“Con lại khóc nữa rồi, bố ạ.”

“Thế hả, cục cưng? Bố rất tiếc.”

“Bố ơi.”

“Ừ, con yêu.”

“Con không thích xứ Holland chút nào cả. Ước gì chúng ta cứ ở lại New York. Và hôm nay, con thà ở lại Amsterdam với bố còn hơn là đi gặp mấy đứa trẻ con xứ Holland khó chịu kia. Con chắc chắn là con sẽ ghét cay ghét đắng chúng cho mà xem.”

“Nhưng còn Marie thì sao? Con muốn gặp cô ấy cơ mà, phải không?”

“Không. Con đang giận Marie lắm. Con chẳng hiểu sao cô ấy lại không thể bằng lòng với cuộc sống ở New York. Đã chăm sóc con từ khi con còn là một đứa bé đỏ hỏn, chắc chắn cô ấy phải quý con hơn mấy đứa cháu chắt mà tận hôm qua cô ấy mới gặp lần đầu chứ.”

“Bố tin là Marie rất thương con, Katharine, nhưng con giờ đã lớn từng này rồi, không còn cần đến vú em nữa, và Marie thì nhớ quê hương. Cô ấy đã muốn trở về Holland từ nhiều năm trước, nhưng bố đã nài nỉ cô ấy ở lại cho đến khi con đủ lớn để có thể tự lo liệu, và cho đến khi dì Katharine sẵn sàng sang New York sống cùng chúng ta, với lời hứa rằng khi thời điểm đó đến, con và bố sẽ đi cùng cô ấy sang đây, giống như chúng ta đang làm trên đường tới Paris vậy. Chúng ta không được ích kỷ mà tiếc rẻ không để Marie về với các chị em của cô ấy, những người đã mười hai năm nay chưa được gặp mặt cô ấy.”

“Bố ơi, bây giờ con cũng nhớ nhà lắm rồi. Con đã rất hạnh phúc ở New York khi được ở bên những con búp bê của mình—và bố—và Marie—và—”

“Rồi con lại sẽ hạnh phúc như thế thôi, con yêu; chỉ vài tháng nữa chúng ta sẽ quay về, đón cả dì Katharine thân yêu từ Paris đi cùng, và rồi con sẽ sớm yêu quý dì ấy hơn cả Marie cho mà xem.”

Katharine và bố cô, Đại tá Easton, đang lướt đi trên một con kênh ngay sát vùng ngoại ô Amsterdam, trên một chiếc trekschuit, tức thuyền chở khách cỡ nhỏ, để đến thăm nhà của một trong những người chị em của Marie. Hai trong số họ đã lập gia đình và định cư gần một con đê ở Holland. Katharine sẽ dành cả ngày ở đó với vú em của mình và làm quen với tất cả đám cháu chắt mà Marie đã kể cho cô nghe rất nhiều, trong khi bố cô sẽ quay lại Amsterdam để giải quyết công việc với một người bạn. Họ chỉ mới đến Holland vào ngày hôm trước, và Marie đã rời đi ngay lập tức vì nóng lòng muốn về nhà càng sớm càng tốt, sau khi bắt đại tá hứa rằng Katharine sẽ đến thăm cô vào ngày hôm sau.

Katharine đinh ninh rằng cô sẽ chẳng bao giờ thích nổi xứ Holland khi cô đưa ánh mắt có phần coi thường ra ngắm nhìn những sự vật kỳ lạ lướt qua dọc đường: những chiếc thuyền rực rỡ sắc màu ngộ nghĩnh, những chiếc cối xay gió xuất hiện ở mọi ngã rẽ với những sải cánh lớn vẫy trong không trung, những con người bận rộn cả nam lẫn nữ — một số phụ nữ vừa đi vừa đan lát, trên lưng cõng những chiếc giỏ nặng — và tất cả đều mang vẻ mãn nguyện, bình thản đến lạ lùng.

