Tín Dương - Hiếu Cảm: 175 km
Ngày thứ mười một: 5/1/2014
Sáu giờ sáng tôi tỉnh dậy. Trời lạnh. Tôi không hề muốn chui ra khỏi chăn. Có lẽ tôi không có một chút cảm giác gì về chuyện lạ giường, lạ nhà. Tôi đã ngủ một mạch cho đến khi báo thức kêu.
Tôi vừa ló đầu ra khỏi nhà tắm, chú Phẩm Vị Nhân Sinh đã khoác áo gió, chuẩn bị đi ra ngoài. Chú nhất quyết muốn đưa tôi đi ăn sáng và tiễn tôi ra quốc lộ. Trời vẫn đen kịt.
Quán mì bò chú Phẩm Vị Nhân Sinh đưa tôi vào chỉ có đàn ông. Vẫn còn sớm, những người khách không có vẻ gì là vội vàng. Chú gọi cho tôi một bát mì tôm pha với nước sôi, có thêm vài miếng thịt bò. Ngoài quán mì này, bên phía đối diện có một hàng màn thầu đã mở cửa. Đây là một xưởng làm màn thầu chuyên bán cất cho những người bán đồ ăn sáng nhỏ lẻ. Trước khi chia tay, chú Phẩm Vị Nhân Sinh cố chụp thêm vài kiểu ảnh. Tôi hơi áy náy vì chú phải dậy sớm.
Hôm nay, theo lời chú Từ ở Tây An, tôi sẽ vượt qua biên giới giữa hai tỉnh Hà Nam và Hồ Bắc, cũng là ranh giới giữa miền Bắc và miền Nam. Ranh giới này là một đỉnh núi, tôi phải đi 40 km đường dốc. Tôi vừa háo hức vừa lo lắng.
Trời hôm nay khá đẹp. Vừa đi, tôi vừa nhìn sự biến đổi của mặt trời. Thông thường, mặt trời sẽ ở bên tay trái tôi, rồi lên cao dần, ngang tầm những gốc cây trơ trọi, leo tới ngọn cây, và sẽ vượt qua cả các đám mây. Tôi vừa đi vừa phơi đồ trên tay lái, hoặc vắt trên khung xe, treo ở đuôi xe. Hôm nay, tôi phơi quần tất ở ghi đông, gió thổi, quần của tôi cứng đơ. Tôi tưởng quần đã khô, hóa ra nó đông cứng từ bao giờ. Nhìn sang bên đường, tôi nghĩ mình thấy sương đọng trên cành lá nhưng hóa ra đây là những bông tuyết nhỏ. Hai bên đường không có nhà dân, chỉ có những dãy núi xen kẽ, xám xịt. Đi một lúc, tôi tới một cái chợ trong khu dân cư. Người ta đã bắt đầu chở hàng đến và bày biện. Phương tiện chủ yếu của người đi đường là xe máy hoặc xe ba gác.
Những thành phố lớn cấm xe gắn máy hoàn toàn, còn ở những vùng xa, xe máy vẫn là phương tiện di chuyển chủ yếu. Tôi gặp rất nhiều cặp vợ chồng chở nhau trên xe, phía sau chằng lỉnh kỉnh nhiều đồ đạc. Có lẽ đây là những người về quê ăn Tết. Nếu không mua được vé tàu, nhiều người sẽ đi xe máy từ Quảng Đông - công xưởng của thế giới - để về quê, nhiều người phải vượt một quãng đường hơn 1.000 km để kịp ăn Tết. Các ga tàu của Trung Quốc rất đông đúc nhưng ga Quảng Đông là nơi cạnh tranh, chen chúc nhất.
