Vận May Tại Roaring Camp Và Những Truyện Khác

Lượt đọc: 1239 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Phần Ii

❊ ❊ ❊

[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: TRONG CƠN LŨ

Ba tháng sau khi hoàn tất việc đo đạc điền trang Espiritu Santo, tôi lại có dịp trở lại thung lũng Sacramento. Nhưng một cơn thảm họa toàn diện và khủng khiếp đã xóa nhòa ký ức về sự kiện ấy, triệt để hệt như cách tôi tưởng nó đã san phẳng những cột mốc ranh giới mà tôi từng cắm xuống. Trận đại hồng thủy năm 1861-1862 đang ở thời kỳ đỉnh điểm khi, thôi thúc bởi một niềm khát khao mơ hồ nào đó, tôi xách túi du lịch lên và lên đường hướng về thung lũng ngập chìm trong biển nước.

Từ những ô cửa sổ sáng rực của khoang tàu Golden City, người ta chẳng thấy gì ngoài màn đêm đang dần buông đặc quánh trên mặt nước. Âm thanh duy nhất là tiếng mưa rơi rả rích, thứ âm thanh đã trở nên nhàm chasnh suốt hai tuần qua, và chẳng hề làm lay chuyển vẻ trầm mặc điềm tĩnh mang tính quốc gia của những người đồng hương khi họ lặng lẽ ngồi quây quần quanh lò sưởi trong khoang. Vài người mang gương mặt đăm chiêu vì đang trên đường đi cứu trợ bạn bè, họ hàng, khẽ khàng bàn luận với nhau về một đề tài duy nhất đang chiếm trọn tâm trí họ. Số khác, cũng như tôi, bị sự tò mò thu hút nên chăm chú lắng nghe những chi tiết mới mẻ hơn. Nhưng, với bản tính loài người luôn thích bấu víu vào bất kỳ tình cờ nào để thổi phồng một sự kiện ngẫu nhiên thành thứ bản năng quan trọng, tôi lờ mờ nhận ra trong lòng mình có một động lực thôi thúc còn lớn lao hơn cả sự tò mò.

Tiếng mưa rơi lộp độp, tiếng nước róc rách trầm đục, cùng bầu trời xám xịt chào đón chúng tôi vào sáng hôm sau khi con tàu cập bến sát đoạn đê ngập một nửa của thành phố Sacramento. Tại đây, sự mới lạ của những chiếc thuyền dùng để đưa chúng tôi vào khách sạn quả là một sức hút không thể cưỡng lại được. Tôi phó mặc bản thân cho một người chèo thuyền mặc đồ cao su chống thấm nước sũng nước tên là Joe, rồi quàng lên người chiếc áo choàng sáng bóng làm bằng chất liệu tương tự — thứ có khả năng giữ ấm chẳng khác gì một miếng dán cao dán y tế — và ngồi xuống phần đuôi thuyền của anh ta. Rời khỏi con tàu thủy vốn là mối liên kết hữu hình duy nhất giữa chúng tôi với mặt đất khô ráo và có thể sinh sống được trong mắt phần lớn hành khách quả là một cuộc đấu tranh tâm lý không nhỏ, nhưng rồi chúng tôi cũng chèo đi, tiến vào thành phố và chống chọi lại dòng nước chảy xiết khi vượt qua con đê.

Chúng tôi lướt dọc theo con phố K dài phẳng lặng — nơi từng là một huyết mạch nhộn nhịp vui tươi, giờ đây lại mang vẻ hoang vắng tĩnh lặng đến nao lòng. Dòng nước đục ngầu, thứ dường như trải dài đến tận đường chân trời phía trước, đang cuồn cuộn chảy vuông góc qua các con đường thành những dòng sông lười biếng. Thiên nhiên đã trả thù gu thẩm mỹ của con người bằng cách đảo lộn những ô bàn cờ quy củ: những ngôi nhà bị dồn ứ lại ở các góc phố, chĩa thẳng những bức tường đầu hồi đột ngột ra dòng nước, hoặc bị lật úp trong những đống đổ nát chật chội. Đủ mọi loại phương tiện đang lướt ra lướt vào từ những ô cửa vòm thấp lè tè. Nước ngập qua đầu những hàng rào bao quanh các khu vườn được chăm sóc cẩn thận, ngập lên tận tầng một của các khách sạn và nhà riêng, để lại lớp bùn nhão nhoét trên những tấm thảm nhung cũng như những sàn nhà lát ván thô sơ. Và một sự tĩnh lặng ám ảnh chẳng kém gì khung cảnh hoang tàn phơi bày trước mắt đang bao trùm những con đường câm lặng, nơi chẳng còn vang lên tiếng bánh xe ngựa hay tiếng bước chân nào nữa. Tiếng nước gợn lăn tăn, tiếng mái khua nước thỉnh thoảng vang lên, hay tiếng hô cảnh báo của những người chèo thuyền là những dấu hiệu hiếm hoi cho thấy sự sống và con người nơi đây.

