơn đói nhất.

Tự ngẫm nghĩ trong lòng, tôi thầm nhủ: “Kìa,

đây chính là những kẻ từng đánh mất Jerusalem,

khi Mary nhẫn tâm biến chính con mình thành mồi ngon.”

Hốc mắt họ tựa như những chiếc nhẫn không ngọc;

bất cứ ai nhìn vào gương mặt con người mà đọc chữ ‘omo’

thì hẳn cũng dễ dàng nhận ra chữ ‘m’ trên những gương mặt này.

Ai mà tin được rằng hương thơm của một quả táo,

lại có thể khiến họ hao gầy vì khao khát đến thế,

và cả hương thơm của làn nước, dẫu chẳng hiểu vì sao?

Tôi vẫn còn đang tự hỏi điều gì khiến họ đói khát nhường kia,

bởi nguyên nhân dẫn đến sự tiều tụy và tàn tạ thê thảm ấy

vẫn chưa hề lộ diện;

và kìa! từ trong hốc đầu sâu thẳm,

một bóng ma liền quay mắt nhìn tôi đăm đăm và sắc sảo;

rồi cất tiếng kêu lớn: “Ân huệ nào cho tôi thế này?”

Làm sao tôi có thể nhận ra hắn qua diện mạo ấy cho được;

nhưng qua giọng nói, tôi đã nhận ra ngay

điều mà hình hài tiều tụy kia đã giấu kín bên trong.

Tia lửa ấy thắp sáng lên trọn vẹn trong tôi

ký ức về gương mặt đã đổi thay của người xưa,

và tôi nhận ra những đường nét của Forese.

“À, xin đừng nhìn vào lớp vẩy nến khô cằn này,”

hắn van nài, “thứ đang làm biến đổi sắc da tôi,

cũng đừng bận tâm đến da bọc xương hay sự thiếu hụt da thịt của tôi;

nhưng hãy nói cho tôi sự thật về ngươi đi, và hai linh hồn kia là ai,

những kẻ đang hộ tống ngươi đằng kia?

Đừng chần chừ mà hãy trò chuyện với tôi đi.”

“Khuôn mặt từng chết đi mà ta đã từng tiếc thương thuở nào,

nay lại đem đến cho ta niềm đau đớn chẳng kém khi nhìn ngắm,

khi thấy nó đã đổi thay nhường này!”

Tôi đáp lời hắn, “Nhưng vì ơn Chúa, hãy nói cho ta hay, điều gì đã khiến các ngươi tàn tạ thế kia?

Đừng bắt ta phải cất lời khi lòng còn đang ngỡ ngàng,

bởi kẻ bận rộn với những nỗi niềm khác sẽ chẳng thể nói năng trôi chảy.”

Và hắn đáp lại tôi: “Từ chốn hội đồng vĩnh hằng,

quyền năng đổ xuống dòng nước và thân cây

mà chúng ta vừa để lại phía sau, khiến tôi trở nên gầy mòn nhường này.

Tất cả đoàn người cất tiếng hát ca trong làn nước mắt này,

vì đã thả mình theo ham muốn quá độ,

nên nay phải chịu đói khát để được thánh hóa trở lại tại đây.

Khát khao ăn uống được khơi dậy trong chúng tôi

bởi hương thơm tỏa ra từ cây táo,

và từ làn sương phun trào trên thảm cỏ xanh;

và chẳng phải chỉ một lần duy nhất, khi đi quanh khu vườn này,

nỗi thống khổ của chúng tôi được xoa dịu,—

tôi gọi đó là nỗi thống khổ, nhưng đáng ra phải gọi là sự an ủi,—

bởi chính niềm khao khát ấy đã dẫn dụ chúng tôi đến với cội cây

từng khiến Chúa Christ hoan hỉ thốt lên lời ‘Eli’,

khi Ngài dùng huyết mạch của mình để giải cứu chúng ta.”

Và tôi nói với hắn: “Forese, kể từ ngày ấy

khi ngươi từ giã cõi đời để bước sang một thế giới tốt đẹp hơn,

tính đến nay vẫn chưa tròn năm năm.

