1、Thất bại lần thứ nhất tại Tam Xuyên Khẩu

Nếu so sánh lãnh thổ giữa Tây Hạ và Tống, một bên là ao nước, một bên là sông lớn; nếu so sánh quốc lực, một bên là mèo, một bên là hổ. Xét về mặt lý thuyết, vốn không thể đặt lên bàn cân so sánh. Tuy nhiên, lý thuyết và thực tế không thể đánh đồng, ví dụ như mèo và hổ, giả sử hổ là một con hổ bệnh, hoàn toàn không có ý chí chiến đấu, còn mèo là một con mèo điên, tràn đầy sát khí, khi tình huống này xảy ra, hoàn toàn có khả năng xuất hiện chuyện lạ mèo đùa giỡn hổ, thậm chí còn cưỡi lên đầu hổ mà tè bậy.

Tây Hạ là con mèo điên đó, còn triều Tống cũng chính là con hổ bệnh kia, lịch sử quả nhiên đã xuất hiện chuyện lạ mèo đùa giỡn hổ, mèo cưỡi lên đầu hổ tè bậy.

Nguyên Hạo sau nhiều lần tấn công thăm dò và trinh sát, đã nắm rõ tình hình biên phòng phía Tây Bắc của Tống. Hắn cho rằng, địa thế Diên Châu bằng phẳng, thuận lợi cho kỵ binh tác chiến, nên quyết định chọn Diên Châu (nay là thành phố Diên An, tỉnh Thiểm Tây) làm điểm đột phá.

Tháng Giêng năm Khang Định nguyên niên (1040), cuộc đại chiến đầu tiên giữa Tống và Hạ đã bùng nổ.

Phía bắc Diên Châu có một nơi gọi là Kim Minh Trại, muốn tấn công Diên Châu, đây là một cửa ải không thể bỏ qua. Để làm tê liệt quân Tống, Nguyên Hạo phái một cánh quân rầm rộ đi tấn công Bảo An quân, sau đó lại phái người đưa cho Diên Châu An phủ sứ Phạm Ung một bức thư, nói rằng quân Hạ và Diên Châu là anh em, hai quân giữ vững biên giới, nước sông không phạm nước giếng. Phạm Ung vốn là một kẻ không có não, một bức thư trên chiến trường mà ông ta cũng coi là thật, tưởng rằng từ nay Diên Châu không còn lo về nạn binh đao, có thể kê cao gối mà ngủ, bèn an tâm ở trong thành Diên Châu ăn chơi sa đọa, tiêu dao khoái lạc, về mặt quân sự không hề có sự phòng bị hữu hiệu nào.

Một bức thư của Nguyên Hạo dường như đã trở thành một mệnh lệnh.

Ngày hôm đó, Phạm Ung đang uống rượu mua vui trong thành Diên Châu, đột nhiên nghe thấy tiếng pháo nổ rung trời ngoài thành, không biết xảy ra chuyện gì, đang lúc hoảng sợ thì thám tử đến báo, nói quân Tây Hạ đã sát đến chân thành, bao vây thành Diên Châu.

Hóa ra, bức thư Nguyên Hạo gửi cho Phạm Ung chỉ là một quả bom khói, hắn thừa lúc Phạm Ung lơi lỏng cảnh giác, Kim Minh Trại cũng không có sự chuẩn bị, đã dẫn quân tập kích Kim Minh Trại. Thủ tướng quân Tống ở Kim Minh Trại là Lý Sĩ Bân và con trai ứng chiến vội vàng, bị Tây Hạ đánh cho trở tay không kịp, chỉ một đợt xung phong, quân Tây Hạ đã công phá được Kim Minh Trại, đập tan cửa ngõ phía Bắc của Diên Châu.

Nguyên Hạo chiếm được Kim Minh Trại, không hề cho quân Tống cơ hội thở dốc, dẫn đại quân nhanh chóng tiến về phía đông, bao vây thành Diên Châu, chờ đến khi Phạm Ung tỉnh mộng, thì đại quân đã áp sát thành.

Phạm Ung biết tin địch đã san bằng Kim Minh Trại, đại quân đã đánh tới chân thành, suýt chút nữa là sợ ngất đi. Ông ta biết mình đã trúng kế dương đông kích tây của Nguyên Hạo, vì nhận được thư không xâm phạm lẫn nhau của Nguyên Hạo nên đã điều quân đi hỗ trợ Bảo An quân, Diên Châu chỉ còn lại hai ba nghìn quân thủ thành, đối mặt với hàng vạn quân hổ sói Tây Hạ, Diên Châu chẳng khác nào một tòa thành trống.

Phạm Ung lập tức phi hịch gọi tướng sĩ các lộ, hỏa tốc quay về cứu viện thành Diên Châu.

