Rebecca đến đó vào ngày thứ Sáu, và đến thứ Hai tuần sau, con bé bắt đầu hành trình học vấn của mình tại ngôi trường ở Riverboro Centre, cách nhà chừng một dặm. Cô Sawyer mượn con ngựa và chiếc xe ngựa của nhà hàng xóm để đưa cô bé đến trường, gặp gỡ giáo viên là cô Dearborn, chuẩn bị sách vở và chính thức dắt đứa trẻ bước lên con đường dẫn đến kho tàng tri thức vô tận. Nhắc đến cô Dearborn, cũng cần nói thêm rằng cô không hề qua bất kỳ lớp đào tạo chuyên môn nào về nghệ thuật sư phạm. Nghề dạy học đến với cô một cách tự nhiên, như người nhà cô vẫn hay nói, và có lẽ chính vì thế mà cô, cũng giống như vị gia sư của Tom Tulliver, "bắt tay vào việc với sự đồng nhất về phương pháp và tính độc lập hoàn toàn với hoàn cảnh, những đặc điểm vốn chỉ xuất hiện ở các loài vật hành động theo bản năng thuần túy của Tự nhiên." Chắc hẳn bạn còn nhớ chú hải ly mà một nhà tự nhiên học từng kể lại rằng "chăm chú xây đắp con đập trong một căn phòng trên lầu ba ở London hệt như lúc đang đặt móng bên một hồ nước ở Thượng Canada. Bản năng của nó là xây dựng, còn việc thiếu nước hay thiếu những thế hệ con cháu nối dõi chỉ là những sự cố ngẫu nhiên mà nó chẳng cần bận tâm." Cũng theo cách đó, cô Dearborn đã đặt những thứ mà cô tha thiết tưởng tượng ra là nền tảng vào tâm trí non nớt của lũ trẻ.
Từ buổi sáng thứ hai trở đi, Rebecca tự đi bộ đến trường. Con bé yêu biết bao phần này trong lịch trình hằng ngày. Khi sương không quá dày và thời tiết đẹp trời, có một lối tắt xuyên qua khu rừng nhỏ. Con bé rẽ khỏi con đường chính, chui qua hàng rào gỗ của chú Josh Woodman, xua tay đuổi bầy bò nhà bà Carter, rồi bước đi trên thảm cỏ ngắn của bãi chăn gia đình với lối mòn quen thuộc uốn lượn qua những khóm hoa cúc dại và cỏ trắng, qua những lùm cây lá ngà cùng dương xỉ thơm. Con bé đi xuống một triền đồi nhỏ, nhảy từ hòn đá này sang hòn đá khác vượt qua con suối nhỏ trong rừng, làm bầy ếch ngái ngủ đang chớp chớp mắt dưới ánh nắng ban mai phải giật mình. Tiếp đến là "khúc rừng rậm", nơi đôi chân con bé dẫm lên tấm thảm lá thông khô nâu sẫm trơn trượt; "khúc rừng rậm" ngập tràn hơi sương buổi sớm và những điều bất ngờ thú vị — những cụm nấm rực rỡ sắc cam và đỏ thẫm mọc lên quanh những gốc cây mục, những tạo vật tuyệt diệu sinh ra chỉ trong một đêm; rồi thỉnh thoảng là điều kỳ diệu của một nhúm hoa ống da trời trắng ngà, vừa kịp lúc được nhìn thấy trước khi đôi chân vô tình của con bé giẫm phải. Sau đó, con bé trèo qua một bậc thang gỗ, băng qua một đồng cỏ xanh rờn, luồn qua một khe rào khác để trở lại con đường lớn, rút ngắn được gần nửa dặm đường.
Mọi thứ mới tuyệt diệu làm sao! Rebecca ôm khư khư cuốn Ngữ pháp Quackenbos và Toán học Greenleaf với niềm hân hoan vì biết rằng mình đã thuộc bài. Chiếc giỏ đựng bữa trưa tòng teng trên tay phải, và con bé ngập tràn niềm hạnh phúc khi nghĩ đến hai chiếc bánh quy soda phết bơ và si-rô, món bánh custard nướng trong chén, chiếc bánh rán vòng, và miếng bánh gừng vuông cứng cáp. Trên đường đi, thỉnh thoảng con bé lại ngâm nga đoạn "bài diễn văn" mà con bé sẽ phải trình bày vào chiều thứ Sáu tuần tới.
