Vẻ mặt và tác phong của Pesca vào buổi tối chúng tôi đối mặt nhau trước cổng nhà mẹ tôi đã đủ để cho tôi biết rằng có điều gì đó phi thường vừa xảy ra. Tuy nhiên, việc gặng hỏi anh ấy ngay một lời giải thích là hoàn toàn vô ích. Tôi chỉ có thể đoán già đoán non, trong lúc anh ấy kéo thốc tôi vào nhà bằng cả hai tay, rằng (vốn hiểu rõ thói quen của tôi) anh ấy đã đến căn nhà tranh để chắc chắn gặp được tôi tối hôm đó, và rằng anh ấy mang theo một tin tức có phần vui vẻ lạ thường.

Cả hai chúng tôi lao ù vào phòng khách một cách hết sức đường đột và thiếu trang nghiêm. Mẹ tôi đang ngồi bên cửa sổ mở tung, vừa cười vừa quạt mát. Pesca là một trong những người học trò cưng của bà, và mọi sự kỳ quặc thái quá của anh ấy luôn được bà tha thứ. Ôi người mẹ đáng kính tội nghiệp! Ngay từ giây phút đầu tiên nhận ra vị Giáo sư nhỏ bé dành cho con trai mình một tình cảm sâu sắc và đầy lòng biết ơn, bà đã rộng mở trái tim đón nhận anh ấy một cách không chút do dự, đồng thời coi mọi tật xấu kỳ cục mang gốc tích ngoại quốc của anh là chuyện hiển nhiên, thậm chí chẳng thèm cố gắng hiểu lấy một điều.

Em gái tôi là Sarah, dù có lợi thế tuổi trẻ, nhưng ngạc nhiên thay lại không được uyển chuyển cho lắm. Con bé đánh giá hoàn toàn công bằng những phẩm chất cao đẹp trong tâm hồn Pesca; nhưng nó không thể vô điều kiện chấp nhận anh ấy vì lợi ích của tôi như cách mẹ đã làm. Những quan niệm thuần Anh về sự đoan trang của nó luôn nổi dậy chống lại thái độ bất chấp phép tắc vốn có của Pesca; và nó lúc nào cũng ít nhiều tỏ vẻ ngạc nhiên không giấu giếm trước sự thân mật của mẹ đối với vị người nước ngoài kỳ cục nọ. Tôi nhận thấy, không chỉ riêng trường hợp của em gái tôi mà còn ở nhiều người khác, thế hệ trẻ chúng ta hoàn toàn không nồng nhiệt và bốc đồng bằng một số bậc trưởng bối. Tôi thường xuyên nhìn thấy những người lớn tuổi đỏ bừng và phấn khích trước viễn cảnh của một niềm vui chờ đợi nào đó, trong khi điều ấy hoàn toàn chẳng làm gợn sóng sự tĩnh lặng của những đứa cháu bình thản của họ. Tự tự hỏi, liệu chúng ta bây giờ có còn là những thiếu niên chân chất thực sự như các thế hệ đi trước vào thời của họ hay không? Phải chăng sự tiến bộ vĩ đại trong giáo dục đã bước những bước quá dài, và vào những ngày tháng hiện đại này, chúng ta lại trở nên chu đáo đến mức có hơi quá mực thước một chút chăng?

Không dám cả gan đưa ra câu trả lời dứt khoát cho những câu hỏi đó, tôi ít nhất cũng có thể ghi nhận rằng chưa bao giờ tôi nhìn thấy mẹ và em gái mình ở cùng Pesca mà lại không thấy mẹ tôi trẻ trung hơn hẳn so với hai người. Chẳng hạn, trong dịp này, trong khi bà cụ đang cười vang trước cái cách ngây ngô như trẻ con mà chúng tôi vừa nhào vô phòng khách, thì Sarah lại đang bối rối nhặt những mảnh vỡ của một tách trà mà vị Giáo sư vừa khua rơi khỏi bàn trong bước tiến vội vã để đón tôi ở cửa.

