Hàm Đan - Hạc Bích: 110 km.

Ngày thứ năm: 30/12/1013

Tôi tỉnh dậy lúc tám giờ sáng. Chị Yến Tử vẫn đang ngáy.

Tôi chỉ đánh răng mà không rửa mặt vì nước quá lạnh. Tôi không biết có phải vì bây giờ nhiều quần áo không, nhưng mùa đông thuở nhỏ trong ký ức của tôi còn lạnh hơn nữa. Khi còn nhỏ, tôi dậy sớm đi học, mẹ tôi thường nấu nước rửa mặt sẵn. Tôi nhúng khăn mặt vào, nước nóng tới mức mặt tôi nẻ toác. Tôi mặc mấy lớp áo, mấy cái quần. Tới trường, cả lớp tôi lôi nhau ra đếm xem mỗi đứa mặc bao nhiêu quần, bao nhiêu áo. Mặt đứa nào cũng hồng hào, khô nứt. Tôi thường đi tất, xỏ dép tổ ong. Quần hoa lồng hai cái vào nhau. Áo len cái nào cũng tuột sợi.

Sợ chị Yến Tử thức giấc, tôi đi rón rén như kẻ trộm. Đêm qua, chị Yến Tử xem phim rồi ngủ quên lúc nào không biết. Ba giờ sáng, tôi tỉnh dậy tắt máy tính. Tôi nhìn lại căn phòng một lượt. Tôi biết là chỉ một thời gian nữa thôi, chị Yến Tử sẽ không còn sống ở đây. Bố mẹ chị sẽ mua nhà mới và sẽ ở cùng chị.

Tối hôm trước, tôi đã nói với chị không cần tiễn, tôi sẽ tự đi. Một mình tôi xuống tầng một chằng đồ đạc. Ra khỏi cổng, tôi cố tình đạp nổ mấy quả bóng bay cho tỉnh ngủ. Ở đây hôm qua có đám cưới. Từ đầu ngõ đến nhà chị Yến Tử có tận hai đám cưới. Chị Yến Tử bảo tôi tốt vía, vì tôi vừa đến thì người ta có hỉ sự.

Ra tới đường, tôi dừng lại mua đồ ăn sáng. Tôi uống sữa đậu nành và ăn quẩy, hai món ăn sáng truyền thống ở đây, hết 5 tệ. Chú bán hàng nói tiếng địa phương làm tôi vừa nghe vừa đoán vừa trả lời bừa. Chú hỏi tôi mua xe đạp bao nhiêu tiền, tôi tưởng chú hỏi tôi mua bao nhiêu quẩy, tôi bảo: “Ba tệ thôi ạ.” Buổi sáng ấm áp, chú bán hàng thân thiện, tôi nhìn thấy khởi đầu tốt lành của một ngày.

So với 3 ngày trước, hôm nay chặng đường tôi đi rất nhẹ nhàng. Hôm nay cũng đánh dấu mốc tôi ra khỏi tỉnh Hà Bắc và bắt đầu tiến vào địa phận tỉnh Hà Nam.

Hôm qua, chị gái tôi gọi điện dặn đi dặn lại rằng tôi phải mua đồ phòng thân như dùi cui điện, xịt hơi cay. Em gái tôi cũng gọi điện hỏi: “Vẫn còn sống chứ?” Nghe hai cuộc điện thoại, tôi kiểm tra tài khoản thấy mất hơn 100 ngàn đồng.

Ở Trung Quốc, chỉ nghe điện thoại cũng bị trừ tiền. Sim tôi mua ở Bắc Kinh, đăng ký ở Bắc Kinh, khi di chuyển sang tỉnh khác bị tính cước theo gói khác - nghe điện thoại, nhắn tin, gọi điện sẽ đắt hơn. Ở đất nước rộng lớn này, chỉ có ba nhà mạng: Di Động, Liên Thông và Điện Tín. Cước điện thoại tính theo từng vùng. Ngoài ra, muốn gọi đi quốc tế thì phải khai thông dịch vụ gọi quốc tế hoặc phải mua một thẻ IP riêng giá 45 tệ, gọi được 27 phút.

Tôi cứ đi chậm trên đường, vừa đi vừa nhìn mông lung, không nghĩ gì, không nghe nhạc. Trước khi tôi lên đường, một người bạn học cùng đại học ở Việt Nam và ở Bắc Kinh đưa cho tôi một chiếc máy nghe nhạc MP3. Chiếc máy toàn nhạc theo gu của nó, tôi không nghe được và cũng không dám nghe trên đường vì sợ nguy hiểm.