Giữa khung cảnh đập vào mắt và âm thanh dội vào tai ấy, khi tôi đang nằm lười biếng trên thuyền, hòa lẫn vào đó là tiếng hát của người lái thuyền gondola, người đang cất giọng theo nhịp mái chèo của mình. Nó không hẳn là lãng mạn như những khúc ngẫu hứng của một người anh em bên đầm Lido, nhưng gã Yankee Giuseppe của tôi lại ghi điểm bởi sự chân thành và nhiệt huyết, mang đến một bức tranh sinh động về những nỗi kinh hoàng trong tuần qua cùng những hành động hy sinh và tận tụy cao cả, thỉnh thoảng anh ta lại chỉ tay về một chiếc ban công nào đó nơi một nàng Bianca hay Laura phiên bản California vừa được giải cứu trong cảnh nửa kín nửa hở và đóirét. Giuseppe có những nét tính cách khá kỳ lạ, nhất là việc anh ta từ chối khoản tiền công được đưa — chẳng phải tôi là công dân của San Francisco, nơi đầu tiên hưởng ứng tiếng kêu cứu trong hoạn nạn của Sacramento đó sao? Và chẳng phải anh ta, Giuseppe, là thành viên của Hội Howard đó ư? Không, Giuseppe nghèo, nhưng không thể nhận tiền của tôi. Thế nhưng, nếu tôi nhất định phải tiêu số tiền đó, thì đã có Hội Howard, cùng những phụ nữ và trẻ em đang không có cơm ăn áo mặc ở Hội trường Nông nghiệp. Tôi gửi lời cảm ơn đến người lái thuyền hào hiệp, và chúng tôi tiến về Hội trường — một nơi ảm đạm, lạnh lẽo, ám ảnh bởi ký ức về sự sung túc và trù phú của năm ngoái — và tại đây, tiền công của Giuseppe được bổ sung thêm chút lòng thành của một kẻ tha hương.

Nhưng chính tại nơi này, Giuseppe kể cho tôi nghe về “Con tàu Cứu trợ” chuẩn bị khởi hành đến vùng ngập lụt ở sâu trong nội địa, và ở đây, rút ra bài học từ những gì anh ta vừa truyền đạt, tôi hạ quyết tâm dùng sự tò mò của mình để làm việc có ích cho người khác, và được chấp nhận gia nhập nhóm những con người đang lên đường cứu trợ, giúp đỡ những mảnh đời khốn khó. Giuseppe nhận giữ chiếc túi du lịch giúp tôi, và chỉ chịu rời xa khi tôi đã đứng vững trên boong trơn trượt của Con tàu Cứu trợ số 3.

Một giờ sau, tôi có mặt ở phòng lái tàu, nhìn xuống nơi từng là lòng sông của một dòng chảy hiền hòa. Nhưng hai bờ sông giờ đây chỉ còn được định nghĩa bằng những búi liễu dập dờn trong gió, bị cuốn theo con sóng dài vỗ ầm ầm trên một biển nội địa mênh mông. Những dải đất vùng trũng từng được nuôi dưỡng bởi lòng sông quanh năm ổn định nay, nay rải rác những điền trang trù phú, đã bị xóa sạch không dấu vết. Biên dạng canh tác của cảnh quan xưa cũ đã phai mờ. Những đường nét chấm phá theo phối cảnh đối xứng đánh dấu các vườn cây ăn trái đang vùi mình và chết cóng trong dòng nước đục ngầu. Mái nhà của một vài nông trại vẫn còn thấp thoáng, và đây đó, làn khói tỏa ra từ ống khói của những ngôi nhà ngập một nửa cho thấy sự sống bất khuất vẫn đang âm thầm tồn tại bên trong. Trâu bò và cừu tụ tập trên những gò đất của người thổ dân, chờ đợi số phận giống như những đồng của chúng — những xác động vật đang trôi dạt qua chúng tôi hoặc xoay tít trong các vũng nước xoáy cùng với những mảnh vỡ của chuồng trại và nhà kho. Xe ngựa mắc cạn ở khắp mọi nơi mà thủy triều có thể đẩy tới. Khi tôi lau lớp kính mờ hơi nước, tôi chẳng thấy gì ngoài nước, tiếng mưa rơi lộp độp trên boong tàu từ những đám mây u ám, đập vào cửa sổ, nhỏ giọt từ những nhành liễu, rít lên qua những bánh xe, đi đâu cũng thấy nước đang càn quét, cuộn xoáy, xói mòn, chảy xiết trong những ghềnh thác, hay cuối cùng dâng lên thành những hồ nước sâu thẳm và mênh mông hơn, đầy vẻ tĩnh lặng và ẩn giấu đầy đáng sợ.

