Bắc Kinh - Bảo Định: 154 km

“Không điên bây giờ thì sau này sẽ già mất..."

Ngày thứ nhất: 26/12/2013

Tôi tỉnh dậy lúc sáu giờ sáng.

Đêm hôm trước, vì quá hồi hộp, tôi chỉ ngủ được ba tiếng. Tôi đã dành cả buổi chiều hôm ấy để xem các clip trên mạng, các clip nói về những người đạp xe đi Tây Tạng.

Clip dài nhất kể về một nhóm mười người Đài Loan bay từ Đài Loan đến Thành Đô rồi đạp xe từ Thành Đô đến Lhasa.

Thành viên trong đoàn có cả CEO của một công ty truyền thông. Nhìn chung, họ đều đi làm và đều thành đạt. Cô gái duy nhất là một chị có người yêu đã chết trên con đường này. Những người khác thì coi đây là con đường thần thánh để thử thách bản thân. Có những người coi đây là hành trình tuổi trẻ. Hoặc đại loại như vậy. Trong mắt người khác, có thể những chuyện này thật điên rồ. Tôi không biết. Có thể người ta cần làm gì đó điên rồ thời tuổi trẻ để sau này có gì mà kể lại. Tôi nhớ có một bài của Lý Vũ Xuân hát rằng: “Không điên bây giờ thì sau này sẽ già mất...”*

Trước khi đến Trung Quốc du học, tôi biết đến Tây Tạng qua một bộ phim. Phim nói về hành trình của một người có anh trai vừa qua đời. Nguyện vọng của người anh đã mất là đạp xe từ Lệ Giang tới Tây Tạng nhưng chưa kịp thực hiện thì không còn cơ hội. Người em thực hiện thay mong ước này của anh mình. Anh ta đã đạp xe tới Lhasa trong 12 ngày. Kể từ đó, tôi bắt đầu mơ về Tây Tạng. Khi ấy, tôi học năm thứ nhất đại học.

Hình ảnh Tây Tạng trong tôi lúc đó hoàn toàn khác so với những gì tôi từng được trải nghiệm: Tây Tạng có núi tuyết giữa mùa hè, có những con người sống trên cao nguyên má lúc nào cũng ửng đỏ, có những người sùng đạo Phật hành hương nhất bộ nhất bái...

Clip tôi xem buổi chiều hôm ấy dài hơn một tiếng. Khó khăn lớn nhất mà những người trong clip phải trải qua, theo như tôi thấy, là ảnh hưởng của nhiệt độ tới sức khỏe. Ban ngày nhiệt độ trên đường rất cao, ban đêm lại xuống rất thấp. Ngoài ra, địa hình đường núi khá dốc. Có nhiều đoạn những người Đài Loan trong clip phải xuống xe dắt bộ, có đoạn họ gần như bò ra trên đường, có đoạn chỉ đạp được 5-6 kmgiờ.

Trên đường đi, đoàn người gặp một đoạn bị sạt lở và không thể đi tiếp. Đến đây có hai lựa chọn: hoặc đi nhờ xe tải, hoặc phải vòng qua một con đường khác dài hơn 600 km. Trước đó, cả đoàn đã thỏa thuận rằng bằng mọi giá họ phải đi trên đôi chân của mình, không được hoàn thành chặng đường bằng các cách thức khác. Tuy nhiên, với tình hình sức khỏe của các thành viên trong đoàn, họ không thể đi thêm 600 km nữa. Dù vậy, có hai thành viên trong đoàn đã tách ra và chọn đi con đường xa.

Buổi sáng tiếp theo, người trưởng đoàn quyết định đuổi theo hai người này và họ cùng nói chuyện, rồi cả đoàn quyết định sẽ cùng đi con đường xa.

Clip tôi xem không phải một bộ phim. Đây chỉ là một đoạn video quay tự phát. Sau khoảng 26 ngày thì cả đoàn đến được Lhasa.

Sau khi xem xong clip, tôi có một chút chuếnh choáng. Tôi so sánh trong đầu: thời gian đoàn người này bỏ ra tương đương với thời gian trên chặng đường từ Bắc Kinh về Hà Nội của tôi. Nhưng quãng đường mà họ chọn lựa khó khăn hơn rất nhiều lần. Nhìn những trải nghiệm của họ trên đường, sự hân hoan của họ khi hoàn thành xong chặng đường đó, tôi cũng muốn được như vậy. Nỗi lo lắng của tôi tan đi rất nhiều.

Chuyện phải đi một mình trên đường không làm tôi băn khoăn.