“Mẹ không biết điều gì sẽ xảy ra đâu, Walter,” mẹ tôi nói, “nếu con còn chậm trễ thêm chút nữa. Pesca thì sốt ruột đến phát điên lên được, còn mẹ thì tò mò muốn chết. Vị Giáo sư đã mang đến một tin tức tuyệt vời nào đó, mà anh ấy bảo là có liên quan đến con; và anh ấy đã nhẫn tâm từ chối tiết lộ dù chỉ một chút manh mối cho đến khi người bạn Walter của anh ấy xuất hiện.”

“Thật là phiền phức: làm hỏng cả bộ ấm chén,” Sarah lầm bầm một mình, vẻ mặt đau khổ chìm đắm trong đống tàn tích của chiếc tách vỡ.

Trong lúc những lời này đang được thốt lên, Pesca, vì quá vui mừng và bận rộn đến mức chẳng mảy may hay biết về tai họa không thể vãn hồi mà bộ đồ trà vừa gánh chịu dưới tay mình, đang kéo một chiếc ghế bành lớn về phía đầu bên kia căn phòng để có thể bao quát cả ba chúng tôi, với tư cách của một diễn giả đang đứng trước khán giả. Sau khi xoay lưng ghế về phía chúng tôi, anh ấy quỳ gót nhảy phốc lên ghế và đầy phấn khích mở lời trước "giáo đoàn" nhỏ bé gồm ba người từ chiếc bục giảng ứng khẩu của mình.

“Nào, những người thân yêu của tôi,” Pesca mở đầu (anh ấy luôn gọi là "những người thân yêu" mỗi khi muốn nói "những người bạn quý"), “hãy lắng nghe tôi đây. Thời điểm đã đến — tôi tuyên bố tin vui của mình — cuối cùng thì tôi cũng được cất lời.”

“Nghe đây, nghe đây!” mẹ tôi hưởng ứng trò đùa.

“Thứ tiếp theo mà anh ta làm vỡ, thưa mẹ,” Sarah thì thầm, “sẽ là lưng của chiếc ghế bành đẹp nhất đấy.”

“Tôi quay ngược về cuộc đời mình, và tôi hướng đến những tạo vật cao quý nhất,” Pesca tiếp tục, dõng dạc nói với cái bản thân không ra gì của tôi qua phần tựa lưng phía trên của chiếc ghế. “Ai đã vớt tôi lên từ đáy biển trong tình trạng đã chết (nhờ có Cramp); và ai đã kéo tôi ngoi lên tận mặt nước; rồi tôi đã nói gì khi được trở lại với cuộc đời và những bộ quần áo của chính mình?”

“Nhiều lời hơn mức cần thiết,” tôi đáp lại một cách lạnh lùng nhất có thể; bởi vì sự khích lệ dù là nhỏ nhất liên quan đến chủ đề này cũng luôn làm dâng trào cảm xúc của vị Giáo sư thành một trận lụt nước mắt.

“Tôi đã nói,” Pesca kiên quyết, “rằng cuộc đời tôi thuộc về người bạn thân thiết Walter trong suốt phần đời còn lại của tôi — và quả thực là như vậy. Tôi đã nói rằng tôi sẽ chẳng bao giờ có thể hạnh phúc trở lại cho đến khi tìm được cơ hội làm một điều gì đó tốt đẹp cho Walter — và tôi chưa từng cảm thấy bằng lòng với bản thân cho đến tận ngày hồng phúc này. Nào,” người đàn ông nhỏ bé nhiệt huyết hét lớn hết cỡ, “hạnh phúc trào dâng tuôn ra từ mọi lỗ chân lông trên da tôi, hệt như vã mồ hôi vậy; bởi vì thề có đức tin, tâm hồn và danh dự của tôi, điều tốt đẹp ấy cuối cùng đã được hoàn thành, và từ duy nhất cần nói lúc này chính là — Mọi-thứ-đều-hoàn-hảo!”

