Khu Nam Nhạc - huyện Hành Dương: 60 km

Ngày thứ mười chín: 13/1/2014

Tôi dự định sẽ nghỉ ngơi sáng nay. Tôi định ngủ bù, rồi tham quan khu thắng cảnh, chiều tầm hai đến ba giờ tôi xuất phát vẫn kịp. Từ núi Nam Nhạc đến điểm tiếp theo, khoảng cách chỉ gần 60 km.

Sáng nay, tôi ngủ dậy và thấy rất mệt. Nửa đêm đang ngủ, tôi thức giấc vì quá lạnh. Tôi chui ra khỏi chăn, leo lên giường tầng trên lấy chăn gối xuống để đắp thêm. Trời âm u. Tôi cố nằm đến chín giờ.

Tối qua, tôi bỏ một nửa số quần áo ra giặt, nhưng đến sáng, quần áo ngoài ban công vẫn nguyên tình trạng như hôm qua. Nhà nghỉ này dành riêng một tầng để phơi quần áo cho tất cả khách. Quần áo phơi sát cạnh nhau, đồ của người này sắp khô thì đồ của người kia vừa giặt lại phơi bên cạnh. Mưa dai dẳng. Tôi đóng gói đống quần áo ướt, thu dọn đồ đạc, trả phòng rồi gửi đồ mấy bạn lễ tân để đi ra ngoài.

Nhà nghỉ dành một dãy hành lang để khách ghim lại những vé tàu, những loại tiền của nhiều nước khác nhau. Vé tàu cũng có rất nhiều loại, nhiều màu, xuất phát từ nhiều điểm. Tôi nhìn thấy một tờ một ngàn đồng, bên cạnh ghi những thông tin như ai đã đến đây, 2 ngày ở nhà nghỉ rất đáng nhớ, cảm ơn nhà nghỉ, vv...

Lễ tân kiêm dọn phòng ở nhà nghỉ này có bốn người, tất cả đều không phải là nhân viên chính thức, họ chỉ làm tạm thời theo ca, một ngày vài giờ để được bao ăn bao ở. Ở Trung Quốc, có hẳn một danh từ cho kiểu việc này*. Nhiều người di chuyển giữa nhà nghỉ này và nhà nghỉ khác, không phải lo ăn ở mà được đi tới nhiều nơi và gặp gỡ nhiều người. Một bạn nữ làm lễ tân tôi gặp là người Quảng Đông, mới làm việc ở nhà nghỉ khoảng hai tuần. Bạn không phải là sinh viên nghỉ đông mà là người đã đi làm, một ngày nọ cảm thấy ngạt thở với công việc nên xin nghỉ làm và liên hệ nhà nghỉ này.

Các “nghĩa công lữ hành” chọn làm việc ở nhà nghỉ khi hết lộ phí hoặc khi muốn nghỉ ngơi sau một hành trình dài. Có những người chọn dừng chân hẳn và làm toàn thời gian. Lương của họ khá ổn. Hằng năm, vào mùa du lịch, các nhà nghỉ loại này thường đăng tuyển nhân viên trên các diễn đàn. Họ thường tuyển quản lý diễn đàn riêng của nhà nghỉ (chăm sóc các vị khách đã từng tới nghỉ hoặc chuẩn bị tới nghỉ ở đây) và tuyển lễ tân, điều kiện làm việc là ít nhất từ nửa năm đến một năm. Khi đi du lịch ở Trung Quốc, tôi nghĩ khó mà chết đói được vì luôn luôn có việc làm.

Tôi có quen một vài người bạn chuyên làm việc này, một người phụ trách (tạm gọi là) kênh truyền thông của một nhà nghỉ. Bạn di chuyển khá nhiều, từ Shangri-La đến Vân Nam, Đại Lý... Một bạn khác, sau khi làm lễ tân và phụ trách mảng buồng phòng tại một chuỗi nhà nghỉ ở Shangri-La, Lệ Giang, Thanh Hải... đã tự mở cho mình một young dorm.

