“Bài viết đáng chú ý của cô mang tựa đề Những loài hoa dại ở Wareham đã được chọn đăng trên tờ The Pilot đấy, cô Perkins,” Rebecca vừa nói vừa bước vào căn phòng nơi Emma Jane đang vá mấy đôi tất cho cửa hàng. “Tôi đã ở lại uống trà với cô Maxwell, nhưng về sớm để báo tin cho cô hay đấy.”
“Cậu đang đùa đấy à, Becky!” Emma Jane ngập ngừng lên tiếng, ngẩng đầu lên khỏi đống công việc.
“Đâu có chút nào; biên tập viên cao cấp đã đọc nó và thấy bài viết rất hữu ích; nó sẽ xuất hiện trong số báo tới.”
“Không lẽ lại chung một số với bài thơ của cậu viết về những cánh cổng vàng khép lại sau lưng chúng ta khi rời ghế nhà trường chứ?”—và Emma Jane nín thở chờ đợi câu trả lời.
“Chính là thế đấy, cô Perkins ạ.”
“Rebecca,” Emma Jane nói, với vẻ bi kịch hết mức mà bản tính cô cho phép, “tớ không biết liệu mình có chịu nổi điều này không, và nếu có chuyện gì xảy ra với tớ, tớ thiết tha mong cậu hãy chôn số báo The Pilot đó cùng với tớ.”
Rebecca hình như không cho rằng đây là sự bộc lộ cảm xúc quá đà, bởi cô đáp lại ngay: “Tớ biết chứ; cảm giác của tớ ban đầu cũng y hệt vậy, và thậm chí bây giờ, cứ khi nào ở một mình và lấy mấy số báo The Pilot cũ ra đọc lại những bài viết của mình, tớ lại thấy sung sướng đến nghẹt thở; không phải vì chúng hay ho gì đâu, vì tớ thấy chúng càng ngày càng tệ đi mỗi khi đọc lại.”
“Nếu sau này lớn lên cậu chịu ở chung với tớ trong một ngôi nhà nhỏ,” Emma Jane trầm ngâm, tay cầm kim vá lơ lửng trên không trung và thẫn thờ nhìn bức tường đối diện, “tớ sẽ lo việc nhà và nấu nướng, chép lại mọi bài thơ và truyện ngắn của cậu, rồi mang chúng ra bưu điện, còn cậu chẳng phải làm gì ngoài việc viết lách. Thế thì tuyệt cú mèo nhỉ!”
“Tớ chẳng mong gì hơn thế, ngặt nỗi tớ đã hứa sẽ lo việc nhà cho John mất rồi,” Rebecca đáp.
“Cậu ấy sẽ chưa có nhà riêng trong mấy năm tới đâu, phải không?”
“Ừ,” Rebecca thở dài ngao ngán, ngả người xuống bàn và gác đầu lên tay. “Trừ phi chúng ta xoay sở trả hết khoản thế chấp đáng ghét kia. Ngày ấy ngày càng xa vời hơn thay vì đến gầnm khi mà năm nay chúng ta chẳng trả nổi tiền lãi.”
Cô kéo một tờ giấy về phía mình, vừa ngệch ngoạc viết bậy lên đó vừa lẩm bẩm đọc to sau một lát:
“Sao ngươi chậm trả thế hả?” khoản thế chấp bảo trang trại;
“Ta thú thật là đã quá chán ngấy nơi này.”
“Sự mệt mỏi này là từ hai phía,” Rebecca lớn tiếng than dài;
“Ước gì ta chưa từng thấy gương mặt nhà ngươi!”
“Một tờ giấy nợ thì có ‘gương mặt’,” Emma Jane, người vốn có khiếu toán học, nhận xét. “Tớ cứ tưởng khoản thế chấp thì không có chứ.”
“Khoản thế chấp của chúng ta thì có đấy,” Rebecca đáp với vẻ đầy thù hằn. “Tớ mà gặp hắn trong bóng tối thì thể nào cũng nhận ra. Chờ đấy, tớ vẽ hắn ra cho cậu xem. Cậu nên biết trông hắn ra sao, để mai sau khi có chồng và bảy đứa con, cậu sẽ không đời nào cho phép hắn bén mảng đến gần trang trại của mình trong bán kính một dặm.”
