XXVI

Vào đầu tháng giêng, Machorka đi thám thính ở thành phố về, đem theo những tin tức quan trọng: một đoàn xe tải - những chiếc xe xích “Opel”, dùng đặc biệt để chạy trên tuyết – đã hai mươi bốn giờ nay đỗ bên cạnh nghĩa địa cạnh rừng Antokol. Đoàn xe được canh gác cẩn thận. Machorka đã đếm được cứ mỗi xe có một tên lính gác và hai khẩu liên thanh sẵn sàng nhả đạn. Đánh hơi được cú làm ăn to, ba anh em Zborowski đem đêm rình mò quanh những chiếc xe, giống như những linh hồn tội lỗi quanh thiên đàng. Những tin tức họ thu được rất ít ỏi. Người dân Antokol không biết gì, vì họ bị cấm không được đến gần các xe tải. Kết luận duy nhất mà mấy anh em họ rút ra được từ những nhận xét từ xa là đoàn xe phải chở thuốc nổ hoặc xăng: bọn lính không hút thuốc gần xe và chỉ rút thuốc ra khi đã ở bên kia đường. Người anh cả trong nhóm Zborowski đêm không ngủ, gặm móng tay và đến sáng thì đi tìm Zosia. Cô gái đã đến chỗ những người du kích để giặt giũ cho họ.

– Zosia...

– Cái gì?

Khi cô gái nói với cánh đàn ông thì ngoài Janek ra, cô ta có giọng nói khiêu khích, hiếu chiến.

– Tôi cần đến cô.

Cô gái nhìn anh ta.

– Không, – cô đáp, – không có chuyện gì nữa... Bây giờ chấm dứt rồi.

– Cô nghe tôi, Zosia. Chuyện quan trọng.

– Không. Bây giờ không còn nữa. Đối với tôi, không có chuyện đó nữa.

Người anh cả trong nhóm Zborowski nắm lấy cánh tay cô gái.

– Đây là lần cuối cùng. Tôi thề với cô như thế, Zosia, lần cuối cùng. Cho đến nay cô đã làm tốt.

– Tôi không biết tôi đã làm gì. Tôi không cảm thấy gì cả. Điều đó không có gì quan trọng. Tôi không cho gì nữa. Bây giờ..

Cô nhìn lạnh lùng thẳng vào đôi mắt đàn ông của anh ta.

– Bây giờ tôi đã cảm nhận. Tôi không làm điều đó với ai ngoài Janek. Ồ! Không!

– Cô không cảm thấy gì hết với người khác ngoài cậu ta ư? Zosia...

Cô trả lời không bằng cách gật đầu. Cô chỉ xuống đống quần áo, cho tay vào nước nóng đến tận cùi chỏ. Người anh cả nhóm Zborowski muốn nói: “Nhưng mà cậu ta sẽ không biết gì hết” nhưng anh đã dừng lại đúng lúc. Anh biết rằng mọi chứng cớ đều xấu, mọi lý do đều sai và không thể xin lỗi là được. Nhưng cơn giận đã đến với anh ta. Một cơn giận dữ, một sự khinh bỉ không bờ bến đối với những ai cho rằng còn có điều gì quan trọng hơn là chiến đấu. Anh hét lên:

– Những chiếc xe tải này có lẽ chở chất nổ. Hàng tấn, hàng tấn thuốc nổ. Ngày mai, ngày kia chúng nó sẽ ra mặt trận. Chúng nó sẽ đi đến Stalingrad và...

Anh tìm những từ.

– Và lúc đó thì đã quá muộn.

Anh cảm thấy có bàn tay đặt lên vai mình. Zosia nói dịu dàng, với giọng con gái còn nhỏ tuổi:

– Em sẽ đi. Em rất muốn đi. Thôi im đi, Kazik, em rất muốn.

Cô nức nở khóc. Anh ta quay lưng và chạy trốn. Anh gieo mình trên ghế bố, lấy tay úp mặt quai hàm nghiến chặt. Máu chạy rần rật ở hai bên thái dương, dòng máu xấu hổ. Người em đang lau súng ở một cái ghế bố bên cạnh.