Ngoài làm việc ở nhà nghỉ, người ta còn có thể làm việc ở nông trại từ bốn đến sáu tiếng mỗi ngày để được bao ăn, ở. Với những người thường sống ở thành phố và muốn trải nghiệm cảm giác được trồng rau, hái quả, chăn nuôi... đây cũng là một lựa chọn khá ổn.

Trước đây, trong thời gian chờ để bảo vệ luận văn, tôi tìm được một nông trại ở Thuận Nghĩa, một nơi cách Bắc Kinh hơn một giờ đi tàu điện ngầm và xe buýt. Buổi tối thấy bài thông báo tuyển dụng, tôi gọi điện luôn, ngay hôm sau có mặt ở đó. Tôi làm việc ở đó một tuần.

Thuận Nghĩa là một làng quê nhưng khác xa với làng quê Việt Nam. Nơi đây có những con đường thẳng tắp, chia khu vực này thành từng ô bàn cờ. Hai bên đường trồng cây ăn quả, có những dãy núi thấp lấp ló. Ở đây, lần đầu tiên tôi nhìn thấy cánh đồng lúa mạch. Tôi làm việc tại một nông trại hữu cơ, tất cả công việc đều phải làm bằng tay, không có thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ. Tuy giá cả nông sản cao hơn rất nhiều so với đồ bán ở chợ nhưng người mua vẫn rất đông. Khách hàng của nông trại chủ yếu đặt hàng qua mạng, qua điện thoại, nhân viên của nông trại sẽ lái xe giao hàng tận nơi.

Nông trại nơi tôi làm việc trồng rau trong những luống nhà kính, giá cả của các loại rau phổ biến cao hơn giá ngoài chợ từ ba đến năm lần. Ngoài rau, ở đây còn cung cấp cả thịt lợn sạch, thịt gà thả vườn, trứng...

Anh chủ ở nông trại nơi tôi làm việc là người Chiết Giang. Anh thuê mảnh đất này trong vòng mười năm để làm nông nghiệp. Những khu bên cạnh, người ta cũng thuê đất và làm nông. Ngoài việc trồng trọt, chăn nuôi và bán sản phẩm, họ còn mở cửa tham quan trải nghiệm vào cuối tuần. Các gia đình trong thành phố lái xe cho con cái tới đây thử trồng trọt, tưới cây, thu hoạch... Đôi khi họ sẽ làm cả tiệc BBQ ở đây, người chủ vườn chỉ việc thu phí dựa trên sản phẩm.

Tôi có một lần đi giao hàng với anh chủ. Đi với anh, lần đầu tiên tôi được vào khu biệt thự ở ngoại thành. Đây là những căn biệt thự liền kề, kiến trúc mái dốc, có bảo vệ ngoài cổng, có vườn, có xích đu, tầng hai có lan can bằng kính, có bàn uống cà phê ngoài trời... Có lẽ những người này mới có đủ khả năng đặt hàng dài hạn các mặt hàng nông sản trong nông trại hữu cơ.

Những ngày ở nông trại, tôi ngủ dậy lúc năm rưỡi, ăn sáng, đạp xe ra nông trại từ nơi ở cách đó 2 km. Sáng nào chuông báo thức của tôi cũng là tiếng chim hót. Trên đường đi ra nông trại, ngày nào tôi cũng bắt gặp các ông bà cụ ngồi ở cầu nói chuyện. Họ nói bằng giọng địa phương. Có lần tôi gặp một ông cụ bỏ đài trong túi áo ra ngồi nghe một mình. Tôi cũng đạp xe qua những cánh đồng, những vườn cây được tưới nước bằng vòi phun tự động, nắng chiếu qua làn nước, tôi nhìn thấy cả cầu vồng.