Một người lính Quân đoàn đang hấp hối ở Algiers,
Thiếu vắng sự chăm sóc của bàn tay phụ nữ, thiếu vắng cả dòng lệ xót xa.
Con bé yêu biết bao nhịp điệu và tình cảm dạt dào trong đó! Giọng ca non nớt của con bé cứ run lên mỗi khi xướng lên câu điệp khúc:
Nhưng chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại nhau ở Bingen, Bingen thân yêu bên bờ sông Rhine.
Âm điệu ấy luôn vang lên thật đẹp đẽ trong tai con bé, khi nó cất giọng treble nhỏ bé đẫm lệ hòa vào bầu không khí trong lành buổi sớm. Một bài thơ yêu thích khác thuở ban đầu (vì chúng ta phải nhớ rằng hiểu biết duy nhất của Rebecca về thế giới thơ ca rộng lớn chỉ giới hạn trong những trích đoạn thịnh hành ở sách giáo khoa) là:
Hỡi người tiều phu, hãy tha cho cây gỗ ấy!
Đừng chạm vào dù chỉ một nhành cây!
Thời tuổi trẻ nó từng che chở cho tôi,
Và giờ đây tôi sẽ bảo vệ nó.
Khi Emma Jane Perkins cùng đi qua "lối tắt" với Rebecca, hai đứa trẻ thường diễn lại bài thơ này với những động tác kịch nghệ vô cùng nhập tâm. Emma Jane lúc nào cũng tranh làm người tiều phu, đơn giản vì cô bé chẳng phải làm gì ngoài việc giơ cao một chiếc rìu tưởng tượng. Chỉ có đúng một lần, khi thử sức vào vai người bảo vệ lãng mạn của cái cây, cô bé cảm thấy "ngớ ngẩn đến mức khủng khiếp" nên nhất quyết từ chối không dám nhận vai đó nữa, khiến Rebecca thầm vui mừng khôn tả, bởi vai tiều phu quả thực quá ư tẻ nhạt so với hoài bão lớn lao của cô bé. Rebecca say sưa đắm mình trong lời kêu gọi đầy nhiệt huyết của nhà thơ, thậm chí còn nài nỉ người tiều phu nhẫn tâm cứ việc vung rìu thật tàn bạo để cô bé có thể thổi hồn mạnh mẽ hơn nữa vào từng câu chữ. Có buổi sáng nọ, cảm thấy hứng khởi hơn mọi ngày, con bé quụp xuống quỳ gối và khóc nức nở ngay trong tà váy của người tiều phu. Kỳ lạ thay, ý thức về sự chừng mực của con bé đã lập tức lên tiếng phản đối ngay khi vừa dứt hành động đó.
Làm thế là không đúng, ngớ ngẩn thật đấy, Emma Jane ạ; nhưng tớ biết chỗ nào có thể dùng được cảnh này — đó là bài Hãy cho tôi ba hạt ngô. Cậu làm người mẹ, còn tớ sẽ là đứa trẻ Ireland đói lả. Này, làm ơn hạ cái rìu xuống đi; cậu không còn là tiều phu nữa đâu!
Thế tớ phải để tay vào đâu bây giờ? Emma Jane ngây ngô hỏi.
Cậu muốn để đâu thì tùy, Rebecca đáp giọng mệt mỏi; cậu chỉ là một người mẹ thôi — có thế thôi mà. Mẹ CẬU để tay ở đâu nào? Nào, bắt đầu nhé!
Hãy cho tôi ba hạt ngô, mẹ ơi,
Chỉ ba hạt ngô thôi,
Nó sẽ giữ lại chút hơi tàn mus nhỏ nhoi
Cho đến khi bình minh ló dạng.
Kiểu diễn xuất này khiến Emma Jane thấy căng thẳng và thấp thỏm không yên, nhưng vì là nô lệ trung thành của Rebecca, cô bé đành ngậm ngùi mang gông cùm dù chúng có làm cô khó chịu đến đâu đi chăng nữa.
Đến cặp hàng rào cuối cùng, thỉnh thoảng hai đứa trẻ lại nhập bọn với một nhóm lũ trẻ nhà Simpson — những đứa trẻ sống trong ngôi nhà màu đen có cánh cửa đỏ và chuồng ngựa đỏ phía sau trên con đường Blueberry Plains. Rebecca đã có thiện cảm với đám trẻ nhà Simpson ngay từ cái nhìn đầu tiên, bởi vì nhà chúng có quá đông anh chị em và quần áo đứa nào cũng chi chít những miếng vá với đường khâu đắp đổi, y hệt như đàn em nheo nhóc ở nhà nông trại của cô bé vậy.
