1. Tiểu nhân làm loạn
Thời kỳ đầu nhà Tống là một giai đoạn nhiều biến cố, hoàng đế cũng luôn đứng ở đầu sóng ngọn gió. Các nước láng giềng dường như cũng không muốn để cho hắn có được một giấc ngủ an ổn, cuộc nổi loạn ở biên thùy phía tây vừa mới được bình định, thì biên giới phía bắc lại phát ra những tiếng rên rỉ.
Láng giềng phía bắc của nhà Triệu Tống có hai nước, một là Tây Hạ, hai là Khiết Đan.
Hai kẻ láng giềng này giống như hai con sói hoang, chúng coi giang sơn gấm vóc của triều đình nhà Tống như một miếng thịt béo bở. Mặc dù không có cái bụng để nuốt trọn ngay lập tức, nhưng chúng lại coi giang sơn gấm vóc này như một nhà kho khổng lồ, một nơi cung cấp nhân khẩu của chúng. Chúng không ngừng quấy rối biên giới nhà Triệu Tống, hôm nay đến cướp lương thực, ngày mai đến bắt nhân khẩu. Khi chúng cướp lương thực thì dùng xe chở, kéo thành từng bầy từng lũ vận chuyển đi. Sau khi chở lương thực đi rồi, còn phóng một ngọn lửa, thiêu rụi quê hương của bách tính nhà Triệu Tống thành một mảnh phế bằng. Chúng cướp bách tính giống như lùa cừu, lùa hàng vạn hàng nghìn dân thường nhà Triệu Tống về nước của chúng, bắt làm nô lệ cho chúng, tạo ra của cải cho chúng, làm nô lệ tình dục cho chúng, biến thành công cụ trút xả thú tính của chúng.
Ở đây, trước tiên hãy nói về Tây Hạ.
Khi Triệu Hằng vừa lên ngôi, Lý Cửu Thiên của Tây Hạ liền phái người đến Biện Kinh dâng biểu, chúc mừng hoàng đế mới của đại Tống lên ngôi, đồng thời xin được phong làm chư hầu.
Vào thời Thái Tông, hoàng đế Thái Tông từng nói Lý Cửu Thiên là một tiểu nhân xảo trá vô cùng, lật lọng bất thường.
Triệu Hằng đương nhiên biết chuyện này, hắn cũng biết Lý Cửu Thiên là một tiểu nhân, chỉ là hoàng đế Thái Tông vừa mới qua đời, quốc gia vẫn đang trong thời gian tang lễ lớn, hắn không muốn gây chuyện, đành tạm thời thuận theo thỉnh cầu của Lý Cửu Thiên, phong hắn làm Định Nhan tiết độ sứ, đồng thời thưởng cả năm châu Hạ, Tuy, Ngân, Hữu, Tĩnh cho Lý Cửu Thiên, triệu hồi quan viên hành chính mà triều đình cử đến đó về kinh sư.
Cách xử lý của Triệu Hằng dường như chẳng dùng chút đầu óc nào, quyết định đưa ra cũng có phần trái với lẽ thường. Phong Lý Cửu Thiên làm Định Nhan tiết độ sứ thì không quá đáng, triệu Trương Phố về kinh cũng không tệ, nhưng ban thưởng đất đai của năm châu Hạ, Tuy, Ngân, Hữu, Tĩnh thì có vẻ hơi không thỏa đáng.
Lý Cửu Thiên cầu xin một quả đào, ngươi cho hắn một quả đào là được rồi, một quả đào có thể tạm thời vỗ về con sói xảo quyệt này. Nhưng Triệu Hằng lại không làm vậy, Lý Cửu Thiên đòi quả đào, hắn lại thưởng cho một quả dưa hấu lớn, Lý Cửu Thiên vớ được một vốc tài sản lớn.
Lý Cửu Thiên nhận được thưởng thì vô cùng vui mừng, cảm thấy hoàng đế nhà Tống này rất dễ nói chuyện, liền phái em trai là Lý Viện mang theo một ít lễ vật đến Biện Kinh, trực tiếp bày tỏ lòng biết ơn với hoàng đế đại Tống.
Triệu Hằng lại dùng lời lẽ hay ho vỗ về một phen, đồng thời ban trả lại họ tên Triệu Bảo Cát cho Lý Cửu Thiên. Cái tên Triệu Bảo Cát này vốn do hoàng đế Thái Tông ban cho Lý Cửu Thiên, sau đó Lý Cửu Thiên lật lọng bất thường, đầu gia nhập người Khiết Đan và liên tục quấy rối biên giới đại Tống, hoàng đế Thái Tông nổi giận thu hồi cái tên này lại.
