XVII

Chính vào những giờ phút lạnh lẽo này, khi trái tim con người và loài vật lạnh giá dần dần và cuộc sống chỉ chờ một dấu hiệu bí mật để dừng lại thì Tadek chết. Anh ta chết về đêm, trong khi ngủ, nằm gần lửa, giữa Dobranski và Pech. Đầu hôm thì anh ta đã thấy khá hơn. Anh ta đã thôi ho và cơn sốt đã hạ xuống. Anh ta yêu cầu Dobranski đọc cho anh ta nghe một đoạn sách đang viết.

– Không đáng mất công để đọc nữa, – Dobranski nói. – Cậu cố ngủ đi một chút.

– Tớ cảm thấy chiều nay khá hơn. Ai biết, Adam, sắp tới tớ sẽ có thể tham gia chiến đấu được?

– Có lẽ thế.

– Mùa xuân, chúng ta sẽ đánh các đoàn xe của Đức chứ?

– Ừ. Đến mùa xuân đã.

– Cần phải giúp đỡ các bạn ở Stalingrad với tất cả sức lực của chúng ta.

– Bằng tất cả sức lực của chúng ta. Nằm im đừng cựa quậy nữa, Tadek.

– Tớ đã khỏe, Adam, đọc cho tớ nghe cái gì đi.

– Cậu muốn tớ đọc cái gì?

– Một câu chuyện.

– Được. Nhưng cậu đừng nói nhiều. Rồi lại ho đấy.

– Một câu chuyện mà trong đó tớ sẽ là một nhân vật. Một câu chuyện thần thoại trong đó cuối cùng tớ sẽ chết nhưng chết vì chiến đấu chứ không phải vì ho lao.

– Tớ cũng muốn như vậy. Nằm im. Gối đầu vào đây. Tớ sẽ kể cho cậu nghe một câu chuyện.

– Bắt đầu đi....

– Đây đây...

Anh phi công Ba Lan Tadek Chmura đang hấp hối. Anh nằm ngửa, trên cỏ, giữa lòng một cánh rừng nước Anh nhỏ và rậm rạp. Chiếc máy bay rơi cách anh vài bước, đôi cánh gãy, cái chong chóng giận dữ cắm vào đất như một lưỡi kiếm. Xương sống gãy vụn không còn biết đau đớn gì nữa và thân xác đã trở nên xa lạ với anh, “Đây là một thể xác thiêng liêng!”, anh buồn bã suy nghĩ với tất cả tấm lòng thương yêu của chủ đối với con chó nòi của mình. Cái nhìn của anh ta đã bắt đầu lộn xộn...

– Đó chính là cái mà người ta gọi là phút xúc động. – Tadek thì thầm.

– Nhưng bỗng nhiên anh nhìn thấy bụi cây lay động trước mặt anh và bộ mặt ngốc nghếch của Pech xuất hiện bên trên một cây dâu. Pech nhìn Tadek với vẻ ghê tởm, cất lên tiếng kêu quạ tai quái và từ trong bụi cây bước ra, tay cầm một chai whisky...

– Ước gì điều đó là sự thật! – Pech làu bàu.

– Im đi!

Còn cái gì lạ lùng trong sự xuất hiện này. Tadek cảm thấy điều đó rất rõ, nhưng trong tình trạng hiện tại anh ta không thể tập trung và xác minh được đó là cái gì. Dù sao thì sân bay cũng chỉ cách đây mấy dặm và chắc chắn họ phải trông thấy máy bay của anh ta rơi xuống rừng. Pech cúi xuống sát Tadek và đưa miệng chai vào môi anh ta. Tadek uống và thấy hiệu quả rõ rệt như trước. Anh ta trông thấy người bạn cùng phi đội với mình Adam Dobranski đang lơ lửng trên cái bụi cây. Dobranski xử sự một cách đặc biệt đáng ghét. Anh ta nhìn cái thân thể bị quấn chằng chịt trong đám dây dù với sự ghê tởm sâu sắc.

— Người ta sẽ nói đây là một khúc giò! – Anh ta nhận xét và ngồi xuống cỏ. – Đưa chai whisky cho tớ. Sao, chúng nó đã hạ cậu à?

Tadek vặc lại điều gì đó cũng rất khó nghe và đến lượt mình, cũng đòi chai rượu. Anh ta thấy rằng mình không chú ý đầy đủ đến anh ta. Anh đang hấp hối...