Ngôi trường nhỏ với cột cờ vươn cao trên mái cùng hai cánh cửa ra vào ở mặt tiền — một bên cho nam sinh, một bên cho nữ sinh — tọa lạc trên đỉnh một ngọn đồi. Phía bên này là những cánh đồng và thảo nguyên uốn lượn nhấp nhô, phía bên kia là dải rừng thông bạt ngàn, và xa xa là dòng sông lấp lánh ánh nước. Bên trong trường hoàn toàn chẳng có lấy một điểm thu hút nào. Mọi thứ đều trơ trọi, xấu xí và bất tiện hết mức có thể, bởi vì các ngôi làng dọc theo bờ sông phải chi quá nhiều tiền cho việc sửa chữa và xây lại cầu cược nên buộc lòng phải thắt lưng buộc bụng trong các khoản dành cho giáo dục. Bàn ghế của giáo viên được đặt trên một bục gỗ ở góc phòng; trong lớp có một chiếc lò sưởi thô kệch chẳng bao giờ được đánh bóng quá một lần một năm, một bản đồ nước Mỹ, hai chiếc bảng đen, một cái xô thiếc đựng nước mười quart kèm theo chiếc gáo có cán dài đặt trên một chiếc kệ ở góc phòng, cùng những dãy bàn ghế bằng gỗ dành cho học sinh — những đứa trẻ chỉ vỏn vẹn hai mươi em vào thời của Rebecca. Những dãy bàn phía cuối lớp được kê cao hơn, dành cho những học sinh lớn tuổi hơn và chân dài hơn ngồi; vị trí này là niềm ao ước của bao người, bởi vừa được ngồi gần cửa sổ lại vừa ở xa cô giáo.
Trường cũng có các lớp học theo đúng nghĩa nào đó, mặc dù nói chung chẳng có ai học cùng một cuốn sách với ai, hay đạt đến cùng một trình độ thành thạo ở bất kỳ môn học nào. Riêng Rebecca quá khó để xếp lớp đến nỗi chỉ sau hai tuần, cô Dearborn đã đành chịu thua và từ bỏ luôn ý định đó. Con bé học tập đọc cùng Dick Carter và Living Perkins — những người đang ôn luyện để vào học viện; học tính toán cùng cô bé ngọng nghịu Thuthan Thimpthon; học địa lý cùng Emma Jane Perkins; và học ngữ pháp với một mình cô Dearborn sau giờ tan học. Dù trong đầu chứa đầy những ý tưởng thông minh và trí tưởng tượng kỳ quái, nhưng thoạt đầu con bé lại viết văn rất kém. Công việc viết lách và đánh vần, cộng thêm những rắc rối từ việc chấm câu và viết hoa, đã cản trở nghiêm trọng sự biểu đạt tự do của những ý tưởng trong đầu. Con bé học lịch sử cùng lớp với Alice Robinson — lớp đang học về thời kỳ Cách mạng, trong khi Rebecca lại được giao bắt đầu từ sự kiện khám phá ra châu mỹ. Chỉ trong vòng một tuần, con bé đã nắm vững chuỗi sự kiện cho đến thời kỳ Cách mạng, và mười ngày sau đã tiến đến Yorktown — nơi mà cả lớp dường như đã dựng trại nghỉ ngơi qua hè từ bao giờ. Sau đó, nhận ra rằng mọi nỗ lực vượt bậc sẽ chỉ chuốc lấy kết quả là phải học chung lớp với đứa con trai lớn nhà Simpson, Rebecca bèn chủ động kìm hãm bản thân lại, bởi vì con đường của sự khôn ngoan chẳng hề bằng phẳng êm đềm, và những lối đi của nó chẳng chút yên bình nếu người ta buộc phải lê bước bên cạnh Seesaw Simpson.
