XXII

Czerw quan sát nhóm nhỏ của mình với cặp mắt soi mói.

– Lên đường.

Họ chuyển động. Họ đi theo hàng dọc, Czerw đi đầu. Anh ta có cách mang súng ngộ nghĩnh: dây súng quàng qua cổ, khẩu súng ngang trước ngực, hai tay để lên súng. Nhìn đằng sau lưng, với cái khăn san quấn trên đầu, anh ta giống một người đàn bà bế đứa trẻ trước bụng. Krylenko đi khó khăn, lê bước chân. Vẻ mặt nhăn nhó vì đau...

– Tại cái bệnh thấp khớp! – Ông giải thích với Janek giọng buồn bã.

Machorka vắng mặt: một phụ nữ đẻ ở Piaski và từ hai ngày nay, chị ta đi quanh trại, cầu nguyện. Yankel thì có một thắt lưng đầy lựu đạn quanh người. Stanczyk chỉ có một con dao to bản trong tay: đó là vũ khí duy nhất của anh ta... Ba anh em Zborowski được trang bị đầy đủ hơn cả: mỗi người có một súng trường Đức, một lưỡi lê, một súng lục Mauser và những băng đạn đầy ắp. Ngài Mạnh Thường Quân, người đỡ dần của nhóm, không mang vũ khí, đi trước Janek. Ông ta có vẻ vô ích và ngây ngô trong cái áo lông giống như một con chó bị ướt. Thỉnh thoảng ông ta dừng lại và chạy vào bụi: ông ta bị đau đường ruột. Sau đấy ông đuổi theo họ, mệt lử và lắp bắp xin lỗi. Cuối cùng đi được nửa đường, ông rớt lại sau, kiệt sức và rên rỉ trong một bụi cây nào đó. Janek đi đoạn hậu. Họ đến chỗ quẹo trên con đường Wilejka trước giờ và bố trí hai bên đường. Hai người anh Zborowski nằm trên đỉnh dốc đúng vào chỗ mà người lái xe phải giảm tốc độ để cho xe xuống dốc. Mặt trời đã lặn về phía bên kia Wilejka, băng cứng và trơn, tan ra thành một mảng đông đặc. Họ nằm chờ gần nửa giờ. Krylenko, mệt lử vì tuyết làm lạnh bụng, đứng dậy và chửi rủa.

– Nằm xuống! – Czerw ra lệnh.

Krylenko chống lại.

– Cậu muốn ruột gan tớ đông lại à?

Czerw nháy mắt.

– Cậu chửi tớ đấy à? – Ông già nổi giận.

– Tôi làm đúng, – Czerw nói. – Ông im đi.

Họ nghe tiếng xe. Họ biết lái xe đang đổi tốc độ, chiếc xe hiện ra ở khúc quẹo và bắt đầu lên dốc. Nó có vẻ mệt nhọc. Chắc là phải chở nặng lắm. Janek nhìn bộ mặt tên lái xe, nhợt nhạt, ngơ ngác: có lẽ nó mệt vì lạnh và tiếng ồn. Một tên lính Đức khác đang ngủ mơ màng bên cạnh tên lái. Đây là một chiếc xe tải ba tấn, phủ bạt. Bên trong có tiếng hát:

Ich halt einen Kameraden...

Và một giọng đồng ca bắt theo:

Ich hatt einen Kameraden...

Einen besseren findst du nicht...

Czerw nằm trên tuyết, lưng hơi cong lên. Krylenko thì thào:

– Nếu anh em Zborowski tấn công thì chúng ta sẽ không có việc làm. Chiếc xe tải đã lên đến đỉnh dốc: có hai hàng lính Đức ngồi quay mặt vào nhau, súng để trên đùi.

Ich halt...

Chiếc xe rít lên, cố gắng sức và mất hút về phía bên kia. Hai anh em Zborowski vượt qua đường và đến nhập bọn.

– Các anh làm đúng, – Czerw nói. – Ngày mai chúng ta sẽ làm lại.

Ngày hôm sau khi họ đã vào vị trí phục kích, Czerw kéo riêng Janek ra và đặt cậu ta gác dưới chân dốc.

– Cậu biết huýt sáo không?

– Biết.

– Chiếc xe bắt đầu quay từ đây. Khi xe chạy qua, cậu nhìn vào trong xe. Nếu có dưới sáu tên lính thì cậu huýt sáo. Hiểu không?

– Rõ.

– Nhắc lại xem.

Janek nhắc lại, Czerw bỏ đi và Janek núp vào bụi rậm. Mặt trời bắt đầu lặn. Janek nghe tiếng xe, cũng tên lái xe đó ngồi ở tay lái và cũng tên lính đó đang ngủ bên cạnh. Chiếc xe vòng và bắt đầu lên dốc. Janek vạch lá và nhìn. Bên trong xe chỉ có một người ngồi trên một cái hòm. Người này có vẻ ngái ngủ. Janek nhìn chăm chú chiếc xe lần nữa. Chính là Augustus Sorode. Chiếc xe lên dốc nặng nhọc. “Bên trong chỉ có một người”. Janek suy nghĩ. Cần phải huýt sáo. Cậu cho hai ngón tay vào mồm. Trong xe, cái thân thể to lớn nhưng gầy gò của người lính Đức lắc qua lắc lại trên cái hòm, cằm chạm vào ngực. Anh ta khoanh tay. Chỉ có một người. Tiếng huýt sáo vang lên lanh lảnh và ngắn gọn. Chiếc xe vừa lên đến dốc, Janek thấy hai bóng đen từ hai bên đường nhảy ra, in bóng lên nền trời đỏ. Cậu nghe hai tiếng súng nổ, và chiếc xe dừng ngay lại. Cậu thấy Augustus nhảy từ trên xe xuống và chạy chệnh choạng, hoa hai tay giống như cánh cối xay gió. Janek từ trong bụi nhảy ra, chạy theo ông già và la lớn:

– Đừng bắn!