Thời cổ đại, được ban họ của hoàng đế là vinh dự lớn lao cỡ nào, chỉ có công thần có cống hiến lớn lao cho đất nước mới có thể hưởng thụ vinh dự đặc biệt này. Ví dụ như Từ Thế Tích của nhà Đường, cũng chính là Từ Mậu Công trong tiểu thuyết, ông lập công lớn cho nhà Đường, hoàng đế nhà Đường là Lý Uyên ban cho ông họ Lý, cho nên trong chính sử chỉ có Lý Thế Tích, Lý Tích (né húy của Lý Thế Minh mà đổi tên), chứ không gọi Từ Thế Tích.
Lý Cửu Thiên là ai? Hắn không phải là công thần nhà Tống, mà là một con chó hay quanh quẩn ăn trộm thức ăn ở biên giới nhà Tống, một con sói tham lam không biết chán. Triệu Hằng đối xử ưu hậu với Lý Cửu Thiên như vậy, chẳng qua chỉ là muốn dùng ân huệ để lôi kéo hắn, bảo hắn đừng gây chuyện, khiến cho biên giới phía bắc được yên ổn hơn một chút mà thôi.
Chó không thể bỏ được thói quen ăn phân, sói đói cũng luôn không bao giờ được cho ăn no. Lý Cửu Thiên chính là một con chó ăn phân, một con sói cho ăn không bao giờ no, hắn vơ vét được lợi ích từ chỗ hoàng đế đại Tống xong, bảo em trai là Lý Viện đến Biện Kinh chuyên cặn tạ ơn, đó chỉ là cái vỏ bên ngoài, thực chất chỉ muốn kiếm chút lợi ích, trong xương tủy hoàn toàn không có ý biết ơn sâu sắc nào. Chẳng bao lâu sau, hắn liền lộ ra bản chất thật sự của một kẻ vong ân bội nghĩa, dẫn dắt đám tàn binh du dũng của mình, hôm nay cướp vài xe lương thực ở đất Giáp vùng biên giới triều đình, ngày mai đến đất Ất giết vài người, ngày mốt lại đổi chỗ khác tìm mấy phụ nữ nhà lành để trút xả thú tính, khiến biên giới đại Tống chó gà không yên. Văn thư kêu cứu ở biên giới bay về Biện Kinh như tuyết rơi, được đưa lên ngự án của Triệu Hằng.
Triệu Hằng cũng rất đau đầu về chuyện phương Bắc, nhưng hắn không tìm ra cách xử lý thật tốt, kỳ thực chuyện này cũng không thể trách hắn. Chuyện mà Anh vinh thần vũ của Thái tổ Triệu Khuông Ân, Hùng tâm bừng bừng của Thái tông Triệu Quýnh đều không giải quyết được, thì một kẻ thừa hưởng hoàng vị nhờ bóng ấm của tổ tông như hắn có thể có cách gì đây? Hắn muốn tìm hai vị tể tướng đến bàn bạc xem có cách nào hay không.
Đúng lúc này, quan hệ giữa tể tướng Trương Tề Hiền và một vị tể tướng khác là Lý Hàng lại xuất hiện vấn đề, thường xuyên tranh cãi và đấu đá vì một số chuyện nhỏ nhặt lông gà vỏ tỏi, dường như còn có chút mùi vị không biết mệt mỏi. Lâu dần, không chỉ bách quan văn võ có điều bàn tán, mà hoàng đế Triệu Hằng cũng cảm thấy có chút phiền lòng.
Vào triều hội tháng 11 năm Hàm Bình thứ ba (năm 1000), Trương Tề Hiền uống rượu say mèm lên triều, cả người nồng mùi rượu, nói năng cũng không rõ ràng, thực sự là không ra thể thống gì.
Hoàng đế lên triều, bách quan bàn chính sự, đây là một việc vô cùng long trọng, không được phép có chút sơ suất nào. Trương Tề Hiền vì uống rượu mà thất thố, đây là đại bất kính, nếu phân tích nâng cao quan điểm lên thì chính là tội khi quân. Nếu truy cứu thật sự, Trương Tề Hiền sẽ phải ôm hận không gánh nổi.
