Hai tháng đã trôi qua, hai tháng làm việc miệt mài, vất vả; nào nấu nướng, giặt giũ, là lượt; nào vá víu và chăm sóc ba đứa trẻ, dẫu rằng Jenny đang dần trở thành một cô bé tháo vát, nhanh nhẹn, lanh lợi và đảm việc nhà. Đó là những tháng ngày với biết bao đêm mệt mỏi thức canh bên giường Aurelia; nào xoa dịu, băng bó, đấm bóp; nào đọc sách, chăm nom, thậm chí cả mớm ăn và tắm rửa. Những lo lắng không ngơi nghỉ nay đã vơi bớt, gia đình cũng thở phào nhẹ nhõm, bởi tiếng thở dài vì đau đớn của người mẹ không còn cất lên từ căn phòng ngột ngạt nơi Aurelia từng nằm suốt những ngày tháng Tám oi bức, oằn mình chịu đựng trong từng hơi thở. Chuyện đi lại vẫn còn là điều xa vời trong nhiều tháng tới, nhưng phước lành dường như nhân lên khi những khung cửa chớp được mở tung và chiếcếc giường được kéo lại gần cửa sổ; khi người mẹ, với những chiếc gối lót sau lưng, ít ra có thể ngồi ngắm nhìn công việc đang diễn ra, có thể mỉm cười trước nỗi đau quá khứ và quên đi những giờ phút mệt mỏi đã đưa bà đến với sự thư thái, dễ chịu tương đối ở hiện tại.
Không một cô gái mười bảy tuổi nào có thể trải qua thử thách ấy mà vẫn nguyên vẹn như trước; không một thiếu nữ có tính cách như Rebecca lại có thể bước qua nó mà không có chút buồn tủi và bất mãn trong lòng. Con bé đang làm những công việc không đem lại niềm vui trọn vẹn — những nhọc nhằn nặng nhọc mà có lẽ nó chẳng bao giờ hoàn thành với sự thành công hay thỏa mãn tuyệt đối; và hình ảnh về những niềm vui buộc phải gác lại để tròn bề gia việc thường ngày cũng giống như lời hứa hẹn về giọt mật ngọt cho đôi môi đang khát cháy. Những viễn cảnh huy hoàng ấy, khi vũ trụ tưởng chừng rộng mở để sức trẻ của nó tung hoành và chinh phục, mới ngắn ngủi và phù du làm sao! Chúng đã phai nhạt vào ánh sáng của đời thường nhanh chóng nhường nào! Thoạt đầu, sự đồng cảm và nỗi đau xót lớn lao đến mức nó chẳng mảy may nghĩ đến điều gì ngoài nỗi đau của mẹ. Chẳng có chút ý thức nào về bản thân xen vào giữa nó và nghĩa vụ làm con; rồi khi tuần tháng trôi qua, những hy vọng nhỏ nhoi bị bóp nghẹt bắt đầu cựa quậy và nhức nhối trong lồng ngực; những hoài bão tan vỡ ngẩng đầu lên như muốn châm chích nó; những niềm vui tầm với chẳng tới trêu ngươi nó bởi sự sát nút; bởi lằn ranh cách biệt mong manh giữa nó và hiện thực. Sống qua những ngày tháng chật hẹp, mắt không liếc sang trái hay phải, được nâng đỡ bởi ý thức làm đúng thì thật dễ dàng trong chốc lát; nhưng niềm vui thuở ban đầu của sự hy sinh ấy, cái niềm vui tựa như ngọn lửa trong huyết quản, rồi cũng lụi tàn; con đường trở nên quạnh hiu hơn và bước chân chùng lại. Khoảng thời gian ấy rồi cũng đến với Rebecca, và tâm hồn rạng rỡ của con bé chùng xuống khi nhận được bức thư báo rằng vị trí của nó ở Augusta đã có người thay thế. Lúc ấy, trái tim nó nổi loạn đập thình thịch, như đôi cánh đập vào cánh cửa lồng, khao khát sự tự do của thế giới rộng lớn ngoài kia. Đó là sự trỗi dậy của những năng lực bên trong, dẫu nó chẳng gọi tên điều đó hoa mỹ đến vậy. Nó cảm thấy như ngọn gió của định mệnh đang thổi bùng ngọn lửa của mình đi tứ phía, thiêu đốt, tàn phá nó, nhưng chẳng thắp lên được điều gì. Tất cả những điều đó kết tinh trong một đêm dông bão tại căn phòng nhỏ ở Sunnybrook, nhưng rồi mây cũng bay qua, nắng lại rực vàng, một chiếc cầu vồng vắt ngang bầu trời, trong khi "hi vọng khoác áo xanh tháng Tư" mỉm cười nhìn lên khuôn mặt ngước lên của nó và vẫy gọi nó tiến bước, rằng:
Hãy cùng tôi già đi,
Điều tuyệt vời nhất vẫn ở phía trước.
