VI

Janek tìm thấy Jablonski và Krylenko ngồi gần bên đống lửa. Ông già người Ukraine đang đọc sách, kính trên mũi. Cách đấy vài bước, vài người đang ngáy, có người đang rên rỉ:

– Cả hai đứa! Cả hai đứa!

Janek rùng mình.

– Stanczyck đang mớ đấy, – anh trung úy nói. – Đừng để ý làm gì...

Trung úy đứng dậy, kéo cánh tay Janek và cùng đi ra bếp lửa...

– Sao?

– Chị ấy yêu cầu anh đừng đến. Chị sẽ chờ anh...

– Cám ơn chú em, – Jablonski nói.

Anh đến gần người Ukraine.

– Cho em bé ăn đi.

Krylenko tháo kính và để rơi cuốn sách. Janek nhận ra cuốn sách bìa đỏ to tướng đó: “Winetoo, người Da Đỏ hào hoa”.

− Ừ! – Ông già đáp. – Chào chú mặt trắng! Thuốc lá thì có, còn cái ăn thì... Ơ! Mà tôi đã nói.

– Đưa cho em ấy phần của tôi. Tôi không đói, Jablonski nói. Ông già trút cho Janek một ca men lõng bõng nước vàng vàng và lại cầm lấy cuốn sách.

– Bọn Đức cũng không phát minh ra được cái gì hơn, – ông già nói. – Chế độ con tin thì cũng đã được biết và được thực hiện trong bộ lạc những người Anhđiêng Sioux.

Ông nhìn theo viên trung úy đi xa, vừa đi vừa ho và khạc nhổ.

– Cô ấy sẽ chỉ còn nhận được tấm da bọc xương của cậu ta thôi.

Ngày hôm sau, Janek làm quen với những người khác trong nhóm. Cả thảy bảy người. Trong đó có cả Stanczyck, người thợ hớt tóc ở Wilno. Hai đứa con gái của anh, mười bảy và mười lăm tuổi đã bị bọn Đức cưỡng hiếp. Để ém câu chuyện này, bọn cầm quyền chiếm đóng đã đưa hai cô đi lao động trong một xưởng may cho quân đội ở Poméranie. Stanczyck chỉ nhận được một lời báo tin đơn giản: “Hai đứa con gái của ông đi lao động ở Đức”. Thỉnh thoảng, người thợ hớt tóc nhỏ bé mảnh khảnh, có vẻ hiền lành lại có những cơn điên loạn. Anh ta đi lang thang trong rừng và la lên: “Cả hai đứa! Cả hai đứa!”. Sau đó, anh đi biệt tăm. Không ai biết anh ta đi đâu. Nhưng một hôm, Czerw tìm thấy trong áo quần của con người đau khổ đó những dấu vết kinh tởm. Mặt Czerw trở nên bạc phếch, lao ra khỏi hố và nôn mửa... Người ta nói rằng Stanczyck đã tùng xẻo như vậy hơn một chục tên lính Đức. Ở đây người ta không tán thành anh ta làm thế, nhưng cũng không ai lên án. Mỗi khi tiếng kêu khóc thảm thiết “Cả hai đứa! Cả hai đứa!” vang lên trong rùng thì mọi người đều nhợt nhạt, khạc nhổ và nói: Tfou, Sila nieczsta![1] và tránh nhìn nhau... Còn có Cukier, người hàng thịt Do Thái ở Swieciany. Đó là một người sùng đạo, lực lưỡng như một đô vật. Chiều thứ sáu, cùng với những người Do Thái khác trốn trong rừng, anh ta đi cầu nguyện ở Antokol, trên đống đổ nát của kho thuốc súng đã bị phá hủy. Mỗi buổi chiều anh ta đội lên đầu tấm phướn, bằng lụa trắng, đen, đấm ngựcc và khóc. Những người khác lặng lẽ nhìn anh, vẻ kính trọng. Còn có cả một luật sư ở Wilno. Anh em du kích bao giờ cũng gọi ông bằng “Ngài”, không ai mày tao chi tớ với ông ta cả. Đó là một người đứng tuổi, phốp pháp, với đôi lông mày của chàng Pierrot buồn bã, khó mà thích ứng với hoàn cảnh sống trong rừng. Một lần, ông ta than vãn về lạnh và đói. Janek đã nghe Jablonski nói với ông ta:

– Thôi đừng kêu ca nữa. Không ai giữ ông ở lại đây cả.

Ngài luật sư hất đầu buồn bã nói:

– Jablonski, anh không hiểu điều ấy là thế nào cả. Khi người ta yêu một phụ nữ trẻ hơn mình đến ba mươi tuổi...

Sau này Janek mới biết rằng ngài luật sư vừa cưới một phụ nữ rất trẻ mà người anh trai bà ta hình như đã bị những người Đức giết: “Ở đây không ai nhớ điều đó cả mà nói cho cùng thì người ta cũng không thể biết hết mọi người ở trong rừng...”. Ngài luật sư đã vào rừng chỉ để trả thù cho người anh vợ. Nhìn con người khốn khổ run lẩy bẩy trong tấm áo choàng rách, Janek như muốn nói với ông ta: “Hãy can đảm lên...”. Còn có Machorka, một nông dân Hy Lạp theo đạo chính thống ở Baranowicze. Anh ta so sánh rừng với hầm mộ và những người du kích với những người Kitô đầu tiên. Anh chờ đợi ngày Phục sinh. “Thời điểm đó đang đến gần”, anh nói. Anh sống trong chờ đợi. Mỗi khi có một nữ nông dân nào trong vùng sinh đẻ, thì anh đi quanh trang trại và lầm rầm cầu nguyện. Sau đó anh trở về, lưng còng xuống buồn bã hất đầu và nói:

– Chưa thấy có dấu hiệu gì.

Không ai biết anh đang hy vọng dấu hiệu gì. Có lẽ bản thân anh ta, anh ta cũng không biết. Nhưng anh không nản lòng bao giờ. Anh có bài ăn trộm những con gà giò hiếm hoi mà nông dân quanh vùng còn cất giấu trong chuồng. Một hôm anh hỏi Janek.

– Chú có tin ở Đức Chúa Trời không?

– Không.

– Thế chú không có mẹ sao? – Machorka nói.

Cuối cùng là ba anh em Zborowski. Họ ít nói, kiên quyết và kém tin tưởng. Họ không bao giờ rời nhau, ăn ngủ và cùng đi chiến đấu. Họ chịu trách nhiệm liên lạc của nhóm với thế giới bên ngoài. Cha mẹ họ có một trang trại ở làng gần Piaski. Thỉnh thoảng cả ba anh em đi vắng ban đêm, nói là về thăm cha mẹ... Sau đó trở về càng ít nói hơn, càng kiên quyết hơn và càng kém tin tưởng hơn.

❀ ❀ ❀

[1] Sức mạnh ma quỉ.