Không màng đến những kẻ đứng xem xung quanh, cha Damaso đi thẳng đến giường của cô thiếu nữ đang lâm bệnh, nắm lấy tay cô và nói với vẻ trìu mến khôn tả, trong khi những giọt nước mắt trào ra khóe mắt: “Maria, con gái của ta, con không được chết!”

Cô thiếu nữ mở mắt ra và nhìn chằm chằm vào ông với một vẻ mặt kỳ lạ. Không một ai quen biết vị linh mục dòng Phan-xi-cô này từng ngờ rằng trong con người ông lại ẩn chứa những tình cảm dịu dàng đến thế, chẳng ai tin rằng bên dưới lớp vỏ bọc xù xì và thô lỗ ấy lại có thể đập một trái tim. Không thể nói thêm được nữa, ông lùi lại khỏi phía giường cô, khóc nức nở như một đứa trẻ, rồi bước ra ngoài khoảng hiên dưới giàn hoa leo ưa thích của Maria Clara để mặc cho nỗi đau của mình tuôn trào.

“Hắn mới yêu thương con gái đỡ đầu làm sao!” tất cả những người có mặt đều nghĩ vậy, trong khi cha Salvi đứng nhìn ông bất động và lặng thinh, đôi môi khẽ bặm lại.

Khi ông đã nguôi ngoai phần nào, bà Doña Victorina liền giới thiệu Linares, người đang cung kính bước lại gần. Cha Damaso lặng lẽ nhìn cậu ta từ đầu đến chân, cầm lấy bức thư được đưa và đọc, nhưng dường như chẳng hiểu gì, bởi ông hỏi: “Còn cậu là ai?”

“Alfonso Linares, cháu đỡ đầu của anh rể ngài,” chàng trai lắp bắp đáp.

Cha Damaso ngả người ra sau và lại chăm chú quan sát chàng thanh chất một lần nữa. Rồi nét mặt ông bừng sáng và ông đứng phắt dậy. “Hóa ra cậu là con đỡ đầu của Carlicos!” ông thốt lên. “Lại đây để ta ôm cái nào! Ta nhận được thư của cậu từ mấy ngày trước rồi. Thì ra là cậu! Ta đã không nhận ra cậu—điều đó cũng dễ hiểu thôi, vì cậu còn chưa ra đời lúc ta rời khỏi xứ này—ta đã không nhận ra cậu!” Cha Damaso siết chặt đôi cánh tay lực lưỡng của mình quanh chàng trai trẻ, khiến mặt cậu đỏ bừng lên, chẳng biết vì thẹn thùng hay vì thiếu hơi thở.

Sau những phút giây dâng trào cảm xúc ban đầu và sau khi những câu hỏi thăm về Carlicos cùng vợ ông được đặt ra và trả lời, cha Damaso liền hỏi: “Nào, bây giờ nói xem, Carlicos muốn ta giúp gì cho cậu?”

“Tôi tin là ngài ấy có nhắc đến điều đó trong thư ạ,” Linares lại lắp bắp.

“Trong thư á? Để ta xem nào! Đúng thế rồi! Nó muốn ta kiếm cho cậu một công việc và một người vợ. Hừm! Một công việc, việc thì dễ thôi! Cậu biết đọc biết viết chứ?”

“Cháu đã nhận bằng cử nhân luật từ trường Đại học ạ.”

“Trời ạ! Hóa ra cậu là một tay cãi thuê à! Nhìn cậu chẳng giống chút nào; trông cậu giống một thiếu nữ rụt rè hơn thì có. Thế thì càng hay! Nhưng còn việc kiếm vợ cho cậu…”

“Thưa Cha, cháu không vội lắm đâu ạ,” Linares bối rối ngắt lời.

Nhưng cha Damaso lúc đó đã đi đi lại lại từ đầu này sang đầu kia hành lang, miệng lầm bầm: “Một người vợ, một người vợ!” Vẻ mặt ông lúc này không còn buồn rầu hay vui vẻ nữa mà mang một nét vô cùng nghiêm nghị, trong khi ông đắm chìm trong những suy nghĩ sâu xa. Cha Salvi đứng từ xa dõi theo cảnh tượng ấy.