— Im đi! – Pech thốt lên. – Cậu ấy đang ngủ.

Tadek mở mắt.

– Tớ không ngủ đâu. Đọc tiếp đi.

Anh ta đang chết, cái xác còn nằm đấy, bỏ vất vưởng và những người bạn tốt của anh đang nhìn nó với cái vẻ cho rằng tất cả mọi chuyện đó chỉ là một trò đùa dai. Anh ta không yêu cầu bạn bè phải rứt tóc và khóc lóc thảm thiết, nhưng dù sao thì cũng không phải là một dịp để say sưa.

– Các cậu ít nhất cũng đừng nên lộ liễu quá, – anh ta gợi ý một cách cao thượng. – Pech, đừng bận tâm. Nếu cậu thấy đứng uống quá mệt thì cậu có thể ngồi lên xác mình, –anh ta nói tiếp, một cách bi thảm.

Anh ta rất ngạc nhiên khi thấy Pech lập tức ngồi lên bụng mình, tay cầm chai rượu. Nhưng Tadek không thấy nặng nhẹ gì cả. Trái lại anh ta có cảm tưởng nhìn mọi chuyện đó từ bên ngoài hình như cái thân xác tơi tả này không phải là của anh nữa.

– Ôi! Điều đó lại còn tệ hơn như mình nghĩ, – anh ta tự nhủ. “Các cậu đừng tìm cách lên dây cót cho tinh thần tớ. Tớ biết sức khỏe của tớ đã đến đâu!”.

– Ông bạn thân mến, – Pech nói, – nếu cậu tin rằng chúng tớ có một chút ảo tưởng nào. Anh đào đây.

Anh ta uống.

– Nếu cậu có thể phá hoại công trình của cuộc đời cậu... – Anh ta nói tiếp.

– Tớ ư? – Pech rên rỉ. – Kipling đấy chứ!

– Ừ thì cho như vậy. Nếu cậu có thể phá hoại công trình của cuộc đời cậu... Cái ông già Kipling ấy! Người ta sẽ dọa cho cậu nghe những bài thơ về Stalingrad... Nó sẽ tự thú đó là điều mà nó có thể làm hơn hết. Rực lửa làm sao! Hứng thú làm sao. Sâu sắc nữa, Gunga Din. Anh đào đây...

– Đúng anh đào, – Tadek nói. – Rượu whisky này thật ngon. Nó đem lại cho anh mùi vị của cuộc đời.

Lời tuyên bố đó có hiệu quả lập tức là làm cho các bạn chiến đấu của anh ta trở nên vui vẻ. Cái chai được chuyền nhanh vài vòng nữa.

– Jablonski thế nào? – Tadek hỏi.

– Cũng như chúng ta, – Pech nói. – Cậu ấy đã từ giã phi đội.

Và anh ta uống cạn chén.

– Bây giờ chúng ta đang đi thuyền buồm, – anh ta tuyên bố.

– Thế còn Czerw? Tớ thấy nó đuổi theo một tên lái Đức, phía trên Biển Bắc... Tớ bay theo sau cách hai trăm thước và thấy cả hai chiếc máy bay đâm nhào xuống biển.

– Đúng, – Pech xác nhận – và Czerw rơi vào nước đóng băng, nổi lên như một cái nút chai. “Hừ... Hừ...” cậu ta rét run, đúng giọng Ba Lan. “Hừ... Hừ...” chợt cậu ta cũng nghe tiếng đó phía sau một con sông. Czerw quay đầu lại và thấy tên Đức đang trôi dạt gần cậu ta, nhìn cậu ta với đôi mắt ngây dại. Họ bắt đầu trao đổi những lời chửi rủa để cho ấm lên: “M... ma... mày sẽ đi đời, C... CC... con ạ!”. Czerw kiêu hãnh thốt ra bằng tiếng Đức. “C... cá... cái nịt cấp cứu sẽ không giữ mày được lâu đâu. M... ma... mày sẽ đi đư...đứt”. Hừ... Hừ... tên Đức buồn bã đáp lại. Răng ma... mày đánh cầm cập hử? Czerw cố hỏi.