– Có cái gì thế? Kazik?

– Câm đi. Không có gì hết.

– Đau răng à?

– Đã bảo im đi, cái đồ...

Bất chợt, anh ta quay bộ mặt trắng bệch và nhăn nhỏ về phía người em.

– Tao sẽ đấm cho mày vỡ mõm. Im đi. Câm cái mồm bản thỉu đầy... của mày lại.

Người em đợi một lúc rồi mới hỏi:

– Nhưng dù sao thì anh cũng đã phái cô ta đi rồi kia mà?

– Tao là một con chó. Mày có nghe không Stefek? Một con chó, một con chó ghẻ, đó, tất cả tao chỉ là thế...

– Đừng lo nghĩ nữa. Thêm hoặc bớt một con chó ghẻ trong thế giới này, điều ấy có nghĩa lý gì?

Zosia đi đã hơn hai giờ. Cô đi giữa đường, một con kiến đen tí xíu trên tuyết. Cô thấy tên lính gác đằng xa. Tên lính kẹp súng vào giữa hai đầu gối, tay đấm ngực để cho ấm lên. Zosia cũng trong thấy chiếc xe tải cách đường năm thước: phía trước có một khẩu súng liên thanh với hai tên lính mặt che khuất dưới những cái mũ để vượt núi. Tên lính gác ngừng đấm ngực và cầm lấy súng.

– Cấm đi qua đây. Quay lại!

Nó cố làm cho cô hiểu bằng tiếng Ba Lan.

– Wzbronione... poszla... poszla![1]

– Thôi đừng phí sức nữa, anh lính yêu của em. Em biết tiếng Đức.

Và cô cười lơi lả.

– Đã ba năm nay, em đi lại với các anh. Và em cũng đã biết nhiều chuyện!

Tên lính gác cười. Nó quay lại phía xe và la lên:

– Này các cậu, tớ đã kiếm được một cô gái cho chúng ta sưởi ấm đấy!

Một tên lính gác khác đi đến gần. Đây là một tên đứng tuổi, bộ mặt u ám, với cái mũi phòng lên vì lạnh. Nó quan sát Zosia, từ chân đến đầu, rồi nhổ toẹt xuống đất:

– Ở đây chúng nó đều mang bệnh cả.

– Nhưng cô này có vẻ sạch sẽ, – tên lính trẻ nhận xét. – Hơn nữa cô ta còn quá trẻ.

Điều đó không có nghĩa gì cả. Ở Bỉ, tao đã bị một con bé mười lăm tuổi đổ bệnh cho và ngay hôm kia, thằng Koluschke đã phải đưa đi bệnh viện vì một con mồi mới có mười bốn tuổi. Mày có giấy phép không?

– Có!

– Đưa xem!

Zosia lấy giấy từ túi ra.

– Có vẻ hợp lệ đấy, – tên lính trẻ nói, không nhìn vào giấy.

– Tùy mày, – tên lính già nói. – Còn tao thì xin rút lui. Trong cái xứ bẩn thỉu này...

Nó lại khạc, nhổ.

– Mà dù sao thì cũng đếch cần. Nếu bị bệnh thì được đưa về hậu phương. Đó là tất cả điều gì tao mong muốn. Tao không muốn đi đến nơi người ta đang đi.

– Tôi cũng thế. Này bao nhiêu một lần đấy?

– Em không muốn lấy tiền. Tiền không mua được gì cả. Nhưng nếu các anh có đồ hộp...

Tên linh trẻ bật cười.

– Cô bé này cũng không đến nỗi ngốc lắm! Những cô gái như vậy có thể xoay sở được hết!

– Chúng tớ sẽ cho cô một hộp thịt, cho cả hai đứa.

– Thế thì không nhiều lắm đâu.

– Và tớ sẽ hỏi bọn kia nếu chúng nó muốn. Sẽ nói cho chúng biết giá cả, cứ hai đứa trả một hộp.

– Được.

– Trước hết nên hỏi cậu trung đội trưởng, tên lính già nói. Cậu ta cũng thích khoản đó lắm và nếu có cậu ta tham gia thì mọi việc sẽ êm thấm.