Công việc chủ yếu của tôi ở nông trại là tưới cây, hái quả, cân đồ và xếp đơn hàng. Sáng tôi dậy sớm làm việc, trưa nắng gắt thì về nghỉ ăn cơm, chiều lại ra làm việc, tới sáu giờ tối thì về nghỉ ngơi. Tôi không cần mua sắm hay đi chợ. Tầm tám giờ tối mọi người đã tắt đèn đi ngủ. Những ngày nghỉ, tôi đạp xe đi dạo xung quanh. Tôi từng đi qua một nhà trồng toàn cây hạnh và cây đào. Cả một vườn bạt ngàn các hàng cây, quả hạnh chín vàng ươm. Tôi dừng lại hỏi mua nhưng người ta không bán, chỉ cho tôi ăn miễn phí.

Ở nông trại, ngoài anh chủ là người Chiết Giang, còn có một anh quản lý người Bảo Định, một chị kế toán người Hà Bắc. Một bạn nam làm cùng tôi, tự nhận tên là Bob, người Hồ Bắc. Bob bỏ dở đại học, đi lang thang khắp nơi, từng đạp xe đến Tây Tạng. Bob không ngủ ở ký túc chung như mọi người mà ngủ tại phòng trong nông trại để trông coi. Trong phòng Bob có rất nhiều sách, từ sách du lịch tới triết học. Hành lý của Bob có hai thùng, một thùng đồ cá nhân, còn lại toàn sách. Sau khi nghỉ việc ở nông trại, Bob định sẽ đi đến đảo Hải Nam học lặn để làm huấn luyện viên.

Ấn tượng của tôi về các bạn sinh viên Trung Quốc là sự năng động. Không chỉ tìm việc làm thêm trong nước, họ còn tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài, ví dụ như đi làm trong các nông trại ở New Zealand hoặc ở Úc, đi làm giáo viên tình nguyện dạy tiếng Anh ở Thái Lan hoặc một số nước Đông Nam Á... Trên diễn đàn tôi tham gia, các thành viên chia sẻ thông tin rất nhiều, ví dụ làm thế nào để tìm được cơ hội, xin được visa... Trong mắt tôi, những sinh viên này chuyển động không ngừng và tận dụng mọi cơ hội, họ tranh thủ trong cả đợt nghỉ đông, nghỉ hè hoặc bỏ hẳn ra một năm để trải nghiệm trước khi đi làm...

Khách ở nhà nghỉ tại Nam Nhạc, ngoài tôi và em trai sinh năm 1994 cùng phòng còn có một anh trai 8x. Anh đạp xe từ Hạ Môn qua Quảng Đông đến Quế Lâm và nghỉ ở đây đã được một tuần để đợi một người bạn. Cứ gặp chỗ nào thấy thích thì anh sẽ ở lâu hơn. Tôi không biết anh mang bao nhiêu hành lý, xe đạp của anh là dạng xe du lịch, không phải loại xe thể thao. Anh đã đi làm khá lâu rồi quyết định nghỉ việc.

Ngoài bạn nữ lễ tân cầm hộ chiếu của tôi, không ai biết tôi là người Việt Nam. Cũng giống như các nhà trọ khác, mọi người ở đây đều rất gần gũi. Tôi không chủ động bắt chuyện với ai nhưng người nào cũng hỏi thăm và nói chuyện sâu với tôi.

Từ lúc tới đây đến bây giờ, tôi chưa cảm nhận được nơi đây giống một điểm du lịch. Nơi này quá vắng vẻ. Hai bên đường có những cửa hàng bày bán đồ ăn và đồ lưu niệm, những món đồ truyền thống như quả bầu hồ lô khô, những vòng gỗ, sáo trúc... và những đôi dép kết bằng cỏ khô để leo núi. Nhà nào cũng sơn màu trắng, lối xây y hệt nhau, như mô phỏng những dãy phố trong phim cổ trang. Nhiều cửa hàng đóng cửa. Những người bán hàng rong gánh thúng đi qua, ai cũng có một cái cân treo một bên, bên kia đựng hàng. Tôi dừng lại mua một loại bánh như bánh đa khô màu nâu, làm từ bột mì và mật ong, sữa, nhìn rất ngon mắt. Tôi biết mua đồ của những người như thế này sẽ bị cân điêu, nhưng tôi vẫn muốn thử. Tôi muốn xem họ cân thế nào. Hồi nhỏ, mẹ tôi bán hàng khô ở chợ, tôi thường trông hàng cho mẹ để mẹ đi mua đồ ăn tối cho cả nhà. Tôi quá rành việc ước lượng cân nặng. Đôi khi, việc bị ăn chặn hay bị mua đắt giúp tôi ý thức được tôi đang đi du lịch, tôi là khách và tôi đang ở một nơi khác.