Trước đây, có một anh chàng người Hồ Bắc muốn đi chặng đường này cùng tôi. Anh ta lên kế hoạch mỗi ngày đi 200 km, đi khoảng 15 ngày là hết quãng đường hơn 3.000 km, đi tới đâu thì ngủ nhà nghỉ ở đó. Nickname trên mạng của anh ta có nghĩa là: Đi Đâu Về Đâu. Tôi cũng chẳng hỏi tên thật. Tôi không thực sự rõ kế hoạch của anh ta là gì, có lẽ anh ta nghe nói về chuyến đi của tôi và cũng muốn đến Việt Nam chơi. Trong thời gian tôi trên đường từ Bắc Kinh về Hà Nội, anh ta đi máy bay tới Việt Nam và đi xe ô tô tới một số tỉnh.

Tôi đã chuẩn bị tinh thần cho chuyến đi này từ nhiều tháng trước đó. Ngày 26/12/2013 lên đường, ngày 24 tôi vừa thi xong môn cuối cùng. Trong thời gian ôn thi, ngoài việc học bài, tôi chỉ lên mạng tìm thông tin ở nhờ và mua những trang thiết bị cần thiết. Vì tôi sẽ xuất phát vào mùa đông nên đồ cần chuẩn bị rất phức tạp, nhất là những dụng cụ giữ ấm.

Mùa đông ở miền Bắc và mùa đông ở miền Nam Trung Quốc rất khác nhau. Miền Bắc hanh khô, nhiệt độ thấp, luôn dưới 0 độ. Miền Nam ấm và thường hay mưa. Ngoài những thứ như quần áo giữ ấm nhiều lớp, trên con đường đi qua mùa đông miền Bắc đến mùa đông miền Nam, tôi phải chuẩn bị cả áo mưa, đồ nghề sửa xe, chủ yếu là đồ vá xe và các loại ốc vít. Tôi cũng chuẩn bị sẵn rất nhiều thuốc phòng khi cảm cúm hoặc ngã xe. Đồ đạc của tôi tính ra khoảng 25 đến 30 kg.

Tôi thi chín môn trong hai tuần, sau đó tôi tìm gặp một anh bạn để học các kỹ năng cơ bản về sửa chữa xe đạp. Có thời gian rảnh, tôi lại lên mạng tìm hiểu cung đường. Việc này tốn khá nhiều thời gian. Tôi phải tính toán để giữa thành phố này và thành phố kia, giữa hai người chủ nhà là một khoảng cách tôi có thể vượt qua được trong một ngày đạp xe. Tôi muốn ở nhờ nhà trên tất cả những nơi mình đi qua.

Vì thời gian gấp gáp quá nên trước khi đi, tôi chỉ liên hệ xin ở nhờ được với năm người. Tôi định sẽ vừa đi vừa liên hệ tiếp. Vẫn còn phương án ngủ ở nhà nghỉ. Tôi có 1.500 tệ, nếu chia cho 30 ngày, mỗi ngày tôi có 50 tệ. Có những nhà nghỉ giá chỉ khoảng 20 tệ. Có những nơi họ cho ở ghép mấy người trong một phòng và tính tiền theo người, giá cũng chỉ khoảng 20 đến 30 tệ.

Chỉ có một người bạn thân ở Việt Nam và em gái được tôi chia sẻ về hành trình này. Hai người chỉ cười và không ngăn cản. Mặc dù vậy, tôi cảm thấy không có ai tin tưởng tôi. Đặt mình vào vị trí của họ, tôi có thể hiểu lý do. Khi chưa làm được gì, tôi không nghĩ mình có quyền khiến họ phải tin tưởng.

Chuyến đi này của tôi nhằm mục đích trải nghiệm. Tất cả chỉ là để trải nghiệm. Một lý do ích kỷ. Ngoài ra, một phần nguyên nhân tôi không muốn nói với ai về kế hoạch này là vì tôi sợ nói trước bước không qua, ban đầu rùm beng, sau kết quả lại tệ hại. Em gái tôi bảo: “Chị nói thế thì em biết thế thôi. Có khi được nửa đường chị lại bắt tàu đi về. Nhưng cứ làm đi, được bao nhiêu thì được.”

Động lực chính khiến tôi bắt đầu và tiếp tục hành trình này là tôi muốn thử xem mình chịu được bao lâu. Về sau, tôi nhận ra khoảng cách giữa thực tế và trí tưởng tượng của mình thật sự rất xa nhau.

Để tránh đóng tiền nhà một tháng trước Tết và hai tháng nghỉ Tết, tôi trả phòng và ở nhờ ký túc xá của bạn. Tôi đang ở ký túc trường Y dành cho lưu học sinh, xây theo kiểu chung cư, mỗi tòa nhà có mười sáu tầng. Tôi ở tầng mười hai. Phòng nơi đây khá giống khách sạn mini, dưới sảnh có lễ tân, ra vào phải có thẻ. Phòng tôi ở quay mặt về phía Nam. Bình thường, khi ngủ dậy, mở cửa ra tôi có thể nhìn thấy mặt trời.