– Tôi không muốn lượt mình phải đến sau cậu trung đội trưởng. Vì không chắc chắn. Ở Bỉ...

– Chúng ta sẽ làm trước.

Nó quay lại phía Zosia.

– Ngồi đợi ở đằng kia, trong đảm bụi cây. Một nữa mới đổi gác. Chúng tớ sẽ đến tìm và đi giờ vào trong xe tải ít gió hơn.

– Được.

... Cô chờ. Ngồi trên một khúc cây, cô chờ. Cô nghĩ đến điều mà anh cả nhóm Zborowski đã nói với cô: “Đây là lần cuối cùng”. Nhưng cô không tin điều đó. Không hề có lần cuối cùng, để đau khổ, và hy vọng chỉ là một mưu mô của Chúa đề khích lệ con người chịu đựng những đau khổ mới. Cô chờ. Thời gian đi chầm chậm, không khí cứng và lạnh như bản thân băng giá, những con quạ kêu ầm ĩ và trời thì nhợt nhạt. Cô tự hỏi tại sao những điều mà cô mong muốn như yêu đương, ăn uống và được sưởi ấm, tại sao lại khó đến như vậy để được yêu một cách yên ổn, để không phải chết vì đói, không phải chết vì lạnh? Hiểu được câu trả lời cho những câu hỏi đó, theo cô nghĩ, còn quan trọng hơn là biết tất cả những điều mà những cô con gái nhỏ vào tuổi của cô học được ở trường: quả đất tròn và nó xoay, làm sao viết không phạm lỗi vv.. và vv... Cô chờ. Cô nhìn các thân cây và ghen với lớp vỏ cứng của cây cối; cô nghĩ đến mẹ và phát hiện thấy rằng cô đã quên khuôn mặt của bà, cô nghĩ đến Janek và tiếng nói của cậu vang lên bên tai có: “Ở Stalingrad, người ta đang đánh nhau để không còn chiến tranh nữa. Nhưng rồi cô hiểu ra rằng điều đó không đúng, con người không bao giờ đánh nhau chỉ vì một ý kiến, mà đơn giản là để chống lại người khác và sức mạnh của người lính không phải là lòng căm thù mà là sự lãnh đạm và những di tích của văn minh đang và sẽ luôn luôn là những đống đổ nát...

– Con bé kia kìa!

Có giọng nói vang lên.

Những tên lính quan sát cô với vẻ tò mò.

– Tớ làm trước cho!

– Bị bệnh ư? Tớ rất muốn nó có bệnh. Bà xã Frieda của tớ mong tớ mang bệnh trở về còn hơn là không về!

– Con bé không đến nỗi nào.

– Điều đó tớ đếch cần.

– Để tớ làm trước. Đây, hộp thịt của tớ đây. Hạng nhất đấy. Đã nói là y lời.

– Còn tớ, tớ sẽ cho hai hộp và làm hai lần.

– Đừng có đánh rắm phía trên lỗ đít.

– Có chỗ nào làm cho yên ổn không?

– Giữa những chiếc xe.

– Nhưng lại có tuyết.

– Thế thì chờ đến mùa xuân sao?

– Này, nói đi, cậu làm thật hay chỉ hôn thôi?

– Đi theo tao!

Tên lính gác đầu tiên cắt đứt câu chuyện. Cô đi theo hắn. Xe tải chất dựa vào nhau như một đàn cừu. Tên lính cởi áo khoác và trải xuống trên tuyết.

– Nào đến đây. Cô em làm tớ thích, biết không?

– Thật không?

– Thật.

– Thế anh có muốn tôi trở lại nữa không?

– Có. Mai trở lại đây. Còn chậm hơn thì người ta đi mất.

– Tôi có thể trở lại ngày kia.

– Ngày kia người ta đã đi rồi.

– Tôi có thể đến vào buổi sáng.

– Nhưng rạng sáng ngày kia thì đã đi rồi.

– Ôi! Người yêu khốn khổ của em...

