Ong nhỏ ơi, chú chim cõi trần!

Hãy bay đi tới chốn ta truyền;

Vượt vầng trăng, dưới vầng thái dương,

Sau những vì sao chốn thiên đường cao vợi,

Sát bên trục xe Đại Hùng—hãy bay

Đến chốn triều đình của Đấng Tạo Hóa tối cao.

Bài ca Phần Lan.

Về thần thoại của chủng tộc Phần Lan, có lẽ là tộc người xuất hiện đầu tiên ở châu Âu và là một trong những hệ thống thần thoại được truyền bá rộng rãi nhất trên thế giới, sự hiểu biết của chúng ta, như vừa mới trình bày, còn rất ít ỏi. Tuy nhiên, thần thoại này dường như đã chịu ảnh hưởng từ chủng tộc Goth, hoặc có tác động qua lại với họ.

Người Phần Lan, người Lapland và các quốc gia khác thuộc chủng tộc này, vốn là láng giềng của người Scandinavia và người Đức, cũng tin vào Người lùn (Dwarfs) và Yêu tinh mỏ (Kobolds) giống như họ. Nhóm đầu tiên được họ mô tả là sở hữu một vùng đất tráng lệ nằm dưới lòng đất, nơi đôi khi người phàm được đón vào và thết đãi thị soạn, nhận được vô số thuốc lá, rượu mạnh cùng những thứ khác mà họ vô cùng ưa chuộng.

Một tín điều của người Phần Lan là có những sinh vật nhỏ bé kỳ dị ẩn náu dưới bệ thờ ở mọi nhà thờ, mà họ gọi là Kirkonwaki, tức là Người nhà thờ. Khi vợ của những sinh vật nhỏ bé này chuyển dạ khó khăn, họ sẽ được cứu giúp nếu một phụ nữ theo đạo Thiên chúa đến thăm và đặt tay lên người họ. Những việc làm phúc như vậy luôn được đền đáp bằng vàng và bạc.

Yêu tinh mỏ của Phần Lan được gọi là Para (bắt nguồn từ từ Bjära trong tiếng Thụy Điển); nó đánh cắp sữa từ bò của người khác, mang về, làm đông đặc lại trong dạ dày rồi nôn ra cối đánh bơ của chủ nhân nó. Có một loài nấm, nếu được đem rán với hắc ín, muối cùng lưu huỳnh, rồi dùng gậy đánh đập, người phụ nữ sở hữu con yêu tinh mỏ sẽ nhanh chóng xuất hiện và van xin tha mạng cho nó.

Con Alp, hay ác mộng, được gọi là Painajainen, nghĩa là Kẻ đè nén. Nó trông giống như một thiếu nữ mặc áo trắng, và ánh sáng phát ra từ nó soi rọi khắp căn phòng. Nó khiến con người ta kêu la thảm thiết; nó cũng làm tổn thương trẻ nhỏ và khiến chúng bị lác mắt. Biện pháp khắc chế nó là đặt sắt hoặc một cây chổi dưới gối. Thần Nhà tên là Tonttu (Tomtegubbe trong tiếng Thụy Điển) cũng rất phổ biến ở Phần Lan. Người Estonia tin rằng thủy quái Neck có răng cá.

Một truyền thuyết của người Eston kể rằng có lần một thiếu nữ bị chặn đường bởi một thiếu niên khôi ngô đeo chiếc thắt lưng nông dân đẹp mắt, và hắn buộc cô phải gãi đầu giúp mình đôi chút. Cô làm theo, và trong lúc đang bận rộn như vậy, cô vô tình bị vướng vào người hắn bởi chiếc thắt lưng, nhưng cái xoa tay của cô lại khiến hắn chìm vào giấc ngủ. Trong khi đó, một người phụ nữ đi ngang qua, tiến lại gần và hỏi cô gái đang làm gì ở đó. Cô kể lại toàn bộ sự việc cho người phụ nữ nghe, và trong lúc đang nói, cô đã tự gỡ mình ra khỏi chiếc thắt lưng. Tuy nhiên, cậu thiếu niên vẫn ngủ say hơn bao giờ hết và miệng há hốc ra. Người phụ nữ vừa tiến lại gần liền hét lên: Cha! Đố là một con Näkki (Neck), hãy nhìn hàm răng cá của nó kìa! Con quái vật lập tức biến mất.