Tôi từng đến Quảng Đông để phiên dịch cho một công ty Việt Nam sang Trung Quốc mua đèn LED. Tôi đi máy bay từ Bắc Kinh đến phiên dịch cho những người đi tham khảo thị trường trong 3 ngày ở một số chợ đầu mối tại Quảng Châu, thành phố trực thuộc Quảng Đông. Người Việt tới Quảng Châu chỉ cần nói với người phiên dịch rằng họ muốn mua gì, sẽ có người mua giúp từ cái dép cho đến những hợp đồng lớn.
Khu tôi tới ở Quảng Châu không hẳn là chợ đầu mối mà là một dãy phố chuyên về đồ nội thất. Mỗi cửa hàng là một công ty nhỏ. Theo tôi quan sát, bất kể là công ty lớn hay nhỏ, các ông chủ đều thích được gọi là giám đốc. Trong công ty, thay vì các trưởng phòng, sẽ có rất nhiều giám đốc, phân biệt với nhau bằng họ, ví dụ giám đốc Lý, giám đốc Tống... Trên giám đốc là tổng giám đốc.
Người Việt Nam mua hàng ở Quảng Châu rất thuận tiện, chỉ việc xem hàng, ký hợp đồng rồi về. Sau đó, công ty sẽ vận chuyển hàng về trong vòng 3 ngày. Việc vận chuyển có nhiều giá, hoặc theo đường chính ngạch, hoặc có bảo hiểm, hoặc theo đường tiểu ngạch. Với những loại hàng từ 40 kg trở xuống, công ty vận chuyển sẽ thuê những người ở giáp biên giới xách tay qua...
Cuối cùng, đoạn đường mà tôi mong chờ cũng đã đến. Áp dụng kinh nghiệm của chú Phẩm Vị Nhân Sinh, tôi không cần phải xuống dắt bộ một lần nào. Càng lên dốc, tôi càng tới gần mặt trời, ánh nắng chiếu thẳng vào mắt tôi. Đường đi bóng loáng dưới nắng. Tôi nhìn đồng hồ cây số trên xe và đếm ngược số ki lô mét. Ở bên đường có các cột mốc mang rất nhiều dấu vết của những người đã đạp xe qua đây. Tôi dừng lại tại cột mốc 1270. Ở đây chi chít bút tích, tôi chỉ nhìn thấy nét chữ gần nhất của một người tên là Lý Hiểu Thanh, đạp xe qua đây ngày 22/11. Tôi cũng rút bút ra viết vài chữ tiếng Việt.
Mặt trời lên cao, ở ngay trước tầm mắt tôi. Dù đã trưa, hai bên đường, những dãy núi vẫn mờ ảo trong mây. Mây giống như những cục kẹo bông bồng bềnh phủ lên các dãy núi xám xịt. Sau đó, tôi đi qua những đoạn đường xuyên núi. Đường khá râm mát.
Tôi mất ba giờ để lên được đỉnh núi. Việc lên dốc không khó như tưởng tượng của tôi. Tôi cho biến tốc về nhỏ nhất, rồi cứ bò ra trên đường, chỉ đi được 8-10 kmgiờ. Đoạn này khá nhiều núi, tôi cố quên đi đôi chân mà tập trung vào nhìn cảnh vật nên cảm giác mệt mỏi cũng mờ đi. Lúc sáng sớm, khẩu trang, kính và mi mắt của tôi bị đóng băng, nhưng bây giờ tôi chỉ mặc một chiếc áo phông dài tay.
Đang đi trên đường, tôi bị một đàn chó xông ra đuổi. Đàn chó này khá nhỏ, lai giữa chó Nhật và chó bản địa, nhìn vừa nhỏ vừa lùn nhưng sủa rất to. Ban đầu, chỉ có hai con đuổi theo tôi, dần dần, đám chó trong nhà xông ra nhập bọn, chúng sủa om sòm cả khu nhưng chẳng có ai ngăn. Tôi có thêm động lực để phóng nhanh hơn.