Bức vẽ hoàn thành trông đủ sức khiến một kẻ nhát gan sắp chìm vào giấc ngủ phải khiếp vía. Bên phải là một ngôi nhà nhỏ, phía trước có một gia đình đang đứng khóc lóc thảm thiết. Khoản thế chấp được mi họa lai giữa ác quỷ và yêu tinh, tay phải đỏ rực đang giơ cao một chiếc rìu. Một bóng người với mái tóc đen buông xõa đang chặn đứng nhát chém, và Rebecca thản nhiên giải thích rằng đây chính là chân dung của cô, dẫu cô hãy còn khá mơ hồ về cách mình sẽ dùng để đạt được mục đích.
“Trông hắn kinh quá,” Emma Jane nói, “nhưng lại vừa quắt queo vừa nhỏ thó.”
“Đó chỉ là khoản thế chấp một nghìn hai trăm đô-la thôi,” Rebecca nói, “và thế được coi là nhỏ đấy. John từng thấy một người bị thế chấp tới mười hai nghìn cơ.”
“Cậu định làm nhà văn hay biên tập viên?” Emma Jane hỏi ngay sau đó, cứ như thể mọi chuyện chỉ cần chọn là xong.
“Chắc tớ phải làm bất cứ việc gì đến trước thôi.”
“Sao không đi làm nhà truyền giáo ở Syria, như tụi nhà Burch cứ chèo kéo cậu mãi ấy? Ban quản trị sẽ đài thọ chi phí cho cậu cơ mà.”
“Tớ không thể hạ quyết tâm làm nhà truyền giáo được,” Rebecca đáp. “Thứ nhất là tớ chưa đủ tốt, và thứ hai là tớ không cảm thấy có ‘sự kêu gọi’ nào, như cách anh Burch bảo là cậu phải có. Tớ rất muốn làm điều gì đó cho ai đó và mang lại sự đổi thay ở đâu đó, nhưng tớ chẳng muốn đi hàng ngàn dặm để dạy người ta cách sống trong khi bản thân mình còn chưa học xong. Đâu phải là bọn ngoại giáo thực sự cần đến tớ; tớ chắc chắn cuối cùng rồi họ cũng ổn cả thôi.”
“Tớ không hiểu làm sao mà ổn được; nếu tất cả những người đáng lẽ phải lên đường cứu rỗi họ cứ ở nhà hết như chúng mình,” Emma Jane tranh luận.
“Chà, Chúa là đấng thế nào và ở bất cứ đâu đi nữa, Ngài chắc chắn vẫn luôn hiện diện ở đó, sẵn sàng và chờ đợi. Ngài không thể di chuyển đi nơi khác để rồi bỏ lỡ mọi người được. Bọn ngoại giáo có thể mất nhiều thời gian hơn một chút để tìm ra Ngài, nhưng tất nhiên Chúa sẽ châm chước. Ngài thừa hiểu sống ở vùng khí hậu oi bức thế tất sẽ khiến họ lười biếng và chậm chạp; rồi những con vẹt, hổ, rắn và cây sa-tô còn làm họ phân tâm; lại chẳng có sách vở gì nên họ không thể suy nghĩ thấu đáo bằng; nhưng dẫu sao thì sớm muộn gì họ cũng tìm thấy Chúa thôi.”
“Lỡ họ chết trước thì sao?” Emma Jane hỏi.
“Ồ, thì họ đâu thể trách được; họ có muốn chết quách đi đâu,” Rebecca nói với một hệ tư tưởng thật dễ chịu.
Vào những ngày này, đôi khi Adam Ladd vẫn đến Temperance vì công việc liên quan đến nhánh đường sắt dự kiến vốn quen thuộc với tên gọi “York và Yank 'em”, và nhân cơ hội đó, anh nắm bắt được chút ít tình hình ở Sunnybrook. Việc xây dựng tuyến đường mới hãy còn chưa chắc chắn, và vẫn còn những ý kiến khác nhau về tuyến đường tối ưu nhất từ Temperance đến Plumville. Theo phương án này thì con đường sẽ chạy thẳng qua Sunnybrook, từ góc này sang góc khác, và bà Randall sẽ được đền bù; còn theo phương án kia, quyền lợi của bà sẽ chẳng bị ảnh hưởng dù tốt hay xấu, ngoại trừ việc đất đai ở vùng phụ cận có thể tăng giá lên đôi chút.
Trên đường từ Temperance về Wareham hôm nọ, Adam đã có một quãng đường dài vừa đi vừa trò chuyện với Rebecca. Anh thấy trông cô có vẻ xanh xao và gầy gò, dẫu cô vẫn đang kiên cường tuân thủ những giờ làm việc do chính mình đặt ra. Cô đang mặc một chiếc váy len cashmere vốn là đồ diện thứ hai của dì Jane. Chúng ta đều quen thuộc với những nữ anh hùng trong tiểu thuyết có đôi bàn chân đẹp tuyệt trần đến mức đôi giày thô kệch nhất cũng không thể che giấu được vẻ hoàn mỹ ấy, và người ta thường mang hoài nghi về lời khẳng định đó; thế nhưng quả thực sức hút kỳ lạ và riêng biệt của Rebecca dường như hoàn toàn độc lập với những thứ phụ kiện trang sức. Những đường nét trên cơ thể cô, sắc độ hiếm có của làn da, mái tóc và đôi mắt đã lấn át cả bộ trang phục nghèo nàn, dẫu rằng nếu được khoác lên mình những xiêm y nghệ thuật, thì cái thế giới nhỏ bé ở Wareham có lẽ đã phong ngay cho cô danh hiệu mỹ nhân từ lâu. Mái tóc bện đen dài giờ đây được búi theo một kiểu cách kỳ lạ của riêng cô. Chúng được vắt chéo đằng sau, đưa ngược lên trước và vắt chéo một lần nữa, những phần đuôi tóc thon nhỏ cuối cùng được kéo thõng xuống và giấu vào phần dày hơn ở gáy. Sau đó, một nét chấm phá rất đỗi nữ tính được điểm lên mái tóc gợn sóng xõa ra từ khuôn mặt—một nét chấm phá giải thoát những lọn tóc con và những đường sóng nhỏ khỏi sự kìm kẹp, buông lơi để chúng khoác lên mình một sắc màu mới dưới ánh mặt trời.
Adam Ladd nhìn cô theo cách khiến cô phải đưa hai tay che mặt và cười khúc khích qua kẽ tay đầy bẽn lẽn khi cất lời: “Em biết anh đang nghĩ gì rồi, thưa ngài Aladdin ạ,—rằng váy của em dài hơn năm ngoái đúng một tấc, và kiểu tóc cũng khác đi; nhưng em chưa phải thiếu nữ đâu; thực sự là chưa đâu ạ. Còn tròn một tháng nữa em mới bước sang tuổi mười seis, và anh đã hứa sẽ không từ bỏ em cho đến khi váy em quét đất cơ mà. Nếu anh không thích em lớn lên, sao anh không tự trẻ lại đi? Thế thì chúng ta có thể gặp nhau ở ngôi nhà giữa đường và có những khoảng thời gian tuyệt vời. Giờ nghĩ lại thì,” cô tiếp tục, “đấy chính là những gì anh đã làm suốt bấy giờ. Hồi anh mua xà phòng, em tưởng anh trạc tuổi ông nội Sawyer; lúc anh khiêu vũ với em trong lễ dựng cột cờ, anh trông giống như cha em; nhưng khi anh cho em xem bức ảnh mẹ anh, em lại có cảm giác anh chính là anh John của em, bởi vì em thương anh quá chừng.”
“Thế thì tuyệt cú mèo,” Adam mỉm cười; “trừ phi em tiến bước nhanh đến nỗi biến thành bà nội anh trước cả khi anh thực sự cần đến một người. Em học hành vất vả quá đấy, cô Rebecca Rowena ạ!”
“Chỉ một chút thôi mà,” cô thú nhận. “Nhưng kỳ nghỉ sắp đến rồi còn gì, anh biết đấy.”
“Và em sẽ có một khoảng thời gian nghỉ ngơi thật tốt để tìm lại những lúm đồng tiền của mình chứ? Chúng thực sự rất đáng để giữ gìn đấy.”