Cậu nghe một tiếng súng thứ ba. Khi cậu chạy đến bên chiếc xe thì thấy Augustus đã ngồi xuống đất, dựa vào một bánh xe và hai tay ôm bụng. Không ai chú ý đến ông ta. Du kích đang quan tâm đến các hòm đựng vũ khí, quân trang, thuốc nổ... Ông già có vẻ sững sờ, trên khuôn mặt xương xương, vẻ ngạc nhiên ngây ngô. Ông không có vẻ đau đớn mà có vẻ ngạc nhiên hơn. Khi Janek cúi xuống bên ông, cậu nghe ông hỏi bằng tiếng Đức:

– Cái gì vậy? Cái gì vậy?

Chợt ông nhận ra Janek và ông mỉm cười với cậu. Ông nói bằng tiếng Ba Lan với một giọng chưa lộ vẻ đau đớn:

– Lão bị thương rồi. Có phải cậu bắn không?

– Không.

Augustus nói một cách trịnh trọng, hình như là một việc trọng đại:

– Lão tin cậu.

Ông nói tiếp, hình như để trấn an Janek.

− Lão không đau.

Krylenko thò đầu ra khỏi xe.

– Điều đó sẽ đến, ông già ạ! – Anh ta nói với vẻ thật thà. – Ông yên tâm. Những vết thương ở bụng không bao giờ đau ngay đâu. Nhưng cũng không nên để lâu.

Anh ta nhăn mặt vui vẻ.

– Rồi ông sẽ thấy!

— Cháu đã bảo họ đừng bắn, – Janek thì thầm.

– Lão tin cậu.

Bộ mặt xương xương trở nên hết sức nhợt nhạt. Trời tối sầm. Những con quạ không kêu nữa. Czerw nhảy từ trên xe xuống, súng cácbin trước ngực, và nói, không nhìn vào người bị thương.

— Lên xe. Chúng ta sẽ đưa xe vào rừng.

– Tôi còn ở đây một lát nữa, – Janek nói.

— Để làm gì?

— Đó là... đó là...

Cậu muốn nói: đó là bạn tôi. Nhưng cậu lại nói:

– Tôi biết ông ta.

Bộ mặt của ông già trắng bệch hơn nữa và đôi môi bắt đầu động đậy.

– Tùy cậu, Czerw nói.

Anh ta ngồi lên chỗ lái xe và nổ máy.

– Không nên ở lại quá lâu.

– Tôi không ở lâu đâu.

Chiếc xe để lại đằng sau nó một mùi xăng.

– Chiếc ảnh, – Augustus nói. – Trong áo va-rơi...

Janek mở nút áo của ông già và tìm trong túi. Cậu ta thấy ngay chiếc ảnh. Người trai trẻ mặc đồng phục Hitle nhìn cậu với vẻ nghiêm khắc

– Đưa cho lão.

Janek đặt bức ảnh vào bàn tay của người bị thương. Augustus nhìn bức ảnh với nụ cười mỉa mai.

– Nó sẽ tự hào về lão. Hoặc là nó sẽ nhún vai và nói: ông già chỉ làm nhiệm vụ của ông. Không gì khác hơn nữa. Sicgheil!

Chiếc ảnh rơi trên tuyết.

– Đừng để lão trên đường... Nếu một người nông dân nào trông thấy lão... họ sẽ nện cho lão đến chết.

Janek kéo người bị thương vào một bụi rậm, để ông ngồi dựa vào gốc cây.

– Lão chỉ còn thiếu đồ chơi.

Janek lục tìm trong túi của mình... Bộ mặt của người bị thương sáng lên. Hình như ông bớt đau. Janek lên dây cót và thả xuống đất. Con rối hoạt động, mỉm cười...

Ach mein lieber Augustin, alles ist weg, weg...[1]

Ông già lấy thuốc lá hít.

Ach mein lieber Augustin, alles ist weg. Ông già hắt hơi và gật đầu có vẻ thỏa mãn.

– Cảm ơn cháu.

Janek đặt đồ chơi vào tay ông già. Nhiều giờ trôi qua. Đêm yên tĩnh, gió không gây nên tiếng rì rào nào trong rừng cây không lá. Chỉ có ông già rên rỉ yếu ớt trong tuyết... Khi ông ngừng rên, Janek đặt xác ông già vào chỗ dễ trông thấy nhất ở trên đường và trở về rừng.

❀ ❀ ❀

[1] A! người yêu của em, Augustin, tất cả đều mất hết rồi.