Ngự sử Túc Mậu Trinh nhìn không nổi nữa, liền đứng ra đàn hạc Trương Tề Hiền ngay tại chỗ, nói hắn uống rượu lên triều mất đi lễ nghi, phạm tội khi quân. Nếu chỉ là ngự sử đàn hạc, Triệu Hằng có lẽ sẽ muốn dĩ hòa vi quý cho qua chuyện, ngặt nỗi lại có một kẻ đứng ra so đo. Người này chính là một vị tể tướng khác - Lý Hàng, ông ta công khai đứng ra ủng hộ ý kiến của ngự sử.
Có sự ủng hộ của Lý Hàng, trọng lượng trong lời đàn hạc của Túc Mậu Trinh liền khác đi. Triệu Hằng bèn hỏi Trương Tề Hiền có gì để nói không. Trương Tề Hiền nói hắn vô tình nhiễm cảm lạnh, uống vài ngúp rượu để giữ ấm, không ngờ lại uống quá chén, bèn phục xuống đất nhận tội.
Triệu Hằng nói: "Ngươi là tể tướng, tác phong thiếu cẩn trọng như vậy, sao có thể làm gương cho bách quan văn võ chứ? Triều đình có quy định rõ ràng, trẫm cũng không dám thiên tư đâu!" Thế là hạ chiếu, bãi chức Bình chương sự của Trương Tề Hiền, tức là chức tể tướng, giữ nguyên bản quan.
Thế nào gọi là giữ nguyên bản quan? Sử sách ghi chép, chức quan của Trương Tề Hiền là Môn hạ thị lang kiêm Binh bộ thượng thư, Bình chương sự, tức là bản quan của ông ta là Môn hạ thị lang, còn Binh bộ thượng thư và Bình chương sự là chức kiêm nhiệm. Sau khi bãi chức tể tướng, quay về Môn hạ sảnh, tiếp tục làm Môn hạ thị lang kiêm Binh bộ thượng thư của ông ta. Đây chính là giữ nguyên bản quan.
Tháng 8 năm Hàm Bình thứ tư (năm 1001), đại thần trấn thủ biên giới truyền văn thư kêu cứu đến, nói Lý Cửu Thiên dẫn dắt đội quân của hắn tung hoành ngoài cửa ải, đoàn xe vận chuyển lương thảo thường xuyên bị chúng tập kích, tổn thất rất lớn.
Triệu Hằng hạ chiếu, lệnh cho Binh bộ thượng thư Trương Tề Hiền làm An phủ kinh lược sứ các châu Kinh, Nguyên, các quân Bảo An..., lấy Tri chế cáo Lương Hạo làm trợ thủ cho ông ta, đồng thời lệnh cho họ cưỡi ngựa phi nước đại đến nhậm chức.
2. Tranh chấp bỏ hay giữ
Trương Tề Hiền sắp ra nước ngoài nhậm chức nên phải vào chào từ biệt hoàng đế, đây gọi là bệ từ.
Triệu Hằng tiếp kiến Trương Tề Hiền, ngoài việc nói một số lời khích lệ với ông ta ra, còn trút hết nỗi khổ tâm trong lòng, nói Lý Cửu Thiên là một tên tiểu nhân bỉ ổi vô sỉ, là một con chó cho ăn không bao giờ no, ở biên giới đại Tống hết cướp lương thực lại đến bắt nhân khẩu, khiến biên giới chó gà không yên. Hắn đau đầu vì chuyện này đến mức ăn không ngon, ngủ không yên, đoạn liền chuyển giọng hỏi: "Trẫm lệnh cho ngươi làm An phủ kinh lược sứ, có dự tính gì không?"
Trương Tề Hiền cho rằng Linh Châu cách xa nội địa, đặt ở ngoài cửa ải là một cô thành, Lý Cửu Thiên thường xuyên làm mấy trò trộm gà bắt chó ở đó, triều đình thực sự có chút với tay không tới, muốn giữ vững Linh Châu là rất khó khăn. Muốn cho bách tính ở đó có được cuộc sống bình an là điều không thể xảy ra. Sáu bảy vạn quân dân sống ở đó, lâm vào cảnh nguy hiểm, triều đình mỗi năm còn phải tốn một lượng lớn lương thảo, thực sự là không kinh tế chút nào. Do đó, ông ta kiến nghị từ bỏ Linh Châu, bỏ xa mưu gần, di dời quân dân ở đó vào nội địa, lùi về giữ Hoàn Khánh, như vậy là một lèo xong việc, vĩnh viễn khỏe re.
