Như khi rọi những tia hồng đầu tiên

Tại chốn Tạo hóa tuôn dòng máu thánh,

(Sông Ebro nằm dưới cung Thiên Bình cao vẳng,

Và nước sông Hằng đang cháy giữa ngọ trưa),

Mặt trời đứng đó; và ngày tàn đang tới,

Lúc Sứ giả hân hoan của Chúa hiện ra trước chúng tôi.

Ngài đứng bên rìa ngọn lửa rực ngời,

Và cất tiếng xướng vang: “Beati mundo corde,”

Với giọng ngân nga sinh động lạ thường.

Rồi phán rằng: “Hỡi những linh hồn thánh thiện,

Chẳng ai đi tiếp được nếu lửa chưa bén da;

Hãy bước vào trong, chớ làm ngơ tiếng gọi.”

Ngài vừa dứt lời, chúng tôi liền tiến lại;

Và khi nghe xong, lòng tôi bỗng hãi hùng,

Tựa như kẻ vừa được đưa vào huyệt mộ.

Tôi chắp hai tay, rướn người chống đỡ,

Nhìn chằm vào ngọn lửa, lòng tái tê nhớ lại

Những thể xác con người từng bị thiêu đốt thuở nào.

Những vị Người Dẫn Đường quay lại nhìn tôi chào,

Và Virgilius lên tiếng: “Hỡi con, chớ sợ,

Nơi đây có đọa đày, nhưng không có cái chết.

Hãy nhớ lấy, hãy nhớ! Ta từng dẫn ngươi qua

Geryon an toàn đến thế,

Nay gần Chúa hơn, lẽ nào ta lúng túng?

Hãy tin chắc rằng, dẫu con đứng trọn

Một thiên niên kỷ giữa lòng ngọn lửa này,

Nó cũng chẳng thể làm rụng đi một sợi tóc.

Nếu con còn ngờ vực lời ta xốc nổi,

Hãy đến gần và tự mình thử thách xem,

Đưa tay rờ thử vạt áo đang bên mình.

Giờ hãy gạt bỏ, gạt bỏ mọi sợ hãi đi thui,

Quay về hướng này, tự tin bước tới;”

Còn tôi vẫn chôn chân, dạ đầy trái ý!

Thấy tôi đứng lặng, bướng bỉnh khôn nguôi,

Ngài hơi cau mày bảo: “Giờ hãy ngắm đi con,

Bức tường này ngăn cách giữa con và Beatrice.”

Như khi nghe tên Thisbe, Pyramus đang hấp hối

Liền hé mi nhìn nàng lần cuối,

Vào lúc trái dâu tằm chuyển màu huyết dụ,

Tâm can bướng bỉnh của tôi cũng mềm đi như rũ,

Tôi quay về phía Người Hướng Dẫn khôn ngoan,

Khi nghe cái tên mãi dạt dào trong ký ức.

Ngài lắc đầu, đoạn bảo: “Sao còn ngần ngừ rất mực?

Chẳng lẽ ta cứ đứng mãi bên này?” rồi mỉm cười

Như người lớn nhìn đứa trẻ thèm quả táo chịu thua xuôi.

Rồi ngài bước vào ngọn lửa trước tôi,

Cất tiếng mời Statius đi theo sát gót,

Người ban nãy còn đi tuốt phía xa xôi.

Vừa bước vào trong, giữa dòng thủy tinh nung chảy,

Tôi chỉ muốn lao mình vào để giải nhiệt ngay,

Bởi sức nóng nơi đây thật vô cùng vô tận!

Và người Cha dịu hiền, để vỗ về tôi trấn an,

Vừa đi vừa chuyện trò về Beatrice không ngớt,

Rằng: “Ta dường như thấy đôi mắt nàng rồi đó!”

Một giọng ca vang lên từ phía bên bờ,

Dẫn đường chỉ lối, và chúng tôi một lòng hướng về phía trước,

Để rồi bước ra nơi đường lên đỉnh bắt đầu.

“Venite, benedicti Patris mei,”

Vang lên từ một vùng hào quang chói lọi,

Sáng đến mức lóa mắt, khiến tôi chẳng dám nhìn.

Giọng ấy lại vang: “Mặt trời lặn, màn đêm tới gần;

Đừng chần chừ nữa, hãy mau chân tiến bước,

Chừng nào phương tây chưa hoàn toàn tối sầm.”

Con đường đục xuyên qua vách đá cứ thế vươn lên

Sao cho tôi chắn ngang những tia nắng rọi,

Từ mặt trời giờ đã ngả bóng bên thềm.

Chúng tôi vừa bước lên vài bậc đá ngắn thôi,

Thì cái bóng vụt tắt đã báo hiệu mặt trời lặn

Ngay sau lưng, tôi và các bậc thầy nhận ra.

Và trước khi đường chân trời bao la

Trùm lên tất cả một màu đồng nhất,

Và Đêm buông lơi vương quyền bát ngát,

Mỗi chúng tôi liền chọn một bậc đá để nằm;

Bởi bản chất ngọn núi đã tước đi khả năng leo trèo,

Hơn là vì lòng chúng tôi thôi thích thú.

