Tôi không gặp Strickland suốt mấy tuần liền. Tôi cảm thấy ghê tởm hắn, và nếu có cơ hội, tôi sẽ rất sẵn lòng nói thẳng vào mặt hắn điều đó; thế nhưng tôi thấy chẳng việc gì phải cất công tìm gặp hắn chỉ vì mục đích ấy. Tôi vốn hơi e ngại việc ra vẻ phẫn nộ về mặt đạo đức; bởi trong sự phẫn nộ ấy luôn ẩn chứa một chút tự mãn, khiến bất kỳ ai có óc hài hước cũng phải thấy ngượng ngùng. Phải có một ngọn lửa căm phẫn cực kỳ mãnh liệt mới giúp tôi bớt e sợ cái sự lố bịch của chính mình. Ở Strickland có một sự chân thật đầy mỉa mai, khiến tôi trở nên vô cùng nhạy cảm với bất cứ điều gì có vẻ là làm màu làm dáng.

Nhưng một buổi tối, khi đang đi dạo dọc theo đại lộ Clichy, ngay trước quán cà phê mà Strickland thường lui tới và tôi đang cố tránh mặt, tôi lại chạm trán hắn ngay trước mắt. Hắn đi cùng Blanche Stroeve, và hai người đang chuẩn bị bước vào góc ngồi ưa thích của Strickland.

“Cậu biến đằng nào mất tăm suốt thời gian qua thế?” hắn lên tiếng. “Tôi cứ tưởng cậu đi xa rồi cơ đấy.”

Sự niềm nở của hắn chính là bằng chứng cho thấy hắn thừa biết tôi chẳng tha thiết gì chuyện trò chuyện với hắn. Hắn không phải kiểu người đáng để ta phí hoài sự lịch thiệp.

“Không,” tôi đáp. “Tôi đâu có đi đâu.”

“Sao không ra đây chơi?”

“Ở Paris đâu thiếu quán cà phê để ngồi la cà giết thời gian.”

Khi ấy Blanche mới đưa tay ra và chào tôi. Chẳng hiểu sao tôi lại từng kỳ vọng cô ấy sẽ có đôi chút thay đổi; thế nhưng cô vẫn bận chiếc váy màu xám quen thuộc ấy, vừa gọn gàng lại vừa nhã nhặn; trăng nét trán cô vẫn vẻ thản nhiên, ánh mắt vẫn phẳng lặng như tờ, y hệt như những ngày tôi thường thấy cô tất bật với việc nhà trong xưởng vẽ.

“Lại đây làm một ván cờ đi,” Strickland nói.

Tôi không hiểu sao ngay lúc đó mình lại chẳng nghĩ ra nổi một lý do nào để từ chối. Tôi miễn cưỡng bước theo họ đến chiếc bàn mà Strickland vẫn hay ngồi, rồi hắn gọi người phục vụ mang bàn cờ và quân cờ ra. Cả hai người họ đều đón nhận tình huống này một cách tự nhiên như thể lẽ dĩ nhiên phải thế, khiến tôi cảm thấy nếu mình xử sự khác đi thì thật buồn cười. Bà Stroeve ngồi dõi theo ván cờ với vẻ mặt bí hiểm. Cô giữ im lặng, nhưng từ trước đến nay cô vốn vẫn là người lặng lẽ như vậy. Tôi soi xét bờ môi cô để tìm kiếm một nét biểu cảm có thể cho tôi manh mối về những gì cô đang cảm nhận; tôi quan sát đôi mắt cô để bắt lấy một ánh nhìn tố cáo, một chút bàng hoàng hay đắng chát; tôi nhìn đăm đăm lên trán cô để tìm một nếp nhăn thoáng qua có thể hé lộ một cơn sóng lòng đang dịu lại. Nhưng gương mặt cô tựa như một tấm mặt nạ, chẳng để lộ bất cứ điều gì. Đôi bàn tay cô đặt bất động trên đùi, tay này đan hờ vào tay kia. Dựa vào những gì đã nghe kể, tôi biết cô là một người phụ nữ có những đam mê mãnh liệt; và cái tát tàn nhẫn mà cô dành cho Dirk — người đàn ông đã yêu thương cô hết lòng hết sức — đã tố cáo một tính khí bốc đồng cùng sự tàn nhẫn đến đáng sợ. Cô đã từ bỏ mái ấm an toàn dưới sự che chở của chồng và cuộc sống êm ấm, đầy đủ vật chất để lao vào một cuộc phiêu lưu mà chính cô cũng phải thấy là cực kỳ mạo hiểm. Điều đó cho thấy một sự khao khát phiêu lưu, một sự sẵn sàng chấp nhận cuộc sống bấp hại giật gấu vá vai — những đặc điểm thật kỳ lạ đối với một người tỉ mỉ chăm sóc tổ ấm và yêu thích việc bếp núc như cô. Chắc chắn cô phải là một người phụ nữ có nội tâm vô cùng phức tạp, và sự tương phản giữa điều đó với vẻ ngoài thùy mị của cô mang một nét kịch tính đến lạ kỳ.

Cuộc gặp gỡ khiến tôi xúc động, và trí tưởng tượng của tôi làm việc liên tục trong khi tôi cố gắng tập trung vào ván cờ đang chơi. Tôi luôn cố hết sức để đánh bại Strickland, bởi hắn là kiểu người chơi luôn khinh bỉ đối thủ mà mình đã khuất phục; sự hả hê của hắn khi chiến thắng càng làm cho thất bại trở nên khó nuốt trôi hơn. Trái lại, nếu thua trận, hắn lại đón nhận với sự vui vẻ hoàn toàn. Hắn là một kẻ thắng xấu nết nhưng lại là một kẻ thua fair-play. Những ai tin rằng một người thể hiện bản chất rõ nhất khi chơi một trò chơi có thể từ điều này mà đưa ra những suy luận rất tinh tế.

Khi ván cờ kết thúc, tôi gọi phục vụ trả tiền nước rồi xin phép rời đi. Cuộc gặp gỡ diễn ra hoàn toàn êm đềm, không có sự cố nào. Chẳng một lời nào được thốt ra có thể gợi cho tôi suy nghĩ, và mọi sự đoán già đoán non mà tôi đưa ra đều thiếu căn cứ. Tôi cảm thấy vô cùng tò mò. Tôi không thể biết được họ đang sống với nhau ra sao. Tôi sẵn sàng đổi lấy nhiều thứ để biến thành một linh hồn vô hình, nhờ đó có thể quan sát họ trong không gian riêng tư của xưởng vẽ và lắng nghe những gì họ trò chuyện. Lúc này, tôi chẳng có lấy một manh mối nhỏ nhất nào để trí tưởng tượng của mình dựa vào đó mà phác họa.