Đáng thương cho Trương Tề Hiền, mang trong mình một bụng kinh luân mà lại hiến ra cái chủ kiến tồi tệ này. Nếu lãnh thổ vươn ra bên ngoài mà gặp kẻ địch đến phạm, vì muốn nhàn hạ mà tự động từ bỏ lãnh thổ, thì giang sơn mà tổ tông để lại chẳng phải sẽ bị ngoại địch gặm nhấm sạch sẽ hay sao?
Triệu Hằng nghe xong kiến nghị của Trương Tề Hiền, trầm tư một lát rồi nói: "Ngươi cứ đi xem xét tình hình rồi hãy hay! Đến lúc đó tùy theo tình hình cụ thể mà quyết định, có thể bỏ thì bỏ, bắt buộc phải giữ thì giữ."
Trương Tề Hiền nhận chỉ rời đi.
Thông phán Vĩnh Hưng quân là Hà Lượng biết tin Trương Tề Hiền kiến nghị hoàng đế từ bỏ Linh Châu, liền dâng một bản tấu chương mang tên "An biên thư", phản đối mạnh đại việc triều đình từ bỏ Linh Châu. Đại ý của bản tấu chương là:
Linh Châu đất rộng ngàn dặm, non sông hiểm trở, bỏ nó thì lợi cho người Nhung Di, vừa rộng vừa giàu, đó là mối hoạ thứ nhất. Từ Hoàn Khánh đến Linh Châu tổng cộng ngàn dặm, Tây Vực và Nhung Di hợp làm một, đó là mối họa thứ hai. Ngựa quý miền Bắc do đâu mà sinh ra? Từ khi người Hung Nô hoành hành, không có lấy một con ngựa nào đi về phía nam, chỉ trông cậy vào Tây Vực. Tây Vực nay đã chia thành hai, bên phải của nó chính là phần phía đông của Tây Nhung, thực chất là cảnh giới của giặc Hạ; bên trái của nó chính là phần phía tây của Tây Vực. Nếu bỏ Linh Châu, chúng lại hợp làm một, giặc Hạ hung hãn xảo quyệt, khiến cho các tộc người Nhung không thể bán ngựa, không biết chiến mã từ đâu mà ra, đó là mối họa thứ ba. Kế sách cho hiện nay là xin xây dựng hai thành Phổ Nhạc, Diệu Đức để thông con đường vận chuyển lương thực phía tây sông, như vậy Linh Châu mới có lương thực để dựa vào, tuy ở ngoài vùng đất xa xôi tuyệt địa cũng có thể không cần sợ hãi nữa. Nếu không xây hai thành này để làm môi hở răng lạnh với Linh Châu, thì khác gì từ bỏ Linh Châu? Ta e rằng Linh Châu mà mất thì nội địa tùy chỗ đều có thể lâm nguy. Cẩn trọng tấu lên!
Triệu Hằng đọc bản tấu chương của Hà Lượng, ngự bút vung lên, lệnh cho các quan lại từ tứ phẩm trở lên trong triều chuyền tay nhau đọc, bảo mọi người tha hồ nói lên suy nghĩ của mình, thảo luận xem nên xử lý chuyện Linh Châu thế nào.
Tri chế cáo Dương Ất ủng hộ quan điểm của Trương Tề Hiền, từ bỏ Linh Châu, lùi về giữ Hoàn Khánh. Ông ta còn dùng ví dụ nhà Hán bỏ Châu Nhai để biện hộ cho quan điểm của mình.
Nhà Hán bỏ Châu Nhai là nói về câu chuyện Hán Nguyên Đế đối mặt với tình huống khách quan nạn đói nghiêm trọng trong nước, không tiện bắt phu phen đày đọa vạn dặm, nên đã chấp nhận kiến nghị của Giả Donh Chi, từ bỏ việc viễn chinh quận Châu Nhai (đảo Hải Nam) ở góc trời chân biển.
Linh Châu là một cô thành của nhà Tống ở ngoài cửa ải, tương đương với Châu Nhai. Nhà Hán có thể bỏ Châu Nhai, triều đại chúng ta sao lại không thể bỏ Linh Châu chứ?
Trong số bách quan văn võ triều đình, đại đa số đều tán thành ý kiến của Hà Lượng, cho rằng Linh Châu nằm ở vị trí hiểm yếu của hành lang Hà Tây, có địa vị chiến lược quan trọng, là nơi binh gia tranh giành. Nếu từ bỏ Linh Châu, nội địa Trung Nguyên sẽ mất đi một lớp bình phong, giặc Hạ và người Nhung sẽ tiến thẳng vào trong, càng kiêng nể gì mà không xâm phạm nội địa một cách vô độ.