Samuel Simpson thường được gọi là Seesaw (Bập Bênh), bởi vì cậu ta luôn gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định. Dù là một câu hỏi về sự kiện, về cách đánh vần hay ngày tháng, về chuyện đi bơi hay đi câu, hay việc chọn một cuốn sách trong thư viện trường Chủ nhật hay một cây kẹo ở cửa hàng tạp hóa của làng, cậu ta vừa mới định hình xong một kế hoạch thì ngay lập tức mong ước lại quay ngoắt về phía ngược lại. Seesaw có làn da tái nhợt, mái tóc màu lanh, đôi mắt xanh lam, lưng tôm, và hay bị nói lắp mỗi khi căng thẳng. Có lẽ chính vì điểm yếu ấy mà sự quyết đoán trong tính cách của Rebecca lại có một sức hút mãnh liệt đối với cậu ta; và dù bị cô bé phớt lờ cho đến mức phát điên, cậu ta vẫn không sao rời mắt khỏi Rebecca được. Cách cô bé thắt dây giày với một lực mạnh mẽ mỗi khi dây bị tuột, cái hất vai điệu nghệ để hất lọn tóc tết đen ra sau mỗi khi phấn khích hay nóng nực, cách con bé học bài — sách mở trên bàn, hai tay khoanh lại, mắt đăm đăm nhìn vào bức tường đối diện — tất cả đều có sức hút lâu bền đối với Seesaw Simpson. Khi được cho phép, mỗi lần Rebecca bước xuống vại nước ở góc lớp và múc nước uống bằng chiếc gáo, một thứ lực vô hình nào đó lại kéo Seesaw rời khỏi chỗ ngồi để lủi thủi ra uống nước theo cô bé. Không chỉ vì hành động uống nước nối tiếp nhau mang một chút gì đó gần gũi, thân mật, mà còn bởi niềm vui thót tim khi được chạm mặt cô bé trên đường đi và nhận lại một cái nhìn lạnh lùng, khinh miệt từ đôi mắt tuyệt đẹp ấy.
Vào một ngày hè oi ả nọ, cơn khát của Rebecca đã vượt quá giới hạn của sự phép tắc. Khi cô bé cất tiếng xin phép lần thứ ba để được giải khát tại đài phun nước chung của lớp, cô Dearborn gật đầu ừ nhưng khẽ nhíu mày khó chịu khi Rebecca tiến lại gần chiếc bàn giáo viên. Ngay khi Rebecca đặt chiếc gáo trở lại chổ cũ, Seesaw liền giơ tay cao quá đầu, và cô Dearborn đưa ra một cái gật đầu mệt mỏi.
Em bị làm sao thế, Rebecca? cô hỏi.
Sáng nay em ăn cá thu muối ạ, Rebecca đáp.
Câu trả lời này thoạt nghe chẳng có gì buồn cười cả, nó chỉ đơn thuần là việc thuật lại một sự thật, nhưng một tràng khúc khích không thể kìm nén đã lan khắp lớp học. Cô Dearborn vốn không thích những trò đùa do chính cô không tạo ra hay không hiểu được, và khuôn mặt cô chợt đỏ bừng lên.
Cô nghĩ tốt nhất là em nên đứng cạnh vại nước trong năm phút đi, Rebecca ạ; biết đâu nó sẽ giúp em kiềm chế được cơn khát của mình.l
Trái tim Rebecca thắt lại. Con bé mà phải đứng ở góc lớp cạnh vại nước để cho tất cả lũ học sinh nhìn chằm chằm vào sao! Con bé vô thức làm một cử chỉ phản đối đầy tức giận và bước lùi về phía chỗ ngồi của mình, nhưng đã bị chặn lại bởi mệnh lệnh cất lên bằng một giọng còn quả quyết hơn của cô Dearborn.
Đứng yên cạnh vại nước đi, Rebecca! Samuel, hôm nay em đã xin uống nước mấy lần rồi?
Dạ thưa, đây là l-l-lần thứ tư ạ.
Đừng có chạm vào chiếc gáo nữa. Cả lớp từ chiều đến giờ chẳng làm gì ngoài việc uống nước; chẳng có chút thời gian nào để học hành cả. Chắc sáng nay em cũng ăn món gì mặn mỏng lắm phải không, Samuel? cô Dearborn mỉa mai hỏi.
Dạ, em ăn cá th-th-thu, y h-h-hệt như Reb-b-becca ạ. (Cả lớp lại được một trận cười khúc khích không kìm nổi).
Cô đoán ngay mà. Đứng sang phía bên kia của vại nước đi, Samuel.
Đầu Rebecca cúi gằm vì hổ thẹn và giận dữ. Cuộc đời sao mà tăm tối và khó lòng chịu đựng đến thế. Hình phạt đã đủ tệ rồi, nhưng lại còn bị phạt chung một cặp với Seesaw Simpson thì đúng là vượt quá sức chịu đựng của con người.