Nơi ngăn cách giữa Hà Nam và Hồ Bắc là một thị trấn có tên Vũ Thắng Quan. Nơi này chỉ lác đác vài ngôi nhà mái ngói xám, xen lẫn với nhà hai tầng nằm sát mặt đường, dựa lưng vào những dãy núi nhỏ. Khi đến nơi, tôi vẫn chưa tin là mình đã lên được đỉnh núi. Có thể do chú Từ ở Tây An đã cường điệu hoặc tôi đã lo quá xa.
Qua một cái cầu, tôi nhìn thấy một bác gái ngồi dưới lòng sông, lấy chày giặt quần áo. Sông cạn nước, chỉ đọng lại những vũng nước nhỏ. Từ trên cầu nhìn xuống, tôi thấy cỏ khô mọc lan dưới đáy, túi ni lông, sỏi đá cũng lộ ra hết. Đi qua một khu nhà lụp xụp, tôi thấy một cô gánh hai xô nước lớn bằng đòn gánh. Cô lấy nước ở sông, băng qua những mảnh ruộng nâu bạc phếch để đi về phía làng. Tôi không biết cô gánh nước để tưới rau hay để sinh hoạt.
Đi qua chỗ này một quãng, tôi gặp một cổng chào khá lớn, dấu hiệu bắt đầu vào tỉnh Hồ Bắc: CHÀO MỪNG ĐẾN VỚI QUẢNG THỦY TÙY CHÂU. Nơi này cách Vũ Hán 140 km.
Càng đi, tôi càng có cảm giác mình đang vào một thị trấn ma. Tôi dừng lại bên đường khá lâu để chụp ảnh nhưng chẳng có ai. Đến một chiếc xe tải đi qua cũng không có. Sương vẫn mờ ảo. Cả thị trấn như đang ngủ, chẳng ai biết đến sự có mặt của tôi. Hai bên đường, các ngôi nhà có lối kiến trúc hệt nhau đóng cửa im ỉm, màu xám ảm đạm cùng với màu cây trơ lá mùa đông. Tôi nhìn thấy một ngôi nhà lợp ngói mở cửa, nền nhà là đất nện, bên trong chỉ có một bộ bàn ghế - cái bàn vuông đóng tạm, ghế băng dài. Đã trưa, nhưng giữa sự đìu hiu, tôi không tìm được quán ăn.
Dù đã chuẩn bị trước, vặn biến tốc về nhỏ nhất, nhưng khi lên dốc, tôi thấy rất mỏi cơ, đặc biệt là phần đùi. Chân tôi có lẽ không còn sức để tạo ra lực nữa nên tôi phải dồn hết sức vào bàn chân. Tôi đạp xe chậm tới mức tay lái bị nghiêng sang trái rồi lại sang phải. Tôi nghe được cả tiếng tim đập, tai ù, tiếng thở dốc.
Khi mới thả dốc, đồng hồ biến tốc của tôi chỉ 53 kmgiờ. Gió táp vào mặt, tôi phải bóp cả hai phanh để hãm bớt vận tốc, nhưng cũng chỉ được 40 kmgiờ. Cảnh vật lướt qua rất nhanh. Con đường thỉnh thoảng có chỗ lồi lên do bê tông bị bong. Tôi cứ thả dốc như thế gần 30 phút, cố dồn trọng tâm vào yên xe để không mất thăng bằng.
Những hàng cây bên đường khô khốc bắt đầu được sơn trắng lên thân. Tôi cảm thấy có chút không khí giáp Tết.
Đến hai giờ chiều, tôi tìm được một quán cơm nhưng đầu bếp đã nghỉ. Quá đói, tôi lôi chocolate ra ăn nhưng không thấy thấm vào đâu. Anh chủ quán bảo quanh đây chẳng có quán nào, tôi phải đi tiếp 7 km đến thị trấn tiếp theo. Tới nơi, tôi thấy hai bên đường chỉ bán đồ gia dụng, ngũ kim hoặc... cám con cò. Tôi rẽ vào một con dốc. Ngay sát trường tiểu học có một hàng xúc xích rán. Ở đây chỉ có xúc xích và bắp ngô thả vào chảo đầy dầu. Vì đói quá nên tôi gọi mỗi loại một cái.