Phó tướng của Phạm Ung là Lưu Bình, Thạch Nguyên Tôn nhận được hịch văn ở Khánh Châu, lập tức phi ngựa đi cứu viện Diên Châu, Đô giám Hoàng Đức Hòa, Tuần kiểm Mặc Kỳ Chính, Quách Tuân... cũng từ nơi khác phi ngựa đến Diên Châu. Trên đường hành quân, quân Tống các lộ hợp binh một chỗ, rầm rộ tiến về Diên Châu.

Chiến tranh, không chỉ so về thực lực, mà còn là trí tuệ của người chỉ huy. Nguyên Hạo tuy lớn lên ở miền Tây, nhưng lại là một kiêu hùng, hắn không chỉ nghiên cứu rất sâu về văn hóa Hán, mà còn bỏ tâm sức vào "Tôn Tử Binh Pháp". Tuy hắn đã vây thành Diên Châu nhưng không vội công thành, mà sử dụng chiến thuật "vây điểm đánh viện", bố trí mai phục tại Tam Xuyên Khẩu, nơi giao nhau của ba con sông Diên Xuyên, Nghi Xuyên, Lạc Xuyên, chờ quân Tống cứu viện Diên Châu chui vào.

Lưu Bình đi cứu viện Diên Châu vạn lần không ngờ tới, phía trước chờ đợi ông là một tai họa. Khi tiền quân do ông dẫn đầu vừa tiến vào vòng vây của quân Tây Hạ tại Tam Xuyên Khẩu, đột nhiên từ bốn phương tám hướng vô số kẻ địch giết ra. Đầu tiên xông lên là trận hình tấm khiên, chỉ thấy quân Tây Hạ tay trái cầm khiên, tay phải cầm đao, xếp thành hàng áp sát vào quân Tống. Lưu Bình thấy vậy, vội điều đội móc câu (câu thương thủ) lên phía trước, dùng móc câu đối phó với trận khiên, đúng là vật nào trị vật nấy, trận khiên của Tây Hạ lập tức bị phá vỡ. Lưu Bình một ngựa đi đầu, xông vào trận địch, đột nhiên, một mũi tên bay trúng vào má Lưu Bình, Lưu Bình nhịn đau rút mũi tên ra, thậm chí không băng bó vết thương, tiếp tục dẫn quân giết địch.

Nguyên Hạo không ngờ tới, quân Tống vốn bị hắn coi thường lại có tướng lĩnh không màng sống chết như vậy. Hắn thấy quân Tống dưới sự dẫn dắt của vị tướng không sợ chết đó, mắt thấy sắp phá được vòng vây, liền vội vã truyền quân lệnh, chặn đứng số quân Tống này, ai lùi bước, chém không tha. Quân lệnh của Nguyên Hạo quả nhiên có hiệu quả, vô số quân Tây Hạ như sóng trào áp sát về phía quân Tống.

Lưu Bình tuy dũng mãnh, binh lính dưới quyền cũng rất liều mạng, nhưng dù sao thực lực địch ta chênh lệch quá xa. Thấy thực sự khó lòng phá vây, ông vội lệnh cho ba quân kết thành phương trận, chờ hậu quân cứu viện.

Nói về hậu quân Hoàng Đức Hòa, thấy tiền quân trúng mai phục, hai quân giao tranh đẫm máu, đã là chém giết đến mức máu thịt tung bay, ông ta tuy mang binh nhiều năm, chưa từng thấy cuộc chiến thê thảm đến thế, bị mọi chuyện trước mắt làm cho vỡ mật, không màng đến an nguy của tiền quân, lại quay đầu ngựa bỏ chạy. Hậu quân thấy tướng quan đều đã chạy, rắn mất đầu, quân tâm lập tức tan rã, tranh nhau tháo chạy, toàn bộ trận thế quân Tống hoàn toàn sụp đổ.

Quân do Mặc Kỳ Chính, Quách Tuân chỉ huy thấy Hoàng Đức Hòa dẫn quân tan tác bỏ chạy, cũng quay đầu chạy theo. Đáng thương cho Lưu Bình và Thạch Nguyên Tôn dẫn quân đơn độc tác chiến ở đó, cuối cùng vì quân ít không địch lại quân nhiều, cả hai đều bị bắt làm tù binh.

Sau khi Lưu Bình bị bắt, từ chối không chịu ăn uống, mắng Nguyên Hạo là con sói mắt trắng vong ân bội nghĩa. Nguyên Hạo nổi giận, giết chết Lưu Bình và Thạch Nguyên Tôn.

Trận Tam Xuyên Khẩu kết thúc bằng thất bại thảm hại của quân Tống.

Nguyên Hạo vây thành đánh viện tiêu diệt quân cứu viện của Tống, tập trung chủ lực dưới thành Diên Châu.