Hôm nay, lúc tôi tỉnh dậy, trời vẫn còn đen kịt. Tôi đã mặc ba cái quần, ba cái áo, trong đó có một áo lông vũ. Tôi khoác thêm áo gió bên ngoài. Trời rất lạnh. Khi tôi xuống dưới sảnh, anh bảo vệ vẫn đang ngủ gục trên bàn. Tôi nhờ mở cửa, anh ngái ngủ mắt nhắm mắt mở nhìn tôi. Anh cũng chẳng hỏi gì. Tôi cảm thấy hơi buồn cười, vì đây là người cuối cùng tiễn tôi lên đường.

Anh bảo vệ khá trẻ, chắc chỉ khoảng ngoài 20 tuổi. Anh mặc đồng phục, nói giọng địa phương và chẳng bao giờ cười. Lần nào tôi cũng nhìn thấy anh ta cúi mặt xuống, hoặc nghịch điện thoại, hoặc ngủ gục - vì tôi luôn về muộn và anh ta trực ca đêm một mình. Anh ta không bắt bẻ chuyện lần nào tôi cũng về muộn, và lần nào tôi cũng không có thẻ ra vào.

Tôi đeo ba lô và xách túi ra nhà xe. Tôi đã xem dự báo thời tiết, tôi biết sẽ có gió cấp ba, cấp bốn. Gió đang rít bên tai tôi. Toàn thân tôi, phần da thịt nào tiếp xúc với gió sẽ bị thổi cho đỏ ửng lên.

Dưới lán, xe đạp đổ rạp vì gió to. Những chiếc xe dựng lộn xộn không theo trật tự nào, nhìn như đang ngủ vạ vật. Mái che không đủ nên nhiều xe phải để bên ngoài. Khung cảnh trước mắt tôi như một bức ảnh ngược sáng. Tôi chỉ nhìn thấy hình dáng chứ không rõ màu sắc của mọi vật.

Việc chằng đồ đạc sau xe cũng không dễ. Nếu đeo găng tay, tôi không làm gì được. Nếu bỏ găng ra, tay tôi sẽ bị cóng, cũng không làm được gì. Tôi loay hoay tới tận hơn bảy giờ mới xong xuôi và chính thức bước ra khỏi cổng.

Đường phố lúc đó chỉ có mấy cô lao công và xe chở rác. Không khí sáng sớm khiến tôi thấy phấn chấn hơn. Mùa đông nên cây cối trơ cành. Gió thổi rít qua những cây thông cây tùng - hai loại cây sống sót mạnh khỏe hiếm hoi trong mùa đông. Ngọn cây bị thổi rạp về một hướng. Tôi bắt đầu lo lắng về chuyện đạp xe trong gió ngược.

Khoảng bảy rưỡi, đường bắt đầu đông dần. Giờ làm việc chính thức ở đây là chín giờ sáng nhưng phố xá lúc này đã khá tấp nập. Hình ảnh và cảm giác của buổi sớm mai chỉ còn rất mờ nhạt. Tôi vô thức nhìn ngắm con đường và những người mình lướt qua.

Đang đạp xe trên đường, tôi phát hiện ra bình nước đã bị kết thành những lớp băng mỏng. Khẩu trang của tôi cũng có một lớp băng mỏng bên ngoài. Tôi cảm giác hơi thở của mình đang đóng băng. Chỉ cần chớp mi, tôi đã thấy cái lạnh khi băng tan.

Một lúc sau, người tôi nóng dần lên. Tôi thấy khát.

Tôi có cảm giác mình đã ngủ đông lâu quá. Bình minh của tôi thường bắt đầu lúc chín, mười giờ sáng. Tôi chợt nghĩ: trong lúc mình ngủ, người ta đã làm được rất nhiều việc. Có lẽ tôi đã ngủ đông nhiều tháng, nhiều năm.

Mọi người hối hả trên đường. Những người đứng chờ xe buýt xếp hàng rất ngăn nắp. Mỗi khi xe buýt dừng, một phụ nữ sẽ cầm chiếc loa to, ngồi trong xe buýt nói vọng ra để dọn đường. Xe buýt chật cứng người, nhưng giống như trong một vở kịch câm, họ mặc áo dày sụ, đội mũ kín mít, hoàn toàn im lặng. Ở Bắc Kinh, xe buýt phần lớn dành cho sinh viên, người đi làm và cả những người đã nghỉ hưu. Sáng sớm, các ông bà bắt xe buýt ra công viên tập thể dục hoặc đi chợ sáng. Những quán ăn sáng bên đường bán đậu nành, quẩy, bánh bao... bốc khói nghi ngút.