Khi màn đêm buông xuống, sự đơn điệu của khung cảnh kỳ lạ này trở nên ngột ngạt. Tôi tìm đường xuống phòng máy, và giữa những con người bất hạnh vừa được cứu sống từ các bè tạm bợ mà chúng tôi vớt lên, tôi quên đi vẻ tiêu điều chung để chìm khuất trong nỗi đau riêng của từng người. Ít lâu sau, chúng tôi gặp con tàu tuyến San Francisco và chuyển sang đó một số hành khách. Từ họ, chúng tôi được biết những con tàu đi vào nội địa đã báo cáo rằng họ đã va phải lòng sông Sacramento vốn được xác định rõ ràng nằm cách xa cồn cát ngoài khơi tới năm mươi dặm. Một khoản đóng góp tự nguyện được quyên góp giữa những hành khách hào phóng để giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh của chúng tôi, và chúng tôi chia tay nhau với lời chúc “Thượng lộ bình an” từ cả hai phía. Nhưng tín hiệu đèn của chúng tôi vừa khuất xa thì một âm thanh quen thuộc lại vang vọng trở lại — một tiếng hò reo bất khuất đậm chất Yankee — xua tan mọi u ám.

Hành trình của chúng tôi bị đổi hướng, và giờ đây tàu đang rẽ sóng vượt qua những bờ sông đã bị xóa nhòa để tiến sâu vào nội địa. Một vài lần, những vật thể đen kỵ xuất hiện lù lù ở cự ly gần — đó là những mảnh vỡ của những ngôi nhà đang trôi nổi dạt qua. Có một khe hở nhỏ xuất hiện trên bầu trời phía bắc, lộ ra vài vì tinh tú dẫn đường cho chúng tôi băng qua vùng đất hoang vu. Khi tiến vào vùng nước nông hơn, chúng tôi thấy cần thiết phải chia nhỏ nhóm của mình ra các thuyền nhỏ hơn để tỏa đi khắp vùng thảo nguyên đang ngập nước. Tôi mượn một chiếc áo khoác pea-coat của một thành viên thủy thủ đoàn, và dưới lớp ngụy trang thực tế đó, tôi miễn cưỡng được phép bước lên một trong những chiếc thuyền. Chúng tôi chèo hướng về phía bắc. Trời vẫn còn khá tối, dẫu cho khe hở mây trời đã rộng thêm chút ít.

Lúc đó chắc là khoảng ba giờ sáng, và chúng tôi đang thả trôi mái chèo trong một vũng nước xoáy được tạo bởi một lùm cây bông vải, với ánh đèn từ tàu thủy trông giống như một ngôi sao sáng đơn độc ở đằng xa, thì sự tĩnh lặng bị phá vỡ bởi tiếng hô của tay chèo mũi:

“Có ánh đèn phía trước.”

Mọi ánh mắt đều đổ dồn về hướng đó. Chỉ vài giây sau, một đốm sáng nhấp nháy xuất hiện, chiếu rọi đều đặn, rồi lại biến mất, như thể do sự thay đổi vị trí của một vật thể đen đúa nào đó dường như đang trôi dạt sát sạt vào chúng tôi.

“Lùi toàn lực!—một chiếc tàu thủy!”

“Chèo chậm lại! Tàu thủy cái khỉ mốc gì!” là câu đáp trả của người lái thuyền. “Đó là một ngôi nhà, mà lại là một ngôi nhà lớn nữa là khác.”

Đúng là một ngôi nhà lớn, lù lù hiện lên dưới ánh sao như một mảnh vỡ khổng lồ của màn đêm. Ánh sáng phát ra từ một ngọn nến duy nhất chiếu xuyên qua cửa sổ khi khối kiến trúc to lớn ấy trôi dạt lướt qua. Ký ức nào đó đang quay trở về trong tôi, trong khi tôi lắng nghe với trái tim đập thình thịch.

“Có người bên trong, thề có Chúa! Chèo mạnh tay vào, các cậu,—ghé sát mạn nó vào. Cẩn thận nào! Cửa bị khóa rồi; thử cửa sổ xem; không! ở đây có cái khác!”