Đi được một đoạn, tôi thấy bóng người quen, vẫn cây guitar chằng phía sau xe. Tôi đạp vọt lên và cười. Có lẽ tôi có duyên với Lôi Huy thật. Vừa gặp tôi, Lôi Huy kể đi kể lại chuyện hai ngày vừa rồi bị nổ lốp bốn lần, bánh trước và bánh sau mỗi bánh hai lần. Ngược gió, Lôi Huy và tôi hổn hển đạp xe trên đường.

Buổi trưa, hai đứa tìm được một quán xập xệ bên đường. Tôi vốn chẳng kén chọn. Quán là một căn nhà tạm lợp mái lá, vách bên ngoài là các tấm tre đan. Quán không có thực đơn, người ta bày hết nguyên liệu chế biến ra một cái bàn giữa nhà, khách thích ăn gì, nấu kiểu nào thì nói với chủ quán.

Lôi Huy giao cho tôi gọi món. Tôi vốn không nghe được tiếng địa phương nên cô chủ nói một danh sách dài, tôi chọn theo kiểu ngẫu nhiên: món xào là món thứ hai cô vừa nói, món canh là món thứ ba...

Ăn xong, Lôi Huy ra xe và lấy một cái hộp nhỏ tặng tôi. Bên trong hộp có một chiếc kèn harmonica. Tôi và Lôi Huy chia tay lần hai, chẳng biết bao giờ mới gặp lại. Tôi sẽ đạp đến Hạc Bích, từ Hạc Bích đến thẳng Trịnh Châu, còn Lôi Huy đến An Dương, nghỉ ở đó vài ngày, rồi từ An Dương đến Tân Hương đợi một người anh họ. Hai anh em Lôi Huy sẽ cùng đạp xe về nhà.

Tôi chỉ đạp xe qua An Dương. Từ Hàm Đan đến An Dương khá gần, khoảng 70 km. Dù là thành phố nhưng An Dương chỉ tấp nập hơn ngoại thành một chút. Thành phố khá nhỏ, có rất nhiều xe đạp điện.

Tôi đến được Hạc Bích lúc năm giờ chiều, tìm đường đến chung cư mà chị chủ nhà đã hẹn. Trong lúc chờ chị xuống đón, tôi chỉnh lại quần áo, sửa tóc tai cho ra dáng con người, lấy khăn ướt ra lau mặt. Nhìn tàn tích của chiếc khăn ướt, tôi thực sự choáng.

Chị chủ nhà của tôi hôm nay tên là Vi Vi. Cho đến lúc đứng chờ, tôi vẫn chưa biết nhiều thông tin về chị. Chị Yến Tử lên group chat kêu gọi sự giúp đỡ ở Hạc Bích, tới lúc đó chị Vi Vi mới chủ động tiếp chuyện. Đến tận trưa nay, tôi mới gọi điện hỏi địa chỉ nhà chị Vi Vi. Chị đang ngủ, có lẽ do mơ màng nên chị tưởng tôi là người tiếp thị ghế sofa (trong tiếng Trung, Couchsurfing đọc là sa-pha-ke). Tôi cố vớt vát nói tên chị Yến Tử, lúc đó chị Vi Vi mới tỉnh ngủ.

Nhà chị Vi Vi ở trên tầng ba của một khu chung cư cũ. Căn nhà tuy cũ nhưng đã được sửa sang lại hoàn toàn, có hai phòng ngủ, một phòng khách. Những chữ song hỉ dán trên tường, có cả pháo hoa giấy bay bay. Căn nhà này mua từ lúc chị Vi Vi kết hôn, hai vợ chồng chị mới ngủ ở đây đúng một đêm. Chị Vi Vi có bầu nên cả hai anh chị dọn về nhà bố mẹ chồng để tiện chăm sóc.

Chị Vi Vi mang bầu ba tháng nhưng nhìn rất gọn gàng. Chị sinh năm 1989, tóc dài ngang vai, buộc lại sơ sài, miễn sao có thể hất gọn ra sau. Dù mang bầu, chị di chuyển khá nhanh nhẹn. Chị đưa tôi đi giới thiệu một loạt các đồ dùng và chỗ ở trong nhà. Bếp nhà chị thậm chí còn chưa bóc giấy bóng. Căn phòng tối nay tôi sẽ ngủ có một cái giường to, hai chăn, hai gối, nhìn rất ấm áp. Tôi chỉ muốn ngủ ngay lúc ấy.