Phạm Ung đã nhận được tin quân cứu viện bị tiêu diệt, quân Hạ đã áp sát thành, vội đuổi quân dân trong thành lên tường thành thủ thành. Thành Diên Châu dựa núi mà xây, dễ thủ khó công, quân Tống tuy binh lực không đủ, nhưng muốn quân Hạ phá thành cũng không phải chuyện dễ dàng. Như thể ông trời muốn giúp Phạm Ung, đúng lúc này trời đổ tuyết lớn, hai quân không thể tiếp tục chiến đấu, Nguyên Hạo lúc này mới rút quân. Vòng vây Diên Châu tự nhiên được giải.

Trận Tam Xuyên Khẩu ảnh hưởng sâu rộng, đây là trận đại thắng đầu tiên Tây Hạ giành được sau khi lập quốc, thắng lợi lần này càng kích thích dục vọng của Nguyên Hạo, làm tăng thêm khí thế ngông cuồng của hắn. Trong lòng hắn nghĩ, đừng nhìn Triệu Tống lớn như vậy, chẳng qua chỉ là một con hổ bệnh mà thôi, Tây Hạ tuy là một con mèo, vẫn cứ có thể trêu đùa hổ, thậm chí tè bậy trên đầu hổ.

2、Thất bại lần thứ hai tại Hảo Thủy Xuyên

Triệu Trinh biết tin Diên Châu bại trận, tức giận đến mức nhảy dựng lên, lập tức phái Điện trung thị ngự sử Văn Ngạn Bác đến Hà Trung, điều tra nguyên nhân bại trận.

Kết quả xử lý nhanh chóng được đưa ra, trước hết giáng chức chủ tướng Tây Bắc Phạm Ung, người đã đánh thua trận, làm mất mặt mũi Đại Tống, đày làm Tri châu An Châu. Kẻ cầm đầu làm quân đào ngũ là Hoàng Đức Hòa, để trốn tránh tội danh của mình, lại vu cáo Lưu Bình cấu kết với Tây Hạ mới dẫn đến quân Tống đại bại. Nhưng thủ đoạn của kẻ tiểu nhân này nhanh chóng bị vạch trần, bị xử tội chém ngang lưng. Triều Tống vốn luôn tự xưng nhân hậu, rất ít khi áp dụng cực hình này với kẻ phạm tội, lần này lại sát giới, xem ra, Triệu Trinh thực sự đã tức giận lắm rồi.

Triệu Trinh sau khi bãi miễn chức chủ tướng Tây Bắc của Phạm Ung, đã bổ nhiệm Hộ bộ Thượng thư Hạ Tủng làm Thiểm Tây đô bộ thự kiêm Kinh lược An phủ sứ, còn cấp cho ông ta hai trợ thủ là Hàn Kỳ, Phạm Trọng Yêm, trong đó, Phạm Trọng Yêm cụ thể phụ trách chủ trì lộ Phủ Diên, Hàn Kỳ chủ trì lộ Kính Nguyên.

Sự trọng dụng Phạm Trọng Yêm là do Hàn Kỳ tiến cử.

Hàn Kỳ sau khi nhận mệnh, vào cung từ biệt vua, nhân tiện tiến cử Phạm Trọng Yêm ra trấn giữ biên quan Tây Bắc.

Triệu Trinh do dự không quyết, không bày tỏ thái độ ngay.

Hàn Kỳ nói, Phạm Trọng Yêm trước đây vì không hài lòng với hành vi của Tể tướng Lã Di Giản nên bị giáng chức làm Tri châu Việt Châu. Triều đình có người nghi ngờ ông kết bè kết phái, ông nói chính mình biết việc này. Thấy hoàng thượng bị chiến sự Tây Bắc làm cho mất ăn mất ngủ, bản thân nếu vì tránh hiềm nghi mà không tiến cử, chính là vùi lấp nhân tài mà làm lỡ việc đại sự của quốc gia, tội ấy rất lớn. Nếu vì tiến cử mà bị cho là kết bè kết phái, hoặc tiến cử sai người, ông nguyện chịu tội diệt cửu tộc, tuyệt không oán hận.

Triệu Trinh thấy Hàn Kỳ lời lẽ khẩn thiết, hơn nữa ấn tượng của ông về Phạm Trọng Yêm cũng không tệ, bèn đồng ý với lời tiến cử của Hàn Kỳ, lệnh cho Phạm Trọng Yêm cùng Hàn Kỳ ra đảm nhận chức phó tướng Tây Bắc.