Hai quan điểm gay cấn như kim nhọn so với đao bén, ai cũng không thuyết phục được ai. Triệu Hằng thấy quần chúng không hình thành được ý kiến thống nhất thì có chút khó xử, bèn triệu kiến riêng tể tướng Lý Hàng để trưng cầu ý kiến của ông ta.
Lý Hàng cho rằng Lý Cửu Thiên chưa chết thì Linh Châu không thể thuộc về triều đình được. Ông ta cũng kiến nghị triều đình từ bỏ Linh Châu, đồng thời phái sứ giả đặc biệt đến Linh Châu rút lui quân dân ở đó, và nói đây là sách lược tự chặt tay để giữ mình.
Cổ tay bị ong độc đốt, độc tính lan ngược lên trên nguy hại đến tính mạng, để bảo toàn tính mạng thì chỉ đành chặt đứt cổ tay, đó chính là tự chặt tay giữ mình. Ý nghĩa hoàn toàn giống với chuyện nhà Hán bỏ Châu Nhai, vứt xe tốt để bảo vệ xe chính.
Lý Cửu Thiên là một con chó cho ăn không bao giờ no, tham lam không biết chán, dục vọng như hố sâu không đáy, giao cho hắn Linh Châu thì biên giới thực sự có thể có được sự yên ổn sao? Những kẻ chủ trương từ bỏ Linh Châu dường như không suy nghĩ kỹ càng vấn đề này.
Giang sơn gấm vóc mà lại dâng tay nhường cho người, bề tôi của Triệu Hằng thực sự không có mấy người có khí phách nam nhi.
Triệu Hằng nghe xong lời của Lý Hàng thì chỉ im thin thít, hoàn toàn không biểu thái gì.
Lý Hàng thấy Triệu Hằng không phản đối cũng không tán thành, lại không có ý định nói thêm gì nữa, bèn lẳng lặng cáo lui.
Mất đất là một chuyện rất mất mặt, loại chuyện này sử quan đều ghi chép lại trong hồ sơ. Triệu Hằng không muốn làm tội nhân thiên cổ mang tiếng mất đất nhục quốc, hắn muốn bảo vệ Linh Châu để giữ lại chút thể diện cho triều đình.
Chẳng bao lâu sau, Triệu Hằng hạ một đạo chiếu lệnh, lệnh cho Vương Siêu dẫn binh tăng viện cho Linh Châu.
Vương Siêu xuất binh đến Linh Châu đã bày tỏ một thông tin với bách quan văn võ: Hoàng thượng muốn bảo vệ Linh Châu.
Triệu Hằng rốt cuộc cũng đưa ra một quyết định chính xác. Cái gì mà nhà Hán bỏ Châu Nhai, chặt tay giữ mình chứ, tất cả đều là vớ vẩn, là chuyện nhảm nhí không có căn cứ. Linh Châu là lãnh thổ đại Tống, lãnh thổ không thể tùy tiện từ bỏ.
3. Cỏ chôn mà không nhổ tận gốc
Trương Tề Hiền biết tin Vương Siêu dẫn binh tăng viện cho Linh Châu, hiểu rằng hoàng thượng muốn bảo vệ Linh Châu, bèn dâng một bản tấu chương tại nơi nhậm chức lên triều đình, nói triều đình đã quyết tâm thủ vệ Linh Châu, kiến nghị phái thêm nhiều quân đội đến. Nếu binh lực không đủ, có thể đi Giang Nam tuyển mộ tráng đinh phái ra tuyến đầu.
Triệu Hằng cho rằng đến Giang Nam tuyển mộ tráng đinh không chỉ làm lay động lòng người, hơn nữa việc điều động tráng đinh Giang Nam vượt hàng ngàn dặm ra miền bắc để thủ vệ biên giới là vô cùng bất tiện, cho nên không chấp nhận kiến nghị của Trương Tề Hiền.
Cuối năm Hàm Bình thứ tư (năm 1001), Lý Cửu Thiên lại đại cử tiến đánh biên giới nhà Tống, trước tiên là dẫn quân đánh Thanh Viễn quân, Đô giám Thanh Viễn quân của triều đình là Đoàn Nghĩa đã đầu hàng Lý Cửu Thiên. Đô bộ súy Dương Quỳnh vì muốn tự bảo vệ mình nên ôm binh không cứu, thành Thanh Viễn bị quân giặc công chiếm.