Một bóng mây thoáng qua trên khuôn mặt Rebecca và đôi mắt cô ngấn lệ. “Xin anh đừng tử tế thế, thưa ngài Aladdin, em không chịu nổi đâu;—hôm nay... hôm nay không phải là ngày có lúm đồng tiền của em!” và cô chạy vụt qua cánh cổng chủng viện, biến mất cùng một cái vẫy tay chào tạm biệt.
Adam Ladd thong thả bước về phía văn phòng hiệu trưởng với một tâm trạng đầy suy tư. Anh đến Wareham để bày tỏ một kế hoạch mà anh đã cân nhắc suốt mấy năm nay. Năm nay đánh dấu kỷ niệm năm mươi năm ngày thành lập các trường học ở Wareham, và anh định nói với ông Morrison rằng ngoài món quà là một trăm cuốn sách dành cho thư viện tham khảo, anh còn muốn kỷ niệm sự kiện này bằng cách trao các giải thưởng về môn văn học, một bộ môn mà anh vô cùng quan tâm. Anh muốn các nam sinh và nữ sinh của hai lớp lớn nhất tham gia tranh tài; giải thưởng sẽ được trao cho những tác giả có hai bài luận xuất sắc nhất. Về bản chất của các giải thưởng thì anh vẫn chưa quyết định hẳn, nhưng chúng sẽ là những phần thưởng thiết thực, có thể bằng tiền mặt hoặc bằng sách.
Sau khi cuộc gặp gỡ này hoàn tất, anh đến thăm cô Maxwell, vừa đi dọc con đường mòn xuyên qua khu rừng vừa nghĩ: “Bông Hồng Đỏ - Tuyết Trớn đang rất cần sự giúp đỡ, và vì chẳng có cách nào để tôi giúp đỡ cô bé mà không gây bàn tán xôn xao, nên cô bé buộc phải tự kiếm lấy nó thôi, tội nghiệp cô bé! Không biết liệu tiền của tôi có mãi mãi trở nên vô dụng ở nơi mà tôi khát khao chi tiêu nhất hay không!”
Anh vừa chào hỏi chủ nhà xong liền cất lời ngay: “Thưa cô Maxwell, cô có thấy là bạn Rebecca của chúng ta trông mệt mỏi đến thảm hại không?”
“Quả thực là vậy, và tôi đang cân nhắc xem liệu mình có thể đưa con bé đi cùng được không. Tôi vẫn thường xuống miền Nam vào kỳ nghỉ xuân, đi bằng đường biển đến Old Point Comfort và nghỉ dưỡng ở một chốn yên tĩnh nào đó gần đấy. Tôi chẳng mong gì hơn là có Rebecca làm bạn đồng hành.”
“Đúng ý quá rồi!” Adam nhiệt tình đồng tình; “nhưng sao cô lại phải ôm hết trách nhiệm làm gì? Sao không để tôi giúp một tay? Tôi rất quan tâm đến đứa trẻ này, và đã nhiều năm nay rồi.”
“Anh đừng có mà nhận vơ là mình phát hiện ra con bé nhé,” cô Maxwell ấm ức ngắt lời, “vì chính tôi mới là người làm điều đó.”
“Cô bé là bạn thân thiết của tôi từ lâu trước khi cô đặt chân đến Wareham cơ,” Adam cười lớn, rồi anh kể cho cô Maxwell nghe hoàn cảnh cuộc gặp gỡ đầu tiên của anh với Rebecca. “Ngay từ đầu tôi đã cố gắng tìm cách để có thể góp phần vào sự phát triển của con bé, nhưng dường như chẳng có giải pháp hợp lý nào xuất hiện cả.”
“May mắn thay là con bé tự lo lấy sự phát triển của mình đấy chứ,” cô Maxwell đáp. “Theo một cách nào đó, con bé độc lập với mọi thứ và tất cả mọi người; nó cứ thế bước theo vị thánh của mình mà chẳng hề hay biết. Nhưng nó lại cần hàng trăm thứ thiết thực mà tiền bạc có thể mua được, ngót nghét thay! ví của tôi lại quá xẹp.”