Nếu quyền năng dứt bỏ thói ham sa ngã

đã đến với ngươi trước cả thời điểm

của nỗi đau thánh thiện hướng ngươi về với Chúa,

thì làm sao ngươi đã có thể lên được đến chốn này?

Ta cứ nghĩ sẽ tìm thấy ngươi ở tận cõi sâu thẳm bên dưới,

nơi thời gian phải đong đếm từng ngày để chuộc lại lỗi lầm.”

Và hắn đáp tôi: “Chính sự chóng vánh ấy đã đưa dẫn tôi

đến với chén ngải cứu ngọt ngào của những đớn đau này,

bởi những giọt nước mắt tràn bờ của nàng Nella nhà tôi;

chính những lời cầu nguyện thiết tha cùng tiếng thở dài của nàng

đã kéo tôi ra khỏi bờ vực nơi kẻ đến người chờ,

và giải thoát tôi khỏi những vòng tròn khác.

Càng đơn độc trong việc thiện bao nhiêu,

người vợ góa bé nhỏ mà tôi từng hết mực yêu thương ấy

lại càng trở nên quý giá và đẹp lòng Chúa bấy nhiêu;

bởi xứ Barbagia ở Sardinia

vẫn còn đoan trang hơn trong nết na của những người phụ nữ

so với xứ Barbagia mà tôi đã để nàng ở lại.

Hỡi người anh em dịu ngọt, ngươi muốn tôi phải nói gì nữa đây?

Trước mắt tôi đã hiển hiện một tương lai,

khi mà giờ phút này đây chưa phải là quá xa xôi,

lúc mà từ trên bục giảng người ta sẽ ban hành lệnh cấm

đối với đám đàn bà không biết xấu hổ ở Florence,

không cho họ đi lại mà phô bày ngực vú.

Nào có bộ tộc hoang dã hay người Saracen nào từng xuất hiện,

lại cần đến những hình thức kỷ luật tâm linh hay thế tục nào khác

mới chịu che thân kín đáo?

Nhưng nếu những người phụ nữ vô liêm sỉ ấy biết chắc

rằng bầu trời đang chuẩn bị điều gì chóng vánh cho họ, thì từ bây giờ

họ đã há hốc miệng ra mà gào khóc rồi;

bởi nếu khả năng tiên tri của tôi ở đây không lừa dối tôi,

họ sẽ phải đau buồn trước khi những kẻ

hiện đang được ru ngủ bằng lời ca dao mọc lên những sợi râu cằm.

Hỡi người anh em, giờ đây xin đừng che giấu lòng mình nữa;

hãy nhìn kìa, chẳng những tôi mà tất cả những con người nơi đây

đang đăm đăm hướng về nơi ngươi đang che khuất ánh mặt trời.”

Bấy giờ tôi mới đáp lời hắn: “Nếu ngươi gợi nhớ lại

những gì ngươi từng ở bên ta và ta từng ở bên ngươi,

thì ký ức hiện tại vẫn sẽ còn đau đớn biết bao.

Kẻ đang đi phía trước tôi chính là người đã kéo tôi quay về khỏi cõi đời ấy,

vào hai ngày trước, khi vầng trăng tròn

của người chị gái kẻ đằng kia hiện hình,”

rồi tôi chỉ tay về phía mặt trời. “Chính người này đã dẫn dắt tôi đi xuyên qua màn đêm sâu thẳm

của những kẻ đã chết thực sự,

bằng thể xác bằng xương bằng thịt này, đang bước theo sau ngài.

Từ đó, những lời động viên của ngài đã dìu dắt tôi bước lên,

vừa leo dốc vừa tiếp tục vòng quanh ngọn núi

đang uốn nắn lại các ngươi, những kẻ đã bị trần gian làm cho méo mó.

Ngài bảo rằng ngài sẽ bầu bạn cùng tôi,

cho đến khi tôi đặt chân đến nơi có Beatrice;

tại đó, tôi buộc phải ở lại mà không có ngài.

Đó chính là Virgilius, người đã nói với tôi những lời ấy,”

và tôi hướng tay về phía ngài; “còn người kia là chiếc bóng

vừa khiến cho mọi sườn dốc trong vương quốc của các ngươi rung chuyển

khi phóng thích người.”