Tôi tranh thủ dừng lại để xem bản đồ trên điện thoại. Tay tôi cóng đến mức điện thoại không cảm ứng nữa. Khi thời tiết quá lạnh, pin điện thoại của tôi bị yếu, phải ủ trong người một lúc mới có thể dùng tiếp. Nhiều khi tôi hoàn toàn dựa vào cảm nhận và suy luận của mình để tìm phương hướng.

Bắc Kinh lấy khu Cố Cung làm trung tâm, tỏa ra sáu hình vuông đồng tâm, mỗi hình vuông là một vòng. Vòng hai là khu phố cổ, có Thiên An Môn. Tôi đang ở vòng số ba phía Tây Bắc, phải đi ra khỏi vòng số năm phía Tây Nam thì mới ra đến quốc lộ để đi tỉnh khác. Từ vòng số năm là ngoại thành. Tôi cứ loay hoay mãi trong vòng ba, vòng bốn, mãi tận mười một giờ trưa mới đến được cuối vòng năm và ra đầu đường quốc lộ. Cả buổi sáng, tôi chỉ đi được có 20 km.

Tôi men theo đường cao tốc để đi. Hai bên đường là các chung cư hoang vắng. Những cây số đầu tiên của tôi khá vất vả vì trên bản đồ điện thoại chỉ có phần đường dành cho ô tô, mà tôi lại không chọn đi trên cao tốc. Mỗi lần gặp cầu vượt, tôi đều đi lạc.

Tôi không biết mức giá chính xác nhưng đường cao tốc ở Trung Quốc thu phí khá cao. Đi trên đường này sẽ tránh được tắc, tránh tai nạn, trừ những dịp nghỉ lễ miễn phí cho xe cộ qua lại. Bình thường, xe buýt đường dài và xe ô tô cá nhân sẽ chọn đi đường này. Với khoảng cách 70 km, người ta đi ô tô trên quốc lộ mất hơn hai giờ, đi trên cao tốc chỉ mất một nửa thời gian.

Phần mềm tôi dùng để tìm đường là Baidu, một ứng dụng mô phỏng Google. Ở Trung Quốc, dùng Baidu tìm đường chính xác hơn. Mặc dù vậy, ứng dụng này chỉ có ba lựa chọn: chỉ đường cho xe buýt, cho ô tô và cho người đi bộ. Không có hướng dẫn cho xe đạp dù người đi xe đạp ở Trung Quốc rất nhiều.

Ở Bắc Kinh, đi xe đạp là một lựa chọn rất ổn. Tôi thấy trên phố có rất nhiều xe đạp cổ. Dịch vụ cho thuê xe đạp ở đây cũng khá phát triển. Xe đạp dựng hàng dài bên đường qua đêm mà không bị mất. Người ta thường đi xe đạp đến tàu điện ngầm hoặc bến xe buýt rồi dựng xe đạp ở đó và bắt tàu, xe đi tiếp.

Dần về phía ngoại thành, những ngọn núi hiện ra trước mắt. Bên phải đường quốc lộ có một cây cầu chuyên để ngắm trăng tên là cầu Lô Câu. Nếu không nhìn trên bản đồ, tôi không biết đây là một thắng cảnh. Nước dưới cầu nhìn xa như một thảm băng, cỏ hai bên chuyển hết sang màu nâu khô úa, chỉ có bầu trời còn xanh và nắng thì vẫn gay gắt. Nắng không làm tan băng, cũng không làm bầu trời ấm lên.

Tôi đứng trên cầu nghỉ một lúc, đặt máy ảnh hẹn giờ và chụp chính mình. Khi ở một mình thì có làm việc gì điên rồ cũng chẳng ngại với ai.

Ở trạm thu phí gần cầu, tôi nhìn thấy một bạn nam, có lẽ là Tây ba lô, đang cầm biển xin đi nhờ ngồi đợi xe. Bạn này khá gầy, dong dỏng cao, tóc vàng, đeo một cái ba lô to loại 60 lít. Tấm biển viết chữ “Xin đi nhờ xe” bằng tiếng Trung.

Vào kỳ nghỉ đông, một người bạn của tôi đã đi nhờ xe thành công từ Bắc Kinh về quê nhà Tân Cương ăn Tết. Hình thức này phổ biến từ khoảng năm 2010, đặc biệt ở phía Tây, những nơi như Cam Túc, Thanh Hải, Tứ Xuyên... vì người dân ở đây rất nhiệt tình. Cung đường từ Vân Nam và Tứ Xuyên đi Tây Tạng cũng rất phổ biến chuyện đi nhờ xe. Ở vùng này, cứ thành lệ, chỉ cần giơ tay vẫy là người lái xe sẽ cho bạn lên, vì lái xe đường dài là một công việc nhàm chán, chính người lái cũng rất cần có người đi cùng nói chuyện cho khỏi ngủ gật. Cánh lái xe có vô vàn chuyện để kể, nhưng họ thiếu người nghe.