Hạc Bích là một thành phố nhỏ. Theo lời anh chồng chị Vi Vi, chỉ lái xe 30 phút là đi hết thành phố. Hai anh chị lái xe đưa tôi đi dạo, chị Vi Vi và chồng ngồi phía trước, tôi ngồi sau, đi tới đâu chị Vi Vi cũng giới thiệu với tôi những điểm nổi bật như một hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp. Hai anh chị đưa tôi qua nhà bố mẹ chồng để lấy chìa khóa. Nhà chồng chị Vi Vi cũng là một căn chung cư, chỉ có bác trai đi làm, bác gái ở nhà nội trợ. Tôi đã từng gặp nhiều gia đình Trung Quốc sòng giản dị, tôi không biết làm thế nào nhưng tới lúc con cái kết hôn, họ vẫn có thể bỏ ra một khoản tiền lớn để mua nhà cho con hoặc làm của hồi môn.

Hạc Bích đúng là rất nhỏ. Qua một con phố, đến siêu thị trung tâm, hai anh chị đưa tôi lên khu đồ ăn tự chọn. Tôi ngồi ăn, nghe hai anh chị tranh nhau kể về chuyến đi Tây Tạng của hai người.

Mùa hè năm nay, khi chưa kết hôn, hai anh chị đi du lịch một vòng từ Hạc Bích đến Tây Tạng cùng một người bạn, chủ yếu là đi nhờ xe và ở nhờ. Anh chị đi suốt hai tháng, đúng đợt cao điểm mùa hè, khách du lịch đổ về Tây Tạng rất đông. Trên đường đi, họ gặp nhiều vụ sạt lở, có một đoàn đạp xe qua và gặp nạn, có xác hai chiếc xe đạp bị đá đè méo vành, gãy cả khung. Sau khi trở về, chị Vi Vi quyết định cho ở nhờ. Tôi là người khách đầu tiên.

Chị Vi Vi và chồng bằng tuổi nhau. Hai anh chị lớn lên cùng một khu, biết nhau từ thời đi học. Chị Vi Vi trước đây làm công nhân, còn anh chồng làm thợ sửa máy tính ở một cửa hàng. Chuyện tình cảm của hai anh chị đến khá tự nhiên và suôn sẻ: nhà gần, hợp tính nhau, cùng chí hướng. Hình như họ cùng là mối tình đầu của nhau. Tất cả mọi chuyện đều xảy ra giống như một quỹ đạo đương nhiên: quen nhau, yêu nhau, kết hôn, sống đời sống nhỏ bé, lặng lẽ, yên vui. Chị Vi Vi và chồng dự định sẽ sống ổn định ở nơi hai người đã sinh ra.

Tôi không hiểu vì sao chị Vi Vi và chồng lại có ý định đi du lịch một vòng Tây Tạng, lại chọn cách đi nhờ xe và ở nhờ. Chị Vi Vi tiếc nuối vì chị mang bầu quá sớm, hai vợ chồng không có thời gian để đi chơi tiếp. Mặc dù vậy, hai anh chị vẫn muốn được đồng hành cùng nhau và vẫn muốn khám phá thế giới.

Chị Vi Vi và chồng muốn kinh doanh một thứ gì nho nhỏ. Họ hỏi tôi nên kinh doanh gì. Tôi chẳng biết nói gì. Có lẽ anh chị nghĩ tôi học Thạc sĩ, lại học ngành Thương mại quốc tế nên chắc biết nhiều. Thực ra, tôi chỉ giỏi lý thuyết, chứ những câu hỏi thực tế thế này, nếu không tìm trên Google tôi chịu không trả lời được. Tôi nói một vài câu chung chung, rằng khu nhà anh chị rất thuận lợi, gần ngã tư, đối diện trường học, cứ kinh doanh thứ gì nhắm vào đối tượng khách hàng là phụ huynh và học sinh.

Về đến nhà, tắm rửa xong, tôi ngồi xem album ảnh cưới của anh chị. Tổng cộng có ba cuốn album. Hai anh chị quen nhau ba năm, mỗi năm họ chụp kỷ niệm một cuốn album ảnh theo phong cách khác nhau. Một cuốn theo kiểu “dân quốc”, con trai mặc đồ lính, con gái mặc váy đen dài đến chân, áo có nút, tóc thắt bím hai bên. Một cuốn theo kiểu học đường, hai người mặc đồng phục học sinh ngồi trên ghế nhà trường. Cuốn thứ ba là ảnh cưới chụp trong studio*.

