1. Chu Thọ Xương từ quan tìm mẹ

Hệ thống tuyển chọn quan lại của triều Tống, văn quan thuộc Thẩm quan viện, võ quan thuộc Xu mật viện. Lúc này, Xu mật sứ là Văn Ngạn Bác.

Văn Ngạn Bác phản đối biến pháp, để tước đoạt quyền lực của ông, Vương An Thạch đề xuất cải cách chế độ tuyển chọn quan lại, kiến nghị chia Thẩm quan viện thành Đông, Tây hai viện, Đông viện phụ trách tuyển chọn văn quan, Tây viện phụ trách tuyển chọn võ quan. Nếu thực hiện theo cách này, Văn Ngạn Bác sẽ bị gạt ra khỏi guồng máy.

Văn Ngạn Bác tìm Triệu Húc tranh luận, Thẩm quan viện kiêm chọn cả quan văn lẫn quan võ, thì Xu mật viện còn có ích gì nữa? Nếu tước đoạt quyền bổ nhiệm võ quan của ông, vậy thì hãy cho ông nghỉ hưu.

Triệu Húc tuy an ủi, giữ Văn Ngạn Bác lại, nhưng vẫn chia Thẩm quan viện thành hai phần.

Tri gián viện Hồ Tông Dũ phản đối việc chia tách Thẩm quan viện, và phản đối việc bổ nhiệm Lý Định, cũng bị trục xuất khỏi kinh thành, giáng làm Thông phán Chân Châu.

Đúng lúc này, Kinh triệu thủ Tiền Minh Dật tấu báo lên triều đình rằng, Quảng Đức quân Chu Thọ Xương từ quan đi tìm mẹ, không ngờ đã tìm được người mẹ già thất lạc nhiều năm, "hiếu hạnh đáng khen", "cần được biểu dương gấp".

Chu Thọ Xương từ quan tìm mẹ là một câu chuyện vô cùng cảm động.

Chu Thọ Xương người Dương Châu, cha tên Chu Tốn, từng làm Kinh triệu thủ. Mẹ đẻ của Chu Thọ Xương không phải chính thất, mà là thiếp của cha ông. Khi Chu Thọ Xương ba tuổi, bà bị cha đuổi khỏi nhà, cải giá sang một gia đình họ Đảng. Sau khi Chu Thọ Xương lớn lên, cha ông bệnh qua đời, ông nhớ mẹ khôn nguôi, đi khắp nơi thăm dò nhưng vẫn không nghe ngóng được tin tức gì về mẹ.

Chu Thọ Xương từng nhậm chức ở mấy châu huyện, ngoài công vụ ra, ông đều nhờ các đồng nghiệp giúp tìm kiếm tin tức về mẹ đẻ, nhưng vẫn bặt vô âm tín. Để tỏ lòng thành tìm mẹ, ông ăn chay, kiêng dục, đốt lưng, cháy đỉnh đầu, cầu thần bái phật.

Đầu niên hiệu Hy Ninh, ông được bổ nhiệm làm Tri Quảng Đức quân. Sau khi nhậm chức mấy tháng, chuyện tìm mẹ vẫn luôn canh cánh trong lòng, ông nói với người khác: "Ta đã năm mươi tuổi rồi mà vẫn chưa được gặp mẹ đẻ, làm người thế nào đây? Cổ nhân nói rất hay: 'Cầu trung thần ở cửa nhà hiếu tử', ta còn chưa làm tròn chữ hiếu, sao có thể tận trung được? Hiếu còn chưa trọn, sao dám bàn đến chữ trung?". Thế là, ông từ quan không làm, từ biệt gia đình, bước lên con đường tìm mẹ.

Ông băng đèo lội suối, nắng mưa dãi dầu, chỉ cần có một chút manh mối, dù đường xa bao nhiêu cũng đi tìm hư thực. Có lẽ lòng thành của ông đã cảm động trời xanh, trong một cơ hội ngẫu nhiên, có người cung cấp cho ông một thông tin rằng gia đình họ Đảng có thể ở vùng Đồng Châu, Quan Trung.