Phạm Trọng Yêm vốn là Tri phủ Khai Phong. Năm Cảnh Hựu thứ ba (1036), do Lã Di Giản đang là tể tướng bài trừ dị kỷ, lạm dụng quyền riêng, Phạm Trọng Yêm dâng sớ chỉ ra thời tệ, ngụ ý Lã Di Giản nắm giữ trung khu mà dùng người thân tín. Lã Di Giản liền nói Phạm Trọng Yêm vượt chức nói việc, không liên quan đến mình mà cũng nói bậy, là cố ý ly gián quan hệ quân thần giữa ông ta và hoàng thượng, đối diện đàn hạch Phạm Trọng Yêm. Phạm Trọng Yêm nhận hình phạt giáng chức làm Tri châu Việt Châu. Tập hiền viện giáo lý Dư Tĩnh, Quán các hiệu khám Doãn Thù, Âu Dương Tu lúc bấy giờ lần lượt dâng biểu, đều nói Phạm Trọng Yêm vô tội, không nên chịu hình phạt giáng chức làm Tri châu Việt Châu. Triệu Trinh không những không đếm xỉa đến ý kiến của họ, trái lại còn phạt cả ba người cùng một lúc, với tội danh cả bốn người kết bè kết phái. Khi đó, triều dã gọi bốn người họ là "Tứ hiền".

Phạm Ung tuy là kẻ tầm thường về mặt quân sự, nhưng dù sao vẫn trung thành với chức trách. Hạ Tủng mới nhậm chức không những không làm nên trò trống gì về quân sự, mà còn là một kẻ gian nịnh, lúc khởi hành từ kinh sư đến chiến trường Tây Bắc nhậm chức, ông ta mang theo một đám mỹ nữ, chất đầy mấy cỗ xe rượu ngon món lạ của kinh thành, như thể không phải đi tiền tuyến đánh trận, mà là đi du lịch.

Chủ soái không ra gì, hai trợ thủ lại rất có năng lực.

Trước hết nói về Phạm Trọng Yêm, trên đường từ kinh thành đi nhậm chức, ông nghe tin nhiều nơi ở Diên Châu đã thất thủ, bèn dâng sớ lên triều đình, xin đi trấn thủ Diên Châu. Công văn phê duyệt nhanh chóng ban xuống, lệnh Phạm Trọng Yêm kiêm nhiệm chính vụ Diên Châu.

Phạm Trọng Yêm ngày đêm chạy đua với thời gian đến Diên Châu.

Quân Hạ nhiều lần tấn công Diên Châu đều không chiếm được lợi lộc gì, vì vậy, họ bảo nhau rằng, "Lão tử Phạm nhỏ" đến lần này trong ngực chứa vạn quân, không dễ lừa như "Lão tử Phạm lớn" trước kia, ở Diên Châu sợ là không kiếm chác được gì nữa rồi.

Phạm lớn chính là Phạm Ung, Phạm nhỏ chỉ Phạm Trọng Yêm. Xem ra không phải quân Tây Hạ lợi hại đến mức nào, mà thật sự là triều Tống không có tướng!

Nguyên Hạo nghe tin Phạm Trọng Yêm giỏi thủ, lại giở lại ngón nghề cũ, giả vờ nghị hòa với Phạm Trọng Yêm, nhưng ngầm dẫn quân tấn công các trại Tam Xuyên.

Hàn Kỳ phái Nhậm Phúc dẫn 7.000 quân, hành quân cấp tốc trong đêm 70 dặm, tập kích thành Bạch Báo, phóng một mồi lửa vào căn cứ của người Tây Hạ, thiêu rụi lương thảo của họ.

Trong tay không lương, trong lòng hoang mang, Nguyên Hạo biết Hàn Kỳ là một kẻ cứng rắn, lập tức phát tín hiệu cầu hòa với ông.

Quan điểm của Hàn Kỳ là, cách tốt nhất để đối phó với kẻ điên là phế bỏ hắn, khiến hắn sau này không còn cơ hội để điên nữa. Nguyên Hạo chính là kẻ điên như thế, ông sẽ không đàm hòa với kẻ điên. Vì vậy, ông thẳng thừng từ chối yêu cầu của Nguyên Hạo.

Phạm Trọng Yêm có vẻ rất nhân từ, ông gửi một bức thư phúc đáp cho Nguyên Hạo, bảo hắn bỏ đế hiệu, tuân thủ quy tắc thần tử, báo đáp ân đức của triều đình đối với hắn, nếu có thể đồng ý mấy điều kiện này, cánh cửa cầu hòa sẽ mở rộng với hắn.

Đúng lúc này, triều đình phái Hàn lâm học sĩ Triều Tông Khác đến tiền tuyến Thiểm Tây thị sát, và hỏi về phương lược công thủ của tổng chỉ huy tiền tuyến.

Hạ Tủng là kẻ tầm thường, ngoài việc tìm vui trong cảnh rượu chè say sưa cùng mỹ nữ, thì là săn bắn, du ngoạn phong cảnh miền Tây. Đối với việc đánh trận này như thế nào, ông ta hoàn toàn không có phương án chín muồi. Do dự một hồi lâu, ông ta trả lời lập lờ nước đôi rằng có người chủ thủ, có người chủ chiến, bản thân ông ta vẫn chưa quyết định được. Thực ra, đây là ý kiến của hai trợ thủ của ông ta, Hàn Kỳ chủ công, Phạm Trọng Yêm chủ thủ.