Cô chủ để đồ ăn ráo mỡ trước khi đưa cho tôi, nhưng dầu ngấm vào tận lõi ngô. Bụng chưa no nhưng tôi không muốn ăn gì thêm. Tôi vừa chực đứng lên, cô chủ kéo lại, nói một câu gì đó bằng tiếng địa phương. Cô cầm hai bình nước của tôi vào nhà, tận dụng hết nước trong phích để đổ đầy cả hai bình.
Người bạn cho tôi ở nhờ hôm nay có tên trên mạng là Tiểu Ngư. Tôi chọn bạn này để xin ngủ nhờ vì ảnh đại diện của bạn trên diễn đàn là ảnh bạn đội mũ bảo hiểm xe đạp. Hè vừa rồi, Tiểu Ngư đạp xe một vòng quanh hồ Thanh Hải khoảng hơn 300 km. Hồ này nằm trên cao nguyên, trên mực nước biển khoảng 2.000 m. Tôi từng đến đây. Lúc đó, trời không nắng, tôi mặc áo ngắn tay chạy nhảy, không đội mũ. Tới khi về nhà, ngoài phần đeo kính, da thịt tôi đều đỏ tấy lên.
Khoảng tháng Bảy, hoa cải sẽ nở dọc hai bên đường, người ta thả rất nhiều bò sữa. Lúc tôi ở đó, có rất nhiều người đạp xe quanh hồ, có cả những chú 70, 80 tuổi. Tôi đi bộ ngắm cảnh bên hồ, người ta cứ tưởng tôi đi bộ hành hương, ai đi qua cũng giơ ngón tay cái lên khích lệ tôi. Ở đây hay có những người hành hương nhất bộ nhất bái từ Tây Ninh đến Lhasa, khoảng cách hơn 2.000 km. Ngày xưa, nhất bộ nhất bái là những người không mang tiền, không mang hành lý, chỉ đi người không, đêm đến xin ngủ nhờ nhà dân, ăn uống cũng xin trợ giúp của người khác. Ở thời điểm tôi đi, có người vừa đi vừa quỳ, phía trước họ có một xe bán tải chở các loại đồ dùng, có một vài người trên xe nấu cơm giúp.
Tiểu Ngư đi học lái xe cách Hiếu Cảm 30 km, nơi này nằm trên đường tôi đi qua. Nếu tôi có thể đến trước ba giờ chiều, tôi sẽ đợi bạn ở trường dạy lái. Tôi biết chắc chắn mình sẽ không đến kịp nên xin địa chỉ nhà, nhưng bạn nhất quyết không cho. Chúng tôi hẹn nhau ở một ngôi chùa tại trung tâm.
Tôi đến thành phố lúc năm giờ chiều. Trời rất tối. Đi theo chỉ dẫn của điện thoại, tôi đến một ngôi chùa khá rộng, nhiều người vào đây để tập thể dục. Tôi đứng ở một gốc cây lớn bên ngoài để chờ. Khoảng 30 phút sau thì Tiểu Ngư đến. Chưa kịp chào hỏi, Tiểu Ngư đã khăng khăng xe tôi phải mang đi bảo dưỡng. Trước đây cậu từng làm nhân viên kỹ thuật cho hãng Giant.
Tiểu Ngư đi xe phía trước, tôi đạp theo sau. Cậu bật đèn đuôi để tôi đi theo ánh đèn. Tiểu Ngư dẫn tôi vào một cửa hàng khá lớn, chuyên xe đạp UCC của Mỹ. Vừa vào đến cửa, anh chủ và Tiểu Ngư đã vặn vẹo xe tôi từ đầu đến cuối. Nhìn Tiểu Ngư làm khá nghề, dù mới hôm qua, chú Phẩm Vị Nhân Sinh đã xem xét sơ qua chiếc xe giúp tôi. Anh chủ cửa hàng hỏi đi hỏi lại rằng tôi cần trang bị gì để anh tặng. Tôi chẳng nghĩ ra mình sẽ cần gì. Tôi là người thứ tư đạp xe qua đây và được anh bảo dưỡng xe giúp.