Chỉ khoảnh khắc sau, chúng tôi đã lội bì bõm trong vũng nước ngập sàn nhà tới vài inch. Đó là một căn phòng lớn, ở tận cùng phía bên kia là một ông cụ đang ngồi, quấn mình trong một chiếc chăn, một tay cầm nến, dường như đang chìm đắm hoàn toàn vào cuốn sách cầm trên tay bằng tay kia. Tôi lao về phía ông với một tiếng kêu thất thanh:

“Joseph Tryan!”

Ông không hề nhúc nhích. Chúng tôi xúm lại gần ông hơn, và tôi nhẹ nhàng đặt tay lên vai ông, cất lời:

“Ngước lên đi cụ, ngước lên nào! Vợ và các con cụ đâu rồi? Mấy đứa con trai,—George! Chúng có ở đây không? Chúng có an toàn không?”

Ông từ từ ngẩng đầu lên, hướng đôi mắt về phía tôi, và chúng tôi vô thức lùi lại trước cái nhìn ấy. Đó là một ánh mắt bình thản và tĩnh lặng, hoàn toàn không vương chút sợ hãi, giận dữ hay đau đớn; nhưng chẳng hiểu sao nó lại khiến máu trong huyết quản chúng tôi đông đặc lại. Ông lại cúi đầu xuống cuốn sách của mình, chẳng thèm để ý gì đến chúng tôi nữa. Những người thợ nhìn tôi với ánh mắt đầy thương cảm và giữ im lặng. Tôi cố gắng thêm một lần nữa:

“Joseph Tryan, cụ không nhận ra tôi sao — người trắc địa từng đo đạc điền trang của cụ — Espiritu Santo? Ngước lên đi cụ!”

Ông rùng mình và quấn chặt tấm chăn quanh người hơn nữa. Chẳng mấy chốc, ông lẩm bẩm với chính mình câu nói: “Người trắc địa từng đo đạc điền trang của cụ, Espiritu Santo,” hết lần này đến lần khác, hệt như một bài học mà ông đang cố khắc ghi vào trí nhớ.

Tôi đang buồn bã quay sang phía những người chèo thuyền, thì ông bỗng đột ngột nắm chặt lấy tay tôi đầy hoảng sợ, và cất lời:

“Suỵt!”

Chúng tôi im bặt.

“Lắng nghe kìa!” Ông vòng tay qua cổ tôi, thì thầm bên tai tôi: “Ta đang chuyển đi đây!”

“Chuyển đi ư?”

“Suỵt! Đừng nói to thế. Chuyển đi đấy! A! cái gì thế nhỉ? Cậu không nghe thấy à?—kia kìa!—lắng nghe xem!”

Chúng tôi lắng tai nghe, và nghe thấy tiếng nước góc rách và vỗ oàm oạp bên dưới sàn nhà.

“Là bọn chúng đấy, bọn mà lão ta sai đến — lão già Altascar sai đến. Chúng ở đây suốt cả đêm rồi. Ta nghe thấy tiếng chúng ở dưới lạch từ đầu, khi chúng đến bảo lão già phải chuyển đi chỗ khác xa hơn. Chúng cứ đến gần hơn, gần hơn nữa. Chúng thì thầm dưới cửa ra vào, và ta đã nhìn thấy mắt chúng trên bậc cửa — những đôi mắt tàn nhẫn, lạnh lùng. Hừ! sao chúng không chịu cút đi nhỉ?”

Tôi bảo đám đàn ông lục soát căn phòng xem có tìm thấy manh mối nào khác về gia đình hay không, trong khi Tryan trở lại tư thế cũ. Hình ảnh ấy giống hệt như bóng dáng tôi từng nhớ trong đêm gió lùa, đến mức cảm giác mê tín đang nhanh chóng lấn át tâm trí tôi. Khi họ quay lại, tôi tóm tắt cho họ nghe những gì tôi biết về ông, và ông cụ lại lẩm bẩm:

“Sao chúng không chịu cút đi chứ? Lũ gia súc của họ — đi sạch rồi — sạch rồi — sạch trơn để lấy da với móng,” rồi ông rên rỉ đầy cay đắng.

“Vẫn còn những chiếc thuyền khác ở phía hạ nguồn của chúng ta. Túp lều này chắc không thể trôi đi quá xa đâu, và biết đâu gia đình họ giờ này đã an toàn rồi,” người lái thuyền cất lời trấn an đầy hy vọng.