Triều Tông Khác thấy chủ soái tiền tuyến vẫn chưa định ra phương châm chiến lược thống nhất, liền truyền đạt trực tiếp ý chỉ của Triệu Trinh, lệnh cho họ trước tháng Giêng năm Khánh Lịch nguyên niên (1041), phát động tấn công người Tây Hạ.

Hóa ra, mấy năm nay vận nước không tốt, Triệu Trinh cho rằng niên hiệu không tốt, nhiều lần cải nguyên, trước là Cảnh Hựu cải Bảo Nguyên, sau từ Bảo Nguyên cải Khang Định, rồi lại từ Khang Định cải Khánh Lịch, như thể đổi niên hiệu là có thể đổi vận nước vậy. Lúc này, vừa mới từ Khang Định năm thứ hai đổi thành năm Khánh Lịch.

Quân thần, tướng soái triều Tống vẫn còn đang tranh cãi không dứt về việc đánh hay thủ, thì đợt tấn công mới của Nguyên Hạo vào Tống đã bắt đầu.

Tháng Giêng năm Khánh Lịch nguyên niên, Nguyên Hạo chuẩn bị tấn công Vị Châu, hắn đích thân dẫn mười vạn đại quân xuất phát từ Thiên Đô Sơn, như cơn lốc ập về phía thành Hoài Viễn ở nơi giao giới Tống - Hạ.

Hàn Kỳ đang thị sát ở Cao Bình, biết tin quân Hạ tấn công thành Hoài Viễn, vội vã đến Trấn Nhung quân, tập hợp hàng vạn đại quân, lệnh Nhậm Phúc làm tổng chỉ huy tiền địch, Tang Dịch làm tiên phong, Cảnh Phó, Chu Quan, Võ Anh, Vương Khuê làm hậu ứng, tiến đến Hoài Viễn chống địch.

Kế hoạch tác chiến của Hàn Kỳ là vòng ra phía sau sườn quân Tây Hạ chờ thời cơ tấn công, khi đại quân chuẩn bị xuất phát, Hàn Kỳ dặn đi dặn lại Nhậm Phúc rằng, người tên Nguyên Hạo này rất xảo quyệt, lần này đi nhất định phải cẩn thận, không được đơn độc tiến sâu. Vòng qua thành Dương Mục Long, đi tấn công vào phía sau địch, nếu tình hình không thuận lợi, thì không được đánh cứng, tìm một nơi hiểm yếu trên đường quân địch rút lui mà mai phục, chờ khi địch rút quân thì phục kích chúng, đánh cho chúng một đòn bất ngờ. Nếu vi phạm quân lệnh, dù có công cũng chém đầu.

Nhậm Phúc nóng lòng lập công, không coi lời dặn của Hàn Kỳ ra gì, trên đường hành quân, gặp Trấn Nhung quân Tây lộ tuần kiểm Thường Đỉnh, Lưu Túc và những người khác, nghe họ nói quân Hạ đang ở phía nam Trương Gia Bảo, cách họ chỉ vài dặm. Nhậm Phúc lập tức hợp binh cùng Thường Đỉnh, Lưu Túc, thay đổi lộ trình hành quân, tiến quân về phía nam Trương Gia Bảo. Trên đường quả nhiên gặp quân Hạ, lập tức vung quân giết lên. Quân Hạ có vẻ rất không chịu đòn, bỏ lại hàng trăm thi thể cùng vô số ngựa, cừu, lạc đà, lương thảo, hoảng sợ tháo chạy.

Đánh thắng trận, thu được vô số chiến lợi phẩm, Nhậm Phúc vui mừng, tưởng rằng quân Hạ chỉ là ô hợp, không chịu nổi một đòn, hoàn toàn vứt lời dặn dò của Hàn Kỳ lúc lên đường ra sau đầu, lệnh tiên phong Tang Dịch dẫn quân đuổi theo giết quân Hạ, bản thân ông ta cũng theo sau.

Nhậm Phúc dẫn tiền quân đánh thắng một trận tơi bời hoa lá, Tham quân Cảnh Phó mới đuổi kịp, thấy Nhậm Phúc dẫn tiền quân đuổi theo địch, vội phái người chuyển bức thủ lệnh vừa nhận được của Hàn Kỳ cho Nhậm Phúc, bảo ông tuân theo lệnh của Hàn Soái, không được hấp tấp tiến quân. Nhậm Phúc đang giết hăng, làm sao lọt tai lời khuyên, sau khi nhận thư liếc qua một cái rồi nhét vào trong ngực, vênh váo nói: "Hàn Chiêu thảo quá cổ hủ, Cảnh Tham quân sợ đầu sợ đuôi, các người cứ chờ xem ta giết địch lập công!" và phái người đưa thư truyền lệnh, lệnh Cảnh Phó, Chu Quan, Võ Anh, Vương Khuê theo sau, không được sai sót.