Khi sửa xe xong, phát hiện tôi bị mất găng tay, Tiểu Ngư nhất quyết lôi tôi đi mua. Trên đường đi, cậu dừng lại mua vịt cửu cửu đặc sản của Vũ Hán. Loại vịt này được ngâm và hầm với những nguyên liệu đặc biệt, ướp với ớt rất cay. Dân Vũ Hán khi đi xa hoặc chuẩn bị lên tàu xe thường mua một ít cổ cánh, chân vịt cửu cửu để gặm. Tôi chỉ mong về nhà ăn cơm sớm vì tôi rất đói.
Cửa hàng bán găng tay là nơi ngày xưa Tiểu Ngư từng làm việc. Tôi chẳng muốn vào đây một chút nào vì tôi biết hàng của hãng rất đắt. Tiền mặt của tôi chỉ còn khoảng 30 tệ. Tôi lôi thẻ ra thanh toán nhưng Tiểu Ngư nhất quyết không cho trả. Ở Trung Quốc, con trai đi với con gái thì con trai sẽ luôn trả tiền, hoặc Tiểu Ngư nghĩ rằng tôi là khách nên cần được đối đãi như thế.
Mua găng tay xong, Tiểu Ngư đưa tôi về nhà. Trên đường đi, tôi đã hiểu vì sao cậu không cho tôi địa chỉ. Đường đi ngoằn ngoèo, đủ các ngóc ngách như các con ngõ của Hà Nội, quặt trái, quẹo phải rồi đi thẳng, rồi lại rẽ trái rẽ phải... Tôi đi qua một khu khá nhộn nhịp, sau đó lại tới một đoạn đồng không mông quạnh, đường bê tông nhỏ xíu như đường trong làng. Không hề có đèn đường. Đi mãi, tôi dần xa hẳn cái nhộn nhịp của khu phố, đến một nơi đậm chất nông thôn, một bên là ruộng, một bên là đường, các ngôi nhà nằm cách xa nhau. Cuối con đường là nhà Tiểu Ngư.
Nhà Tiểu Ngư có một khoảng sân khá rộng, cao hơn hẳn mặt đường tới một, hai mét, tôi phải xách xe lên bậc thang. Phòng khách chỉ kê một cái bàn ở đối diện cửa ra vào, bàn kê sát tường như bàn thờ, nhưng không đựng đồ thờ mà lỉnh kỉnh các thứ gương lược, mỹ phẩm. Nền nhà bằng xi măng. Sau phòng khách là phòng ngủ, tiếp theo là một khoảng sân nhỏ xíu nối với gian bếp. Bố Tiểu Ngư đang nấu ăn. Chú cao gầy, nhìn rất giống Tiểu Ngư, trên mặt có một vết bỏng. Khi tôi đến, chỉ có bố mẹ Tiểu Ngư ở nhà, chị cậu chưa đi làm về.
Mọi người sợ tôi đói nên giục tôi rửa tay và ngồi vào ăn luôn. Bố Tiểu Ngư vẫn đang xào món rau cuối cùng. Không ai đợi nhau ăn cơm. Tiểu Ngư ngồi xuống ăn trước. Các món ăn đều là do bố Tiểu Ngư chuẩn bị, có lạc rang, dưa muối, rau cải ngọt nhà trồng, một món canh và món vịt cửu cửu mà Tiểu Ngư vừa mua.