Khi đi du lịch, ngoài đạp xe, tôi cũng hay đi nhờ để rèn luyện tính kiên nhẫn. Không bao giờ có chuyện chỉ cần ló mặt ra đường là sẽ có người cho đi nhờ, nếu có đi nữa thì cũng không bao giờ họ đưa tôi tới ngay điểm tôi mong muốn. Để đến đích, tôi phải đi nhờ rất nhiều lần. Thông thường, những điểm bắt xe lý tưởng là trạm thu phí, trạm xăng, các nơi bơm nước mui... Nhiều người thích bắt xe con vì đi nhanh hơn, nhưng tôi thấy đi xe tải cũng thú vị. Những bác tài xế xe tải thường rất bình dân, hóm hỉnh và nhiều chuyện.

Nhìn bạn Tây ba lô, tôi nhớ lại mùa hè vừa qua của mình. Tôi cũng từng đi như thế, nhưng vì tôi không đặt vị trí mình là người nước ngoài nên có lẽ cảm nhận sẽ khác nhau. Những người cho tôi đi nhờ cũng không nhận ra tôi không phải là người Trung Quốc. Lúc tôi đi ngang qua, bạn Tây ba lô vẫn ngồi bên lề đường, mắt mơ màng nhìn xe qua lại. Khoảng mười một rưỡi, trục đường quốc lệ 107 đi về phía các tỉnh phía Nam nườm nượp xe qua lại. Người bạn này sẽ có rất nhiều thời gian để vẫy xe đi nhờ.

Bình thường, tôi đạp xe chỉ đạt tốc độ khoảng 15-20 kmgiờ. Hôm nay nhìn đồng hồ xe đạp, tôi thấy vận tốc chỉ 25 kmgiờ. Điều này làm tôi khá phấn chấn. Buổi trưa, qua điểm thu phí, dù không đói nhưng để ăn cho đúng giờ, tôi dừng lại mua đồ ăn nhanh. Tôi trả lời bâng quơ những câu hỏi tò mò của chị bán hàng để khỏi phải nói chuyện nhiều. Nếu nói thật về nơi tôi muốn đến và cách thức để về nhà của tôi, chắc chắn câu chuyện sẽ rất dài.

Mùa đông, bốn rưỡi chiều trời đã bắt đầu nhá nhem tối. Tới năm giờ, tôi phải bật đèn pin và đèn ở đuôi xe. Đến lúc này tôi mới biết ở quốc lộ liên tỉnh sẽ không có đèn đường. Con đường tôi đang đi khá vắng.

Để có chỗ ngủ mỗi ngày, tôi tìm người cho ở nhờ trên trang Douban và CNSFK* - một dạng Couchsurfing của Trung Quốc. Theo những gì tôi biết, một anh người Trung Quốc đã sáng lập ra trang này một cách khá tình cờ. Một lần, khi đang ngồi trên tàu đi du lịch, anh chợt nghĩ: tại sao thế giới có Couchsurfing mà Trung Quốc không có trang riêng của mình?*

Trên Douban có tổng hợp nhiều nhóm khác nhau, cho ở nhờ như Couchsurfing chỉ là một nhóm nhỏ, còn đủ các nhóm đồng hương, đồng sở thích - nhóm chạy bộ buổi sáng, nhóm học tiếng Anh... Nhóm cho ở nhờ phân thành các thành phố, mỗi thành phố sẽ chia thành nhiều điểm nhỏ có khu du lịch, mỗi điểm nhỏ chỉ có khoảng một, hai người cho ở nhờ. Nơi nhiều nhất là mười người một điểm. Tuy vậy, Bảo Định không phải là một điểm du lịch quá nổi tiếng, ở cả CNSFK và Douban tôi đều không tìm được người cho ở nhờ.

Tôi lên Baidu, nhập từ khóa và tìm ra Tiểu Vương. Ngoài chức năng tìm kiếm hình ảnh và trang web, ở Baidu còn có phần diễn đàn. Tiểu Vương từng đăng một bài viết trên đó cách đây một tháng, trong đó viết rằng em là sinh viên và có thể cung cấp chỗ ở miễn phí cho mọi người đến Bảo Định, trừ ngày nghỉ lễ. Tôi đọc bình luận bên dưới thì thấy cô gái này rất nhiệt tình nhưng vẫn chưa có ai đến ở cả. Tiểu Vương để lại tất cả các hình thức liên lạc của mình ở ngay bài viết.