Chu Thọ Xương vội vã đến vùng Đồng Châu, Quan Trung, dò hỏi từng thôn từng hộ. Ngày hôm đó, tại một thôn nhỏ, ông gặp một bà lão đang dựa cửa ngóng trông, ông liền tiến đến hỏi thăm tung tích của mẹ đẻ là Lưu thị.

Bà lão nghe hỏi, dường như có chút động lòng, đưa ông vào nhà, cẩn thận gặng hỏi. Chu Thọ Xương liền giới thiệu tình hình cho bà lão. Chợt thấy bà lão rưng rưng nước mắt, run rẩy hỏi: "Ngươi có phải là Chu Thọ Xương, con trai của Chu Tốn không?"

Chu Thọ Xương đầy hy vọng gật đầu. Bà lão nói bà chính là Lưu thị, rồi kể lại quá trình sau khi bị đuổi khỏi nhà họ Chu năm đó, cải giá sang họ Đảng, sau đó cả nhà chuyển đến Đồng Châu như thế nào. Mọi việc hoàn toàn trùng khớp với những gì Chu Thọ Xương biết. Mẹ con nhận nhau, ôm nhau khóc ròng.

Tình hình sau đó là, Chu Thọ Xương đón mẹ đẻ cùng những người em cùng mẹ khác cha bà sinh ra ở nhà họ Đảng về nhà.

Việc Chu Thọ Xương từ quan tìm mẹ được tấu lên triều đình, một đám đại thần lão thành thận trọng đều nói hiếu hạnh của ông thật tuyệt vời, nên phá cách đề bạt trọng dụng để biểu dương người đại hiếu.

Chu Thọ Xương từ quan tìm mẹ, Lý Định không nhận mẹ đẻ, không chịu tang, đã tạo thành một sự tương phản rõ rệt. Trăm quan trong triều bàn tán xôn xao về hai việc này, đều nói Chu Thọ Xương cần khen thưởng, còn Lý Định cần trừng phạt.

Vương An Thạch bao che cho Lý Định, ông ta biết nếu khen thưởng Chu Thọ Xương thì Lý Định sẽ không đứng vững được trong triều. Do đó, ông ta tấu xin Triệu Húc rằng Chu Thọ Xương từ quan không làm là đã vi phạm kỷ luật, lệnh cho ông ta trở lại chức cũ chính là biểu thị khen thưởng.

Kiến nghị của Vương An Thạch, luôn tấu một lần là được chuẩn, Triệu Húc đương nhiên đồng ý với ý kiến của ông ta. Chu Thọ Xương lấy lý do phụng dưỡng mẹ già, xin làm Thông phán Hà Trung phủ, Vương An Thạch đặc biệt ân chuẩn, tấu xin hoàng thượng phê chuẩn.

Chu Thọ Xương tuy chỉ phục chức cũ, không nhận được khen thưởng, nhưng sĩ đại phu đều ca ngợi hết lời việc này, thi nhau làm thơ tặng ông. Giám quan cáo viện Tô Thức cũng tặng thơ cho Chu Thọ Xương, trong lời tựa bài thơ, ông minh bạch khen ngợi Chu Thọ Xương, ngấm ngầm phê bình Lý Định.

Lý Định xem bài thơ và lời tựa của Tô Thức, sinh lòng oán hận. Bài thơ Tô Thức tặng cũng đã chôn vùi mầm họa khiến ông bị vu hãm sau này.

2. Ngự sử không sợ chết

Các Ngự sử vì phản đối tân pháp mà có thể nói là lớp lớp người đi trước ngã xuống, người sau tiến lên. Tiếp theo sẽ đến lượt ai? Đó chính là Giám sát ngự sử Trình Hạo.

Trình Hạo người Hà Nam, ông là người anh trong "Nhị Trình" - các nhà lý học đời Tống. Khi Vương An Thạch bắt đầu đẩy mạnh tân pháp, ông từng hợp tác với Vương An Thạch, về sau dần chuyển thành người phản đối tân pháp, nhiều lần dâng biểu tấu xin bãi bỏ Thanh mi pháp, bãi bỏ quan Đề cử. Vương An Thạch kính trọng cách làm người của ông nên không làm khó ông.