Mẹ Tiểu Ngư nhìn rất trẻ, có lẽ chỉ khoảng hơn 40 tuổi, bố cậu nhìn khắc khổ hơn, tóc đã bạc rất nhiều. Hai người nói chuyện với nhau hoàn toàn bằng tiếng địa phương, thỉnh thoảng Tiểu Ngư phiên dịch cho tôi vài câu. Mọi người ăn rất nhanh, tôi mới ăn một bát, họ đã lấy cơm đến lần thứ ba. Dù rất đói, nhưng vì ai cũng sắp ăn xong nên tôi đành ăn hết bát cơm rồi thôi.
Lúc tôi sắp ăn xong thì chị Tiểu Ngư về. Chị làm công nhân ở gần nhà, tôi đoán chị cũng xấp xỉ tuổi tôi. Tối nay tôi được sắp xếp sẽ ngủ với chị.
Trong bếp nhà Tiểu Ngư có nhiều đồ gác bếp như cá, vịt, và những miếng thịt khô dài. Những con vịt làm sẵn, phơi khô, da chuyển sang màu nước tương. Tôi từng ăn cá khô kiểu này, người ta làm sạch cá, tẩm qua một lớp muối và cứ thế treo lên, chẳng cần phơi nắng, chỉ cần lợi dụng không khí hanh khô mùa đông, đợi nó chuyển màu là có thể ăn được. Khi ăn, món này dai, đậm đà nhưng không thể khử được mùi cá chết. Người ta chỉ phơi cá nước ngọt chứ không phơi cá biển như ở quê tôi.
Nhà Tiểu Ngư đang sửa nên cầu thang vẫn còn bụi xi măng. Nội thất của cả nhà Tiểu Ngư chuyển hết sang phòng chị gái để sửa các gian còn lại. Phòng chị gái Tiểu Ngư rất nhiều đồ đạc.
Tiểu Ngư đang đi học lái xe để thi lấy bằng lái, sau này cậu sẽ đi lái taxi. Ngày nào Tiểu Ngư cũng đạp xe hoặc đi xe buýt đến trường lái cách nhà 30 km. Bạn nam này rất hay chủ trì những cuộc dã ngoại như leo núi hay đạp xe cuối tuần ở gần nhà.
Chị Tiểu Ngư dồn hết nước nóng trong nhà vào hai phích nước, nhưng chỗ nước này cũng chỉ đủ cho một cái chậu nhỏ để tôi lau người. Nhà tắm khá rộng, lỉnh kỉnh các loại chậu. Có nước nóng đun bằng ga, cứ kêu lách tách một hồi. Chị Tiểu Ngư có nói trước với tôi khi vào nhà tắm, rằng nhà vệ sinh chỉ đi “nhẹ” thôi, đi “nặng” phải đi chỗ khác, mà tôi không biết đi chỗ khác là ở đâu. Có một viên gạch được đặt trong bồn cầu. Nhà Tiểu Ngư trước mặt là ruộng, phía sau cũng là ruộng, tôi nghĩ đây chắc là địa điểm để đi “nặng”.
Tiểu Ngư từ đầu đến cuối chỉ nói với tôi những gì cần thiết, khác hẳn so với kiểu trên mạng trước đây. Chúng tôi từng chat với nhau rất nhiều, nhưng khi gặp mặt, tôi cảm giác Tiểu Ngư hơi ngại ngùng.
Chị gái Tiểu Ngư tốt nghiệp cấp ba và đi làm gần nhà, ít khi ra nơi khác. Chị bắt tôi kể về những nơi tôi đã đi qua, về những chuyện hay trên đường. Khi tôi hỏi về công việc, chị Tiểu Ngư nói chẳng có gì, chị làm ở nhà máy gần đấy mười tiếng một ngày. Một tuần nghỉ một buổi, sáng sáu giờ hơn đã đi ra khỏi nhà, tối muộn mới về đến nhà. Khi ấy người đã mệt lả, chỉ kịp ăn cơm tắm rửa rồi lại lên giường đi ngủ.
Chị không đề cập gì đến chuyện yêu đương.