Chúng tôi đỡ ông cụ đứng dậy, bởi ông đã hoàn toàn kiệt sức, rồi đưa ông lên thuyền. Ông vẫn đang nắm chặt cuốn Kinh Thánh trong tay phải, dẫu cho ân sủng tiếp sức của nó hoàn toàn vô nghĩa trước đôi mắt vô hồn của ông, và ông co ro ở phần đuôi thuyền khi chúng tôi từ từ chèo về phía tàu thủy, trong lúc một vệt sáng nhợt nhạt trên bầu trời đang báo hiệu ngày mới sắp đến.

Tôi đã kiệt sức vì những cảm xúc dâng trào, và khi chúng tôi lên tới tàu thủy, sau khi đã sắp xếp cho Joseph Tryan có một chỗ nghỉ ngơi thoải mái, tôi cuộn mình trong chiếc chăn gần nồi hơi và chìm vào giấc ngủ chẳng mấy chốc. Nhưng ngay cả trong giấc ngủ ấy, bóng dáng ông cụ vẫn liên tục hiện lên trước mắt tôi, và cảm giác bất an về George đã tạo thành một dòng chảy ngầm mạnh mẽ trong những giấc mơ chập chờn của tôi. Tôi bị đánh thức vào khoảng tám giờ sáng bởi kỹ sư máy tàu, người cho biết một trong những người con trai của ông cụ đã được vớt lên và hiện đang ở trên tàu.

“Có phải George Tryan không?” tôi hỏi dồn.

“Không biết nữa; nhưng cậu ta là một gã dễ thương đấy, bất kể hắn là ai,” người kỹ sư nói thêm với một nụ cười nhớ lại điều gì đó ngọt ngào. “Cậu sẽ tìm thấy hắn ở phía mũi tàu.”

Tôi vội vã tiến về mũi tàu, và không tìm thấy George, mà lại bắt gặp gã Wise bất kham đang ngồi trên một cuộn thừng, trông có vẻ lấm lem bùn đất và rách rưới hơn so với những gì tôi từng nhớ về hắn.

Hắn đang ngắm nghía với vẻ trầm trồ rõ rệt mấy bộ quần áo khô ráo, thô ráp đã được phát ra để hắn thay. Tôi không khỏi nghĩ rằng hoàn cảnh đã phần nào tô điểm thêm cho sự tươi vui vốn có của hắn. Hắn cởi mở bắt chuyện ngay để tôi thấy thoải mái:

“Thời buổi loạn lạc ra trò phải không? Này, anh đoán mấy cái mốc ranh giới mà anh cắm giờ ra sao rồi? Hả!”

Khoảng lặng nối tiếp câu nói bộc phát ấy là hệ quả của một cơn cao trào trầm trồ trước đôi bốt cao cổ mà nhờ bao nỗ lực, cuối cùng hắn cũng xỏ chân vào được.

“Thế là các anh đã vớt được lão già trong túp lều, phát điên hẳn rồi chứ gì? Lão chắc phải ngốc lắm mới chịu bám trụ ở đó thay vì chuồn theo mụ già vợ. Chẳng nhận ra tôi là ai, còn tưởng tôi là George nữa chứ!”

Trước tình huống thể hiện sự đãng trí của đấng sinh thành đầy cảm động ấy, Wise rõ ràng đang phân vân giữa sự buồn cười và nỗi bực dọc. Tôi chớp lấy cơ hội từ những cảm xúc đang hỗn độn đó để gặng hỏi về George.

“Không biết nó đang ở xó nào nữa! Lẽ ra nếu nó chịu chăm lo cho bầy gia súc thay vì cứ chạy long nhong ngoài thảo nguyên để tống khứ mấy đứa phụ nữ và trẻ con đi nơi khác, thì có lẽ nó đã cứu được khối thứ. Tôi cá là nó mất sạch không còn mảng da hay cái móng nào! Này anh kia,” hắn gọi với theo một người chèo thuyền đi ngang qua, “khi nào thì các anh cho chúng tôi ăn đây? Tôi đói đến mức có thể lột da và ăn tươi nuốt sống cả một con ngựa rồi đây. Chắc sau khi mọi thứ khô ráo, tôi phải chuyển sang nghề đồ tể để gom da, sừng và mỡ bò mất thôi.”

Tôi không thể không khâm phục nguồn năng lượng bất khuất này, thứ mà dưới những điều kiện khí hậu ôn hòa hơn hẳn đã có thể mang lại những quả ngọt tuyệt vời.

“Cậu có ý định gì tiếp theo chưa, Wise?” tôi hỏi.

“Giờ thì chẳng có mấy việc để làm đâu,” gã thanh niên thực tế đáp. “Chắc tôi phải nằm ì ra đấy một thời gian cho đến khi mọi thứ ổn thỏa trở lại. Đất đai giờ chẳng có giá trị gì mấy, và chắc chắn sẽ còn thế trong một thời gian dài nữa, tôi đóan vậy. Không biết lão già sẽ cắm cọc ở đâu tiếp theo đây.”