Lần này, Trình Hạo lại dâng sớ về việc triều đình trọng dụng Lý Định cùng Thanh mi pháp, nói rằng lạm hành Thanh mi pháp đã xúc phạm trời xanh, gần đây các nơi xảy ra thiên tai chính là lời cảnh báo của trời cao đối với nhân gian, ông xin bãi bỏ Thanh mi pháp. Lại nói Lý Định là một kẻ hạ lưu đạo đức bại hoại, y không những không đỗ Tiến sĩ mà còn đạo đức bại hoại, triều đình trọng dụng kẻ như vậy là làm tổn thương phong hóa.

Triệu Húc phê chỉ trong tấu chương của ông rằng: có ý kiến gì thì trực tiếp đến Trung thư tỉnh mà phản ánh.

Trình Hạo tuân chỉ đến Trung thư tỉnh phản ánh vấn đề, ngày hôm đó vừa đúng lúc Vương An Thạch và Trần Thăng Chi trực ban. Vương An Thạch thấy Trình Hạo bước vào, đã biết ý định, trợn mắt nhìn, không mời ngồi.

Trình Hạo khá phong độ nói: "Lão bằng hữu, ta hôm nay phụng chỉ mà đến, cùng ngươi thảo luận cũng không phải là việc tư hay việc nhà, mà là đại sự quốc gia, chẳng lẽ ngươi không thể bình tâm tĩnh khí mà nghe ta nói sao? Khả thi thì ngươi chấp nhận, không khả thi thì ngươi phủ định. Cớ gì phải hung hăng như vậy?"

Nhìn từ tu dưỡng đạo đức Nho gia, lời này của Trình Hạo khiến Vương An Thạch rất mất mặt. Vương An Thạch biết mình thất lễ, cũng có chút ngượng ngùng, lúng túng đứng dậy nhường ghế cho Trình Hạo.

Trình Hạo vừa ngồi xuống, đang chuẩn bị lên tiếng thì bỗng nhiên đồng nghiệp của ông là Trương Tiễn đến.

Vương An Thạch thấy Trương Tiễn bước vào, sắc mặt hơi biến đổi.

Hóa ra, Trương Tiễn cùng Đài quan Vương Tử Thiều liên danh dâng sớ, nói Vương An Thạch loạn pháp, đàn hạch Tăng Công Lượng, Trần Thăng Chi, Hàn Giáng, Lữ Huệ Khanh, Lý Định và những người khác. Vương An Thạch đã ém tấu chương của hắn lại không báo lên. Ông ta biết Trương Tiễn nhất định đến vì việc này. Liền cười lạnh một tiếng xem như chào hỏi.

Trương Tiễn đứng ngay tại chỗ, phẫn nộ nói: "Ta là kẻ quá thẳng thắn, chịu sự cười lạnh của ngươi cũng không ngoài ý muốn, nhưng kẻ cười ngươi thì e rằng đã khắp thiên hạ rồi."

Trần Thăng Chi vừa nghỉ ốm xong quay lại làm việc xen vào nói: "Đúng sai phải trái, tự có công luận, Trương Ngự sử đã biết đạo lý này, cớ gì lại đến đây mà tranh cãi?"

Trương Tiễn dường như đến để cãi nhau, không đợi Trần Thăng Chi nói xong, đã quát lớn: "Vương An Thạch loạn pháp, chẳng lẽ ngươi không có tội sao?"

Trần Thăng Chi nghe xong sững người, đang định phát hỏa, Vương An Thạch lập tức nói: "Đừng chấp nhặt với hắn, đây là một kẻ điên, cứ để hắn sủa càn đi!"

Trương Tiễn tự biết không còn lý lẽ để nói, nhổ mạnh một bãi nước bọt xuống đất, quay người phẫn nộ bỏ đi.

Trình Hạo vốn là vì tân pháp mà đến, thấy Trương Tiễn xé bỏ mặt mũi với Vương An Thạch, biết nói thêm cũng vô ích, không nói gì, đứng dậy cáo từ. Tiếp đó là dâng biểu xin từ quan.