Lý Cửu Thiên công chiếm thành Thanh Viễn xong, liền chuyển sang đánh Định Châu, Hoài Viễn, cướp đi hàng trăm xe lương thảo trang bị của quân Tống. May nhờ có Phó đô bộ súy Tào Xán dẫn quân xuất kích mới đánh lui được Lý Cửu Thiên.
Tào Xán này chính là con trai cả của Tào Bân.
Tháng 3 năm Hàm Bình thứ năm (năm 1002), Lý Cửu Thiên lại liên kết các bộ lạc Tây Hạ đánh Linh Châu. Tri châu sự Bùi Tế dẫn dắt quân dân kiên cường thủ vững thành Linh Châu, triển khai chiến đấu kịch liệt với quân giặc, hai quân giằng co suốt mấy tháng trời mà vẫn là cục diện bất phân thắng bại.
Lý Cửu Thiên một mặt tăng binh vây đánh thành Linh Châu, một mặt phái binh cắt đứt con đường vận chuyển lương thảo của quân Tống. Bùi Tế thấy lương thảo trong thành sắp cạn, cắn rách ngón tay viết huyết thư tấu xin triều đình cử viện binh, nào ngờ người đi đưa tin lại bị Lý Cửu Thiên bắt được dọc đường. Quân dân trong thành mòn mỏi ngóng chờ viện binh mà không thấy bóng dáng đâu. Con người ta nhịn đói một hai ngày thì còn tạm được, để lâu ngày thì binh lính không còn sức chiến đấu nữa. Lý Cửu Thiên dẫn quân giặc công phá Linh Châu, Bùi Tế dẫn binh triển khai chiến đấu giáp lá cà với kẻ địch, cạn kiệt sức lực mà hy sinh.
Bùi Tế cai quản Linh Châu mấy năm, ở đó đại hưng đồn điền, phát triển sản xuất, quản lý Linh Châu vô cùng ngăn nắp quy củ, rất được bách quan bách tính yêu mến ủng hộ. Đáng tiếc sự nghiệp chưa thành mà thân đã chết, rơi vào kết cục bi thảm là thây phơi gò hoang.
Sau khi Lý Cửu Thiên công chiếm Linh Châu, liền đổi Linh Châu thành Tây Bình phủ, làm kinh đô của Tây Hạ.
Triệu Hằng biết tin Linh Châu thất thủ, Bùi Tế chiến tử thì có chút hối hận vì đã không nghe theo kiến nghị từ bỏ Linh Châu của Lý Hàng và những người khác, dẫn đến kết cục cuối cùng là Linh Châu thất thủ, tướng tài chiến tử sa trường. Hắn một mặt trách lệnh các cơ quan liên quan ưu ái gia thuộc Bùi Tế, một mặt hạ chiếu lệnh cho Vương Siêu đóng quân ở Vĩnh Hưng quân, không được phép tái phạm sai lầm nữa.
Kỳ thực, Linh Châu thất thủ, bản thân Triệu Hằng cũng có trách nhiệm, bởi vì hắn có lòng bảo vệ Linh Châu nhưng lại dùng người không đúng chỗ. Khi đại tướng Tào Bân lâm chung, Triệu Hằng từng hỏi ông rằng: Sau khi tướng quân trăm tuổi, ai có thể làm tướng chống địch. Tào Bân đã giới thiệu hai người con trai của ông là Tào Xán, Tào Vĩ cho Triệu Hằng. Triệu Hằng có tài tướng mà không dùng, ngược lại lại dùng một kẻ vô năng như Vương Siêu. Vương Siêu phụng mệnh tăng viện Linh Châu mà lại trì hoãn dọc đường lâu như vậy, dẫn đến bi kịch Linh Châu thất thủ, tướng tài chiến tử, quân dân thương vong nặng nề.
Vương Siêu lỡ mất thời cơ chiến đấu, Linh Châu thất thủ, ông ta có trách nhiệm không thể chối cãi. Triệu Hằng không truy cứu bất kỳ trách nhiệm nào của ông ta, chỉ nói một câu hời hợt là "không được tái phạm" là xong chuyện. Có tội mà không trừng phạt, vi phạm quân pháp mà cũng không truy cứu, bảo sao tướng lĩnh nhà Tống toàn đánh trận thua.
Tháng 5 năm Hàm Bình thứ sáu (năm 1003), Tri trấn dung quân Lý Cửu Hòa cung cấp cho triều đình một tin tình báo quan trọng, nói tù trưởng Lục Cốc bộ là Phan La Chi nguyện ý thảo phạt Lý Cửu Thiên, xin triều đình ban chức Thứ sử cho Phan La Chi. Trương Tề Hiền cũng dâng sớ xin phong Phan La Chi làm Lục Cốc vương kiêm Chiêu thảo sứ.
Triệu Hằng lệnh cho mấy vị đại thần phụ tá mở hội nghị định đoạt. Các đại thần cho rằng Phan La Chi vốn đã là tù trưởng rồi, nếu ban chức Thứ sử thì có vẻ quá nhẹ, còn nếu đột ngột phong tước vương thì có vẻ quá nặng. Chức quan Chiêu thảo sứ không nên tùy tiện phong cho người ngoài tộc. Sau khi thương lượng, họ dự định ban cho chức Sóc phương tiết độ sứ kiêm Linh châu tây diện đô tuần kiểm sứ.
Triệu Hằng đồng ý với đề án do các đại thần đưa ra, ban chiếu phong Phan La Chi làm Sóc phương tiết độ sứ kiêm Linh châu tây diện đô tuần kiểm sứ.
Phan La Chi sau khi được phong tước liền dâng biểu tạ ơn, đồng thời nói ông ta đã tập hợp được sáu vạn kỵ binh, đang đợi đại quân vương sư của triều đình tới nơi thì hợp binh làm một, thảo phạt Lý Cửu Thiên, thu phục Linh Châu.
Triệu Hằng lại hạ chiếu biểu dương Phan La Chi.
Chẳng bao lâu sau, Lý Cửu Thiên đánh Lân Châu, bị Tri châu Vệ Cư Bảo dẫn dắt quân dân đánh lui, liền chuyển sang đánh Tây Lương, giết chết Đinh Duy Thanh ở Tây Lương phủ, chiếm cứ thành trì Tây Lương.
Phan La Chi ở Lục Cốc vốn là chư hầu của Tây Lương, ông ta quyết định dùng kế trá hàng để tiêu diệt Lý Cửu Thiên.
Lý Cửu Thiên không biết Phan La Chi đã nhận chức của triều đình nhà Tống, tưởng rằng ông ta chỉ là một tên tù trưởng người rợ, vì kính sợ uy thế quân đội của mình nên mới đến quy hàng, hoàn toàn không nghi ngờ thành ý của Phan La Chi. Thấy Phan La Chi dẫn binh đến hàng, hắn liền truyền lệnh tiếp kiến ông ta.
Phan La Chi sau khi vào thành liền hành lễ quỳ lạy trước mặt Lý Cửu Thiên, tiếp theo ca tụng công đức của Lý Cửu Thiên trùm khắp ngoài cửa ải, uy danh chấn động Tây Lương, các bộ chư hầu ở Lục Cốc đều nguyện ý quy hàng, nịnh bợ Lý Cửu Thiên mấy câu, sau đó bày tỏ bản thân vô cùng sẵn lòng tuân theo sự chỉ huy của hắn.
Lý Cửu Thiên liên tiếp được nịnh bợ mấy câu nên mặt mày hớn hở, lập tức sắp xếp một chỗ ngồi cho Phan La Chi ở ngay bên cạnh, cười híp mắt dùng lời lẽ dịu dàng vỗ về Phan La Chi.
Lý Cửu Thiên lệnh cho Phan La Chi chiêu dụ các bộ lạc để mở rộng binh lực. Phan La Chi vui vẻ đồng ý, quay về doanh trại của mình triệu tập các bộ chư hầu Lục Cốc, cùng nhau đến Tây Lương bái kiến Lý Cửu Thiên.
Lý Cửu Thiên tự mình đến bãi luyện binh để duyệt binh số quân người rợ Lục Cốc mà Phan La Chi dẫn đến. Đám binh lợn người rợ kẻ cầm đao thương, kẻ cầm cung nỏ, xếp thành hàng lần lượt đi vào để nhận sự kiểm duyệt của Lý Cửu Thiên.
Phan La Chi tay cầm cung nỏ đi ở phía trước, đứng lại ở cách chỗ Lý Cửu Thiên mười bước chân, miệng hô hào đám binh lợn mang theo đứng cho ngay ngắn, không được làm ầm ĩ lớn tiếng, nhưng đôi mắt lại len lén quan sát mọi cử động của Lý Cửu Thiên. Nhìn thấy Lý Cửu Thiên đang chăm chú quan sát đội binh người rợ vừa mới đi vào, hoàn toàn không đề phòng gì về phía mình, ông ta đột nhiên giương cung lắp tên, nhắm thẳng vào Lý Cửu Thiên bắn ra một mũi tên.
