Mona once hid from those that search the main,
Where thousand elfin shapes abide.
Collins.
Đảo Man, vốn có cư dân gốc Celt sinh sống và từ sớm đã thường xuyên bị người Bắc Âu ghé đến chiếm đóng rồi lập thuộc địa, cũng có những giai thoại về loài Tiên, vốn chẳng khác mấy so với các xứ đảo lớn nằm bao bọc xung quanh. Vào nửa đầu thế kỷ trước, một quý ông người Anh tên là Waldron, khi sinh sống tại hòn đảo này, đã tỏ ra rất tò mò về văn hóa dân gian xoay quanh các nàng tiên và ghi chép lại vô số truyền thuyết mà ông từng nghe được.[454] Thật vậy, tác phẩm của ông chính là nguồn tư liệu chủ chốt để Ritson, Sir Walter Scott,[455] cùng nhiều tác giả khác khai thác làm dẫn chứng cho kho tàng chuyện tiên tộc nước Anh nói chung, trong khi những cuộc khảo cứu sau đó của ông Train hầu như chẳng bổ sung được thêm bao nhiêu. Dưới đây, chúng ta sẽ kể lại một vài truyền thuyết trong số đó:
Theo ông Waldron, nét đặc trưng lớn nhất của các nàng tiên đảo Man chính là niềm đam mê cưỡi ngựa. Họ không cưỡi những chú tuấn mã nhỏ nhắn của riêng mình hay giống ngựa lùn bản địa, mà toàn cưỡi những con ngựa lớn giống Anh lẫn giống Ireland vốn được giới quý tộc mang sang và nuôi dưỡng. Người ta kể rằng chẳng có gì phổ biến hơn cảnh tượng vào mỗi buổi sáng, những con ngựa được nhốt kín trong chuồng từ đêm hôm trước bỗng kiệt sức, mồ hôi đầm đìa và sủi đầy bọt mép. Một quý ông từng đoan quyết với ông Waldron rằng ba hoặc bốn con ngựa tốt nhất của ông đã bị chết vì những cuộc dạo chơi ban đêm như thế.
Họ gọi các nàng tiên là Thiện Nhân, đồng thời giải thích rằng sở thích trú ngụ trong các hòn đồi và chốn rừng sâu bắt nguồn từ sự ghét bỏ những thói hư tật xấu nơi phố thị. Do đó, những ngôi nhà được họ chiếu cố ghé thăm đều được xem là mang lại phúc lộc. Tại những chòm xóm ấy, người ta luôn để sẵn một cái chậu hoặc thùng nước sạch để họ tắm táp. Thế nhưng, dẫu tốt đẹp là thế, họ vẫn có thói quen đánh tráo trẻ con. Ông Waldron từng tận mắt thấy một đứa trẻ bị đánh tráo như vậy; nó đã gần sáu tuổi mà vẫn chẳng thể đi đứng nổi, thậm chí chẳng thể tự đứng thẳng hay cử động chân tay. Nước da nó vô cùng thanh tú, mái tóc thì đẹp tuyệt trần trên đời. Nó chẳng bao giờ khóc lóc hay cất lời, và hầu như chẳng chịu ăn uống gì; nó hiếm khi mỉm cười, nhưng hễ có ai gọi nó là yêu tinh tiên, nó liền cau mày rồi trừng mắt nhìn thấu tâm can kẻ đó. Người mẹ vốn nghèo khó của nó thường phải bươn chải làm thuê suốt cả ngày, đành để con ở nhà một mình; và khi hàng xóm ghé mắt nhìn qua cửa sổ, họ luôn thấy nó đang cười vang đầy thích thú. Từ đó, họ đinh ninh rằng nó đang bầu bạn cùng những vị khách dễ mến, nhất là khi dù có để mặt mũi dơ dáy đến đâu đi nữa, người mẹ lúc trở về vẫn luôn thấy mặt con mình sạch sẽ và mái tóc đã được chải chuốt gọn gàng.