Ngày hôm sau, lệnh xuống, Trình Hạo bị trục xuất khỏi kinh thành, giáng làm Đề hình quan ở Giang Tây. Trình Hạo kiên quyết không đi, vì vậy cải bổ làm Thiêm thư Trấn Ninh quân Tiết độ sứ Phán quan.

Trương Tiễn và Vương Tử Thiều cũng dâng biểu xin đi.

Vương An Thạch đang định thu dọn bọn họ, đã chủ động xin từ chức thì còn gì bằng. Ông ta tấu xin Triệu Húc, đày Trương Tiễn làm Tri huyện ở Công An, Vương Tử Thiều đày làm Tri huyện ở Thượng Nguyên. Hữu chính ngôn Lý Thường cũng vì bác bỏ các phép Quân thâu, Thanh mi, mà bị đày làm Thông phán ở Hoạt Châu.

Trong vòng một tháng, việc thanh trừ kẻ dị biệt ở Ngự sử đài đã hoàn thành. Trước sau, có tới mười một Ngự sử vì phản đối biến pháp mà bị bãi miễn, còn có ba vị Gián quan trong hoàng cung.

Ngự sử triều Tống đều là những kẻ cứng đầu, đối với quân quốc đại sự của triều đình dám nói thẳng, dù có mất mũ quan cũng không tiếc.

Vương An Thạch sáp nhập Chế trí Tam ti Điều lệ tư vào Trung thư tỉnh, các quan lớn nhỏ trong Điều lệ tư đều được ban chức quan riêng. Ông ta tiến cử người thân gia quyến là Tạ Cảnh Ôn làm Thị ngự sử. Lữ Huệ Khanh kiêm Phán Ty nông tự, quản lý sự vụ tân pháp.

Xu mật sứ Lữ Công Bật viết tấu chương đàn hạch Vương An Thạch, tấu chương còn chưa kịp gửi đi đã bị cháu của ông là Lữ Gia Vấn lén lấy trộm gửi cho Vương An Thạch. Vương An Thạch ra tay trước, tấu xin hoàng thượng, đày Lữ Công Bật ra khỏi kinh thành, nhậm chức Thái Nguyên phủ Tri phủ.

Kẻ phản đối biến pháp, giống như đá cản đường, từng người một đều bị đá văng ra khỏi cuộc chơi.

Tể tướng Tăng Công Lượng cũng lấy lý do già yếu bệnh tật, xin từ chức Tể tướng, Triệu Húc miễn chức Tể tướng của ông, bổ nhiệm làm Tư không kiêm Thị trung, và Tập Hi quán sứ.

Đầu niên hiệu Hy Ninh, năm vị Tướng thần do Triệu Húc bổ nhiệm: Vương An Thạch, Tăng Công Lượng, Đường Giới, Phú Bật, Triệu Biện, người đương thời nói đùa gọi năm người là "Sinh, Lão, Bệnh, Tử, Khổ". "Sinh" chỉ Vương An Thạch, tràn đầy sức sống trù tính biến pháp; "Lão" chỉ Tăng Công Lượng, tuổi gần bảy mươi; "Bệnh" chỉ Phú Bật, phản đối biến pháp mà cáo bệnh không ra; "Tử" chỉ Đường Giới, biến pháp vừa bắt đầu đã bị tức chết; "Khổ" chỉ Triệu Biện, trong lòng rất không tán thành biến pháp, nhưng lại không thể ngăn cản, suốt ngày kêu khổ không thôi.

Tuy là lời nói đùa, nhưng cũng nói rất xác đáng.

3. Vương Thiều dâng "Bình Nhung tam sách"

Vương An Thạch đang loại trừ kẻ dị biệt, đẩy mạnh tân pháp, đột nhiên, biên thùy phía tây truyền đến cảnh báo.

Hạ chúa Bỉnh Thường dẫn quân tấn công vào Tống, khói lửa tràn lan khắp đường Hoàn Khánh, văn thư cáo cấp bay như tuyết tới Biện Lương, trực tiếp đến Trung thư tỉnh, đặt lên ngự án của hoàng thượng.

