Hai ba tuần trôi qua. Một buổi sáng nọ, công việc đang tạm ngưng, tôi nghĩ mình nên tự thưởng một ngày nghỉ, thế là tôi tới bảo tàng Louvre. Tôi đi dạo quanh, ngắm nhìn những bức tranh vốn đã quá đỗi quen thuộc, thả trí tưởng tượng lan man theo những xúc cảm mà chúng khơi gợi. Khi đang tản bộ dọc theo phòng trưng bày dài, tôi bất chợt thấy Stroeve. Tôi mỉm cười, bởi cái dáng vẻ vừa tròn trịa lại vừa hốt hoảng ấy của anh ta không bao giờ là không gây buồn cười; nhưng rồi khi tiến lại gần hơn, tôi nhận thấy anh ta có vẻ u sầu một cách lạ lùng. Trông anh ta vừa thảm hại lại vừa nực cười, hệt như một kẻ vừa rơi xuống nước khi vẫn mặc nguyên quần áo, dù đã được cứu thoát khỏi cái chết nhưng vẫn còn sợ hãi, và cảm thấy mình trông thật ngu ngốc. Anh ta quay lại, nhìn trừng trừng về phía tôi, nhưng tôi nhận ra anh ta chẳng hề nhìn thấy tôi. Đôi mắt xanh tròn xoe sau cặp kính trông đầy vẻ lo âu.

“Stroeve,” tôi gọi.

Anh ta giật mình nhẹ, rồi mỉm cười, nhưng nụ cười ấy thật chua chát.

“Sao cậu lại lêu lổng một cách đáng xấu hổ thế này?” tôi hỏi, giọng vui vẻ.

“Lâu rồi tôi không ghé Louvre. Tôi nghĩ mình nên tới xem thử xem có gì mới không.”

“Nhưng chẳng phải cậu bảo tuần này phải vẽ xong bức tranh đó sao.”

“Strickland đang vẽ trong xưởng của tôi.”

“Thì sao?”

“Chính tôi đề nghị mà. Anh ấy chưa đủ khỏe để quay về chỗ của mình. Tôi nghĩ cả hai có thể cùng vẽ ở đó. Nhiều người trong khu này vẫn dùng chung xưởng vẽ. Tôi cứ nghĩ sẽ vui lắm. Tôi luôn nghĩ rằng có người để trò chuyện khi mệt mỏi vì công việc thì thật tuyệt.”

Anh ta nói tất cả những lời ấy một cách chậm rãi, tách rời từng câu từng chữ bằng những khoảng lặng đầy gượng gạo, và anh ta cứ dán đôi mắt hiền lành, khờ khạo của mình vào mắt tôi. Đôi mắt ấy đong đầy lệ.

“Tôi e là mình không hiểu,” tôi nói.

“Strickland không thể làm việc chung với bất kỳ ai trong xưởng.”

“Khốn thật, đó là xưởng của cậu cơ mà. Đó là chuyện của anh ta chứ.”

Anh ta nhìn tôi đầy vẻ thảm thương. Đôi môi anh ta run rẩy.

“Chuyện gì đã xảy ra?” tôi hỏi, giọng hơi gắt.

Anh ta ngập ngừng rồi đỏ mặt. Anh ta liếc nhìn một trong những bức tranh trên tường đầy vẻ bất hạnh.

“Anh ấy không để tôi tiếp tục vẽ. Anh ấy bảo tôi cút đi.”

“Nhưng sao cậu không bảo anh ta cút xuống địa ngục đi?”

“Anh ấy đuổi tôi ra. Tôi không thể nào tranh cãi với anh ấy được. Anh ấy ném cái mũ theo sau tôi, rồi khóa cửa lại.”

Tôi giận Strickland, và cũng bực cả chính mình, bởi Dirk Stroeve trông lố bịch quá đỗi khiến tôi thấy buồn cười.

“Còn vợ cậu thì sao?”

“Cô ấy đi chợ rồi.”

“Anh ta có cho cô ấy vào không?”

“Tôi không biết.”

Tôi nhìn Stroeve đầy bối rối. Anh ta đứng đó như một cậu học trò đang bị thầy giáo khiển trách.

“Có cần tôi đuổi Strickland đi giúp cậu không?” tôi hỏi.

Anh ta giật mình nhẹ, khuôn mặt đang rạng rỡ bỗng đỏ gay.

“Không. Cậu đừng làm gì cả thì hơn.”

Anh ta gật đầu với tôi rồi bước đi. Rõ ràng là vì một lý do nào đó, anh ta không muốn bàn thêm về chuyện này. Tôi chẳng hiểu gì cả.