Nhậm Phúc là chủ soái, Cảnh Phó và những người khác ngoài việc tuân lệnh, không còn con đường nào khác để đi. Khi họ đến Lạc Lung Xuyên, thám tử đến báo rằng tiền quân đã đến Hảo Thủy Xuyên, cách Lạc Lung Xuyên chỉ năm dặm, lúc này trời đã tối, các quân chọn đất lập trại.

Ngày hôm sau, Nhậm Phúc, Tang Dịch dọc theo Hảo Thủy Xuyên đi về phía tây, khi đi đến chân núi Lục Bàn, thấy trên đường tiến quân bày rất nhiều hộp bùn bị bịt kín, Tang Dịch lệnh người lấy ra xem, không biết là vật gì, vỗ nhẹ vào, trong hộp bùn phát ra tiếng nhảy động kỳ lạ, trong lòng nghi ngờ, không dám tùy tiện mở, vừa vặn Nhậm Phúc đến, bèn đưa hộp bùn cho ông.

Nhậm Phúc là kẻ thô lỗ, nhận lấy hộp bùn, không phân ba bảy hai mốt, đập vỡ ra, một con chim bồ câu đưa thư vút bay lên trời, Nhậm Phúc lại lệnh binh lính mở tất cả các hộp bùn, bên trong toàn là chim bồ câu đưa thư, theo việc mở hộp bùn, chim bồ câu trong hộp bùn đều bay lên bầu trời xanh, tiếng còi bồ câu râm ran vang vọng trong thung lũng.

Nhậm Phúc, Tang Dịch và binh lính của ông đều sững sờ, ngước nhìn trời, không biết là ai nhét chim bồ câu đưa thư vào hộp, vứt trên đường cái.

Đúng lúc quân sĩ Tống ngước nhìn trời xanh, đột nhiên, trong thung lũng xung quanh vang lên tiếng tù và, vô số kỵ binh Tây Hạ từ trong thung lũng xông ra giết chóc.

Hóa ra, hộp bùn là do người Tây Hạ bày ở đây, họ đoán chắc quân Tống đi đến đây, vì tò mò chắc chắn sẽ mở hộp bùn, hộp bùn một khi mở ra, chim bồ câu đưa thư trong hộp bùn sẽ bay lên bầu trời. Quân Hạ quy ước, lấy chim bồ câu đưa thư làm hiệu, chỉ cần còi bồ câu vang lên, quân phục kích bốn phía cùng giết ra. Vì vậy, Nhậm Phúc đập vỡ hộp bùn, chính là khởi động cơ quan tình báo của người Hạ, gửi tín hiệu xuất quân cho quân Hạ đang mai phục trong thung lũng và rừng cây.

Phục binh vừa xuất, hồi chuông báo tử của quân Tống đã điểm.

Nhậm Phúc, Tang Dịch thấy phục binh xông ra từ bốn phía, hoảng loạn lệnh quân Tống chiếm địa hình có lợi, dựa vào chỗ hiểm để thủ. Tuy nhiên, lời chưa nói hết, địch đã sát đến trước mặt, quân Tống vốn chưa dàn trận lập tức bị xông đánh tan tác, Nhậm Phúc lập tức dẫn quân phá vòng vây ra ngoài, lúc này, trên sườn núi không xa dựng lên một lá cờ lớn, quân Tống hướng đông, cờ lớn chỉ về hướng đông, quân Tống hướng tây, cờ lớn liền chỉ về hướng tây, bất kể quân Tống xông về hướng nào, đều không thoát khỏi vòng vây của quân Hạ. Một trận ác chiến, Tang Dịch, Lưu Túc chết trong loạn quân, Nhậm Phúc trúng hàng chục mũi thương, tự biết khó sống, rút kiếm tự sát. Hơn một vạn quân Tống do ông dẫn đầu toàn quân bị tiêu diệt.

Nguyên Hạo tiêu diệt đội tiên phong của Nhậm Phúc, chuyển sang tấn công Lạc Lung Xuyên, trên đường vừa vặn gặp quân Chu Anh, hai quân giao chiến ác liệt, trừ Chu Quan dẫn hơn ngàn tàn binh phá vòng vây ra ngoài, các tướng sĩ còn lại đều chiến tử.

Trận Hảo Thủy Xuyên, quân Tống chết hơn một vạn tướng sĩ. Đây là trận thắng thứ hai sau khi Nguyên Hạo lập quốc. Trận này khiến dã tâm của Nguyên Hạo càng bành trướng.