Vương An Thạch xin đến biên ải đốc chiến.

Hàn Giáng tấu rằng, triều đình không thể thiếu Vương An Thạch, không thể để ông bỏ dở sự vụ triều đình mà đến biên thùy đánh trận. Xin để ông đến Tây thùy đốc chiến.

Tây Hạ xâm lược, hai vị trọng thần tranh nhau đi chống địch, Triệu Húc đương nhiên vui mừng. Ông cũng cảm thấy không thể thiếu Vương An Thạch, bèn cử Hàn Giáng làm Thiểm Tây Tuyên phủ sứ, còn cho ông mấy bản bổ nhiệm trống có đóng dấu, để ông tự bổ nhiệm quan lại dưới quyền. Triệu Húc như vậy cũng coi là "dụng nhân bất nghi" (người dùng không nghi), dành cho Hàn Giáng sự tin tưởng đặc biệt.

Khi Triệu Húc mới kế vị, Tây Hạ vương Lượng Tộ đã từng quấy nhiễu biên giới nước Tống. Sau đó Lượng Tộ bệnh chết, con trai là Bỉnh Thường kế vị, Triệu Húc vẫn sách phong Bỉnh Thường làm Hạ quốc vương, hai nước mới coi như bình an vô sự.

Cuộc xung đột quân sự giữa Tống và Hạ lần này, bắt nguồn từ một người tên là Vương Thiều.

Vương Thiều là Kiến Xương quân Tư lý, từng đến Thiểm Tây tìm hiểu tình hình biên giới, sau khi về kinh đã viết một bản báo cáo điều tra có tên là "Bình Nhung tam sách", bản "Bình Nhung tam sách" này đã gây ảnh hưởng lớn đến chính sách đối ngoại của Triệu Húc.

Vương Thiều là một nhân tài quân sự hiếm có, trong "Bình Nhung tam sách" ông đã đề xuất một chủ trương táo bạo - kiến nghị triều đình trước hết thu phục Hà Hoàng, khiến Tây Hạ rơi vào cảnh bụng lưng đều bị địch, sau đó khống chế các bộ tộc Thổ Phồn và Khương; rồi mới tấn công Tây Hạ. Như vậy, có thể thu phục Tây Hạ chỉ trong một trận.

Vương Thiều cho rằng, từ Vũ Uy (Vũ Uy, Cam Túc) về phía nam, đến các châu như Thao, Hà, Lan, Thiện (Lạc Đô, Thanh Hải), đều là khu vực cai trị ban đầu của chính quyền Hán tộc, ở đó có những vùng đất rộng lớn có thể canh tác, lượng lớn bách tính có thể sai khiến. Thế nhưng, những vùng này đều bị các bộ tộc Khương chia cắt, manh mún. Ông kiến nghị triều đình hành động, thu phục vùng đất bị các bộ tộc Khương chia cắt, thì Lý thị Tây Hạ cũng nằm trong tầm kiểm soát của Tống.

Ông còn kiến nghị ân kết với người Khương, ra lệnh cho họ đoàn kết tộc đảng, để ta sử dụng. Bởi vì người Khương là con cháu của Giác Tư La, thời Thái Tông từng hỗ trợ Tống tấn công Lý Kế Tiên là tổ tiên của Lý Bỉnh Thường, người Tây Hạ sợ nhất tộc này, thu phục họ để sử dụng, ta được viện binh mạnh, Hạ mất quân tinh nhuệ, đây chính là thượng sách bình Nhung.

Triệu Húc rất coi trọng "Bình Nhung tam sách" của Vương Thiều, lập tức trưng cầu ý kiến đồng ý của Vương An Thạch.

Vương An Thạch sau khi xem "Bình Nhung tam sách", lập tức bỏ phiếu tán thành.

Triệu Húc bổ nhiệm Vương Thiều làm Kinh lược địa phương, lại phong con trai của Giác Tư La là Đổng Chiên làm Thái bảo, thừa tập Bảo Thuận quân Tiết độ sứ.

Vương Thiều đến Tần Châu, xin tu bổ hai thành trên dưới Kính, Vị, đóng quân để vỗ về các bộ tộc Thao Hà.

Tần Phượng Kinh lược sứ Lý Sư Trung phản đối kiến nghị của Vương Thiều. Vương An Thạch liền lấy tội cản trở Vương Thiều kinh lược biên giới, tước đoạt binh quyền của Lý Sư Trung.

Vương Thiều lại dâng thư, xin thiết lập Thị dịch tư để tiến hành thương mại biên giới, lợi nhuận dùng làm kinh phí khai hoang.

Vương An Thạch đang muốn đẩy mạnh Thị dịch pháp, làm sao có lý lẽ nào không theo? Liền xin chỉ: lệnh cho Lý Sư Trung xuất vốn làm tiền vốn mua sắm hàng hóa, và lệnh cho Vương Thiều quản lý sự vụ Thị dịch.

Lý Sư Trung lại dâng thư, nói cứ làm thế này, chắc chắn là được không bù mất, và nói vùng đất tốt mà Vương Thiều nói thực ra là bãi tập luyện của binh lính, toàn đất cát đá, căn bản không thể khai khẩn. Ông nói thiết lập Thị dịch tư ở Cổ Vị, thực sự là việc nhiễu dân, bách tính Tần Châu từ nay e rằng không được yên ổn nữa.

Vương An Thạch thấy Lý Sư Trung hai lần giữ ý kiến khác, trong lòng đại nộ, liền hạch tội Lý Sư Trung một bản, nói ông cố tình cản trở biến pháp.

Biến pháp lúc bấy giờ là đại sự hàng đầu, ai cản trở biến pháp, kẻ đó sẽ gặp xui xẻo. Lý Sư Trung cũng không ngoại lệ, một tờ lệnh điều chuyển đã đến ngay lập tức, bãi chức Tần Phượng Kinh lược sứ của Lý Sư Trung, giáng chức xuống Thư Châu làm một chức Tri châu.

Sau khi Lý Sư Trung bị miễn chức, Đậu Thuấn Khanh ra làm Tri Tần Châu, Triệu Húc lệnh cho ông cùng hoạn quan Lý Nhược Ngu đi kiểm tra đất hoang.

Đậu Thuấn Khanh, Lý Nhược Ngu sau khi khảo sát thực địa, kết luận diện tích đất có thể khai khẩn chỉ có một mẫu, hơn nữa còn là đất đã có chủ. Họ báo cáo tình hình khảo sát chân thực lên triều đình.

Vương An Thạch nói họ che giấu sự thật, tấu xin Triệu Húc, đày Đậu Thuấn Khanh, lệnh cho Hàn Chẩn đi thay chức vị của ông.

Hàn Chẩn đến Tần Châu, qua khảo sát phát hiện ra, những lời Đậu Thuấn Khanh nói đều là sự thật.

Hàn Chẩn biết, Đậu Thuấn Khanh vì nói lời thật mà chuốc lấy họa, nếu mình nói lời thật, kết cục có lẽ còn thảm hơn ông ta. Để giữ được mũ quan, ông ta đành phải theo ý Vương An Thạch, biến không thành có, hùa theo cách nói của Vương Thiều, làm một bản báo cáo giả báo lên triều đình.

Triệu Húc nhận được báo cáo của Hàn Chẩn, lập tức đề bạt Vương Thiều làm Thái tử Trung duẫn.

Năm Hy Ninh thứ ba (1070), tháng năm, Tây Hạ xây thành Náo Nga Bảo, đóng quân ở biên giới Tống - Hạ.

Khánh Châu Tri châu Lý Phục Khuê nghe tin triều đình muốn tấn công Tây Hạ, muốn lập công đầu, phái Bì tướng Lý Tín, Lưu Phủ dẫn ba nghìn quân Phiên, Hán tấn công Náo Nga Bảo, bị quân Hạ giết tơi tả mà về.