“Hãy nghĩ đến một ngày vui vẻ sắp tới mà con sẽ có với Marie và lũ trẻ nhé,” đại tá nói; “rồi tối nay bố sẽ đón con, và chúng ta sẽ cùng đi Paris, để khi gặp dì Katharine, con sẽ hoàn toàn hạnh phúc. Nhìn kìa, chúng ta sắp đến bến rồi, và hãy nhìn hàng bé trai bé gái kia xem. Bố dám cá là chúng đang ngóng con đấy.”

“Vâng; chắc chắn đó là con cháu trong nhà chị của Marie rồi, con nhận ra chúng qua đoạn mô tả mà Marie đã đọc cho con nghe trong thư. Trông chúng có ghê gớm không cơ chứ, bố? Bố nhìn kìa, những đôi giày to sụ của chúng—”

“Ừ—klompen; người ta gọi chúng là thế đấy, Katharine.”

“Và cả những bộ quần áo rộng th thùng thình cùng chiếc eo ngắn cũn cỡn ấy nữa! Lại có cả đứa đang đan lát kìa! Chà, con thà chết chứ không bao giờ làm cho mình trông thảm hại thế này đâu, ngay cả khi con có sống ở Holland đi chăng nữa, mà thật may là con không ở đây.”

“những chiếc cối xay gió xuất hiện ở mọi ngã rẽ,

với những sải cánh lớn vẫy trong không trung.”

Đến lúc này, thuyền đã cập bến. Ngay sau đó, Katharine và Marie ôm chầm lấy nhau và khóc nghẹn ngào, trong khi bảy đứa trẻ người Holland nhỏ nhắn, rụt rè đứng nhìn với vẻ tò mò nửa sợ sệt, còn vị đại tá cao lớn thì đứng nhìn với sự kiên nhẫn đầy thương cảm.

“Tạm biệt nhé. Chiều nay tôi sẽ quay lại đón Katharine,” Đại tá Easton gọi với theo khi đến giờ ông phải bước lên thuyền.

Katharine vẫy tay chào bố chừng nào chiếc thuyền của ông còn nằm trong tầm mắt.

“Tiểu thư Katharine này,” Marie nói — lúc này bằng tiếng Hà Lan, bởi Katharine hiểu rất rõ thứ tiếng đó vì Marie đã nói chuyện với cô bằng ngôn ngữ này từ thưở bé — “đây là Gretel, còn đây là em gái nó Katrine và em trai Jan. Những đứa khác là họ hàng của chúng. Lại đây nào, Lotten; đừng ngại ngùng gì cả. Ludolf, Mayken, Freitje, hãy bắt tay với cô bé người Mỹ của cô đi nào; tất cả chúng đều háo hức muốn đến gặp cháu đấy, con yêu, nên cô đành phải dẫn chúng theo.”

Katharine ngoan ngoãn bắt tay nhóm trẻ nhỏ với vẻ mặt rất nghiêm nghị, rồi bước đi bên cạnh Marie, tai không nghe thấy gì ngoài tiếng lộc cộc lộc cộc của mười bốn chiếc giày gỗ vang lên phía sau.

Chẳng mấy chốc họ đã đến ngôi nhà tranh, và chỉ trong khoảnh khắc, bảy đôi klompen đã được xếp ngay ngắn thành một hàng bên ngoài căn nhà nhỏ, trong khi chủ nhân của chúng thì đồng thanh ríu rít trò chuyện với hai người phụ nữ có khuôn mặt hiền hậu đang đứng ở ngưỡng cửa. Đó là các chị em gái của Marie, có chồng đều đang đi biển đánh cá, và họ sống ngay sát cạnh nhau trong hai căn nhà tranh tí xíu giống hệt nhau.

“Ồ,” Katharine thốt lên khi vừa thở hổn hển vừa nhập hội với mọi người, “cứ trước khi vào nhà là lúc nào mọi người cũng phải cởi giày ra thế này ạ?”

bé mayken

“Ừ thì, dĩ nhiên rồi chứ,” lũ trẻ đáp.