Ở đây có lẽ cần phải giải thích rằng Pesca rất hãnh diện về việc bản thân là một người Anh chính hiệu trong ngôn ngữ, cũng như trong trang phục, tác phong và các hình thức giải trí. Sau khi nhặt nhạnh được một vài biểu thức thông dụng nhất của chúng ta, anh ấy rải chúng vào các cuộc trò chuyện bất cứ khi nào chúng bật ra trong đầu, biến chúng — do quá thích thú âm điệu mà lại mù tịt về ý nghĩa — thành những từ ghép và sự lặp lại của riêng mình, đồng thời luôn đọc dính liền chúng vào nhau như thể chúng chỉ là một âm tiết kéo dài duy nhất.

“Giữa những ngôi nhà đẹp ở Luân Đôn nơi tôi dạy ngôn ngữ quê hương mình,” vị Giáo sư tuôn ra lời giải thích bị trì hoãn từ lâu mà không cần thêm một lời nói đầu nào, “có một ngôi nhà, đẹp lộng lẫy, ở cái chốn lớn mang tên Portland. Tất cả các bạn đều biết nơi đó ở đâu chứ? Vâng, vâng — dĩ-nhiên-rồi. Ngôi nhà đẹp ấy, những người thân yêu của tôi ạ, bên trong có một gia đình tuyệt vời. Một phu nhân, da trắng và đầy đặn; ba tiểu thư trẻ, da trắng và đầy đặn; hai thiếu gia, da trắng và đầy đặn; và một ông bố, trắng nhất và đầy đặn nhất trong số đó, là một thương gia quyền thế, ngập đầu trong tiền vàng — trước kia từng là một người đàn ông khôi ngô, nhưng ngặt nỗi đầu trọc lốc và có tới hai cái cằm, nên hiện tại thì chẳng còn khôi ngô gì nữa. Giờ hãy chú ý nhé! Tôi dạy thơ Dante siêu việt cho các tiểu thư trẻ, và ôi! — ơn-chúa-phù-hộ-cho-tôi! — không có ngôn từ nào trên cõi đời này có thể diễn tả được thơ Dante siêu việt làm rối trí ba cái đầu xinh xắn ấy đến mức nào đâu! Không hề gì — mọi chuyện đâu sẽ vào đó — và càng nhiều bài học thì càng có lợi cho tôi. Giờ hãy chú ý! Hãy tưởng tượng rằng hôm nay tôi đang dạy các tiểu thư trẻ như thường lệ. Cả bốn chúng tôi cùng chìm đắp vào Địa ngục của Dante. Ở Vòng tròn thứ Bảy — nhưng không cần bận tâm về điều đó: các Vòng tròn đều giống nhau đối với ba tiểu thư trẻ, da trắng và đầy đặn — tuy nhiên, tại Vòng tròn thứ Bảy, các học trò của tôi đang bị kẹt cứng; còn tôi, để giúp họ tiếp tục, đã đọc, giải thích, và tự làm mình phồng rộp lên vì sự nhiệt tình vô ích, thì — tiếng kẹt cửa của đôi bốt ở hành lang bên ngoài, và bước vào là vị phụ thân bằng vàng, nhà thương gia quyền thế với cái đầu trọc và hai chiếc cằm. — Ha! những người thân yêu của tôi, bây giờ tôi đã đến gần vấn đề hơn các bạn tưởng đấy. Các bạn đã kiên nhẫn đến lúc này chưa? Hay các bạn đã tự nhủ rằng, ‘Quỷ-thật-chứ-lại! Sao tối nay Pesca lê thê thế nhỉ?’”

Chúng tôi tuyên bố rằng mình vô cùng hứng thú. Vị Giáo sư tiếp tục: