Chiếc giường tôi tự trải lấy khó chịu đến nỗi tôi chẳng thể nào chợp mắt suốt đêm, và tôi đã suy nghĩ rất nhiều về những lời gã người Hà Lan đáng thương nọ kể cho mình nghe. Tôi không quá ngạc nhiên trước hành động của Blanche Stroeve, vì tôi thấy đó đơn thuần là kết quả của một tiếng gọi thể xác. Tôi không tin là cô ấy thực lòng yêu thương chồng mình; cái mà tôi từng cho là tình yêu chẳng qua chỉ là phản ứng của đàn bà trước những vuốt ve và sự an yên—thứ mà trong tâm trí đa số phụ nữ đều nhầm lẫn là tình yêu. Đó là một cảm xúc thụ động, có thể khơi dậy với bất kỳ đối tượng nào, tựa như dây leo có thể bám vào bất kỳ cái cây nào vậy; và sự đời vốn khôn ngoan khi thúc giục một cô gái kết hôn với người đàn ông muốn có mình, với lời cam đoan rằng tình yêu sẽ nảy nở sau đó. Đó là thứ cảm xúc được đắp nặn từ sự thỏa mãn khi cảm thấy an toàn, niềm kiêu hãnh vì được sở hữu, khoái cảm khi được khao khát, và sự hài lòng với mái ấm gia đình; chỉ nhờ một chút phù phiếm đáng yêu mà phụ nữ gán cho nó những giá trị tâm hồn. Đó là thứ cảm xúc không có khả năng tự vệ trước đam mê. Tôi ngờ rằng sự ghét bỏ dữ dội của Blanche Stroeve dành cho Strickland ngay từ đầu đã hàm chứa một yếu tố mơ hồ của sức hút giới tính. Tôi là ai mà lại đi tìm cách gỡ rối những phức tạp bí ẩn của xác thịt? Có lẽ niềm đam mê của Stroeve đã kích động nhưng không thỏa mãn được phần đó trong bản năng của cô, và cô căm ghét Strickland vì cô cảm nhận được ở anh ta cái quyền năng có thể mang lại cho cô thứ cô cần. Tôi nghĩ cô ấy đã rất chân thành khi đấu tranh chống lại mong muốn của chồng trong việc mời anh ta vào xưởng vẽ; tôi nghĩ cô ấy sợ anh ta, dù không biết tại sao; và tôi nhớ cô ấy đã từng dự cảm về tai họa. Tôi nghĩ theo một cách kỳ lạ nào đó, nỗi kinh hãi mà cô dành cho anh ta chính là sự chuyển dời nỗi kinh hãi cô dành cho chính mình, bởi anh ta đã quấy nhiễu cô một cách lạ lùng. Ngoại hình anh ta hoang dã và thô kệch; trong đôi mắt ấy có sự xa cách và trong khuôn miệng ấy có sự gợi tình; anh ta to lớn và mạnh mẽ; anh ta toát ra vẻ của một niềm đam mê chưa được thuần hóa; và có lẽ cô cũng cảm thấy ở anh ta yếu tố tà ác từng khiến tôi liên tưởng đến những sinh vật hoang dã thời sơ khai của nhân loại, khi vật chất—vẫn giữ mối liên hệ mật thiết với đất mẹ—dường như còn sở hữu một linh hồn riêng biệt. Nếu anh ta có tác động gì đến cô, thì việc cô yêu hay ghét anh ta là điều tất yếu. Và cô đã ghét anh ta.
Và rồi, tôi đồ rằng sự gần gũi thường nhật với gã đàn ông ốm yếu đó đã lay động cô một cách kỳ lạ. Cô nâng đầu anh ta dậy để đút ăn, và cái đầu ấy nặng trĩu tựa vào tay cô; khi cho anh ăn xong, cô lau khuôn miệng gợi tình cùng bộ râu đỏ của anh. Cô tắm rửa cho cơ thể anh; những chi ấy bao phủ bởi lớp lông dày; và khi cô lau tay anh, dù trong cơn ốm yếu, đôi tay ấy vẫn mạnh mẽ và gân guốc. Những ngón tay anh dài; đó là những ngón tay khéo léo, đầy tính sáng tạo của người nghệ sĩ; và tôi không biết chúng đã khơi dậy trong cô những suy nghĩ xáo trộn nào. Anh ngủ rất yên tĩnh, không một cử động, trông chẳng khác nào đã chết, giống như một sinh vật hoang dã của rừng sâu, đang nghỉ ngơi sau một cuộc săn đuổi dài; và cô tự hỏi những ảo tưởng nào đang lướt qua trong giấc mơ của anh. Liệu anh có mơ về tiên nữ đang bay qua những cánh rừng Hy Lạp với thần Dê đang truy đuổi gắt gao? Nàng bỏ chạy, đôi chân nhanh nhẹn trong tuyệt vọng, nhưng hắn cứ từng bước áp sát cho đến khi nàng cảm thấy hơi thở nóng hổi của hắn phả vào gáy mình; và nàng vẫn lặng lẽ chạy trốn, hắn lặng lẽ đuổi theo, và khi cuối cùng hắn bắt được nàng, đó là nỗi kinh hoàng làm tim nàng rung lên hay là sự ngây ngất?