Lý Cửu Thiên đang chú ý kiểm tra, chợt nghe tiếng dây cung vang lên, vội mở to mắt nhìn bốn phía, vừa hay có một mũi tên bay tới, không chệch đi đâu được, cắm phập vào mắt trái. Lý Cửu Thiên hét lớn một tiếng: "Mau! Mau! Bắt lấy tên nghịch tặc!"
Bọn cận thần nghe tiếng thét thảm thiết của Lý Cửu Thiên, đang định tiến lên bảo vệ hắn, không ngờ đám binh rợ do Phan La Chi mang theo đều cầm vũ khí ùa lên. Bộ hạ của Lý Cửu Thiên liều chết chống cự, nhưng đã bị giết chết rất nhiều người, chỉ còn lại mấy tên võ quan dũng mãnh bảo vệ Lý Cửu Thiên vừa đánh vừa chạy. Đám binh rợ hăng hái xông lên chém giết, suýt nữa thì bắt sống được Lý Cửu Thiên. Mấy tên thân tín chí cốt của Lý Cửu Thiên liều mạng cứu giúp, cuối cùng vẫn để hắn trốn thoát được.
Lý Cửu Thiên chạy trốn về Linh Châu, mắt trái đau đớn không thể chịu đựng nổi, bèn lệnh cho người rút mũi tên cắm trong mắt ra, không ngờ lại kéo theo cả con ngươi ra ngoài. Hắn thét lên một tiếng thảm thiết rồi ngất lẹm đi. Cuối cùng vì cứu chữa không hiệu quả mà bỏ mạng.
Con trai của Lý Cửu Thiên là Lý Đức Minh kế nhiệm chức vụ của cha, phái người đem chuyện cha mình tử trận sa trường bẩm báo với Khiết Đan. Khiết Đan truy phong Lý Cửu Thiên làm Thượng thư lệnh, phong Lý Đức Minh làm Tây Bình vương.
Quan trấn thủ Hoàn Khánh vì Lý Đức Minh vừa mới kế vị, nguyên khí bộ lạc tổn hại nặng nề, nên tâu xin triều đình hạ chỉ chiêu hàng.
Triệu Hằng ban chiếu đến Linh Châu chiêu hàng Lý Đức Minh.
Lý Đức Minh phái nha tướng Vương Thiển mang biểu dâng triều quy thuận. Triều đình bàn bạc gia phong cho Lý Đức Minh, duy chỉ có Tri trấn dung quân Tào Vĩ là đưa ra ý kiến khác, ông ta kiến nghị nhân đà này tiêu diệt Tây Hạ, đồng thời xin dâng tinh binh xuất chiến. Đại ý bản tấu chương là:
Tên tù trưởng phản nghịch Lý Cửu Thiên chiếm cứ đất đai Hà Tây hai mươi năm, binh không cởi giáp, khiến đạiTống ta luôn có mối lo lắng phía tây. Nay con hắn nước nguy người yếu, nếu không nhân cơ hội này tiêu diệt, sau này mạnh lên rồi thì sẽ không thể chế ngự được nữa. Nguyện bệ hạ cho thần mượn tinh binh, đánh úp lúc chúng không đề phòng, bắt sống Lý Đức Minh đưa đến cửa khuyết, khôi phục Hà Tây thành quận huyện, đây chính là thời điểm thích hợp. Thần gối giáo chờ lệnh, vô cùng mong mỏi!
Tào Vĩ chính là con trai thứ hai của Tào Bân, người mà Tào Bân khen ngợi là có tài làm tướng.
Tấu chương của Tào Vĩ được đưa lên triều đình, nhưng Triệu Hằng đọc xong lại cảm thấy không cho là đúng. Các đại thần trong triều cũng có người nói đánh kẻ đang có tang là bất nghĩa, chi bằng gia ân cho Lý Đức Minh. Thế là ban chức cho Lý Đức Minh làm Định Nhan quân tiết độ sứ, thống lĩnh năm châu Hạ, Ngân, Tuy, Ngân, Tĩnh. Sau đó nghe tin Khiết Đan phong Lý Đức Minh làm Tây Bình vương, triều đình cũng phong ông ta làm Tây Bình vương.