Sau khi Lý Tín, Lưu Phủ dẫn tàn quân chạy thoát về, Lý Phục Khuê không tự kiểm điểm bản thân, ngược lại đẩy trách nhiệm thất bại cho hai người, đem họ ra ngoài doanh trại chém đầu thị chúng. Và dẫn đại quân truy kích người Hạ, giết hai trăm tên lính già yếu bệnh tật của Hạ, lập tức dâng thư lên triều đình, báo tin Khánh Châu đại thắng.

Người Tây Hạ vốn dĩ kiêu ngạo khó thuần, họ đối chọi với Tống, chỉ muốn chiếm lợi, chưa bao giờ nghĩ đến chuyện chịu thiệt. Nó không đến trong lãnh thổ Tống giết người phóng hỏa, cướp đoạt tài vật đã là rất khá rồi, nào đến lượt họ chịu thiệt chứ? Lần này, là quân Tống khơi mào tai họa trước, hơn nữa còn giết người của họ, họ làm sao có thể bỏ qua?

Tây Hạ dấy binh lớn đến phạm, cũng là điều đương nhiên.

Hàn Giáng nhận mệnh làm Thiểm Tây An phủ mệnh, đến tuyến phía tây đốc chiến, khi ngày đêm gấp rút đến tiền tuyến Thiểm Tây, Kiềm hạt Quách Khánh, Cao Mẫn đều đã lần lượt tử trận sa trường. Hàn Giáng bèn mở mạc phủ ở Diên An, chọn quân Phiên lập thành bảy quân.

Hàn Giáng là một văn nhân, không am hiểu quân sự, ông bổ nhiệm Chủng Ngạc làm Phủ Diên Kiềm hạt, Tri Thanh Giản thành, chúng tướng đều quy phục dưới quyền chỉ huy của Chủng Ngạc.

Chủng Ngạc chính là con trai của đại tướng Chủng Thế Hành đời Tống, ông thừa tập ân cha mà làm sĩ quan, đầu niên hiệu Hy Ninh, khi Triệu Húc vừa mới lên ngôi, ông vì khinh suất khơi dậy biên chấn, châm ngòi chiến tranh giữa Tây Hạ và Tống, phạm tội bãi quan, đày đến Tùy Châu.

Tướng sĩ tiền tuyến Thiểm Tây đều biết rõ gốc gác của Chủng Ngạc, bây giờ lại phải nghe ông chỉ huy, trong lòng đương nhiên không phục, rất nhiều người đều buông lời oán trách.

Hàn Giáng và Chủng Ngạc lập kế hoạch tấn công Hoành Sơn.

An phủ sứ Quách Quỳ kiên quyết phản đối tấn công Hoành Sơn, ông nói Chủng Ngạc chỉ là một gã cuồng sinh, căn bản không biết đánh trận, hắn dựa vào gia thế họ Chủng, ban ân tử tôn mới làm sĩ quan, kẻ như vậy dẫn binh đánh trận, nhất định sẽ làm hỏng việc lớn.

Hàn Giáng không cho là vậy, vẫn cứ làm theo ý mình.

4. Hàn Tể tướng sai lầm khi dùng Chủng Ngạc

Tháng mười, mẹ Tể tướng Trần Thăng Chi qua đời, ông từ chức chịu tang. Trước đó, một vị Tể tướng khác là Tăng Công Lượng đã từ chức, Trần Thăng Chi lại chịu tang, chức vị Tể tướng bị khuyết.

Tháng mười hai, Triệu Húc đề bạt Vương An Thạch và Hàn Giáng làm Đồng Trung thư môn hạ Bình chương sự.

Vương An Thạch cuối cùng đã tu thành chính quả, trở thành người đương quốc đứng trên vạn người, chỉ dưới một người.

Hàn Giáng người vẫn còn ở tiền tuyến Thiểm Tây. Khi biết tin mình được thăng làm Đồng Bình chương sự, ông vô cùng phấn khích, chuẩn bị thể hiện tài năng trên chiến trường để trở thành một nho tướng đời đời lưu danh sử sách. Ông dâng biểu đàn hạch Quách Quỳ, khiến Quách Quỳ bị triệu hồi về kinh sư. Vì Quách Quỳ coi thường Chủng Ngạc, cũng phản đối kế hoạch tác chiến tấn công Hoành Sơn, nhổ được cái gai trong mắt này thì bớt đi một sự kìm hãm.