Tôi là người khách đầu tiên sẽ tới ở chỗ Tiểu Vương nên em có vẻ háo hức. Thỉnh thoảng Tiểu Vương lại gọi điện hỏi bao giờ tôi đến. Tiểu Vương và nhóm bạn của em từng đi Thanh Đảo chơi và được cho ở nhờ nên em muốn đáp đền tiếp nối. Vào ngày 14/1/2014, Tiểu Vương sẽ đến Việt Nam và từ đây, em sẽ đi du lịch khắp Đông Nam Á.

Khoảng gần sáu giờ tối, Tiểu Vương gọi điện cho tôi. Lúc đó, tôi còn cách Bảo Định 20 km, có lẽ tôi phải đạp xe hơn một giờ nữa mới tới nơi. Tôi dặn Tiểu Vương ăn cơm trước nhưng em muốn đợi tôi ăn cùng.

Không muốn để Tiểu Vương chờ lâu, tôi phóng rất nhanh. Đường không có đèn. Tôi vừa đói vừa lạnh. Chiếc xe tải đi phía sau hắt bóng tôi vào một thân cây thông. Nhìn bóng mình trên cây, tôi cứ ngỡ là người đi ngược chiều nên phanh gấp. Vì dừng lại quá đột ngột, xe tôi bị tuột xích.

Đoạn đường vào Học viện Công thương của Đại học Hà Bắc - trường của Tiểu Vương - rất vắng và bụi. Đây là khu đô thị mới, cả con đường không có ai đi lại. Từ xa xa, nhìn biển đèn nhấp nháy tên trường, tôi mừng rơn.

Tiểu Vương và bạn trai đã đợi tôi ở cổng. Em vẫy tay rối rít. Tiểu Vương sinh năm 1993, khá nhỏ người, cắt tóc mái hỉ nhi, hai răng thỏ to nhìn rất dễ thương. Tôi vừa dừng xe, Tiểu Vương đã hét bạn trai dắt xe để tôi và Tiểu Vương đi sau nói chuyện. Tay Tiểu Vương cấm một cái túi đựng đầy đồ ăn em mua sẵn ở siêu thị để ngày mai cho tôi lên đường.

Tiểu Vương dẫn tôi băng qua trường tới ký túc xá. Trường em khá rộng, nhìn có vẻ như mới xây. Ở một khoảng sân nhỏ, có mấy bạn sinh viên đang trượt ván và nhảy hip hop. Từ xa, Tiểu Vương chỉ cho tôi ký túc xá của em: một tòa nhà sáu tầng, mới hoàn thiện chưa đầy hai tháng. Tiểu Vương kể rằng khi ở đó, cảm giác của em rất bất an, không biết tòa nhà sẽ sập lúc nào vì ký túc trước của em đã bị cháy.

Lối vào ký túc xá là cổng Nam, đi xuyên qua cổng Đông là một khu phố ẩm thực sau trường. “Phố ẩm thực” là một dãy dài các hàng quán hai bên, phần lớn do sinh viên tự kinh doanh, có đầy đủ các mặt hàng quần áo, đồ dùng nhưng nhiều nhất vẫn là các hàng ăn. Ở Trung Quốc, người ta khuyến khích sinh viên kinh doanh nhưng lại cấm lưu học sinh đi làm thêm. Ba chúng tôi bước vào một quán sủi cảo. Dù mới gần tám giờ tối nhưng chỉ còn hàng này mở cửa.

Quán ăn khá đơn giản và giá rất rẻ. Cả quán kê được hai hàng bàn ghế. Mặt bàn ốp nhựa màu cam, ghế là những chiếc đôn sắt, hai bên tường dán menu. Chỉ có ba người chúng tôi ngồi ăn. Phục vụ quán là một bạn nam học năm thứ hai, có vẻ quen biết với Tiểu Vương và bạn trai em. Đầu bếp cũng là một bạn nam.

Vừa ngồi xuống, Tiểu Vương đã phải không ngừng đưa khăn giấy cho tôi. Lạnh quá, nước mũi tôi chảy liên tục. Trước đây, một người bạn của em là người Quảng Đông, thuộc miền Nam Trung Quốc, khi đến Bắc Kinh cũng sổ mũi không ngừng vì không thích nghi được với cái lạnh. Trong túi đồ Tiểu Vương mua ở siêu thị có một bịch khăn giấy, hẳn em đã đoán trước được cơ sự này.

Ăn xong, Tiểu Vương đưa tôi đi tham quan khu chợ sinh viên. Đang đi, em chợt nhớ ra chín giờ tối nhà tắm sẽ hết nước nóng. Chúng tôi vội vội vàng vàng chạy về ký túc xá.

Phòng của Tiểu Vương ở tầng năm. Ở dưới sân không có lán để xe mà chỉ có một dãy xe xếp thành hàng dài, men theo tường ký túc xá. Tôi tìm một góc khuất có cột đèn, khóa xe vào cột đèn rồi lên phòng.