Cô nhắm mắt, đầu ngả ra phía sau. “Miễn là ta đừng cảm thấy gì cả, đừng cảm thấy gì cả...” Cô cảm thấy đất băng giá dưới lưng, cô cảm thấy những ngón tay cào cấu cô với tất cả lòng hận thù mà những tên đàn ông không tình yêu đang vuốt ve cô. Cô nghe tiếng quạ kêu, tiếng bọn lính chửi thầm, tiếng gió thổi. Cô không nói gì. Cô không khóc. Cũng như đói, cũng như lạnh, cũng như chiến tranh mà thôi. Một lần cô hỏi:

– Còn nhiều người đợi nữa không?

– Còn bốn mống.

– Cho tôi xin một điếu thuốc.

– Mày điên sao, ở đây cấm hút.

– Vì sao?

– Vì xe chở đầy chất nổ. Cho một loại vũ khí mới, bom bay. Chở đến Stalingrad, mày hiểu không? Chỉ cần sơ ý một tí chút là nổ tung hết.

– Tôi không hiểu.

– Tao sẽ nói cho mày biết... Khi lái những chiếc xe đó, thì dở sống dở chết. Chỉ cần một sự va chạm, thì là đi đời, không còn kịp thời gian để run nữa...

– Thật ư?

– Tao đã nói... Người ta không dám đến phanh đột ngột!

Một tên lính không đụng đến cô. Nhưng nó van xin:

– Đừng nói gì cho bọn kia biết.

– Tôi sẽ không nói gì đâu.

– Cám ơn... Tôi lấy làm xấu hổ...

Một tên khác nói với cô:

– Cô em hãy nói với tớ điều gì hay hay, hãy vuốt tóc tớ...

Bỗng nhiên cô cảm thấy những giọt nước mắt của hắn chảy xuống cổ mình. Cô chùi những giọt nước mắt đó với cảm giác ghê tởm.

– Cô em hãy nói với tớ những câu dịu dàng...

Cô dang hai tay ra như kiểu thánh giá, tay chạm tuyết để cảm nhận sự trong sạch lạnh lẽo của tuyết... Sau đó, cô hỏi:

– Những chất nổ đó chắc là nguy hiểm lắm phải không?

– Ồ! Đúng... Đó là một công việc bẩn thiu. Nếu có sự va chạm...

– Thì sẽ nổ tung hết!

Tên lính cuối cùng, đã đứng tuổi, có cái cằm run run và hai tay nắm chặt.

– Tao cũng có một đứa con gái nhỏ, hắn lắp bắp. Tao đã bắt một đứa con gái nhỏ, còn nhỏ lắm. Tao cũng có.

– Này, Lukas, làm hôm nay hay để dành đến Lễ Phục sinh đấy?

– Để cho tao yên.

Buổi chiều, cô ta quay về. Người anh cả nhóm. Zborowski đang nằm dài trên ghế bố, hai tay bưng mặt.

– Em đây.

Anh ta rùng mình và không nói gì. Ngọn lửa tắt dần và khói bay lên nhè nhẹ.

– Kazik.

Anh vẫn yên lặng. Cô nhìn thân hình anh bất động, các bắp thịt nhăn lại. Cô đưa tay sờ vai anh, nhưng cô cảm thấy với sự tiếp xúc tối thiểu, anh ta sẽ không kiềm được nữa và sẽ nức nở khóc. Cô ta rụt tay lại để giúp anh ta tự đấu tranh. Và cô chờ cho đến khi than tắt hẳn để anh ta không nhìn thấy cô nữa trong bóng tối, cô mới nói:

– Rạng sáng ngày kia thì chúng nó đi.

Cô nghe tiếng anh động đậy trên chiếc ghế bổ.

– Chất nổ, – cô nói. – Một thứ mới... chỉ cần va chạm là mọi cái sẽ nổ tung. Chúng nói: Chở đi Stalingrad.

– Cô không quên hỏi cả thảy bao nhiêu...

– Em không quên. Bốn chiếc chở tiếp phẩm. Nhưng cũng dễ nhận ra: những chiếc đó có rơ-moóc.

– Cô có chắc thế không?

– Chắc, – cô thì thầm và lặng lẽ lau nước mắt.

❀ ❀ ❀

[1] Cấm... Đi! đi!