“T...tô...tôi ư? Tên Đức hỏi lại. “T... ta..tao thích thế. Thế là tốt! R... r... rất tốt”. Czerw thừa nhận. Không gì tr... tr... trên đời này có thể đổi được. Tạo kh... khô... không muốn ở vào chỗ nào khác.

Hừ... Hừ... Cả hai cùng run rẩy, kẻ này quan sát người kia bằng đôi mắt. – T... ta... tao đã ném bom V.... Var... Varsaw h... ha... hai mươi lần! Tên Đức sung sướng nói — Co... c... co..., Czerw đáp lại bình tĩnh — S...sa...sao? Tên Đức hoài nghi hỏi - Co... Cologne, Czerw kết thúc. Ha! Ha! Ha! ... Hừ... Hừ - Tên Đức lại run. Độ một giờ, nó bắt đầu chìm. “R... rồi... chìm nghỉm đi! Thế là hết...”.

– A... a... tao sẽ chìm sâu. À mày. Czerw nói.

— “Kh...khô.. không thành vấn đề” tên Đức cãi lại và bắt đầu uống nước. Lập tức Czerw ghi được một bàn. “M... ma... mày uống nước! Còn tao, x... xe... xem đây này. Tao nhảy xuống đấy v... vì thích thế. Nó chìm xuống sau một lúc, lại trồi lên trên mặt nước. Này! Nó nói dở sống dở chết. M.. ma... mày nói cái gì?. Tên Đức nhìn Czerw với vẻ thất vọng, cắn răng và chìm nghỉm... Nó thật sự có cái đầu con heo, sau này Czerw nói lại với tớ, vẻ khâm phục. Tớ chỉ đếm đến mười và tuyên bố với nó là chịu thua. Sau đó, tớ ngất đi...”. Sau đó chúng tớ vớt nó lên, nó đã ngấm nước phồng lên như bọt bể. Đưa chai đây cho tớ.

Tadek thở ra khoan khoái. Anh ta sung sướng. Anh ta đã uống nhiều quá và hơi quay đầu lại, anh ta nhìn thấy các bạn chiến đấu và cũng như xưa kia, họ sẽ cùng đi chiến đấu với nhau.

– Chúng ta sẽ thắng chúng nó! – Anh ta tuyên bố. Bỗng nhiên anh ta hát to lên:

Jak to na wojence ladnie

Kiedy pilot z nieba spadnie[1]

– Hãy trông tên say rượu này! – Pech cằn nhằn vẻ ghê tởm. – Hãy đưa nó lên trên kia.

Mỗi người một bên xốc nách, họ nâng anh ta dậy.

Koledzj go nie zaluja

Jesgoz buten potraktuja[2]

Nó vấp phải một vật chướng ngại... Nó cúi xuống... Thân thể bất động của một phi công nằm dài trên cỏ, rách rưới trên đầu còn mũ. Bên cạnh là những mảnh vụn của chiếc máy bay.

– Cái gì thế này? – Tadek lấy làm ngạc nhiên.

– Không có gì hết, – Pech nói, – đừng để ý. Chỉ cần nhảy ngang qua là được.

Và họ kéo anh ta đi.

Dobranski không đọc nữa. Tadek nằm im, mắt nhắm, thở khó. Pech cúi xuống, vứt một cành củi vào lửa. Dobranski nhìn người ốm. Cậu ấy ngủ chăng? Bất ngờ đôi môi của anh ta động đậy

– Tớ không tin, – Tadek thì thầm, – tớ không tin điều đó...

Anh ta khóc. Dobranski nằm xuống cạnh anh, cầm lấy cánh tay anh và siết chặt. Anh cảm thấy bàn tay lạnh giá của bạn trong tay mình, nhìn thấy ánh lửa đỏ rọi lên đôi má đẫm mồ hôi. Hôm sau, vừa tảng sáng, anh cảm thấy ai đó đang lay mình dậy dữ dội. Chính là Pech.

– Nhìn kìa.

Họ chôn anh trong rừng, dưới tuyết. Họ không đánh dấu. Tadek đã nhiều lần nói với họ.

– Các cậu nhớ đấy, không được để lại một dấu vết nào.

– Vì sao vậy?

– Vì ông già tớ.

Họ nhìn anh lặng lẽ.

– Tớ không muốn ông tìm thấy tớ.

❀ ❀ ❀

[1] Bài hát rong của Ba Lan

[2] Bài hát rong của Ba Lan