Những món quà cưới sang trọng được chất đống trên bàn một cách vô ích; dù là những viên kim cương nằm trong hộp nhung xanh, những chiếc khăn thêu bằng vải dứa, hay những sấp lụa là, tất cả đều chẳng thể thu hút nổi ánh nhìn của Maria Clara. Chẳng thèm đọc hay thậm chí nhìn đến, thiếu nữ cứ ngồi trân trân nhìn vào tờ báo đưa tin về cái chết của Ibarra, người đã chết đuối dưới hồ.

Bỗng nhiên, cô cảm thấy có hai bàn tay bịt kín mắt mình để giữ chặt lại và nghe thấy giọng cha Damaso vui vẻ hỏi: “Ta là ai nào? Ta là ai?”

Maria Clara giật mình vùng dậy, kinh hoàng nhìn ông.

“Cô bé ngốc nghẻo, con không sợ đấy chứ? Con không ngờ có ta phải không? À, ta từ dưới tỉnh lên để dự đám cưới của con đây.”

Ông mỉm cười mãn nguyện khi tiến lại gần cô và đưa tay ra để cô hôn.

Maria Clara run rẩy bước lại gần, cung kính chạm môi lên bàn tay ông.

“Con làm sao thế, Maria?” Vị linh mục hỏi, nụ cười vui vẻ vụt tắt và thay vào đó là vẻ bất an. “Tay con lạnh ngắt, con lại xanh xao nữa. Con ốm à, con bé?”

Cha Damaso kéo cô lại gần mình với sự dịu dàng mà ít ai nghĩ rằng ông có thể có được, rồi nắm lấy cả hai tay cô và dùng ánh mắt dò hỏi.

“Con không còn tin tưởng cha đỡ đầu của mình nữa sao?” Ông trách móc hỏi. “Nào, ngồi xuống đây và kể cho ta nghe những nỗi buồn nhỏ nhặt của con giống như hồi con còn bé, khi con muốn xin sáp để làm búp bê ấy. Con biết là ta luôn yêu thương con, ta chưa từng giận con bao giờ mà.”

Giờ đây giọng ông không còn cộc cằn nữa, thậm chí còn trở nên ân cần, ngọt ngào. Maria Clara bắt đầu bật khóc.

“Con đang khóc đấy à, con bé? Sao con lại khóc? Con cãi nhau với Linares à?”

Maria Clara lấy tay bịt tai lại. “Đừng nhắc đến anh ấy — lúc này thì đừng!” cô kêu lên.

Cha Damaso ngẩn người kinh ngạc nhìn cô.

“Con không muốn thổ lộ những bí mật của mình với cha sao? Chẳng phải ta vẫn luôn cố gắng chiều chuộng mọi ý thích dù là nhỏ nhất của con hay sao?”

Thiếu nữ ngước đôi mắt đẫm lệ nhìn trân trân vào ông hồi lâu, rồi lại ôm mặt nức nở.

“Đừng khóc nữa con bé ngoan. Nước mắt của con làm ta đau lòng đấy. Hãy kể cho ta nghe nỗi lòng của con, rồi con sẽ thấy cha đỡ đầu thương con biết nhường nào!”

Maria Clara chậm rãi bước lại gần, quỳ sụp xuống, ngước khuôn mặt đẫm nước mắt lên nhìn ông và cất giọng nhỏ đến mức gần như không nghe rõ: “Người có còn yêu con không?”

“Con bé ngốc này!”

“Vậy thì, xin hãy bảo vệ cha con và hủy bỏ cuộc hôn nhân của con đi!” Đến đây, thiếu nữ kể lại cuộc gặp gỡ lần cuối với Ibarra, chỉ giấu đi việc mình đã biết rõ bí mật về thân thế của bản thân. Cha Damaso kinh ngạc đến mức tém chút nữa không tin vào tai mình.

“Khi anh ấy còn sống,” cô thiếu nữ tiếp lời, “con còn nghĩ đến chuyện đấu tranh, con vẫn hy vọng và tin tưởng! Con muốn sống để có thể nghe ngóng tin tức về anh ấy, nhưng giờ đây khi họ đã giết anh ấy rồi, thì chẳng còn lý do gì để con phải sống và chịu đựng nữa.” Cô nói bằng giọng đều đều, trầm lắng, bình thản và không một giọt nước mắt.

“Nhưng cô bé ngốc nghẻo này, chẳng phải Linares gấp vạn lần—”

“Khi anh ấy còn sống, con có thể lấy người khác — rồi sau đó con sẽ tính chuyện trốn đi — cha con chỉ cần cái danh nghĩa họ hàng đó thôi! Nhưng giờ đây khi anh ấy đã chết, sẽ chẳng người đàn ông nào được gọi con là vợ nữa! Khi anh ấy còn sống, con có thể hạ mình nhẫn nhục, bởi vì khi ấy con vẫn còn niềm an ủi rằng anh ấy vẫn đang sống và có lẽ vẫn nghĩ đến con, nhưng giờ đây khi anh ấy đã chết rồi — thì tu viện hoặc là nấm mồ!”