“Ý tôi là về cha cậu và George cơ, Wise.”

“Ôi, lão già với tôi sẽ đến nhà Miles, nơi thằng Tom đã tống mụ già và mấy đứa nhỏ đến từ tuần trước. George rồi sẽ ló mặt ra đâu đó giữa chỗ này với nhà Altascar thôi, nếu như nó chưa có mặt ở đó.”

Tôi hỏi tình hình thiệt hại của nhà Altascar ra sao.

“À, tôi đoán là lão ta chẳng mất mát bao nhiêu gia súc đâu. Sẽ chẳng có gì lạ nếu George đã giúp lão ta lùa bọn chúng lên vùng chân đồi. Hơn nữa nhà của lão ta được xây cao quá mà. Ôi, đảm bảo là chẳng có giọt nước nào chạm tới đó đâu. Hả!” Wise nói với một vẻ thán phục đầy chiêm nghiệm, “Mấy tay Greaser đó không phải mấy thằng đần độn khốn khiếp như người ta vẫn tưởng đâu. Tôi cá là chẳng có lấy một kẻ nào bị ngập lụt ở cái đất California này đâu.” Nhưng sự xuất hiện của “đồ ăn” đã cắt ngang bài diễn văn say sưa này.

“Tôi sẽ đi tiếp một đoạn nữa,” tôi nói, “và cố gắng tìm George.”

Wise ngẩn người nhìn sự khác thường này trong giây lát cho đến khi một nhận thức mới lóe lên trong đầu hắn.

“Tôi không nghĩ anh sẽ vớt vát được gì đâu. Tỷ lệ ăn chia thế nào — làm việc hưởng hoa hồng à, hả?”

Tôi đáp rằng mình chỉ vì tò mò thôi, điều mà tôi cảm thấy khiến hình ảnh của mình trong mắt hắn càng trở nên kém đi, và với một nỗi buồn sâu sắc hơn những gì sự bảo đảm của hắn về sự an toàn của George có thể làm dịu bớt, tôi bước đi.

Từ những người khác mà chúng tôi thỉnh thoảng vớt được trên đường, chúng tôi nghe kể về lòng tận tụy hy sinh quên mình của George, cùng những lời ca ngợi từ rất nhiều người mà anh từng giúp đỡ và giải cứu. Nhưng tôi không có ý định quay về cho đến khi tận mắt nhìn thấy anh, và nhanh chóng chuẩn bị để lên một chiếc thuyền hướng về vùng thung lũng thấp ở chân đồi, ghé thăm Altascar. Tôi nhanh chóng hoàn tất mọi sự chuẩn bị, từ biệt Wise, và ngoái nhìn lần cuối người ông cụ đang ngồi bên lò sưởi với vẻ hoàn toàn thụ động và điềm tĩnh. Sau đó, mũi thuyền của chúng tôi quay vòng lại, được kéo đi bởi những đôi tay vạm vỡ và đầy thiện chí.

Trời lại đổ mưa, và một cơn gió khó chịu đã nổi lên. Hành trình của chúng tôi hướng gần như về phía tây, và qua dòng nước xiết, chúng tôi nhanh chóng nhận ra mình đang đi vào con lạch Espiritu Santo. Thỉnh thoảng, những xác nhà kho lại hiện ra, và chúng tôi đi ngang qua rất nhiều cụm liễu ngập một nửa, trên đó vắt vẻo những dụng cụ làm nông.

Cuối cùng chúng tôi cũng tiến ra một vùng biển rộng lớn và tĩnh lặng. Đó chính là đồng bằng llano de Espiritu Santo. Khi tiếng gió rít qua tai tôi, dồn nguồn nước ngọt nông thành những con sóng giả lập, tâm trí tôi quay ngược về quá khứ, trở lại chuyến đi dài ngày hồi tháng Mười băng qua vùng đồng bằng vô tận ấy, và hồi tưởng lại những đường nét sắc sảo của ngọn đồi xa xôi giờ đã chìm khuất trong những đám mây u ám. Đám đàn ông đang lặng lẽ chèo thuyền, và tôi thấy tâm trí mình, khi được giải thoát khỏi sự căng thẳng, lại trở nên tê dại và chán nản như lúc trước. Nước cũng ngày một cạn hơn khi chúng tôi rời xa hai bờ lạch, và với bàn tay thả hờ lướt qua mạn thuyền, tôi chạm vào ngọn của những bụi chimisal, cho thấy thủy triều đã phần nào rút xuống. Có một gò đất đen nằm về phía bắc của hàng cây tổng quán, tạo ra một dòng chảy ngược, mà khi chúng tôi vòng sang phải để tránh nó, tôi đã nhận ra ngay lập tức. Chúng tôi chèo áp sát vào đó và tôi bảo mọi người dừng lại.

