Loài Nis, Kobold, hoặc Yêu tinh, xuất hiện ở Scotland dưới cái tên Brownie. Brownie là một nhân vật có vóc dáng nhỏ bé, khuôn mặt nhăn nheo, được bao phủ bởi lớp tóc nâu ngắn xoăn tít, và mặc một chiếc áo choàng kèm mũ trùm đầu màu nâu. Nơi ở của hắn là hốc cây cổ thụ, một lâu đài đổ nát, hoặc chốn ở của loài người. Hắn gắn bó với những gia đình cụ thể, nơi hắn từng chung sống, thậm chí qua nhiều thế kỷ, để đập lúa, dọn dẹp nhà cửa, và làm mọi việc giống như những người anh em phương bắc và người Anh của hắn. Ở một mức độ nhất định, hắn là kẻ vô vụ lợi; giống như nhiều nhân vật lớn, hắn cảm thấy bị xúc phạm trước bất cứ điều gì gần giống như hối lộ hay quà cáp, thế nhưng, cũng giống như họ, hắn vẫn cho phép sự câu nệ của mình bị khuất phục nếu việc đó được thực hiện một cách tao nhã, tế nhị và kín đáo. Cứ thử tặng Brownie một miếng bánh mì, một chén đồ uống, hoặc một chiếc áo khoác và mũ trùm đầu mới mà xem, hắn sẽ khinh bỉ vứt bỏ, và có lẽ trong cơn giận dỗi, hắn sẽ rời khỏi nơi đó vĩnh viễn; nhưng nếu bạn để một bát kem ngon lành cùng ít tổ ong tươi ở một góc khuất ấm cúng, chúng sẽ sớm biến mất, mặc dù, thiết tưởng ai cũng đoán được, Brownie chưa từng hay biết gì về chúng.

Một người phụ nữ tốt bụng vừa dệt xong một tấm vải pha len và lanh, và do bản tính tốt bụng thúc đẩy, bà đã may từ đó một chiếc áo choàng cùng mũ trùm đầu ấm áp cho cậu Brownie nhỏ của mình. Không dừng lại ở việc đặt món quà vào một trong những nơi yêu thích của hắn, bà lại lơ đễnh gọi to để báo cho hắn biết nó ở đó. Điều này quá rõ ràng, và Brownie đã rời khỏi nơi ấy, vừa đi vừa kêu lên:

A new mantle and a new hood;

Poor Brownie! ye'll ne'er do mair gude!

Một phiên bản khác của truyền thuyết này kể rằng, người chủ nam của một trang trại thuộc giáo xứ Glendevon đã để sẵn vài bộ quần áo bên ngoài vào một đêm nọ cho Brownie, và người ta nghe thấy hắn bỏ đi, vừa đi vừa nói:

Gie Brownie coat, gie Brownie sark,

Ye'se get nae mair o' Brownie's wark!

Tại Leithin-hall ở Dumfrieshire, một chú Brownie đã từng trú ngụ, như chính hắn tuyên bố, trong suốt ba trăm năm. Hắn chỉ chịu lộ diện một lần trước mỗi người chủ; với những người khác, hắn hiếm khi để lộ quá một bàn tay. Có một người chủ được Brownie vô cùng yêu quý, khi vị ấy qua đời, hắn đã thương khóc vô cùng, thậm chí nhịn ăn suốt nhiều ngày liền. Người thừa kế từ xứ sở xa xôi trở về để tiếp quản cơ ngơi, Brownie liền xuất hiện để tỏ lòng thành kính, nhưng vị gia chủ lại cảm thấy chướng mắt trước vẻ ngoài nghèo túng, đói kém của hắn, liền ra lệnh dọn thức ăn, đồ uống và ban cho hắn bộ y phục mới. Brownie bỏ đi, cất tiếng kêu lớn:

Ca', cuttee, ca'!

A' the luck of Leithin Ha'

Gangs wi' me to Bodsbeck Ha'.

Chỉ vài năm sau, Leithin Ha' đã trở thành một bãi hoang tàn, còn "bonnie Bodsbeck" lại ngày càng thịnh vượng dưới sự chăm sóc của Brownie.

Những người khác lại kể rằng chính người chủ của Bodsbeck đã làm Brownie phật lòng khi để sẵn cho hắn một phần bánh mì với sữa, và hắn đã bỏ đi, miệng lẩm bẩm:

Ca, Brownie, ca',

A' the luck of Bodsbeck awa to Leithenha'.