“Xin hãy dùng ví của tôi, và để tôi hành động thông qua cô,” Adam nài nỉ. “Tôi không thể chịu nổi cảnh ngay cả một nhành cây non cũng phải gồng mình cố gắng lớn lên trong thiếu thốn ánh sáng và không khí,—huống chi là một đứa trẻ có tài năng! Tôi đã gặp các dì của con bé cách đây một năm, với hy vọng được phép cho con bé theo đuổi con đường âm nhạc. Tôi đã đảm bảo với họ rằng đó là một việc hết sức bình thường, và tôi sẵn lòng nhận lại tiền hoàn trả sau này nếu họ khăng khăng đòi hỏi, nhưng chẳng ăn thua gì. Dì cả nhà Sawyer bảo rằng chưa từng có thành viên nào trong gia đình bà sống nhờ vào lòng bố thí, và bà đoán là họ sẽ chẳng bắt đầu cái lệ đó vào buổi chiều tà này đâu.”
“Tôi lại khá thích cái chất cứng cỏi không khoan nhượng đậm chất New England ấy đấy,” cô Maxwell thốt lên, “và cho đến giờ, tôi chẳng hề hối tiếc về bất kỳ gánh nặng nào mà Rebecca từng gánh chịu hay bất kỳ nỗi buồn nào mà con bé từng sẻ chia. Sự nghèo khó chỉ tôi luyện con bé thêm can đảm; sự bần hàn chỉ làm nó thêm phần táo bạo và tự lập. Còn về những nhu cầu hiện tại của con bé, có những thứ chỉ phụ nữ mới nên làm cho một thiếu nữ, và tôi không muốn anh làm những điều đó thay cho Rebecca; tôi sẽ có cảm giác như mình đang làm tổn thương lòng kiêu hãnh và lòng tự trọng của con bé, dẫu cho nó có vô tình đi chăng nữa; nhưng chẳng có lý do gì mà tôi lại không thể làm những việc ấy nếu cần thiết và để anh chi trả chi phí đi lại cho con bé. Tôi sẽ hoan hỉ đón nhận những khoản ấy cho con bé mà không hề chút ngượng ngùng, nhưng tôi đồng ý rằng mọi chuyện tốt nhất nên giữ kín giữa chúng ta.”
“Cô đúng là một bà tiên đỡ đầu đích thực!” Adam thốt lên, bắt chặt tay cô đầy nhiệt tình. “Sẽ đỡ phiền phức hơn nếu cô mời luôn cả cô bạn cùng phòng của con bé chứ,—cặp đôi hồng-trắng lúc nào cũng dính lấy nhau ấy?”
“Không, cảm ơn anh, tôi thích có một mình Rebecca hơn,” cô Maxwell nói.
“Tôi có thể hiểu được điều đó,” Adam lơ đễnh đáp; “ý tôi là, tất nhiên là một đứa trẻ sẽ ít rắc rối hơn hai đứa rồi. Kìa, con bé đang ở đằng kia kìa.”
Lúc này Rebecca đã xuất hiện trong tầm mắt, đang rảo bước xuống con phố yên tĩnh cùng một thiếu niên mười sáu tuổi. Cả hai đang trò chuyện vô cùng sôi nổi, và hình như đang cùng đọc to cái gì đó cho nhau nghe, bởi vì cả cái đầu đen lẫn cái đầu xoăn nâu đều đang chụm lại trên một tờ giấy viết thư. Rebecca chốc chốc lại ngước lên nhìn người bạn đồng hành, đôi mắt ánh lên vẻ đầy tâm đắc.
“Cô Maxwell,” Adam nói, “tôi là ủy viên quản trị của ngôi trường này, nhưng thú thực là tôi chẳng tin tưởng gì vào mô hình giáo dục hỗn hợp nam nữ chung một trường đâu!”
“Thỉnh thoảng tôi cũng có những phút giây hoài nghi như thế,” cô đáp, “nhưng chắc chắn những bất lợi của nó đã được giảm thiểu đến mức tối đa khi mà... chúng vẫn chỉ là những đứa trẻ! Quả là một cảnh tượng vô cùng ấn tượng mà anh có vinh hạnh được chứng kiến, ngạt thay ngài Ladd ạ. Người dân ở Cambridge thường thích thú ngắm nhìn hình ảnh Longfellow và Lowell tay trong tay sánh bước. Còn thế giới học đường nhỏ bé ở Wareham này thì đang rộn ràng hồi hộp khi nhìn thấy tổng biên tập và phó biên tập của tờ The Pilot cùng nhau dạo phố!”