“Buổi cười thật đấy!” Katharine thốt lên.

Lúc đó Marie, người bị bỏ lại đằng xa, mới bước tới và giới thiệu vị khách nhỏ tuổi với Juffrouw Van Dyne và Juffrouw Boekman. Họ dẫn cô bé vào nhà, theo sau là ba đứa trẻ là con trong nhà và bốn đứa cháu họ ở nhà bên cạnh. Họ cởi áo khoác cùng mũ cho cô và nhường cho cô một chiếc ghế bọc tay vịn để ngồi nhâm nhi một mẩu bánh gừng nhỏ xíu, trong khi những miếng bánh lớn hơn từ cùng một ổ bánh đã biến mất như có phép thuật giữa bám trẻ kia. Sau đó, Gretel khoe con búp bê của mình; Jan rụt rè đặt vào tay cô một mô hình thuyền rất nhỏ xinh, chính là chiếc thuyền mà cô đã đi vào sáng hôm đó; Lotten mời cô một miếng phô mai Edam, cô nhận lấy nó trong khi lịch sự từ chối lời đề nghị dạy đan len của Mayken; bé Katrine đặt một chú mèo con trắng muốt lên đùi cô; Ludolf cho cô xem một đôi klompen rất đẹp mà bố đang dạy cậu khắc vài hình trang trí lên đó; Freitje mang tất cả dụng cụ câu cá mới tinh của mình ra và mời cô đi câu cá ở phía sau nhà. Chẳng mấy chốc, Katharine quên bén đi mất nỗi nhớ nhà và thực sự bị cuốn hút bởi khung cảnh xung quanh; để rồi sau đó, bữa ăn gồm chủ yếu là cá và bánh mì đen đã trở nên vô cùng ngon miệng đối với một Katharine đang bụng đói cồn cào.

Tai họa xảy ra vào thời điểm sau bữa ăn. Lũ trẻ rủ nhau đi dạo. Khi chúng đi chưa được một dặm tính từ ngôi nhà, sương mù đã sà xuống bao trùm khắp nơi — dày đặc đến mức xóa nhòa mọi thứ, khiến họ không thể nhìn rõ nổi một bước chân phía trước. Dù vậy, chúng không hề sợ hãi, bởi tất cả những gì phải làm chỉ là quay đầu lại và đi thẳng về nhà. Theo chỉ dẫn của Gretel, lũ trẻ nắm tay nhau dang rộng ra chắn ngang con đường, còn Katharine, tay nắm chặt tay Gretel, đứng ở một đầu của hàng. Chúng chầm chậm bước đi dọc theo con đê trong lúc vẫn rôm rả trò chuyện, dẫu chẳng thể nhìn thấy đường đi, thì đột nhiên Katharine cảm thấy chân mình trượt đi. Trong cơn hoảng hốt tìm cách giữ thăng bằng, cô buông tay Gretel ra, với tay chới với vào không trung rồi cứ thế lăn tròn, lăn tròn thẳng xuống một sườn dốc đứng, và — tõm! — rơiỏm xuống một vũng nước ở tận đáy. Trong giây lát, cô nằm ngây ra nửa tỉnh nửa mê, không hiểu chuyện gì vừa xảy ra với mình; rồi khi ý thức dần hồi phục, cô thầm nghĩ: “Ôi, chắc mình chết mất, hoặc bị chết đuối, hay tai nạn gì rồi!” Cô cố gọi “Gretel,” nhưng giọng cô nghe yếu ớt và vọng lại từ đâu rất xa, còn xung quanh thì chẳng thấy gì cả. Cô chậm chạp bò lết ra khỏi vũng nước, để rồi lại tồmm, tõm! rơi tõm vào một vũng khác. Cô cảm thấy buốt giá, ướt sũng và đau ê ẩm! “Chắc mình đã lăn thẳng xuống con đê rồi,” cô nghĩ. “Giá mà tìm được nó, mình có thể trèo lên lại.” Cô đứng dậy và cố bước đi, nhưng mỗi bước chân lại lún sâu đến mắt cá chân trong nước.