Như đàn dê khi nhai lại nằm im ru,

Từng sung sức tung tăng trên đỉnh non cao

Trước lúc được ăn no buổi chiều nào,

Lặng lẽ trong bóng râm khi trời còn oi ả,

Được mục tử trông chừng dựa lưng gậy cả,

Vừa chống gậy vừa chăm bẵm bầy đàn;

Và như người chăn cưa đêm màn trời chiếu đất,

Trắng đêm bên bầy cọc yên bình giấc,

Can chừng thú dữ không để chúng tản mác xa,

Khoảnh khắc ấy, ba chúng tôi y hệt vậy mà,

Tôi như dê, còn họ như người chăn dắt,

Bị vây quanh bởi những vách đá ngút ngàn.

Bên ngoài chẳng thể nhìn thấy gì nhiều ngỡ ngàng;

Nhưng qua khe hẹp ấy, tôi thấy các vì sao

Sáng ngời hơn và lớn hơn mọi khi rất nhiều.

Vừa ngẫm nghĩ, vừa ngắm nhìn những vì sao chiều,

Giấc ngủ liền ập đến — giấc ngủ vốn thường hay

Báo trước điềm lành dữ trước khi việc xảy ra.

Đó là giờ, tôi nghĩ, khi từ phương Đông xa

Citherea lần đầu rọi ánh hào quang lên núi,

Vị luôn bừng cháy ngọn lửa tình yêu vời vợi;

Trong giấc mơ, tôi thấy một thiếu nữ trẻ trung xinh tươi

Đang thong thả bước đi trên đồng cỏ xanh ngắt,

Vừa hái hoa vừa cất tiếng hát vang:

“Hỡi ai muốn tìm tên ta, hãy lắng tai mang:

Ta là Leah, đôi tay xinh xắn lướt đi

Đang tết cho mình một vòng hoa quý.

Ta tự trang hoàng trước gương để vui vẻ,

Còn chị ta là Rachel chẳng rời khỏi gương soi,

Ngồi ngắm nghía suốt cả ngày dài không mỏi.

Nàng khao khát ngắm đôi mắt đẹp của mình biết mấy,

Cũng như ta khao khát tự tay tô điểm cho đời;

Nàng say mê ngắm, ta say mê làm, lòng đều thỏa mãn thôi.”

Và giờ đây, trước lúc ánh rạng đông vừa ló dạng

Mà những lữ hành luôn trông đợi hân hoan,

Khi họ hồi hương, trọ lại ngày càng gần ngàn,

Bóng đêm tứ phía bỗng tan biến mau lẹ,

Cùng lúc giấc ngủ trôi đi; và tôi đứng dậy thế,

Thấy các bậc Thầy vĩ đại đã đứng lên từ lúc nào.

“Quả táo ngọt ngào mà biết bao người lao xao

Bấy lâu nay cất công tìm kiếm mỏi mòn,

Hôm nay sẽ làm dịu cơn đói lòng con.”

Virgilius dùng những lời lẽ ấy để bảo tôi;

Và chưa từng có phần thưởng nào trên đời

Có thể sánh được với niềm vui ngọt ngào này.

Nỗi khát khao cứ thế dâng trào trong dạ đây,

Muốn mau chóng lên đỉnh cao, để qua từng bước một,

Tôi cảm thấy đôi cánh chim đang mọc phía sau lưng.

Khi toàn bộ cầu thang phía dưới đã qua chừng,

Và chúng tôi đặt chân lên bậc cao nhất,

Virgilius liền đăm đăm nhìn tôi và cất lời:

“Hỡi con, con đã thấy ngọn lửa trần gian và vĩnh cửu rồi,

Và đã đến chốn mà tự sức ta chẳng thể nhìn xa hơn nữa.

Ta đã đưa con đến đây bằng trí tuệ và nghệ thuật vừa khứa;

Từ nay hãy lấy sở thích của con làm la bàn dẫn đường;

Con đã vượt qua những lối dốc hiểm trở và hẹp hòi khôn lường.

Hãy nhìn mặt trời đang tỏa sáng trên vầng trán con kìa;

Hãy nhìn thảm cỏ, những đóa hoa tươi và bụi cây tía

Mà mảnh đất này tự sinh sôi chẳng cần ai chăm bón.

Cho đến khi đôi mắt đẹp ngập tràn hạnh phúc hân hoan

Từng khiến ta đẫm lệ tìm đến bên con ngày nào xuất hiện,

Con có thể ngồi nghỉ, hoặc lang thang giữa chốn này tùy nguyên.

Đừng mong chờ thêm lời chỉ dạy hay dấu hiệu nào từ ta nữa;

Ý chí tự do của con nay đã rảnh rang, ngay thẳng và trọn lành rồi,

Làm trái ý nó chính là điều lầm lỗi;

Vậy nên, ta chính thức phong vương và đội mũ triều thiên cho con lên ngôi!”