Những sợi tơ vui sướng đan xen vào bức tranh đời thường xám xịt và rối rắm. Đó là những khoảnh khắc tranh thủ thổi hồn thiên nhiên vào ngôi nhà nhỏ trống trải để bớt đi vẻ hoang sơ, học hỏi từ chính trang sách của Tạo Hóa và ghi nhận cách ngài che giấu sự thô kệch ở bất cứ nơi đâu. Rồi còn có sự thỏa mãn khi được làm chủ một lãnh địa nghèo nàn; được lên kế hoạch, quản lý, quyết định; được đem lại trật tự từ chốn hỗn mang; được gieo rắc niềm vui thay cho sự buông xuôi bất lực trước số phận. Một niềm an ủi khác chính là tình cảm của lũ trẻ, bởi chúng quấn quýt lấy cô như hoa hướng dương hướng về mặt trời, hoàn toàn tin tưởng vào kho tàng truyện kể của Rebecca, vững chãi trong niềm xác tín rằng trí tưởng tượng của chị chẳng có giới hạn nào. Trong điều này, và trong cả những điều lớn lao hơn thế, dẫu chẳng mấy nhận ra, quy luật bù trừ đang hoạt động vì lợi ích của nó, bởi trong những ngày tháng âu lo ấy, hai mẹ con đã tìm thấy và thấu hiểu nhau hơn bao giờ hết. Một cảm giác mới mẻ hình thành trong lòng Rebecca khi con bé quẩn quanh bên chiếc giường bệnh đầy đau đớn và bứt rứt của mẹ — một thứ cảm xúc chỉ nảy nở từ sự chăm sóc ân cần, một thứ tình cảm chỉ lớn lên khi kẻ mạnh cúi mình trước người yếu đuối. Về phần Aurelia, ngôn từ chưa bao giờ có thể diễn tả hết niềm hạnh phúc lặng thầm của bà khi sự mặc khải thực sự về tình mẫu tử đến với mình. Trong những năm tháng đầu đời khi các con còn thơ dại, những nhọc nhằn và lo toan đã phủ bóng tối u ám lên mái ấm bằng đôi cánh ấp ủ của chúng. Rồi Rebecca rời đi, và trong những tháng ngày dài đằng đẵng xa cách, tâm trí và linh hồn con bé đã vượt khỏi tầm hiểu biết của người mẹ, để rồi giờ đây, khi Aurelia có đủ thời gian và sức lực để nghiên cứu về đứa con gái, nó tựa như một kẻ bị tráo đổi đầy mê hoặc. Aurelia và Hannah vẫn tiếp tục guồng quay tẻ nhạt và công việc thường nhật, ngày một trở nên cùn mòn; nhưng giờ đây, tại một chặng đường nào đó của cuộc đời, xuất hiện trước mắt bà lại là sinh thể bạo liệt và khó hiểu này, kẻ đã chấp cánh cho những tư tưởng vốn chỉ biết bò lê trước đó; kẻ mang sắc màu, sự duyên dáng và hòa hợp vào tấm vải thô màu nâu xám của sự tồn tại.
Bạn có thể ách chiếc củi nặng nề nhất vào Rebecca, và chừng nào còn tuổi trẻ, con bé vẫn sẽ luôn nhớ đến mặt đất xanh dưới chân và bầu trời xanh trên đầu. Đôi mắt trần của nó nhìn chiếc bánh đang khuấy và ổ bánh mì đang nhào; đôi tai trần của nó nghe tiếng bếp củi tí tách và tiếng ấm nước reo vang, nhưng hết lần này đến lần khác, trí tưởng tượng của nó lại chắp cánh bay cao, tựa mình nghỉ ngơi, tái tạo sức mạnh giữa bầu không khí tầng cao. Ngôi nhà trang trại nhỏ bé là một thực tế hiển nhiên, nhưng nó có vô số cung điện để thỉnh thoảng lui về ẩn náu; những cung điện nhộn nhịp những nhân vật hào hiệp và sôi nổi thuộc về thế giới lãng mạn; những cung điện cũng không thiếu những thiện ảnh từ thiên đường ghé thăm, thì thầm những lời khuyên nhủ thanh tao. Mỗi lần lui về thành lũy của những giấc mơ, nó lại bước ra rạng ngời và tươi tỉnh, tựa như kẻ vừa ngắm nhìn ngôi sao mai, lắng nghe bản âm ca ngọt ngào, hay hít hà hương thơm của đóa hồng hạnh phúc.
