Volverán las oscuras golondrinas.1

BECQUER.

Đúng như lời Lucas đã tiên đoán, Ibarra đã đến vào ngày hôm sau. Chuyến ghé thăm đầu tiên của anh là tới gia đình của Capitan Tiago nhằm mục đích gặp Maria Clara và thông báo rằng Đức cha đã hòa giải anh với tôn giáo, đồng thời anh mang đến cho vị cha sở một bức thư giới thiệu chính tay Đức Tổng Giám mục viết. Dì Isabel khôn xiết vui mừng vì điều này, bởi bà quý mến chàng thanh niên nọ và vốn chẳng mấy thiện cảm với cuộc hôn nhân giữa cháu gái mình và Linares. Capitan Tiago không có nhà.

“Vào đi cháu,” dì nói bằng thứ tiếng Tây Ban Nha bập bõm của mình. “Maria, Don Crisostomo nay đã lại được ơn trên buông tha. Đức Tổng Giám mục đã giải vạ tuyệt thông cho cậu ấy rồi.”

Nhưng chàng thanh niên chẳng thể bước chân vào, nụ cười bỗng đông cứng trên đôi môi, và lời nói nghẹn ngào ở cổ họng. Đang đứng trên hành lang bên cạnh Maria Clara chính là Linares, tay đang cắm những bó hoa và lá. Hoa hồng và hoa nhài rải rác khắp sàn nhà. Ngả người trên một chiếc ghế bành, xanh xao với vẻ mặt buồn bã và trầm ngâm, Maria Clara đang nghịch chiếc quạt ngà vốn chẳng trắng bằng những ngón tay thon thả của nàng.

Trước sự xuất hiện của Ibarra, Linares tái mặt đi trong khi đôi má Maria Clara bừng đỏ. Nàng cố đứng dậy nhưng sức lực không cho phép, đành buôngõ thõng đôi mắt và để rơi chiếc chiếc quạt. Sự im lặng đầy ngượng ngùng bao trùm lấy không gian trong chốc lát. Lúc bấy giờ Ibarra mới có thể bước tới và run rẩy thì thầm: “Anh vừa mới về tới và lập tức đến gặp em đây. Anh thấy em trông khỏe hơn so với những gì anh từng nghĩ.”

Thiếu nữ dường như chết lặng; nàng không nói một lời cũng chẳng ngước mắt lên nhìn.

Ibarra đảo mắt quan sát Linares từ đầu đến chân bằng một cái nhìn mà chàng thanh niên rụt rè kia đón nhận với vẻ kiêu kỳ.

“Chà, xem ra sự xuất hiện của anh lại là điều bất ngờ nhỉ,” Ibarra chầm chậm cất lời. “Maria, hãy tha lỗi cho anh vì đã không báo trước sự viếng thăm của mình. Vào một dịp khác, anh sẽ có thể giải thích cho em rõ về hạnh kiểm của anh. Chắc chắn chúng ta vẫn sẽ còn gặp lại nhau thôi.”

Những lời cuối ấy đi kèm với một cái liếc nhìn hướng về phía Linares. Nàng thiếu nữ ngước đôi mắt đẹp đẽ tràn ngập vẻ thanh cao và u buồn lên nhìn anh. Ánh mắt ấy thật khẩn khoản và thiết tha đến độ Ibarra phải khựng lại vì lúng túng.

“Ngày mai anh có thể tới nữa chứ?”

“Chàng biết rằng về phần em, chàng luôn được chào đón mà,” nàng đáp nhỏ.

Ibarra rút lui với vẻ ngoài điềm tĩnh, nhưng trong tâm can là cả một cơn bão táp và giá lạnh băng buốt. Những gì anh vừa mục kích và cảm nhận quả thực quá đỗi khó hiểu: đó là sự nghi kỵ, lòng chán ghét, hay là sự phản trắc?

“Ồ, suy cho cùng thì cũng chỉ là đàn bà mà thôi!” anh thì thầm.