3、Đầu của chủ soái quân Tống chỉ đáng ba ngàn văn

Trận Hảo Thủy Xuyên là bi kịch do Nhậm Phúc tự ý làm bậy, trái với kế hoạch tác chiến của Hàn Kỳ mà ra. Nhưng dùng người không đúng, Hàn Kỳ cũng có trách nhiệm không thể thoái thác. Tuy Hạ Tủng dâng sớ lên triều đình nói bại trận là do Nhậm Phúc trái mệnh, tội không ở Hàn Kỳ, và lấy thủ lệnh của Hàn Kỳ cùng thư của Cảnh Phó tìm thấy trên người Nhậm Phúc làm chứng. Nhưng Hàn Kỳ vẫn dâng biểu tự hạch tội, Triệu Trinh vẫn giáng chức Hàn Kỳ đến Tần Châu nhậm chức Tri châu.

Nguyên Hạo thắng quân Tống liên tiếp hai trận, khí thế càng thêm hung hăng, càng không coi Tống ra gì, làm thư trả lời Phạm Trọng Yêm, thái độ cực kỳ ngạo mạn, Phạm Trọng Yêm tức giận đến cực điểm, xé nát bức thư, ném vào lò lửa đốt.

Tiền tuyến bại trận, kinh thành liền có người bàn tán.

Tể tướng Lã Di Giản và Tham tri chính sự Tống Tường đàn hạch Phạm Trọng Yêm, nói làm thần tử không được có ngoại giao, Phạm Trọng Yêm tư thông thư từ với Nguyên Hạo, có hiềm nghi thông địch, tội đáng chém.

Khu mật phó sứ Đỗ Diễn hết sức biện hộ cho Phạm Trọng Yêm, nói Phạm Trọng Yêm gửi thư cho Nguyên Hạo là chiêu hàng, đây là thay mặt triều đình làm việc, thông địch là chuyện vô căn cứ, không thể vì vậy mà kết tội Phạm Trọng Yêm.

Triệu Trinh thấy hai ý kiến không bên nào chịu bên nào, nhất thời không có chủ ý, bèn ra lệnh cho Phạm Trọng Yêm tự mình giải thích việc này.

Phạm Trọng Yêm lập tức dâng biểu, nói lúc đầu Nguyên Hạo gửi thư cầu hòa, có ý hối lỗi, nên phúc thư để tuyên thị ân uy của triều đình cho hắn, sau này quân Tống tại Hảo Thủy Xuyên bại trận, Nguyên Hạo khí thế hung hăng, lại gửi thư nhục mạ trăm đường, vì trong thư có lời lẽ mang tính sỉ nhục cực lớn, nên đã xé nát bức thư đến tại chỗ. Ông cho rằng, nếu dâng thư gốc lên triều đình, sẽ khiến hoàng thượng bị nhục. Xé nát bức thư, chỉ một mình ông bị nhục.

Triệu Trinh nhận được bản giải trình của Phạm Trọng Yêm, lại triệu tập những người phụ trách Trung thư tỉnh, Khu mật viện cùng nghiên cứu.

Tống Tường, Đỗ Diễn vẫn giữ quan điểm của mình, mỗi người một ý. Triệu Trinh gọi Lã Di Giản phát biểu ý kiến.

Lã Di Giản là người đầu tiên chủ trương trừng phạt Phạm Trọng Yêm, không biết vì lý do gì, ông ta đột nhiên thay đổi ý định, nói Đỗ Diễn nói có lý, chỉ cần trừng phạt nhẹ Phạm Trọng Yêm là được.

Đỗ Diễn biết Lã Di Giản gian trá, hơn nữa ý định trừng trị Phạm Trọng Yêm cũng là do ông ta đưa ra, mặc dù không biết lý do đột nhiên thay đổi ý định của ông ta, nhưng đối với việc ông ta tha cho Phạm Trọng Yêm một lần vẫn tỏ ý hoan nghênh.

Tống Tường thì khác, ông và Lã Di Giản vốn cùng một chiến tuyến, sự "phản bội" đột ngột của Lã Di Giản khiến ông làm kẻ ác một cách vô ích. Vì vậy, ông tức đến mức muốn chết, tức thì tức, sự thật vẫn phải chấp nhận.

Kết quả xử lý nhanh chóng được đưa ra, Phạm Trọng Yêm chịu xử phạt giáng chức, Triệu Châu Diệu, nhưng không lâu sau lại đổi thành Triệu Châu Khánh, có lẽ Triệu Trinh biết, tiền tuyến không thể thiếu những người như Phạm Trọng Yêm.

Triệu Trinh lại lệnh cho Công bộ thị lang Trần Chấp Trung làm Thiểm Tây Kinh lược An phủ Chiêu thảo sứ, cùng Hạ Tủng đồng phán Vĩnh Hưng quân.