Aurelia có thể thấu hiểu tâm trạng của một con gà mái đầu óc hẹp hòi và câu nệ, lỡ sinh ra một chú vịt con kỳ lạ và gan dạ trên đời; nhưng hoàn cảnh của bà còn kỳ diệu hơn thế, bởi bà chỉ có thể so sánh cảm giác của mình với một cô gà mái Dorking nâu điềm tĩnh nào đó, lỡ ấp một quả trứng bình thường mà lại nở ra một chú chim thiên đường. Ý nghĩ ấy đã thoáng qua trong đầu bà hơn một lần suốt nửa tháng qua, và nó cứ lấp lánh hiện về trong buổi sáng tháng Mười dịu ngọt này, khi Rebecca bước vào phòng với hai tay ôm đầy hoa cúc vàng và những chiếc lá thu rực lửa.
– Chỉ là một chút gợi ý về phong cách mùa thu thôi mẹ ạ, – con bé vừa nói vừa nhét cuống của một nhành cây non rực rỡ sắc đỏ và vàng vào giữa tấm nệm và thành cuối giường. – Cành này cứ là đà sát mặt hồ, con sợ để lâu ngắm cái bóng đẹp đẽ của nó thì nó đâm ra kiêu kỳ mất, nên con đành rinh nó khỏi chốn hiểm nguy; tuyệt quá phải không mẹ? Con ước gì hôm nay có thể mang một cành cho dì Miranda tội nghiệp! Nhà gạch chẳng bao giờ có bóng một đóa hoa nào mỗi khi con vắng nhà.
Đó là một buổi sáng kỳ diệu. Mặt trời đã leo lên một thế giới chỉ lưu giữ trong ký ức chuỗi những ngày vàng óng và đêm đầy sao. Không khí thơm ngát mùi quả chín, và có một chú chim nhỏ dại đậu trên cành cây ngoài cửa đang căng phồng lồng ngực hót vang khúc ca mừng sự sống. Nó đã quên béng rằng mùa hè đã qua, rằng mùa đông rồi sẽ tới; và ai có thể nghĩ đến những cơn gió lạnh, những cành cây trụi lá hay những dòng suối đóng băng trong một ngày như thế này cơ chứ? Một chú bướm đêm rực rỡ bay qua cửa sổ mở toang và đậu lên chùm lá rực rỡ. Aurelia lắng nghe tiếng chim hót và đưa mắt nhìn từ vẻ đẹp của khóm cây rực rỡ sang cô con gái cao ráo, tuyệt mỹ của mình, đứng đó tựa như nàng Xuân trẻ trung với mùa Thu vàng óng trong vòng tay.
Rồi bỗng nhiên bà che mặt lại và khóc nghẹn: – Mẹ không chịu nổi nữa! Cứ phải nằm đây xiềng xích trên chiếc giường này, ngáng đường mọi việc con muốn làm. Thật hoài phí tất cả! Mọi sự tằn tiện và nhịn nhục của mẹ; mọi năm tháng học hành vất vả của con; mọi khoản tiền bạc của dì Mirandy; tất cả những gì chúng ta từng nghĩ sẽ làm nên tương lai cho con!
– Mẹ ơi, mẹ đừng nói thế, đừng nghĩ thế! – Rebecca thốt lên, ào đến ngồi bệt xuống sàn nhà bên cạnh chiếc giường và buông thõng bó cúc vàng bên sườn. – Ơ hay mẹ ơi, con mới vừa qua tuổi mười bảy thôi mà! Con người đang mặc chiếc tạp dề bằng vải calico màu tím dính đầy bột mì trên mũi này mới chỉ là sự khởi đầu của con thôi! Mẹ còn nhớ cái cây non mà chú John đem trồng không? Chúng ta đã trải qua một mùa hè khô hạn và một mùa đông lạnh giá, nó chẳng lớn nổi một ly, cũng chẳng trổ ra chút gì đền đáp công sức chúng ta chăm bẵm; thế rồi năm sau trời thuận gió hòa, nó đã bù đắp lại quãng thời gian đã mất. Đây chỉ là "mùa đâm rễ" nhỏ bé của con thôi mẹ ạ, mẹ đừng vội tin rằng ngày tháng của con đã chấm dứt, bởi nó thậm chí còn chưa bắt đầu! Cây phong già bên giếng đã tròn trăm tuổi mà mùa hè năm nay vẫn đâm chồi lá mới, thế nên chắc chắn con vẫn còn hy vọng ở tuổi mười!