Cô bị què nhẹ sau cú ngã và nước ngấm từ đầu đến chân. Đồ đạc trên người cô bết lại nặng trĩu vô cùng khó chịu mỗi khi cô cất bước. Nhưng dẫu có phải bò bằng cả tay và đầu gối đi chăng nữa, cô cũng phải tìm cho ra ngôi nhà; thế là vừa ngụp lặn, vừa vấp ngã, vừa gượng đứng lên, cô cứ thế bò qua bò lại các mương rãnh, mỗi phút trôi qua lại càng thêm lạnh lẽo và khốn khổ.

Nhưng cô vẫn tiếp tục bước đi trong sự run rẩy và đau đớn, mỗi lúc một đi lang thang ra xa khỏi những người bạn đang tỏa đi tìm kiếm khắp chân đê.

Sau khoảng thời gian mà cô cảm thấy dài đằng đẵng, cô va sầm vào một thứ gì đó cứng ngắc. Cô chẳng biết đó là gì, nhưng nếu quần áo không quá nặng nề thì cô đã nhảy cẫng lên vì vui sướng khi nghe thấy một giọng nói bất ngờ cất lên bằng tiếng Hà Lan: “Cái gì thế nhỉ? Ai vừa đâm vào cửa nhà tôi thế hả? Á chà! Từ xó xỉnh nào mà mọc ra thế này?” Rồi dịu giọng hơn hẳn: “Á chà! Con bé! Lại là một đứa trẻ người Anh. Làm sao mà cháu lại đến được đây thế này, cục cưng?”

“Cháu—cháu—ngã từ trên đê xuống ạ. Cháu đã—lạc mất—mọi người rồi. Ôi, làm thế nào để cháu có thể quay lại với bố đây?” Katharine trả lời bằng vốn tiếng Hà Lan vô cùng kém cỏi của mình.

“Nhưng nói cho ta nghe nào, cô bé, cháu từ đâu đến thế—á chà! Người ngợm gì mà lạnh ngắt và ướt sũng thế này!”

“Cháu đang sang chơi với Marie và Gretel—và—Jan—và chúng cháu đang đi dạo trên đê thì sương mù kéo đến; rồi cháu ngã, và không thể tìm được đường về—”

“Gretel và Jan — chẳng lẽ chúng là con của Juffrouw Van Dyne hay sao?”

“Vâng, vâng ạ,” cô bé vội vã đáp; “đó chính là nơi cháu ở. Ôi, bà có thể đưa cháu về được không, thưa juffrouw kính yêu?”

“Được chứ, khi nào sương mù tan bớt đi đã, con ạ. Bây giờ thì ta không thể tìm ra nhà đâu; từ đây đến đó còn hơn hai dặm cơ mà. Hơn nữa, cháu phải thay ngay bộ quần áo ướt này ra đã; không thì cảm lạnh chết mất thôi — tội nghiệp con cưng của ta.”

Nghe vậy, Katharine lại òa khóc nức nở. Chắc bây giờ trời đã muộn lắm rồi, cô nghĩ; bố cô sẽ đến nhà Marie và sẽ không tài nào tìm thấy cô —

“Không đâu con bé ngoan, mới bốn giờ chiều thôi mà. Sương mù có thể sẽ tan rất nhanh, rồi ta sẽ đưa cháu về.”

Những bộ quần áo ướt sũng nhanh chóng được cởi ra và đem phơi quanh lò sưởi. Chẳng mấy chốc, Katharine thấy mình đã được quấn trong những chiếc chăn ấm áp ngồi trên chiếc ghế bọc tay vịn lớn trước lò sưởi, sau lưng kê một chiếc gối và dưới chân lót một chiếc khác, nhấm nháp một bát nước dùng nóng hổi ngon lành, cảm thấy ấm áp và dễ chịu đến mức cô chìm vào giấc ngủ sâu lúc nào không hay, để rồi khi tỉnh dậy hai tiếng đồng hồ sau, cô thấy căn phòng đã ngập tràn ánh sáng, sương mù hầu như đã tan hết, bà juffrouw đang ngồi bên cạnh đan len, còn một chú mèo có vẻ hiền lành đang rừ rừ kêu vang dưới chân cô.

gretel và katrine.