Người ta có xe ô tô chở khách tham quan lên núi Nam Nhạc nhưng tôi muốn thử đi bộ. Khoảng cách không quá xa. Hai bên đường có những căn nhà gỗ cũ kỹ bán đồ dã ngoại như lều, gậy leo núi, áo phao hai lớp. Có một vài người đi bộ giống tôi. Điểm tham quan này không quá đông, người mua vé không phải xếp hàng. Vé để leo núi là 100 tệ, ngoài ra có các loại vé khác và nhiều phụ phí. Tôi không mang thẻ sinh viên, tôi cũng không định leo núi hôm nay. Tôi nghe nói leo núi Nam Nhạc mất hơn 1 ngày, có khi người ta phải ngủ lại trên núi.

Tôi không muốn hành hạ chân mình thêm. Một mình leo núi cũng chẳng có gì hay. Tôi đến một dãy hành lang kiểu cổ, hành lang lợp mái chóp và hai bên có chỗ ngồi. Tôi ngồi nhìn cảnh vật bên dưới. Có một dãy nhà dân xây sát vách núi, cạnh một con suối gần như đã cạn nước. Đám trẻ con đang nghịch bóng bay. Phía xa có một nhóm công nhân xây dựng đang hoàn thiện một cây cầu bắc từ khu thắng cảnh sang bên khu dân cư. Tôi chẳng muốn đi loanh quanh. Nơi này quá vắng vẻ. Tôi đặt máy ảnh và hẹn chụp tự động. Mới xuất phát một thời gian mà tóc tôi đã dài và da tôi đã đen đi rất nhiều.

Tôi theo đường cũ để đi xuống. Trên đường có nhiều cửa hàng ăn, nhà nào cũng có người đứng ngoài cửa mời khách. Tôi chẳng muốn thử đặc sản ở đây. Tôi chọn một cửa hàng cơm bình dân theo chuỗi, có ở mọi thành phố là Shaxian (Sa Huyện). Cửa hàng này có món canh bổ dưỡng như chân giò hầm, hoặc một số món canh khác hầm cùng thuốc bắc thanh đạm nhưng bổ dưỡng.

Khi tôi về đến nhà nghỉ, mọi người vẫn đang ngồi ở phòng khách nói chuyện. Vẫn còn khá sớm, tôi lôi xe đạp ra lau. Đi mưa, xe đạp tôi bị bùn bắn lên khá bẩn, tôi lấy tạm một cái khăn ra, nhúng nước rồi lau từ đầu tới cuối xe. Khi tôi lau xe, lần lượt từng người ra hỏi thăm về cung đường, về hành trình... Đến thời điểm này, tôi đã quá quen với phản ứng của những người khác. Thông thường, họ sẽ há hốc hoặc dùng tay che miệng khi nghe tôi đề cập tới điểm đầu và điểm cuối.

Hai giờ chiều, tôi bắt đầu lên đường. Đêm qua trời mới mưa, đường vẫn còn hơi ướt. Ra khỏi khu du lịch, tôi tới một đoạn đường núi, lác đác nhà cửa - những ngôi nhà trơ gạch. Giáp Tết nên vườn cây nào cũng trĩu quả vàng ươm. Trên đường đi, tôi lại gặp một tang lễ. Người ta đốt pháo ầm ĩ, căng bạt xanh, tổ chức ăn uống ngay bên ngoài, có vẻ là đám ma của một người rất thọ.

