Khi Don Diego Lopez, lãnh chúa xứ Biscay, đang nấp chờ săn lợn rừng vào một ngày nọ, ông bất chợt nghe thấy tiếng một người phụ nữ đang hát. Nhìn quanh, ông trông thấy trên đỉnh một tảng đá một thiếu nữ nhan sắc tuyệt trần, phục sức vô cùng lộng lẫy. Say đắm trước vẻ quyến rũ của nàng, ông ngỏ ý muốn kết duyên. Đáp lại, nàng khẳng định mình xuất thân từ dòng dõi cao quý, và thẳng thắn chấp nhận lời cầu hôn của ông; tuy nhiên, nàng đưa ra một điều kiện—ông không bao giờ được phép thốt lên bất kỳ danh xưng thần thánh nào. Truyền thuyết kể rằng người vợ xinh đẹp ấy chỉ có một khiếm khuyết duy nhất, đó là một bàn chân của nàng giống hệt chân dê. Dẫu vậy, Diego Lopez vẫn hết mực yêu thương nàng, và họ có với nhau hai người con, một gái và một trai tên là Iniguez Guerra.
Rồi một ngày kia, khi cả gia đình đang dùng bữa, vị lãnh chúa xứ Biscay ném một mẩu xương cho bầy chó. Một con ngao và một con chó spaniel tranh giành mẩu xương ấy, con chó spaniel chồm lên ngoạm lấy cổ con ngao rồi siết chặt đến nghẹt thở. "Lạy Đức Mẹ Maria!" Don Diego thốt lên, "Ai từng thấy chuyện như thế bao giờ chứ?" Ngay lập tức, người phụ nữ nắm chặt lấy tay các con; Diego chộp lấy và giữ chặt cậu con trai, nhưng người mẹ đã lướt đi trong không trung cùng đứa con gái, tìm đường quay trở lại những ngọn núi nơi bà từng đến. Diego ở lại một mình cùng con trai; và vài năm sau, khi ông đem quân xâm chiếm đất đai của người Moors, ông bị họ bắt giữ và giải về Toledo. Iniguez Guerra, lúc này đã khôn lớn, vô cùng đau xót trước cảnh phụ thân bị giam cầm. Những người trong vùng bảo chàng rằng hy vọng duy nhất là phải tìm cho được mẹ mình và nhờ bà giúp đỡ. Iniguez không hề chậm trễ; chàng một mình cưỡi ngựa tìm đến những ngọn núi quen thuộc, và khi vừa tới nơi, kìa! người mẹ tiên nữ của chàng đang đứng đó, chờ chàng trên đỉnh một tảng đá.
"Hãy lại gần ta," bà nói, "vì ta biết rõ mục đích của con." Rồi bà gọi Pardalo, con ngựa hoang thường chạy nhảy tự do trên núi mà không cần người cưỡi, bà tra dây cương vào miệng nó, bảo Iniguez hãy leo lên lưng và dặn rằng chàng không được cho nó ăn hay uống, không được tháo yên cương, không được đóng móng cho nó, và rằng chỉ trong một ngày, con chiến mã quỷ quyệt này sẽ đưa chàng tới Toledo. Iniguez tuân theo lời căn dặn của mẹ và đã giải cứu thành công người cha; nhưng người mẹ thì không bao giờ trở lại nữa.
Trong tuyển tập lớn các khúc ballad Tây Ban Nha mang tên El Romancero Castellano, tác phẩm duy nhất đề cập đến truyền thuyết thần tiên là bài thơ dưới đây, kể về việc công chúa của Vua xứ Castille bị bảy nàng tiên yểm bùa trong suốt bảy năm trời. Nó mang đặc điểm tương đồng với các câu chuyện cổ tích về thần tiên của Pháp và Ý.