Quách Quỳ tuy bị triệu hồi về kinh sư, nhưng cũng là trong họa có phúc, vì những chuyện rắc rối trên chiến trường sau đó hoàn toàn không liên quan đến ông.

Hàn Giáng đuổi được Quách Quỳ, bèn lệnh cho Chủng Ngạc dẫn hai vạn quân chiếm lĩnh La Ngột, và xây dựng thành trì ở La Ngột để đóng giữ, lại xây dựng các trại Vĩnh Lạc Xuyên, Thưởng Đãi Lĩnh. Phân phái Đô giám Triệu Phác, Yến Đạt tu sửa thành cũ Phủ Ninh, thiết lập một trại quân ở mỗi nơi Tam Tuyền, Thổ Hồn Xuyên, Khai Quang Lĩnh, Hà Lô Xuyên, mỗi trại cách nhau hơn bốn mươi dặm, tập trung binh lực hùng hậu ở biên giới.

Hàn Giáng vẫn còn đang mài gươm luyện ngựa ở đó, quân đội Tây Hạ đã công chiếm được trại Thuận Ninh, bao vây Phủ Ninh.

Chủng Ngạc ở Tuy Đức, biết tin quân Hạ tiến thẳng vào, sợ đến hồn bay phách lạc, không biết ứng địch thế nào. Vận phán Lý Nam Công ở bên, thấy bộ dạng Chủng Ngạc như vậy, khuyên nhủ rằng, cùng lắm thì bỏ La Ngột, việc gì phải sợ hãi cơ chứ?

Chủng Ngạc lúc này hoàn toàn mất chủ ý, không nói một lời, thế mà lại ôm đầu khóc rống lên. Trận chiến mới vừa bắt đầu, Chủng Ngạc lại sợ đến mức này, có thể thấy Quách Quỳ mắng hắn là kẻ cuồng, căn bản không biết dẫn binh đánh trận, tuyệt đối không phải là lời hư cấu.

Lý Nam Công thấy Chủng Ngạc hoàn toàn không có chủ ý, thở dài một tiếng, lặng lẽ lui ra ngoài.

Tiếp đó, cảnh báo tới tấp truyền đến, tất cả các thành trì, trại quân mới xây đều lần lượt bị quân Hạ công chiếm, hàng nghìn tướng sĩ trở thành oan hồn dưới đao quân Hạ, Chủng Ngạc vẫn là bó tay không sách.

Hàn Giáng biết đại cục đã mất, muốn che giấu cũng không thể, đành dâng thư đàn hạch Chủng Ngạc. Ông cũng biết mình khó lòng thoát tội, tự xin trừng phạt.

Lệnh của triều đình rất nhanh chóng ban xuống, bỏ thành La Ngột, giáng Chủng Ngạc làm Nhữ Châu Đoàn luyện phó sứ, an trí ở Đàm Châu.

Bãi miễn chức Tể tướng của Hàn Giáng, giáng làm Đặng Châu Tri châu.

Hàn Giáng làm Đồng Bình chương sự mới được mấy tháng, còn chưa chính thức ngồi vào văn phòng Bình chương sự ở kinh thành được một lúc, đã bị bãi miễn. Tất cả đều là họa do ông sai lầm khi dùng Chủng Ngạc gây ra.

Tây Hạ thu hồi được thành La Ngột, cũng tự thu quân rút lui.

Cuộc tranh chấp giữa Tống và Hạ này kết thúc trong cảnh Tống thất bại thảm hại.

Trước có Vương An Thạch tán thưởng "Bình Nhung tam sách" của Vương Thiều, sau có Hàn Giáng dùng lầm Chủng Ngạc. Hàn Giáng, Chủng Ngạc vì bại trận mà bị giáng chức, Vương An Thạch lại nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, một mình độc đại, ngồi lên chiếc ghế Tể tướng đó.