Tôi rất ngưỡng mộ tình yêu của hai anh chị. Họ dễ dàng tìm được nhau và đến với nhau. Ở Trung Quốc, những chuyện xem mặt nhiều lần rất phổ biến, tôi đoán có lẽ vì giới trẻ quá bận rộn để tìm hiểu nhau. Những trường hợp như chị Yến Tử được gọi là “thặng nữ” - các cô gái trên 25 tuổi vẫn chưa có đối tượng yêu đương. Ở Việt Nam thì họ được gọi là “gái ế” - những cô gái chưa kết hôn hoặc chưa muốn kết hôn. Dù ở đâu, theo quan sát của tôi, những người này thường phải đối mặt với áp lực từ gia đình và xã hội. Nhiều người quen của tôi thường tìm đến công việc để giải tỏa. Càng dấn sâu vào công việc, họ càng không có thời gian để tìm đối tượng, một cái vòng luẩn quẩn.

Chủ đề “thặng nữ” được khai thác rất nhiều trong phim và trong truyện ngôn tình Trung Quốc, có lẽ vì nó đã trở thành một hiện tượng xã hội. Trong các tác phẩm về đề tài này, những “thặng nữ” thường tìm được một phi công trẻ hoặc một doanh nhân thành đạt và hơn tuổi, hai người sẽ sống bên nhau hạnh phúc. Các bộ phim, các cuốn truyện kiểu này thường cổ vũ tinh thần lạc quan, rằng không bao giờ là quá muộn, chỉ cần hy vọng thì sẽ có kết quả.

Tôi có một chị đồng nghiệp cũ sinh năm 1984. Mỗi khi sắp đến ngày nghỉ, mẹ chị đều gọi điện hỏi chị có về nhà không. Dù nhà chị không xa Bắc Kinh nhưng chị đều trả lời rằng sẽ không về. Mỗi lần nhìn thấy cuộc gọi của mẹ, giống như chị sắp chuẩn bị bước vào một cuộc cãi vã. Chị tâm sự với tôi rằng chị có đối tượng để kết hôn nhưng chị không hề muốn. Chị sợ hôn nhân, chị thích có không gian riêng và có nhiều thời gian cho mình hơn. Tôi đoán chị đã có một trắc trở nào đó trong quá khứ. Dù bố mẹ chị lo lắng, nhưng những người đồng nghiệp đã có gia đình của tôi rất hâm mộ cuộc sống của chị, vì chị không bị vướng víu con cái và các chuyện bận bịu khác của hôn nhân.

Tới mười giờ tối, tôi bị giục đi ngủ. Chồng chị Vi Vi dặn tôi sáng mai anh sẽ dậy sớm để tiễn tôi lên đường, còn chị Vi Vi bị nghén ngủ nên không dậy được giờ ấy. Trước khi lên giường, tôi gửi tặng chị Vi Vi một cái postcard có viết vài lời tâm huyết tình cảm. Khi chui vào chăn, tôi nhận được tin nhắn của Lôi Huy. Cậu bảo hôm nay tôi biến đi lúc nào mà cậu không nhìn thấy tăm hơi. Và tôi còn nợ cậu một cái ôm.

Một bộ ảnh cưới ở Trung Quốc có giá chụp khoảng từ 3.000-10.000 tệ. Các cặp đôi rất chú trọng tới ảnh cưới và chuẩn bị rất lâu cho bộ ảnh, từ việc tham khảo bạn bè, săn khuyến mại trên các trang mua sắm online, chọn chủ đề để thợ chụp ảnh làm theo...

Có rất nhiều phong cách được lựa chọn cho một bộ ảnh cưới: kiểu cổ tích (cô dâu chú rể hóa thân thành nhân vật trong truyện), kiểu phim ảnh, kiểu học đường...

Các trang mua sắm của Trung Quốc hoạt động rầm rộ và quảng bá mạnh mẽ, thương mại điện tử cũng quen thuộc và gần gũi với người dân, nên các cặp đôi thường có thói quen dạo một lượt các trang mua sắm như Taobao, 360buy, Yỉhaodian... hoặc tim trực tiếp trên Baidu để tham khảo và quyết định.↩