Chặng đường của tôi hôm nay đánh dấu sự kết thúc của quốc lộ 107 trên hành trình này. Tôi sẽ chuyển sang một con đường khác, quốc lộ 322 để đi về. Điểm đầu của thành phố có một cột mốc đánh dấu sự giao nhau giữa quốc lộ 107 và quốc lộ 322, cột mốc nằm hơi khuất bên vệ đường, chi chít các hàng chữ của những người đã đạp xe qua đây. Trên cột mốc có con số 1789 của quốc lộ 107. Ở chiều từ hướng Bắc về hướng Nam có những dòng như: Ta đã về rồi... Chiều từ Hành Dương về phía Bắc có những chữ như: Bắt đầu xuất phát, hoặc *Ai đó* đã đi qua đây... Thậm chí có những dòng như: Hành trình tìm lại tuổi trẻ, Cùng nhau đi Trường Sa (thủ phủ của tỉnh Hồ Nam)...

Con đường dẫn vào thành phố Hành Dương được trải một lớp cháo bùn đặc sánh lại. Đêm hôm trước khi trời mưa, con đường này lại đang được bơm nước để sửa đường, cộng thêm đất từ những xe tải chở vật liệu đi qua làm rơi rớt lại... Bùn bắn lên người tôi, mỗi chiếc xe vụt qua đều để lại dấu tích.

Hành Dương là một thành phố uốn lượn quanh sông. Nơi này có rất nhiều cầu. Tôi men theo chỉ dẫn của bản đồ, đi dọc một con đường ven sông. Bốn giờ chiều, trời mù sương. Đứng bên này sông, tôi thấy hơi nước từ mặt sông bốc lên, cảnh bên kia sông mờ ảo. Dưới lòng sông có nhiều nhà nổi của người dân. Bên đường có một hàng cây phong. Đi qua những chiếc lá phong rụng, tôi có cảm giác mình đang đi bộ trên vỉa hè hồ Hoàn Kiếm. Các cửa hàng đối diện bên đường bày bán rất nhiều bánh kẹo Tết, tất cả đều là một màu đỏ tươi pha lẫn với màu vàng chói.

Hôm nay, tôi ở nhờ nhà Trung Hoa, một người bạn do chị Yến Tử giới thiệu. Trung Hoa bằng tuổi tôi, tham gia phòng chat do chị Yến Tử tạo từ khá lâu. Tôi không biết bạn có chuyên cho ở nhờ hoặc có hay đi du lịch không. Tôi đứng chờ Trung Hoa ở một ngân hàng.

Sau 15 phút, Trung Hoa có mặt, cậu có vẻ bình thản, đi bộ lững thững, không có vẻ gì áy náy vì để người khác đợi lâu. Câu đầu tiên Trung Hoa nói với tôi là cậu mới học được một món ăn mới, cậu ra muộn vì phải dành thời gian nghiên cứu.

Trung Hoa dẫn tôi vào một khu chung cư cũ, có lẽ được xây từ những năm 90 của thế kỷ trước, mặt ngoài các bức tường phủ một lớp rêu màu xám mốc, hai bên đường, người ta tận dụng từng khoảnh đất và từng hộp xốp để trồng rau. Theo lời của Trung Hoa, đây là khu tập thể của giáo viên.

Nhà của Trung Hoa ở tầng hai. Sàn nhà lát gỗ, nội thất màu tối, trong nhà thiếu ánh sáng, tôi có cảm giác như đang ở trong một bộ phim dân quốc của Trung Quốc. Từ tủ kính, bộ salon, nhà vệ sinh... của nhà Trung Hoa đều mang đến cảm giác về quá khứ.

Trung Hoa đang nấu ăn, cậu đang vật lộn dở với một con cá. Cậu khoe với tôi về cách chế biến cá kiểu mới: làm sạch con cá, để nguyên đầu, lọc phần thịt từ mang cá cho đến đuôi cá nhưng vẫn để nguyên da, lấy lớp thịt bên trong băm nhuyễn với gia vị, rồi nhét vào lớp da còn lại, sau đó xốt lên. Món này Trung Hoa học được trên ti vi, trong chương trình của một đầu bếp Việt Nam say mê các món ăn Trung Quốc. Tôi thực sự không biết anh đầu bếp này là ai, cũng không biết vì sao anh ta nghĩ ra món cá này. Làm cá đến giai đoạn nào, Trung Hoa lấy điện thoại ra chụp ảnh ghi lại luôn.