“Ta không ngờ mọi chuyện lại phiền phức đến thế này,” cha Damaso lẩm bẩm với giọng nghẹn ngào. “Nhưng giữa hai điều ác, đành chọn điều nhẹ hơn!” Rồi cất cao giọng, ông bước đến gần Linares và bảo: “Nào, cậu bé, chúng ta đi nói chuyện với Santiago thôi.”

Linares tái mặt và để mặc cho vị linh mục đang đăm chiêu suy nghĩ kéo đi. Đến lượt cha Salvi bước qua bước lại, trầm ngâm như mọi khi.

Một tiếng chào buổi sáng đã kéo ông ra khỏi những bước đi đều đặn nhàm chán ấy. Ông ngẩng đầu lên và thấy Lucas đang cúi đầu chào mình một cách khiêm nhường.

“Ngươi muốn gì?” ánh mắt vị cha xứ gặng hỏi.

“Thưa Cha, con là em của người đàn ông đã bị sát hại vào ngày hội làng,” Lucas cất giọng mếu máo mở đầu.

Vị cha xứ lùi lại và lẩm bầm với giọng gần như không thành tiếng: “Rồi sao?”

Lucas cố gắng nặn ra nước mắt và lấy khăn tay lau mắt. “Thưa Cha,” hắn tiếp tục với giọng sướt mướt, “Con đã đến tìm Don Crisostomo để đòi bồi thường. Lúc đầu lão ta đuổi con bằng những cú đá, bảo rằng lão sẽ chẳng bồi thường gì hết vì chính lão cũng suýt mất mạng chỉ vì lỗi của người anh tội nghiệp xấu số của con. Con đã đến gặp lão vào ngày hôm qua, nhưng lão đã đi Manila rồi. Lão để lại cho con năm trăm peso vì lòng bác dặn con đừng quay lại nữa. À, thưa Cha, năm trăm peso cho người anh khốn khổ của con—năm trăm peso cơ đấy! À, thưa Cha—”

Lúc đầu, vị cha xứ lắng nghe với vẻ ngạc nhiên và chú ý trong khi đôi môi khẽ nhếch lên một nụ cười đầy khinh miệt và châm biếm trước màn kịch này đến mức nếu Lucas để ý, hắn đã ba chân bốn cẳng chạy mất dép rồi. “Bây giờ ngươi muốn gì?” ông hỏi, quay mặt đi.

“À, thưa Cha, xin vì tình yêu thương của Chúa mà bảo con phải làm gì bây giờ. Cha vẫn luôn đưa ra những lời khuyên đúng đắn mà.”

“Ai bảo ngươi thế? Ngươi có phải người ở vùng này đâu.”

“Tiếng tăm của Cha nổi khắp cả xứ mà.”

Với vẻ mặt tức giận, cha Salvi tiến lại gần hắn, chỉ tay ra đường và bảo Lucas đang lúc ấy đã giật mình: “Về nhà đi và hãy thấy biết ơn vì Don Crisostomo đã không tống cổ ngươi vào tù đấy! Cút khỏi đây mau!”

Lucas quên béng mất vai diễn của mình và lẩm bầm: “Nhưng con tưởng…”

“Cút ngay!” cha Salvi bực bội quát lên.

“Con muốn gặp cha Damaso.”

“Cha Damaso đang bận. Cút ra khỏi đây!” vị cha xứ lại lớn tiếng ra lệnh.

Lucas lủi thủi đi xuống cầu thang, miệng lầm bầm: “Lão này cũng rứa cả thôi—tại lão trả không hậu hĩnh—phải tìm kẻ nào trả cao nhất mới được!”

Nghe tiếng quát của vị cha xứ, tất cả mọi người đều vội vã chạy đến nơi, bao gồm cả cha Damaso, Capitan Tiago và Linares.

“Một kẻ vô lại xấc láo đến ăn xin mà lại lười nhác chẳng muốn làm việc,” cha Salvi giải thích, vừa với lấy chiếc mũ và gậy để quay về tu viện.