Có một chiếc cọc được đóng gần đỉnh gò với các chữ cái viết tắt, “L. E. S. I.” Buộc ở lưng chừng cọc là một sợi dây thừng riata được bện rất kỳ lạ. Đó là của George. Nó đã bị cắt đứt bởi một vật sắc nhọn nào đó, và lớp đất sỏi tơi xốp của gò đất hằn sâu những vết móng ngựa. Chiếc cọc phủ đầy lông ngựa. Đó là một dấu tích, nhưng chẳng phải là một manh mối.

Cơn gió càng lúc càng dữ dội hơn khi chúng tôi tiếp tục chèo chống tiến lên, phiên phiến đổi giữa việc chèo và chống sào trên vùng nước nông hơn, nhưng vùng thung lũng cũ, hay bậc thềm cũ, vẫn còn ở rất xa. Ký ức của tôi về lần đo đạc cũ giúp tôi đoán được vị trí tương đối của những khúc uốn khúc lợn cợn của con lạch, và một vài thử nghiệm chuyên môn đơn giản thỉnh thoảng để xác định khoảng cách đã mang lại cho thủy thủ đoàn niềm tin tuyệt đối vào năng lực của tôi. Đêm tối bao trùm lấy chúng tôi giữa hành trình bị cản trở. Tình trạng của chúng tôi có vẻ nguy hiểm hơn thực tế rất nhiều, nhưng tôi giục giã đám đàn ông, phần lớn vẫn còn bỡ ngỡ với kiểu điều hướng này, hãy cố gắng nhiều hơn nữa bằng lời đảm bảo về sự an toàn tuyệt đối và sự cứu trợ nhanh chóng đang chờ ở phía trước. Chúng tôi cứ thế tiến lên cho đến khoảng tám giờ tối, và mắc cạn bên những rặng liễu. Chúng tôi phải đi bộ bì bõm qua một đoạn bùn lầy dài vài trăm thước trước khi bắt gặp một con đường mòn khô ráo, và cùng lúc đó, những bức tường trắng của điền trang Altascar hiện ra trước mắt như một đống tuyết lớn. Những ngọn đèn đang di chuyển trong sân; nhưng ngoài ra, sự tĩnh mịch tựa chốn lăng mộ vẫn bao trùm lên toàn bộ công trình kiến trúc ấy.

Một trong những người hầu nhận ra tôi khi tôi bước vào sân, và Altascar ra đón tôi ở hành lang.

Tôi đã quá kiệt sức để làm gì khác ngoài việc cầu xin lòng hiếu khách của ông dành cho những người đã mệt mỏi lê lết cùng tôi. Ông nhìn bàn tay tôi, nơi vẫn vô thức nắm chặt sợi dây riata bị đứt. Tôi mệt mỏi cất lời, kể cho ông nghe về George và những nỗi sợ hãi của mình, nhưng với một sự nhã nhặn còn dịu dàng hơn cả phong thái thường ngày của ông, ông nghiêm nghị đặt tay lên vai tôi.

“Poco a poco, thưa ngài — không phải bây giờ. Ngài đang mệt, ngài đang đói, ngài đang lạnh. Điều cần thiết lúc này là sự bình yên.”

Ông đưa chúng tôi vào một căn phòng nhỏ và rót một ít rượu cognac của Pháp, đưa cho những người đã đồng hành cùng tôi uống. Họ uống xong và ngả người nằm sưởi trước lò sưởi trong căn phòng lớn hơn. Sự tĩnh lặng của tòa nhà càng trở nên đậm nét hơn vào đêm đó, và tôi thậm chí còn tưởng chừng như những bước chân trên hành lang nhẹ nhàng và êm ái hơn. Vẻ trầm mặc quen thuộc của lão quý tộc Tây Ban Nha càng sâu sắc hơn; chúng tôi dường như bị tách biệt hoàn toàn khỏi thế giới bên ngoài cũng như cơn bão đang gầm rít, ẩn mình sau những bức tường cổ kính cùng người chủ nhân mang dấu ấn thời gian của chúng tôi.

Trước khi tôi có thể lặp lại câu hỏi của mình, ông đã lui đi. Chỉ vài phút sau, hai đĩa chupa bốc khói nghi ngút cùng cà phê được dọn ra trước mặt chúng tôi, và đám đàn ông của tôi ăn uống ngấu nghiến. Tôi uống cà phê, nhưng sự kích động và mệt mỏi đã triệt tiêu đi bản năng thèm ăn.