– Con có thể tỏ ra mạnh mẽ, – Aurelia nức nở, – nhưng con chẳng đánh lừa được mẹ đâu. Con đã mất việc rồi; con sẽ chẳng bao giờ được gặp gỡ bạn bè ở đây nữa, và con chẳng qua chỉ là một con mụ đầu trâu mặt ngựa làm thuê làm mướn!
– Nhìn con giống người làm thuê lắm ạ, – Rebecca ra vẻ bí ẩn, đôi mắt cười rạng rỡ, – nhưng thực ra con là một nàng công chúa; mẹ tuyệt đối không được nói cho ai biết nhé, đây chỉ là bộ trang phục giả dạng thôi; con mặc nó vì lý do quốc gia đại sự đấy. Đức vua và hoàng hậu đang ngai vàng của con hiện nay đã già nua lom khom, và sắp thoái vị để nhường ngôi cho con. Chắc đây là một vương quốc hơi nhỏ, xét theo quy mô các vương quốc trên thế giới, thế nên chốn hoàng gia chẳng mấy ai tranh giành gay gắt, và mẹ đừng mong được thấy ngai vàng bằng vàng nạm ngọc nhé. Chắc nó chỉ bằng ngà voi với một tấm bình phong lông công xinh xắn làm phông nền phía sau thôi; nhưng mẹ sẽ được bố trí một chiếc ghế thật thoải mái ngay sát bên cạnh, với vô số kẻ hầu người hạ làm cái việc mà trong tiểu thuyết gọi là "tuân lệnh tuyệt đối" của mẹ.
Aurelia phì cười bất giác, và dẫu có lẽ không hoàn toàn bị đánh lừa, bà cũng đã được an ủi phần nào.
– Mẹ chỉ cầu sao con không phải chờ đợi quá lâu cho ngai vàng và vương quốc của mình, Rebecca, – bà nói, – và mong là mẹ còn kịp nhìn thấy chúng trước khi nhắm mắt xuôi tay; nhưng cuộc đời đối với mẹ thật nhọc nhằn và gai góc làm sao, nào là dì Miranda tàn tật ở nhà gạch, nào là mẹ đây cũng liệt giường ở trang trại, rồi con bị trói chân trói tay, hết người này đến người khác sai khiến, chưa kể đến Jenny, Fanny và Mark nữa! Phải có được tính cách vui vẻ của bố thì con mới chịu đựng nổi, chứ không thì nó đã đè nặng lên con giống như mẹ đang mang rồi.
– Ơ hay mẹ! – Rebecca kêu lên, hai tay ôm lấy đầu gối; – Ơ hay mẹ, thật là một niềm hạnh phúc lớn lao khi được tồn tại ở thế gian này vào một ngày như hôm nay; được có cơ hội nhìn ngắm, cảm nhận, hành động, và trở thành chính mình! Khi mẹ mười bảy tuổi, mẹ có thấy việc được sống thôi đã là một điều tuyệt vời không? Mẹ chưa quên chứ?
– Không, – Aurelia đáp, – nhưng mẹ nào có sống hết mình được như con, chẳng bao giờ có chuyện đó trên đời này đâu.
– Con vẫn thường nghĩ, – Rebecca tiếp lời, bước đến bên cửa sổ và phóng tầm mắt nhìn ra những rặng cây, – con vẫn thường nghĩ sẽ kinh khủng thế nào nếu con hoàn toàn không có mặt trên đời này. Giả sử Hannah đến, rồi thay vì con lại là John; John và Jenny rồi Fanny và những đứa khác nữa, nhưng tuyệt nhiên không có Rebecca; chưa từng có một Rebecca nào cả! Được sống đã là bù đắp cho tất cả; lẽ ra trong tim con phải ngập tràn sợ hãi, nhưng không hề; có một thứ gì đó mạnh mẽ hơn đã thổi bay tất cả đi, tựa như một cơn gió vậy. Ồ, nhìn kìa! Kìa anh Will đang lái xe vào ngõ rồi mẹ ơi, chắc anh ấy mang thư từ nhà gạch tới đấy.