Đây là khu ký túc xá nữ, sinh viên nữ ra vào nườm nượp. Quản lý ký túc ở ngay sảnh nhưng họ không hỏi tôi giấy tờ, cũng không quan tâm ai ra vào. Phòng của Tiểu Vương có sáu người, mỗi người có một chiếc giường tầng, tầng dưới là bàn học, giường ngủ ở bên trên. Mọi người trong phòng có vẻ khá háo hức khi tôi đến, có lẽ đây là lần đầu tiên họ tiếp xúc với hình thức cho ở nhờ, và cũng vì quốc tịch của tôi. Nếu một bạn cùng phòng của Tiểu Vương không về quê, em sẽ ngủ dưới đất và nhường giường cho tôi.

Tôi mang quần áo đi tắm nhưng đã hết nước nóng. Ký túc xá lắp bồn rửa mặt ngoài ban công, bên trên là chỗ phơi quần áo. Tôi cảm thấy khá kỳ lạ, họ đã mất công thiết kế hệ thống đường ống mà không làm luôn nhà vệ sinh, ở đây, mỗi tầng chung một nhà vệ sinh chia thành bốn ngăn nhỏ. Nhà tắm là một phòng nhỏ khác cũng chia thành từng vách ngăn, ba mặt lắp ván nhưng không có rèm. Để sử dụng nước, sinh viên phải có thẻ từ nạp tiền. Khi bắt đầu tắm, bạn cầm thẻ quẹt vào công tắc để bấm giờ. Khi tắm xong, bạn quẹt thẻ lần nữa để tắt nước và tính tiền. Mỗi lần tắm trung bình mất khoảng 1 tệ, nếu cả gội đầu thì khoảng 2 tệ.

Khi còn ở ký túc xá ba người một phòng tại Bắc Kinh, tôi cảm thấy khá ức chế mỗi khi đi tắm. Đồng hồ lắp ngay trước mặt tôi. Khi tôi quẹt thẻ, chiếc đồng hồ sẽ bắt đầu đếm.

Có hai dãy số, một dãy đếm giờ (số tăng), một dãy đếm số tiền trong thẻ (chạy lùi), dùng cả nước nóng và nước lạnh đều bị tính tiền. Ở trường tôi, phòng giá 1.500 tệtháng cho sinh viên quốc tế thì có khu vệ sinh khép kín, phải đóng tiền nước nóng riêng, tiền nước lạnh riêng; phòng giá 900 tệnăm cho sinh viên Trung Quốc thì nhà vệ sinh chung, nhà tắm chung, sáu người một phòng, thông thường chỉ có nước từ ba giờ chiều đến mười giờ tối và chỉ được tắm một lần trong ngày.

Tiểu Vương huy động toàn bộ phích nước nóng trong phòng để mang ra ban công cho tôi tắm. Ban công lắp kính và khá kín nhưng tôi vẫn nghe thấy tiếng gió rít. Ngoài ban công dựng một chiếc xe đạp của Tiểu Vương, xe của hãng Momentum màu cà phê, giả cổ. Mỗi lần đi đâu, em phải vác xe từ tầng năm xuống dưới đất rồi đi về lại vác lên. Chiếc xe này Tiểu Vương mới mua nên rất sợ mất. Lúc vừa mua được xe, em đạp một mạch 200 km từ trường về nhà, ở nhà chơi vài ngày rồi lại đạp xe lên trường.

Tắm xong, tôi cảm thấy mệt rã rời. Tôi ngồi nói chuyện với Tiểu Vương và lên cung đường cho em khi em tới Việt Nam. Tiểu Vương dự tính sẽ đi cùng một bạn nữ, hai người có 12 triệu tiền Việt để dành cho chuyến du lịch đi bốn nước Đông Nam Á trong một tháng. Tiểu Vương dự tính tại mỗi nước em sẽ tiêu khoảng 1.000 tệ trong một tuần. Số tiền này Tiểu Vương tiết kiệm được từ việc làm thêm. Tiếng Anh của Tiểu Vương không hề giỏi. Tôi chỉ cho em một vài điểm du lịch thú vị ở Việt Nam, Tiểu Vương định đi từ Hà Nội vào Sài Gòn rồi sang Campuchia.

Chúng tôi đang ngồi nói chuyện thì điện phụt tắt. Theo quy định, mười một giờ đêm toàn khu ký túc xá sẽ tắt điện. Mặc dù vậy, mỗi người trong phòng đều trang bị cho mình một cái đèn sạc pin, họ ngồi bật đèn để học tiếp. Tôi leo lên giường đi ngủ, cả người đau ê ẩm, nằm tư thế nào cũng đau. Tôi nằm tổng kết lại một ngày dài của mình, có vẻ mọi chuyện đều thuận lợi, không quá khó khăn như tôi nghĩ trước đó.