Tôi đang buồn bã ngồi bên lò sưởi thì ông quay lại.

“Ngài đã ăn chưa?”

Tôi đáp, “Rồi,” để làm vui lòng ông.

“Bueno, hãy ăn khi có thể — thức ăn và cảm giác thèm ăn không phải lúc nào cũng đi đôi với nhau.”

Ông nói câu đó với vẻ đơn sơ đậm chất Sancho mà phần lớn đồng hương của ông thường dùng để thốt ra một câu tục ngữ, tựa như đó là một trải nghiệm thực tế hơn là một lời truyền tụng, và vừa nói, ông vừa nhặt sợi dây riata dưới sàn lên, trìu mến cầm nó trước mặt mình.

“Nó được làm ra bởi chính tay tôi, thưa ngài.”

“Tôi giữ nó làm manh mối để tìm cậu ấy, Don Altascar,” tôi nói. “Nếu tôi có thể tìm thấy cậu ấy—”

“Cậu ấy ở đây.”

“Ở đây! Và—” nhưng tôi không thể thốt lên nổi chữ “vẫn khỏe!”. Tôi hiểu ra vẻ mặt nghiêm nghị của ông cụ, những bước chân khẽ khàng, sự tĩnh mịch tựa lăng mộ của tòa nhà, trong một tia chớp nhận thức: Cuối cùng tôi đã nắm trong tay lời giải cho sợi dây riata bị đứt. Altascar nắm lấy tay tôi, và chúng tôi bước qua hành lang để đến một căn phòng u tối. Vài ngọn nến cao đang cháy bập bùng trong các chân nến gắn tường trước cửa sổ.

Trong một góc lõm có một chiếc giường lớn với tấm ga trải giường, gối và ra giường được viền ren dày dặn, mang tất cả nét xa hoa lộng lẫy mà những con người xa lạ khiêm nhường nhất vẫn thường phung phí cho duy nhất một món đồ này trong gia đình họ. Tôi bước đến bên cạnh chiếc giường và nhìn thấy George đang nằm đó, hệt như lần trước tôi từng thấy anh, đang chìm trong giấc ngủ bình yên vĩnh cửu. Nhưng một sự hy sinh lớn lao hơn những gì anh từng biết đã diễn ra ở đây, và trái tim hào hiệp của anh đã ngừng đập mãi mãi.

“Cậu ấy là một người trung thực và dũng cảm,” ông cụ nói, rồi quay mặt đi.

Có một bóng người khác trong phòng; một chiếc khăn choàng dày trùm kín vóc dáng duyên dáng của cô, và mái tóc đen dài che khuất đôi bàn tay đang ôm lấy gương mặt cúi gằm. Tôi làm bộ như không chú ý đến cô, và rồi lặng lẽ lui ra, để lại những người yêu và được yêu ở lại bên nhau.

Khi chúng tôi đã trở lại bên ngọn lửa bập bùng, giữa những cái bóng chập chờn của căn phòng lớn, Altascar kể cho tôi nghe cách ông đã bắt gặp con ngựa của George Tryan đang bơi trên thảo nguyên vào sáng hôm đó; cách mà xa hơn chút nữa, ông tìm thấy anh đang nằm đó, hoàn toàn lạnh ngắt và đã tử vong, trên người không hề có vết thương hay vết bầm tím nào; rằng rất có thể anh đã kiệt sức khi vượt qua con lạch, và cũng rất có thể anh đã lên được gò đất chỉ để chết vì thiếu đi sự giúp đỡ mà anh từng sẵn sàng trao cho người khác; rằng như một hành động cuối cùng, anh đã thả tự do cho con ngựa của mình. Những chi tiết này được xác nhận bởi nhiều người tụ tập trong căn phòng lớn tối hôm đó — phụ nữ và trẻ em — phần lớn trong số họ từng được cứu sống nhờ năng lượng tận tụy của con người đang nằm lạnh lẽo vô tri ở tầng trên.

Anh được chôn cất ngay trên gò đất của người thổ dân — đốm xanh tươi quanh năm kỳ lạ duy nhất mà những người thổ dân nghèo khổ đã bồi đắp bên trên vùng đồng bằng đầy bụi bặm. Một phiến đá sa thạch nhỏ khắc hai chữ cái “G. T.” chính là đài tưởng niệm của anh, và cũng là một trong những cột mốc định hướng cho góc ranh giới của đợt đo đạc điền trang Espiritu Santo mới.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Bret Harte

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.