Bản tính của Brownie không phải không có chút tinh ranh. Có hai cô gái nọ vừa làm xong một tô cháo bơ thơm ngon, liền bưng ra chuồng gia súc để ăn trong bóng tối. Do vội vã nên họ chỉ mang theo một chiếc muỗng, thế là họ đặt tô cháo ở giữa và luân phiên nhau ăn. "Ta mới ăn có ba miếng," cô này kêu lên, "mà nó hết sạch rồi." — "Hết sạch thật rồi đấy," cô kia tiếp lời. — "Ha, ha, ha!" một giọng thứ ba vang lên, "Brownie đã húp hầu hết phần rồi đấy." — Và chính là Brownie đã chen vào giữa họ, và húp phần của hai người bọn họ.

Câu chuyện sau đây sẽ gợi cho người đọc nhớ đến nhân vật Hinzelmann. Một chú Brownie từng sống với Maxwell, Lãnh chúa xứ Dalswinton, và đặc biệt gắn bó với cô con gái của Lãnh chúa, người thiếu nữ xinh đẹp nhất trong tất cả các vùng trũng bên sông Nith. Trong mọi chuyện tình cảm của cô, Brownie vừa là người tâm sự vừa là người trợ giúp; khi cô kết hôn, chính Brownie là người cởi đồ cho cô để bước lên giường cưới; và khi những cơn đau đẻ đầu tiên ập đến, lúc một người đầy tớ được lệnh đi mời bà mụ vốn sống ở bờ bên kia sông Nith cứ lề mề mãi không chịu chuẩn bị xong, Brownie, dẫu đó là một đêm tháng Mười Hai giông bão tối tăm và gió đang gầm rú qua các tán cây, đã quàng chiếc áo choàng lông thú của nữ chủ nhân lên người, phóng lên lưng ngựa của tên đầy tớ, và phi thẳng qua những con sóng sủi bọt của dòng Nith cuồn cuộn. Hắn đến nhà bà mụ, đỡ bà ngồi phía sau mình, rồi trong sự kinh hãi và hoảng loạn của bà, lại lao mình vào dòng nước lũ. "Đừng đi qua vũng nước cũ nhé," bà bảo, "kẻo chúng ta đụng phải Brownie đấy." "Đừng sợ, thưa phu nhân," hắn đáp, "bà đã gặp tất cả những tay Brownie mà bà có thể gặp rồi đấy." Hắn đặt bà xuống các bậc thềm của lâu đài, rồi đi thẳng ra chuồng ngựa. Ở đó, hắn bắt gặp tên gia nhân mà lẽ ra hắn đã thay mặt đi thực hiện sứ mệnh, lúc này vẫn đang xỏ giày vào chân, hắn liền tháo dây cương ra, và bằng những nhát quất mạnh mẽ, hắn khắc sâu vào tâm trí kẻ lề mẫn ấy tầm quan trọng của sự khẩn trương.

Sự việc này diễn ra đúng vào thời kỳ Cải cách tôn giáo, và một vị mục sư nhiệt thành đã khuyên Lãnh chúa nên cho hắn chịu phép rửa tội. Lãnh chúa đồng ý, và vị mục sư đáng kính liền nấp vào trong kho lúa. Khi Brownie vừa bắt đầu công việc ban đêm của mình, người của Chúa liền hất nước thánh vào mặt hắn, miệng đọc các nghi thức rửa tội. Cậu Brownie hoảng sợ hét lên một tiếng thảm thiết, rồi biến mất vĩnh viễn.

Một cái tên khác mà linh hồn gia đình này được biết đến ở một số vùng của Scotland là Shellycoat, nhưng nguồn gốc của nó vẫn còn chưa chắc chắn.

Scotland cũng có linh hồn nước của riêng mình, được gọi là Kelpie, nhân vật ở một số khía cạnh tương ứng với loài Neck của các dân tộc phương bắc. "Mỗi hồ nước," Graham cho biết, "đều có Kelpie, hay Ngựa nước, thường được những người chăn cừu nhìn thấy khi họ ngồi trên sườn mỏm đá vào một buổi chiều mùa hè, lao vút qua mặt nước sâu, hoặc gặm cỏ ở vùng đất ven bờ. Không ít lần vị thần ác độc của dòng nước này đã dụ dỗ phụ nữ và trẻ em đến những chốn ẩn náu dưới nước của hắn, để rồi bị nuốt chửng ngay lập tức ở đó. Cũng không ít lần hắn làm cho dòng lũ hoặc hồ nước dâng lên vượt quá giới hạn thường thấy, nhằm nhấn chìm những lữ khách bất hạnh trong dòng nước."

Chúng ta giờ đây đã đi qua hầu như toàn bộ các chủng tộc Gotho-German, và ở đâu chúng ta cũng thấy hệ thống thần tiên của họ giống hệt nhau — một minh chứng, theo suy nghĩ của chúng tôi, cho tính chân thực của nhận định rằng nó bắt nguồn sâu xa từ hệ thống tôn giáo vốn chung cho toàn bộ chủng tộc. Giờ đây, chúng ta chuyển sang một dòng dõi châu Âu khác, và có lẽ còn cổ xưa hơn, đó là người Celt.