Trần Chấp Trung, Hạ Tủng trước đây quan hệ vốn đã không tốt, thường xuyên va chạm, lần này đồng phán Vĩnh Hưng quân, hai người ông đánh trống ông, tôi gõ chiêng tôi, chỉ lo đấu đá nội bộ, căn bản không nói được với nhau câu nào. Để điều hòa mâu thuẫn này, Triệu Trinh cải lệnh Hạ Tủng đồn trú Phủ Châu, Trần Chấp Trung đồn trú Kính Châu.

Sớm biết có ngày hôm nay, cần gì lúc ban đầu chứ? Chẳng lẽ Triệu Trinh khi sắp xếp Trần Chấp Trung làm Thiểm Tây Kinh lược An phủ Chiêu thảo sứ, lại không cân nhắc đến những yếu tố này sao?

Hạ Tủng biên Tây Bắc hai năm, ngoài việc mang theo thiếp, suốt ngày say mê tửu sắc ra, thì là ra ngoài săn bắn giải sầu, căn bản là không có việc gì làm.

Trong thời gian này, Nguyên Hạo lại đạo diễn một trò đùa quái ác, hắn dán một tờ thông báo ở biên giới, treo thưởng lấy đầu Hạ Tủng, nói ai chặt được đầu Hạ Tủng, hắn bỏ tiền ba ngàn văn để khen thưởng.

Cái đầu của một vị chủ soái tiền tuyến quân Tống đường đường chỉ đáng ba ngàn văn tiền. Tờ thông báo treo thưởng này, trở thành trò cười ở biên giới. Nguyên Hạo là mượn việc này để sỉ nhục triều Tống, sỉ nhục Hạ Tủng. Bởi vì năm xưa hoàng đế Đại Tống cũng từng treo thưởng lấy đầu hắn, ban thưởng là quan cao chức trọng thụ phong Định Nan quân tiết độ sứ. Ý muốn nói, chủ soái thủ biên quân Tống chỉ đáng giá ba ngàn văn tiền, không đáng giá.

Sau trận Hảo Thủy Xuyên, Nguyên Hạo đưa quân đóng tại Thiên Đô Sơn nghỉ ngơi một thời gian, vài tháng sau, lại dẫn đội kỵ binh có tính cơ động cực cao, tấn công Lân Châu, phá Ninh Viễn Trại, hãm Phong Châu, làm biên giới của Tống nổi khói lửa khắp nơi, gà chó không yên.

Quân Tống trừ khi không xuất quân, xuất quân tất bại; quân Hạ trừ khi không đến, đến tất đầy tải mà về.

Triều đình với một nhóm gián quan đứng đầu là Trương Phương Bình liên danh đàn hạch Hạ Tủng, nói một kẻ tầm thường như vậy, không thể đảm đương trọng trách chống địch ở biên quan, kiến nghị Triệu Trinh chọn người khác đi củng cố biên phòng.

Triệu Trinh chấp nhận kiến nghị của những người này, điều Hạ Tủng rời khỏi biên quan, sắp xếp công việc khác. Và chia lại Thiểm Tây thành bốn lộ là Phủ Diên, Hoàn Khánh, Kính Nguyên, Tần Phượng. Người đứng đầu bốn chiến khu là Hàn Kỳ Tri Tần Châu, Vương Duyên Tri Vị Châu, Phạm Trọng Yêm Tri Khánh Châu, Bàng Tịch Tri Diên Châu. Mỗi người kiêm nhiệm Kinh lược An phủ biên duyên Chiêu thảo sứ của bộ binh và mã binh lộ mình, phân khu phòng thủ, mỗi người làm chức trách của mình, phụ trách quân sự các lộ.

Bốn người này trừ Vương Duyên ra, đánh trận phòng ngự đều rất có kinh nghiệm, họ đến nhậm chức, xây thành đắp trại, chiêu phiên vỗ dân. Đặc biệt là Phạm Trọng Yêm, rất được người Khương yêu mến, họ thân thiết gọi Phạm Trọng Yêm là "Lão tử Long Đồ". Vì Phạm Trọng Yêm từng nhậm chức Long Đồ các đãi chế, nên có cách gọi này.

Chính nhờ sự thay đổi này, đã làm triều Tống từ một thái cực đi đến thái cực khác, từ mù quáng tự đại trượt xuống sợ địch như hổ, từ đó, hoàn toàn mất đi dũng khí tấn công, áp dụng chiến lược thoái lui phòng thủ, đi vào con đường phòng thủ tiêu cực.

Kỵ binh Tây Hạ đánh trận trên đồng bằng, tung hoành ngang dọc, cơ động linh hoạt, có ưu thế rất lớn, đánh trận công kiên không phải sở trường của họ, đối mặt với quân Tống trốn trong các lâu đài kiên cố, họ không thể làm gì được. Nguyên Hạo biết khó mà lui, có chút thu liễm.