MỘT KHÚC CA ĐỒNG QUÊ FORT POINT
Cách Plaza chừng một giờ đi xe có một vách đá cao, nơi đại dương ngày đêm sóng vỗ không dứt vào bãi cát gập ghềnh đá. Trên bãi cát ấy có vài ngôi nhà nhỏ trông như thể vừa bị những con sóng dữ dạt vào bờ. Mảnh đất canh tác phía sau mỗi căn nhà được rào lại bằng tre, nhữngh thân cột gãy và củi trôi dạt. Với dăm luống bắp cải xanh và ngọn củ cải ít ỏi, mỗi khu vườn trông giống như một chiếc hồ cá đã cạn nước. Thực ra, bạn sẽ chẳng mấy ngạc nhiên nếu bắt gặp một vị thủy thần đang cày xới đám khoai tây, hay một nàng tiên cá đang vắt sữa bò biển ngay gần đó.
Gần chốn này trước kia từng mọc lên một cột tín hiệu quang học lớn, với những cánh tay gầy guộc vươn lên bầu trời chân trời. Nó đã được thay thế bằng một đài quan sát, kết nối qua một sợi dây thần kinh điện học với trái tim của thành phố thương mại lớn. Từ điểm này, những con tàu cập cảng được phát tín hiệu, rồi lại được kiểm tra chéo tại Sở giao dịch Thành phố. Và trong lúc chúng ta ở đây, ngóng chờ chuyến tàu đang tới, hãy để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện.
Cách đây chưa lâu, một người thợ mồ hôi nước mắt, giản dị và chăm chỉ đã dành dụm được số tiền kha khá nhờ lao động miệt mài trong các mỏm đá để gửi về đón vợ và hai con sang đoàn tụ. Ông đến San Francisco trước thời hạn tàu đến đúng một tháng, bởi ông là một người miền Tây, vừa trải qua chuyến hành trình đường bộ dài đằng đẵng và chẳng biết gì nhiều về tàu thuyền hay biển cả hay bão tố. Ông tìm được việc làm trong thành phố, nhưng khi thời hạn đến gần, ông đều đặn đến văn phòng hãng tàu mỗi ngày. Tháng đầu tiên trôi qua, nhưng con tàu vẫn biệt âm vô tín; rồi thêm một tháng rưỡi, hai tuần, ba tuần, hai tháng, rồi một năm. Gương mặt khắc khổ, nhẫn nại, với những nét dịu dàng phảng phất bên dưới vẻ ngoài cứng cỏi, vốn đã trở thành một hình ảnh quen thuộc mỗi ngày tại văn phòng đại lý tàu thủy, bỗng biến mất. Nó xuất hiện trở lại vào một buổi chiều tại đài quan sát khi ánh hoàng hôn buông xuống giải thoát người vận hành khỏi ca trực. Có điều gì đó thật ngây thơ và đơn sơ trong những câu hỏi ít ỏi mà người lạ mặt này đặt ra liên quan đến công việc của anh ta, đến mức người nhân viên vận hành đã dành chút thời gian để giải thích. Khi bí ẩn về các tín hiệu và điện báo được hé mở, người lạ mặt lại có thêm một câu hỏi nữa. “Một con tàu có thể vắng bóng trong bao lâu trước khi người ta từ bỏ hy vọng ngóng chờ nó?” Người nhân viên không thể trả lời chắc chắn; điều đó còn tùy thuộc vào hoàn cảnh. Liệu có phải là một năm không? Vâng, có thể là một năm, và từng có những con tàu bị coi là mất tích sau hai năm mà rồi vẫn quay về nhà. Người lạ mặt đặt bàn tay chai sạn của mình lên tay người nhân viên, cảm ơn vì “sự phiền hà” ấy, rồi lững thững bước đi.
Thế nhưng con tàu vẫn không tới. Những chiếc thuyền buồm kiêu kỳ lướt vào Cửa biển, những con tàu thương mại xuôi ngược với cờ xí tung bay, và tiếng súng chào mừng của tàu hơi nước thường vang vọng giữa những ngọn đồi. Khi ấy, gương mặt kiên nhẫn với vẻ cam chịu quen thuộc, nhưng ánh lên một tia hy vọng bồi hồi, mong mỏi hơn trong đôi mắt, lại được bắt gặp đều đặn trên những boong tàu đông đúc khi chúng thả hành khách của mình xuống. Có lẽ ông mang một niềm hy vọng mong manh rằng những người thân mất tích vẫn có thể đến theo hướng này, như một con đường khác dẫn qua vùng không gian xa lạ kỳ lạ kia. Thế nhưng ông đã trò chuyện với các thuyền trưởng và thủy thủ, để rồi ngay cả niềm hy vọng cuối cùng ấy dường như cũng vụn vỡ. Khi gương mặt hằn in vết thời gian và đôi mắt sáng rực ấy lại xuất hiện ở đài quan sát, người nhân viên vì quá bận rộn nên chẳng thể sẻ chia thời gian để trả lời những câu hỏi ngớ ngẩn, thế là ông lại lặng lẽ bỏ đi. Nhưng khi màn đêm buông xuống, người ta vẫn thấy ông ngồi trên những tảng đá với ánh nhìn hướng ra biển khơi, và cứ ngồi lặng lẽ ở đó suốt cả đêm dài. Khi ông chìm đắm vào cơn điên dại không lối thoát — bởi đó là điều các bác sĩ bảo đã khiến đôi mắt ông trở nên sáng rực và đượm buồn đến thế — ông được chăm sóc bởi một người thợ cùng nghề từng thấu hiểu những nỗi truân chuyên của ông. Ông được phép thả hồn theo ý thích ra ngoài ngóng trông con tàu chở “mẹ con họ” vào ban đêm, khi chẳng còn ai khác canh giữ. Ông đã đinh ninh rằng con tàu sẽ cập bến vào ban đêm. Điều này, cùng với ý nghĩ rằng ông sẽ thay ca cho người nhân viên vốn đã mỏi mệt vì túc trực suốt cả ngày, dường như khiến ông rất đỗi vui lòng. Thế là ông cứ ra ngoài và thay ca cho người nhân viên ấy vào mỗi đêm!
Suốt hai năm trời, những con tàu đến rồi đi. Ông vẫn có mặt ở đó để ngắm nhìn chiếc thuyền buồm xuất phát, và chào đón nó khi trở về. Ông chỉ được biết đến bởi một vài người hay lui tới chốn này. Khi cuối cùng người ta không còn thấy ông xuất hiện ở chốn quen thuộc nữa, phải mất một hoặc hai ngày sau người ta mới cảm thấy lo lắng. Vào một ngày Chủ nhật, một nhóm người đi dạo tìm vui khi trèo qua các mỏm đá đã bị thu hút bởi tiếng sủa của một con chó chạy trước họ. Khi bước đến gần, họ phát hiện một người đàn ông ăn mặc giản dị đang nằm bất động ở đó. Trong túi áo ông có vài mẩu giấy — chủ yếu là những mảnh cắt từ các tờ báo khác nhau ghi lại những ghi chép hàng hải cũ — và gương mặt ông vẫn hướng về phía biển khơi vời vợi.