Căn nhà này bố mẹ Trung Hoa mua cho cậu từ một người họ hàng. Ra trường gần hai năm nhưng cậu vẫn chưa đi làm. Căn nhà có hai phòng ngủ, một phòng cho Trung Hoa, một phòng cho anh trai cậu. Tôi được Trung Hoa nhường phòng mình cho. Trong phòng vẫn còn ảnh lịch thi đấu Wold Cup năm 1998. Có một cái đài cát xét to, trên tường treo ảnh các ca sĩ để đầu bổ luống. Phần lớn sách của Trung Hoa là triết học, ngôn ngữ học, nghiên cứu ngôn ngữ... Máy tính của Trung Hoa luôn bật, màn hình máy tính lúc nào cũng hiển thị QQ chat với nhóm của chị Yến Tử. Tôi nhận ra ngày nào, trong cuộc nói chuyện nào Trung Hoa cũng có mặt. Tuy vậy, cậu không phải là người thích đi du lịch. Chuyến đi xa nhất của Trung Hoa là tới Vũ Hán. Cậu đang đợi bố mẹ xin cho một công việc nào đó trong trường học, giống như anh trai mình.

Anh trai Trung Hoa đang làm giáo viên dạy toán ở một trường cấp hai. Chúng tôi đang ăn thì anh về. Anh mặc quần tây, đi giày đen, khoác áo măng tô dài đến đầu gối cũng màu đen. Trung Hoa giới thiệu tôi là bạn, đến đây ở nhờ buổi tối, anh chỉ nói ừ rồi đi vào phòng xem ti vi.

Tôi rửa bát xong, Trung Hoa mang về một túi đồ ăn vặt. Theo lời cậu, con gái hay ăn vặt, vừa ăn vừa nói chuyện sẽ thú vị hơn. Tôi hỏi nước nóng, Trung Hoa khuyên tôi rửa bằng nước lạnh thì da mới đẹp. Trung Hoa cũng nói với tôi một lô những lợi ích của việc ngâm chân trước khi đi ngủ.

Cuộc gặp với Trung Hoa như một luồng gió mới với tôi. Cuộc sống của cậu, cách cậu nói chuyện, cách cậu làm việc... tất cả đều rất lạ. Trung Hoa hài lòng với cuộc sống. Cậu ở trong ngôi nhà bố mẹ mua cho, chờ đợi công việc bố mẹ sắp xin cho, trong lúc chờ đợi, hằng ngày cậu lên mạng nói chuyện với mọi người về những câu chuyện hằng ngày... Tôi không hiểu vì sao Trung Hoa lại ở trong một phòng chat hai, ba trăm người chỉ toàn những người chị Yến Tử quen khi đi du lịch.

Tôi chẳng bao giờ tham gia vào những cuộc nói chuyện trong phòng chat. Tôi chẳng quen biết ai ngoài chị Yến Tử. Hơn nữa, tôi cũng không có gì nhiều để nói. Tôi chỉ lặng lẽ xem mọi người nói gì. Thông thường, sáng sớm mọi người sẽ nói chào cả nhà, buổi tối thì chúc đi ngủ sớm, ai đó đi làm về sẽ kêu mệt quá, hoặc ai có công việc mới thì thông báo, ai đã đi tới đâu thì sẽ chia sẻ ảnh cho mọi người...

Tôi dùng máy tính của Trung Hoa để xem bản đồ, chuẩn bị cho ngày tiếp theo. Ngày mai, tôi sẽ phải ngủ ở nhà nghỉ. Điểm đến của ngày mai không phải là thành phố, thị trấn hay một khu du lịch nào. Tôi cũng không chắc có tìm được nhà nghỉ hay không. Ngoài phòng khách, Trung Hoa vẫn đang ngâm chân.

(Nghĩa công lữ hành).↩