Blanche Stroeve đang nằm trong vòng kiềm tỏa tàn nhẫn của dục vọng. Có lẽ cô vẫn căm ghét Strickland, nhưng cô khao khát anh, và mọi thứ từng tạo nên cuộc đời cô cho đến lúc ấy đều trở nên vô nghĩa. Cô không còn là một người đàn bà, phức tạp, tử tế và cáu bẳn, chu đáo và vô tâm; cô là một Maenad. Cô chính là dục vọng.
Nhưng có lẽ đây chỉ là những suy diễn viển vông; cũng có thể cô chỉ đơn thuần chán ngán chồng mình và đến với Strickland vì một sự tò mò vô cảm. Có thể cô chẳng có cảm xúc đặc biệt gì với anh, nhưng đã khuất phục trước ham muốn của anh vì sự gần gũi hay vì nhàn rỗi, để rồi nhận ra mình bất lực trong cái bẫy do chính mình giăng ra. Làm sao tôi biết được những suy nghĩ và cảm xúc đằng sau vầng trán bình thản và đôi mắt xám lạnh lùng kia?
Nhưng nếu ta không thể chắc chắn được điều gì khi đối diện với những sinh vật khó lường như con người, thì vẫn có những lời giải thích nghe chừng hợp lý cho hành vi của Blanche Stroeve. Ngược lại, tôi hoàn toàn không hiểu nổi Strickland. Tôi vắt óc suy nghĩ nhưng không sao lý giải được một hành động trái ngược hoàn toàn với hình dung của tôi về anh ta. Không có gì lạ khi anh ta nhẫn tâm phản bội niềm tin của bạn bè, hay việc anh ta chẳng chút do dự khi thỏa mãn một ý thích nhất thời bất chấp nỗi đau của người khác. Đó là bản chất của anh ta. Anh ta là người không hề biết đến lòng biết ơn. Anh ta không có lòng trắc ẩn. Những cảm xúc thông thường của chúng ta đơn giản là không tồn tại trong anh ta, và việc trách móc anh ta vì không có những cảm xúc đó cũng vô lý chẳng kém gì việc trách con hổ vì nó hung dữ và tàn bạo. Nhưng chính cái ý thích bất chợt đó mới là điều tôi không thể hiểu nổi.
Tôi không thể tin rằng Strickland đã yêu Blanche Stroeve. Tôi không tin anh ta có khả năng yêu. Đó là một thứ cảm xúc mà sự dịu dàng là yếu tố cốt lõi, trong khi Strickland chẳng hề có chút dịu dàng nào, dù là với bản thân hay với người khác; trong tình yêu luôn có cảm giác yếu đuối, khát khao được bảo vệ, sự nhiệt tình để làm điều tốt và mang lại niềm vui—nếu không phải là sự vị tha, thì ít nhất cũng là một sự ích kỷ khéo léo che giấu chính nó; tình yêu hàm chứa một sự rụt rè nhất định. Đây không phải là những nét tính cách mà tôi có thể hình dung ở Strickland. Tình yêu là sự chiếm hữu; nó đưa người yêu ra khỏi chính mình; ngay cả người sáng suốt nhất, dù biết rõ, cũng không thể nhận ra rằng tình yêu của mình rồi sẽ chấm dứt; nó bồi đắp hình hài cho thứ mà người ta biết rõ chỉ là ảo ảnh, và dù biết nó chẳng là gì khác, người ta vẫn yêu nó hơn cả thực tại. Nó làm cho một người vừa lớn lao hơn chính mình, đồng thời cũng nhỏ bé hơn chính mình. Anh ta không còn là chính mình nữa. Anh ta không còn là một cá thể, mà là một vật thể, một công cụ cho mục đích nào đó xa lạ với cái tôi của anh ta. Tình yêu không bao giờ hoàn toàn thiếu vắng tính ủy mị, và Strickland là người ít có thiên hướng với căn bệnh đó nhất trong số những người tôi từng biết. Tôi không thể tin rằng anh ta sẽ chịu đựng sự chiếm hữu của tình yêu đối với chính bản thân mình; anh ta không bao giờ có thể chịu đựng được một ách thống trị ngoại lai. Tôi tin anh ta có khả năng nhổ bỏ khỏi trái tim mình—dù có thể phải chịu đựng sự đau đớn đến mức bị tàn phá và đẫm máu—bất cứ thứ gì chắn đường mình và cái khao khát không thể hiểu nổi cứ liên tục thúc giục anh ta làm điều mà chính anh ta cũng không biết là gì. Nếu tôi đã phần nào thành công trong việc truyền tải ấn tượng phức tạp mà Strickland để lại trong tôi, thì sẽ không có gì là quá đáng khi nói rằng tôi cảm thấy anh ta vừa quá vĩ đại vừa quá nhỏ bé đối với tình yêu.
Nhưng tôi cho rằng quan niệm của mỗi người về niềm đam mê này đều được định hình dựa trên những đặc tính riêng của chính họ, và nó khác biệt ở mỗi người. Một người như Strickland hẳn sẽ yêu theo cách rất riêng của anh ta. Mọi sự phân tích cảm xúc của anh ta đều là vô ích.