Giọng cô thiếu nữ mang một sự kiên quyết đến mức cha Damaso đánh mất vẻ vui vẻ ban nãy và trở nên vô cùng trầm ngâm.

“Con yêu nó đến mức ấy cơ à?” ông ấp úng hỏi.

Maria Clara không trả lời. Cha Damaso gục đầu ngực và lặng im hồi lâu.

“Con gái của Chúa,” cuối cùng ông thốt lên với giọng nghẹn ngào, “xin hãy tha thứ cho ta vì đã vô tình mang lại bất hạnh cho con. Ta vẫn luôn nghĩ cho tương lai của con, ta chỉ mong con được hạnh phúc. Sao ta có thể để con kết hôn với một kẻ bản xứ, để rồi nhìn con trở thành một người vợ bất hạnh và một người mẹ khốn khổ cơ chứ? Ta đã không thể gạt bỏ tình yêu đó khỏi đầu con dù đã dùng mọi cách để chống lại. Ta đã phạm sai lầm, tất cả cũng chỉ vì con, hoàn toàn vì con mà thôi. Nếu con làm vợ nó, sau này con sẽ phải đau khổ trước cảnh ngộ của chồng mình, một kẻ luôn phơi mình trước đủ mọi thứ phiền toái mà không có lấy một con đường tự vệ. Làm mẹ rồi, con sẽ phải xót xa cho số phận những đứa con của mình: nếu con dạy dỗ chúng nên người, con sẽ vô tình vẽ ra cho chúng một tương lai cay đắng, bởi vì chúng sẽ trở thành kẻ thù của Tôn giáo và con sẽ phải chứng kiến cảnh chúng bị siết cổ hoặc lưu đày; còn nếu để chúng ngu dốt mu muội, con sẽ thấy chúng bị áp bức và đày đọa. Ta không thể chấp nhận điều đó được! Chính vì lý do ấy nên ta mới tìm cho con một người chồng có thể biến con thành người mẹ hạnh phúc của những đứa con nắm quyền cai trị chứ không phải kẻ cúi đầu tuân lệnh, là kẻ trừng phạt chứ không phải người gánh chịu đớn đau. Ta biết người bạn thuở nhỏ của con là một người tốt, ta quý trọng nó cũng như cha nó, nhưng ta đã căm ghét cả hai cha con chúng kể từ khi ta thấy chúng sắp mang lại bất hạnh cho con, bởi vì ta yêu con, ta tôn thờ con, ta yêu con như yêu chính con đẻ của mình vậy! Con là niềm ân sủng duy nhất của đời ta; ta đã nhìn con lớn lên — chưa từng có giờ phút nào là ta không nghĩ về con — ta đã mơ về con — con chính là niềm vui duy nhất của đời ta!”

Đến đây, chính cha Damaso cũng bật khóc nức nở như một đứa trẻ.

“Vậy thì, nếu người yêu con, xin đừng biến con thành kẻ khốn khổ đến muôn đời. Anh ấy không còn sống nữa, nên con muốn đi tu!”

Vị linh mục già lấy tay chống trán. “Đi tu, làm nữ tu sao!” ông lặp lại. “Con không biết đâu, con bé ơi, cuộc sống ấy thế nào, những bí mật ẩn giấu sau những bức tường tu viện đáng sợ ra sao, con không biết đâu! Thà ta nhìn thấy con bất hạnh ngoài đời còn hơn là trong chốn tu viện ấy. Ở ngoài này những lời than thở của con còn có người thấu tỏ, còn trong đó con sẽ chỉ bầu bạn với những bức tường lạnh lẽo. Con rất xinh đẹp, vô cùng xinh đẹp, và con sinh ra đâu phải dành cho chốn đó — để trở thành hiền thê của Chúa! Tin ta đi con bé, thời gian sẽ xóa nhòa tất cả. Rồi sau này con sẽ quên đi, con sẽ biết yêu, con sẽ yêu chồng của mình — là Linares.”

“Tu viện hoặc là — cái chết!”

“Tu viện, tu viện, hoặc là cái chết!” cha Damaso thét lên. “Maria, ta nay đã là một lão già, ta sẽ chẳng thể che chở cho con và hạnh phúc của con được bao lâu nữa. Hãy chọn con đường khác đi, tìm kiếm một tình yêu khác, một người đàn ông khác, bất kể đó là ai — miễn không phải là tu viện.”

“Tu viện hoặc là cái chết!”

“Lạy Chúa tôi, lạy Chúa tôi!” vị linh mục kêu lên, lấy hai tay ôm đầu, “Ngài đang trừng phạt con đấy ư, vậy thì hãy cứ theo ý Ngài đi! Nhưng xin hãy phù hộ cho con gái của con!”

Rồi quay lại nhìn thiếu nữ, ông nói: “Con muốn làm nữ tu, vậy thì sẽ theo ý con. Ta không muốn con phải chết.”

Maria Clara chộp lấy hai bàn tay ông, xiết chặt và hôn lên đó khi quỳ sụp xuống, miệng liên tục lặp đi lặp lại: “Cha đỡ đầu ơi, con cảm ơn cha, cảm ơn cha đỡ đầu của con!”