“Cháu nghĩ là cháu vừa ngủ thiếp đi đấy ạ,” cô nói.

“Ta cũng nghĩ thế,” Dame Donk đáp.

Đúng lúc đó, một tiếng gõ cửa vang lên thình thịch, một cái đầu thò vào, rồi đến một cái nữa, và lại thêm một cái nữa. Căn nhà tranh đang chật cứng người. Đứng ở ngoài cùng trước tiên là tội nghiệp Marie với vẻ mặt tái mét, hoảng sợ, ôm một bọc đồ lớn trong tay, tiếp đến là Jan mang theo một bọc nhỏ hơn, Gretel xách một đôi giày, và cuối cùng là một trong hai người chị em, với vóc dáng đẫy đà đứng chắn kín cả lối ra vào.

Hóa ra là ngay khi sương mù bắt đầu tan, tốt bụng Dame Donk đã sai một cậu bé ở căn nhà bên cạnh chạy đi báo tin cho mọi người biết Katharine đang ở đâu và cần chuẩn bị mang quần áo sang thay cho con bé.

Sự xúc động khi tìm thấy đứa trẻ bình an vô sự thật là điều chỉ có thể tưởng tượng chứ không thể tả bằng lời. Ôi chao, cô bé được ôm hôn, được khóc lóc rồi cười đùa mừng tủi biết bao, bao nhiêu câu hỏi được đặt ra nhưng chẳng kịp đợi trả lời khi cô được dẫn vào căn phòng bên cạnh để mặc lên mình một bộ quần áo hoàn chỉnh của Gretel, từ chiếc áo cho đến cả đôi klompen — bởi vì, ôi chao! những chiếc giày kiểu Pháp của cô giờ đây trông chẳng còn ra thể thống gì để mà đi được nữa, chiếc váy xanh xinh đẹp thì rách bươm, lem luốc và ngấm nước sũng đến mức vô phương cứu chữa, chiếc mũ gắn chiếc lông vũ kiêu kỳ thì bị bẹp dúm và vứt đi; quả thật, bất cứ món đồ nào cô từng mặc lúc này trông cũng chỉ xứng đáng để vứt vào thùng giẻ rách.

Gretel thấp người hơn Katharine rất nhiều nên bộ quần áo mặc vào chật ních, chiếc váy vốn dài đến cổ chân Gretel nay chỉ vừa vặn che đến đầu gối Katharine, và trông cô bé bước trở ra phòng khách lúc này mới ngộ nghĩnh làm sao — chẳng còn là một thiếu nữ New York ăn vận theo mốt thời thượng nữa, mà là một đứa trẻ tóc vàng đậm chất Holland, đến cả đôi mắt xanh biếc lúc này cũng đang ánh lên vẻ tinh nghịch và vui nhộn.

“Nhưng chẳng lẽ cô không mang mũ cho cháu sao, Marie?” cô hỏi với giọng điệu có vẻ hờn dỗi.

“Á chà, không con ạ; cô chẳng nghĩ đến cái mũ.”

“Thế thì vừa về đến nơi là cô phải đội ngay cho cháu một cái đấy nhé.”

“Ôi, bố sẽ nói gì đây không biết?” cô kêu lên đầy thích thú khi ngắm mình trong chiếc gương nhỏ.

Câu nói này lập tức kéo Marie trở lại thực tại đầy lo lắng. Quả thật, “bố” sẽ nói gì đây? Chẳng phải ông có quyền giận đùng đùng lên với cô vì đã để đứa trẻ rơi vào tình cảnh nguy hiểm thế này hay sao?