Truyền thuyết Estonia sau đây, dù nhân vật chính là Quỷ dữ, lại gợi nhớ mạnh mẽ đến một số câu chuyện tương tự ở Pháp và Anh Quốc:—

Một người đàn ông trông coi nhà kho của một trang trại nọ đang ngồi đúc cúc áo bằng chì vào một ngày nọ. Con Quỷ đi ngang qua, chào anh ta và hỏi: "Anh đang làm gì ở đó vậy?" "Tôi đang đúc mắt." "Mắt ư? Anh có thể làm cho tôi những con mắt mới được không?" "Chắc chắn là được chứ; nhưng hiện tại tôi không mang theo cái nào bên người." "Thế anh sẽ làm cho tôi vào dịp khác chứ?" "Tôi sẽ làm." "Khi nào tôi có thể quay lại?" "Lúc nào tùy anh thích." Hôm sau, con Quỷ đến để lấy những con mắt mới của nó. "Anh muốn mắt to hay nhỏ?" người đàn ông hỏi. "Rất to." Người đàn ông bèn lấy một lượng chì lớn đem đun chảy, rồi nói: "Tôi không thể làm cho anh được, trừ khi anh để tôi trói chặt anh lại trước đã." Ông ta liền bắt nó nằm ngửa lên một chiếc ghế dài và dùng dây thừng thật chắc, thật dày để trói chặt nó lại. Khi con Quỷ đã bị trói chặt như vậy, nó hỏi người đàn ông tên ông ta là gì. "Tên tôi là Ta (Issi)," anh ta đáp. "Đó là một cái tên hay, ta không biết cái nào tốt hơn cả." Chì lúc này đã tan chảy; con Quỷ trợn tròn hai mắt hết mức có thể, háo hức chờ đợi để nhận đôi mắt mới. "Bây giờ, tôi chuẩn bị đổ đây," người đàn ông nói, rồi ông đổ số chì đang sôi sục vào mắt con Quỷ. Hắn vùng dậy với cả chiếc ghế dài trên lưng và cắm cổ chạy tháo thân. Khi chạy ngang qua một số người đang cày c ruộng, họ hỏi hắn: "Ai đã làm thế với anh vậy?" "Ta tự làm đấy (Issi teggi)," con Quỷ đáp. Mọi người bật cười và nói: "Nếu mày tự làm lấy thì cứ tự chịu lấy đi." Con Quỷ đã chết vì đôi mắt mới của nó, và kể từ đó không còn ai nhìn thấy Quỷ dữ thêm lần nào nữa.

Người Hungary hay người Magyar như họ tự gọi, như chúng ta đã thấy, là một nhánh của chủng tộc Phần Lan. Hai tập truyện dân gian của họ đã được xuất bản trong những năm gần đây. Biên tập viên của một trong những tập sách mà chúng tôi đã đọc đảm bảo với chúng tôi rằng ông đã ghi chép lại chúng từ lời kể của một cựu binh người Hungary vốn không biết thứ tiếng nào ngoài tiếng mẹ đẻ. Do đó, chúng ta không thể không coi những câu chuyện này là nguyên bản, mặc dù cách thức và giọng điệu mà người biên tập dùng để kể lại chúng không phải lúc nào cũng là hay nhất. Chúng không chứa đựng bất kỳ nét đặc trưng nào của thần thoại dân gian—một chi tiết không có gì là không đáng chú ý, mà lại giống với truyện cổ tích tiên của Pháp và Ý hơn. Tuy nhiên, một số câu chuyện trong đó lại vô cùng thú vị. Chúng tôi rất tiếc vì đã không được đọc tập sách còn lại, vốn có vẻ có giá trị lớn hơn.