Từ thời điểm tôi gặp Tiểu Vương tới lúc đi ngủ, em líu lo không ngừng. Dù chưa biết gì về những điểm sẽ đến ở Đông Nam Á, Tiểu Vương vẫn rất háo hức*.

Còn với tôi, đạp xe đã trở thành một phản xạ. Chân tôi như ở dưới địa ngục nhưng đôi mắt thì ở trên thiên đường. Trên con đường tôi đi, cây cối trơ trụi, cỏ ngả màu nâu khô khốc, giống như chỉ cần một mồi lửa là cả con đường sẽ cháy rực. Người qua đường bịt kín từ đầu tới chân, chỉ hở đôi mắt, hối hả vội vã làm sao để nhanh về nhà và ngồi bên lò sưởi. Chẳng ai quan tâm tới ai.

Bài hát 再不疯狂我们就老了 (Tái Bất Phong Cuồng Ngã Môn Tựu Lão Liễu) của Lý Vũ Xuân.↩

Được thành lập năm 2005, tính đến năm 2010, hội viên của CNSFK đã là 50.000 người.↩

Thế giới có Google thì Trung Quốc có Baidu, thế giới có YouTube thì Trung Quốc sẽ có Youku và Todou, thế giới dùng Whatsapp hoặc Line thì Trung Quốc sẽ có WeChat, thế giới dùng Facebook thì người Trung Quốc có Weibo...

Theo tôi thấy, người Trung Quốc luôn “nhái lại” những trang có sẵn, nhưng họ chỉ kết nối những người Trung Quốc với nhau. Các trang này sử dụng tiếng Trung, trong khi những trang khác của thế giới thì bị chặn, hoặc không có tiếng Trung. Theo những gì tôi đọc và nghe được thì đây là một cách để chính phủ kiểm soát thông tin.

Những người Trung Quốc tôi biết có vẻ không khó chịu về chuyện này, nhưng tôi thấy họ bị ảnh hưởng khá nhiều, ví dụ họ khó mà kết bạn được với người nước ngoài trên mạng, hoặc bị hạn chế thông tin - cứ tưởng tượng nếu bạn đang dùng Facebook, nhưng vì quen một đứa bạn người Trung Quốc mà bạn phải chuyển sang dùng Weibo.

Để vào được Facebook ở Trung Quốc cũng như các trang web nước ngoài, tôi phải mua VPN, và phải trả phí hằng tháng khoảng 100 ngàn tiền Việt. Thêm nữa, không phải ai cũng biết đến dịch vụ này, tôi thấy chỉ có du học sinh dùng nhiều vì họ có nhu cầu liên lạc về nhà hoặc với bạn bè nước khác. Tìm cách vượt tường lửa thì rất chậm và khá phiền phức.↩

Sau này, tôi có theo dõi hành trình của Tiểu Vương. Người bạn nữ đi cùng em thay đổi quyết định, nên cuối cùng chỉ có mình Tiểu Vương lên đường. Khi Tiểu Vương tới Hà Nội, em gái tôi đưa đón và cho Tiểu Vương ở nhờ. Tôi không biết em gái tôi và Tiểu Vương đã giao tiếp với nhau thế nào, nhưng hai người có vẻ khá quý nhau. Sau khi rời khỏi Hà Nội vài ngày, Tiểu Vương vẫn không biết cách tiêu tiền, không biết cách nhận mặt đồng tiền. Khi Tiểu Vương vào tới Nha Trang, tôi có cho em số điện thoại của một người quen, nhưng Tiểu Vương không biết điện thoại của em hết tiền nên không gọi được. Sau đỏ, Tiểu Vương mua một tour ở Nha Trang, vào Sài Gòn và đi các nước tiếp theo.

Dù vậy, chuyến đi của Tiểu Vương vẫn khá thành công. Em không gặp một trắc trở nào. Tôi không biết câu “Thánh nhân đãi kẻ khù khờ” trong trường hợp này có áp dụng được không. Tiểu Vương không biết sợ, không phải vì em gan dạ, mà vì em quá ngây thơ. Với 4.000 tệ, Tiểu Vương vẫn đi được theo kế hoạch mà không phải xin thêm tiền. Trong bức ảnh nào đăng trên trang cá nhân, nhìn Tiểu Vương cũng rất hớn hở.

Tôi vẫn nói chuyện qua mạng với Tiểu Vương. Tôi hỏi: “Khi đi về cảm thấy thế nào?” Em trả lời: “Đi chơi vui thật!” Tôi hỏi: “Có sợ không? Sau này đi tiếp không?” Em trả lời: “Có chứ, giờ em đang kiếm tiền.”↩