Ibarra bồn chồn đến mức không sao tài nào chợp mắt được; thế là để khuây khỏa những nỗi u buồn vốn thường trở nên phóng đại gấp bội trong đêm sâu, anh liền ngồi vào bàn làm việc trong căn phòng vắng lặng của mình. Khi ánh bình minh ló dạng, anh vẫn đang miệt mài pha chế và thử nghiệm, cho những đoạn tre cùng nhiều chất liệu khác tác dụng với các hỗn hợp ấy, rồi cẩn thận cất chúng vào những chiếc lọ được đánh số và niêm phong.

Một người đầy tớ bước vào thông báo có một người quê đến gặp. — Cứ để anh ta vào, — Ibarra nói mà không ngước nhìn lên.

Elias bước vào và đứng lặng thưa.

— À, là anh đấy ư! — Ibarra cất lời bằng tiếng Tagalog khi nhận ra người quen. — Xin lỗi vì để anh phải đợi, tôi không để ý là anh. Tôi đang làm một thí nghiệm quan trọng.

— Tôi không muốn làm phiền ngài đâu, — người thanh niên lái đò đáp. — Tôi đến trước là để hỏi xem ở dưới tỉnh Batangas, nơi tôi sắp chuẩn bị lên đường ngay đây, tôi có thể giúp được gì cho ngài không, và sẵn tiện mang đến cho ngài một tin xấu.

Ibarra liền đưa ánh mắt dò hỏi.

— Con gái của Capitan Tiago đang lâm bệnh, — Elias điềm tĩnh tiếp lời, — nhưng ơn Chúa là không đến nỗi nặng.

— Đó chính là điều tôi hằng lo sợ, — Ibarra thì thào với giọng yếu ớt. — Anh có biết cô ấy mắc bệnh gì không?

— Chỉ là một cơn sốt. Thưa ngài, nếu ngài không còn phân phó gì nữa—

— Cảm ơn anh, người bạn của tôi, không có gì đâu. Chúc anh có một chuyến đi bình an. Nhưng trước tiên hãy cho tôi hỏi một câu — nếu có gì mạo muội, xin anh cứ việc từ chối trả lời.

Elias cúi đầu chào.

— Làm thế nào mà anh dẹp yên được vụ bạo loạn đêm qua vậy? — Ibarra hỏi, đăm đăm nhìn thẳng vào anh.

— Rất đơn giản, — Elias đáp với vẻ tự nhiên nhất. — Kẻ cầm đầu cuộc nổi loạn ấy là hai anh em có người cha vừa bị đám Lính Khố Xanh đánh đập đến chết. Một lần nọ, tôi đã may mắn cứu được họ khỏi chính cái tay sai ác ôn ấy, và vì thế cả hai đều mang ơn tôi. Đêm qua tôi đã tìm gặp họ, và họ đồng ý đứng ra khuyên nhủ những người còn lại giải tán.

— Thế còn hai anh em có người cha bị đánh chết ấy—

— Rồi cũng sẽ có kết cục bi thảm giống như cha họ thôi, — Elias đáp với giọng trầm buồn. — Một khi tai họa đã chọn một gia đình nào đó để vùi dập, thì tất cả các thành viên đều phải gánh chịu phận nghèo tàn lụi; cũng như khi sét đánh xuống một thân cây, thì cả cội cây ấy rồi cũng sẽ hóa thành tro bụi.

Ibarra im bặt khi nghe những lời đó, thế là Elias xin phép ra về. Khi chỉ còn lại một mình, vẻ bình thản, điềm tĩnh mà anh vẫn giữ trước mặt người lái đò bỗng chốc tan biến. Nỗi đau khổ hiện rõ lên từng nét trên gương mặt anh. — Chính ta, chính ta đã làm cho nàng phải đau khổ, — anh thì thào tự trách.

Anh vội vã thay quần áo rồi bước xuống cầu thang. Một người đàn ông thấp người, mặc đồ tang, với một vết sẹo lớn trên má trái, cung kính chào rồi chặn bước chân anh lại.

— Anh muốn gì? — Ibarra hỏi.

— Thưa ngài, tôi tên là Lucas, và tôi là em trai của người đàn ông vừa bị sát hại ngày hôm qua.

— À, xin chia buồn cùng gia đình anh. Thế anh cần gì nào?

— Thưa ngài, tôi muốn biết ngài sẽ đền bù cho gia đình anh tôi bao nhiêu tiền.

— Đền bù? — chàng thanh niên lặp lại, không giấu nổi vẻ ghê tởm. — Chuyện đó chúng ta sẽ bàn sau. Hãy quay lại vào buổi chiều nay, bây giờ tôi đang có việc rất vội.

— Xin ngài cứ cho biết sẵn số tiền ngài chịu đền bù là bao nhiêu, — Lucas nài nỉ.

— Tôi đã nói là chúng ta sẽ bàn về chuyện đó vào lúc khác. Bây giờ tôi không có thời gian, — Ibarra bực dọc đáp.

— Bây giờ ngài không có thời gian ư, thưa ngài? — Lucas hỏi với giọng cay đắng, bước lên chắn ngang trước mặt chàng thanh niên. — Ngài không có lấy chút thời gian để đoái hoài đến người đã khuất hay sao?

— Hãy đến vào chiều nay, người anh em thiện lành ạ, — Ibarra vừa nói vừa cố kìm nén sự bực dọc. — Bây giờ tôi đang trên đường đi thăm một người bệnh.

— À, vì mải lo cho người sống mà ngài quên mất cả người chết ư? Ngài nghĩ rằng bởi vì chúng tôi nghèo hèn nên—

Ibarra nhìn hắn rồi ngắt lời: — Đừng có thử thách sự kiên nhẫn của tôi! — rồi sải bước tiếp tục lên đường.

Lucas đứng nhìn theo bóng anh với một nụ cười ngập tràn căm hận. — Dễ thấy lắm, ngươi đúng là cháu chắt của kẻ từng trói cha ta ngoài nắng gắt mà, — hắn lẩm bẩm trong kẽ răng. — Ngươi vẫn mang cái dòng máu lạnh lùng đó thôi.

Rồi giọng hắn đột ngột thay đổi, hắn lẩm bầm thêm: — Nhưng mà... nếu ngươi chịu chi đậm — thì chúng ta vẫn là bạn tốt của nhau!—