Chẳng màng bận tâm đến hướng đi của mình, anh đã tới nơi ngôi trường học đang được thi công. Công việc tiến triển rất khả quan, Ñor Juan tay lăm lăm chiếc thước và quả rọi cứ tất bật ngược xuôi giữa đám đông nhân công. Thoáng trông thấy Ibarra, ông liền chạy nhào tới chào đón.

“Don Crisostomo, cuối cùng cậu cũng về rồi! Tất cả chúng tôi đều đang ngóng trông cậu đây. Hãy ngắm nhìn những bức tường kìa, chúng đã cao hơn một mét rồi đấy và chỉ trong vòng hai ngày nữa thôi là sẽ cao bằng tầm vóc một người. Tôi chỉ dùng toàn những loại gỗ vững chắc và bền bỉ nhất—gỗ cẩm lai, gỗ trắc, gỗ gõ, gỗ langil—đồng thời còn cho người đi tìm mua những loại thượng hạng nhất như tindalo, malatapay, pino và narra để làm phần hoàn thiện. Cậu có muốn xem qua phần móng không?”

Những người thợ cung kính chào Ibarra, trong khi Ñor Juan vẫn say sưa tuôn ra những lời giải thích. “Đây là hệ thống ống dẫn mà tôi mạo muội lắp thêm,” ông nói. “Những đường ống ngầm này dẫn đến một loại bể chứa cách đây chừng ba mươi thước. Nó sẽ giúp bón phân cho khu vườn. Trong bản vẽ ban đầu vốn không có phần này. Cậu thấy không vừa ý sao?”

“Trái lại là đằng khác, tôi rất hoan nghênh những gì ông đã làm và xin chúc mừng ông. Ông đúng là một kiến trúc sư thực thụ đấy. Ông đã học nghề ở đâu vậy?”

“Tự tôi mày mò thôi, thưa ngài,” cụ già đáp lại với vẻ khiêm tốn.

“À, trước khi quên mất—hãy nói với những ai còn e dè, nhỡ có ai đó sợ hãi không dám nói chuyện với tôi, rằng tôi không còn bị vạ tuyệt thông nữa đâu. Đức Tổng Giám mục đã mời tôi dùng bữa đấy.”

“Chà chà, thưa ngài, chúng tôi nào có bận tâm đến mấy chuyện tuyệt thông! Tất cả chúng ta đều bị tuyệt thông cả đấy thôi. Ngay cả Padre Damaso cũng vậy mà lão ta vẫn béo tốt đấy thôi.”

“Sao lại thế được?”

“Thật mà thưa ngài, vì cách đây một năm lão đã quất roi vào vị phó tế, một người cũng có thân phận thiêng liêng chẳng kém gì lão. Thời buổi này thì ai còn để tâm đến vạ tuyệt thông nữa chứ, thưa ngài?”

Giữa đám thợ thuyền, Ibarra chợt bắt gặp Elias, người khi cất tiếng chào anh cùng những người khác đã ngầm ra hiệu qua một ánh mắt rằng anh ta có chuyện muốn nói với mình.

“Ñor Juan,” Ibarra cất lời, “ông có thể mang cho tôi danh sách những người thợ được không?”

Ñor Juan liền biến đi, còn Ibarra bước lại gần Elias, người đang đứng một mình lúi húi nhấc một khối đá nặng lên xe đẩy.

“Nếu ngài có thể dành cho tôi vài giờ để trò chuyện, thưa ngài, xin hãy ra bờ hồ vào chiều nay và bước lên chiếc thuyền của tôi.”

Chàng thanh niên khẽ gật đầu, và Elias bước đi nơi khác.

Ñor Juan lúc này đã mang danh sách tới, nhưng Ibarra có dò xét bao nhiêu cũng hoài công; chẳng hề có tên của Elias trong đó!

1 Những con chim nhạn tăm tối sẽ quay trở về.