“Katharine đâu rồi?” vị đại tá cất tiếng hỏi khi ông đứng cao lớn và uy nghiêm ở ngưỡng cửa vào tối hôm đó, đưa mắt nhìn tám đứa trẻ người Holland trông giống nhau như đúc, ngoại trừ sự chênh lệch về chiều cao, đến mức chúng trông chẳng khác nào tám con búp bê Holland được xếp ngay ngắn thành một hàng dựa lưng vào tường.

Một tiếng thét phá lên cười vang trời, và một trong những con búp bê đã nằm gọn trong vòng tay ông, vùi đầu vào ngực ông và phủ lên mặt ông ngập những cái hôn. Thế rồi ai nấy lại bắt đầu nhao nhao lên nói cùng một lúc như thường lệ, và mãi cho đến tận tối muộn hôm sau, khi ông và Katharine đang ngồi trên chuyến tàu hơi nước rời khỏi Amsterdam, đại tá mới được nghe kể lại toàn bộ câu chuyện và lần đầu tiên hiểu rõ ngọn ngành mọi chuyện đã xảy ra với cô con gái nhỏ của mình trong ngày hôm ấy đầy biến cố.

Trong khi đó, ánh sáng tươi vui mới mẻ trong đôi mắt con gái cùng tiếng cười giòn giã trên đôi môi con đã xua tan đi mọi ý định muốn gặng hỏi quá sâu của ông về vẻ mặt bối rối, sợ sệt thoáng hiện trên nét mặt của những người phụ nữ.

Trước khi rời khỏi Amsterdam, đại tá buộc phải mua cho Katharine nguyên một bộ trang phục kiểu Holland để làm kỷ niệm cho chuyến ghé thăm này, và “bởi vì chúng đẹp quá cơ bố ạ,” cô bé nói, “và ôi bố ơi, con yêu xứ Holland lắm cơ! Còn mấy đứa trẻ người Holland kia ấy à, con nghĩ chúng đúng là những sinh vật đáng yêu và ngọt ngào nhất mà con từng thấy trên đời, và con đã hứa là sẽ viết thư cho Gretel ngay khi đặt chân đến Paris cơ đấy.”

Ở tại một thị trấn mang tên Chu-Bo

Có một cô bé Nhật Bản tên là Nami-Ko.

Con bé học đánh vần và học viết,

Nhưng bảng chữ cái của nó mới kỳ cục làm sao!

Bởi vì mặt mũi các chữ cái trông thế này đây

Trong quyển tập tô vừa gọn vừa quái dị của nó:

Cô bé Nhật Bản này có đôi giày vô cùng gọn gàng

Để xỏ vào đôi bàn chân tí xíu xứ Phù Tang,

Nhưng ôi chao! Trông chúng mới kỳ cục làm sao — gót với chả ngón!

Cứ tưởng tượng thế nào cũng có lúc nó cắm cái mũi Nhật Bản xuống đất cho mà xem!

Và đây chính là những đôi giày ấy — hãy cẩn thận kẻo ngã ngửa

Nếu bạn dám xỏ vào thứ thuộc về một cô bé Nhật Bản quái dị!

Khi cô bé Nhật Bản này đi thăm hỏi họ hàng xa gần

Nó chẳng thèm đội mũ — mà giương ô che nắng!

Và mẹ của cô bé Nhật Bản cũng đội một chiếc y hệt —

Thực ra thì người Nhật nào cũng làm thế cả.

Và đây là chiếc ô che nắng đầy kỳ cục

Mà cô bé Nhật Bản thường dùng khi đi thăm hỏi:

Cô bé Nhật Bản này, mỗi khi lên giường đi ngủ,

Chẳng có chiếc gối mềm mại nào kê dưới đầu,

Bởi vì những cô bé Nhật Bản phải hết sức nâng niu

Mái tóc đen nhánh, mượt mà kiểu Nhật Bản của mình!

Và đây chính là chiếc gối! Hỡi các bạn nhỏ, hãy thử tưởng tượng xem,

Một chiếc gối thế này đây — mà cứng như gạch ấy!