Giờ hát là hoạt động cuối cùng trong buổi chiều, và Minnie Smellie đã chọn bài Chúng ta sẽ tề tựu bên sông chứ? Đó là một lựa chọn đầyềm gở, dường như mang theo một mối liên hệ bí ẩn và tinh tế nào đó với hoàn cảnh hiện tại và tiến triển chung của sự việc; hoặc ít ra thì cũng có một lý do mờ ám nào đó giải thích cho sự nhiệt tình và hăng hái đến mức khó hiểu khi lũ học sinh cứ gào thét đi gào thét lại lời mời gọi từ khúc ca hợp xướng ấy:
Chúng ta sẽ tề tựu bên bờ sông chứ?
Dòng sông xinh đẹp, dòng sông xinh đẹp?
Cô Dearborn liếc nhìn cái đầu đang cúi gằm của Rebecca và chợt thấy hoảng hốt. Gương mặt con bé tái mét, ngoại trừ hai gò má đang ửng đỏ lên. Những giọt nước mắt đọng lại trên hàng lông mi; nhịp thở của Rebecca dồn dập, và bàn tay đang nắm chặt chiếc khăn mùi xoa cứ run lẩy bẩy như chiếc lá.
Em có thể về chỗ ngồi của mình rồi, Rebecca, cô Dearborn nói khi bài hát đầu tiên vừa dứt. Samuel, em đứng nguyên ở đó cho đến khi tan trường. Và để cô nói cho cả lớp nghe thế này, cô bảo Rebecca đứng cạnh vại nước chỉ là để chấm dứt cái thói quen uống nước liên tục này — vốn chẳng có ý nghĩa gì ngoài sự trống rỗng trong tâm trí và cái ham muốn được đi lại tung tăng khắp lớp học. Cứ mỗi lần Rebecca xin đi uống nước là cả lớp lại lũ lượt kéo nhau ra vại nước hết người này đến người khác. Con bé thực sự đang khát nước, và cô dám chắc lẽ ra cô phải phạt các em vì tội hùa theo làm gương xấu, chứ không phải phạt con bé vì đã tạo ra gương xấu ấy. Bây giờ chúng ta sẽ hát bài gì đây, Alice?
Dạ thưa, bài Chiếc gàu sồi cổ kính ạ.
Hãy nghĩ đến cái gì đó khô ráo đi, Alice, và đổi chủ đề đi nào. Ừm, bài Lá cờ lấp lánh ánh sao cũng được, hoặc bài gì khác tùy em.
Rebecca sụp xuống chỗ ngồi và kéo cuốn sách hát ra khỏi ngăn bàn. Lời giải thích công khai của cô Dearborn đã gột rửa bớt phần nào sức nặng đè nặng lên lồng ngực, khiến con bé cảm thấy lòng tự trọng của mình được vớt vát lên đôi chút.
Lợi dụng bầu không khí thả lỏng chung của giờ hát, những món quà dâng tặng thể hiện sự đồng cảm đầy kính trọng bắt đầu xuất hiện xung quanh chỗ ngồi của Rebecca. Living Perkins, một đứa không biết hát, đã thả một mẩu đường phong thỏ vào lòng Rebecca khi cậu ta đi ngang qua để lên bảng vẽ bản đồ bang Maine. Alice Robinson thì dùng chân lăn một cây bút chì bảng hoàn toàn mới trên sàn cho đến khi nó chạm tới chỗ của Rebecca, trong khi cô bạn cùng bàn với cô bé là Emma Jane đã vo sẵn một đống những viên đạn giấy nhỏ và dán nhãn: Đạn dành cho người mà cậu biết đấy.
Nói chung, cuộc sống đã tươi sáng trở lại, và khi bị bỏ lại một mình với cô giáo trong giờ học ngữ pháp, Rebecca đã gần như lấy lại được sự bình tĩnh vốn có — điều mà cô Dearborn còn lâu mới làm được. Tiếng bước chân lạo xạo cuối cùng đã vang vọng qua hành lang, cái liếc mắt hối hận quay đầu lại của Seesaw đã được Rebecca đáp trả dứt khoát bằng một ánh nhìn lạnh lùng khinh miệt.
Rebecca, cô e là cô đã phạt em hơi quá tay so với dự tính, cô Dearborn nói. Bản thân cô cũng chỉ mới mười tám tuổi, và trong suốt năm đầu tiên đi dạy các trường làng, cô chưa từng gặp qua một đứa trẻ nào như Rebecca.
Hôm nay em không bỏ sót một câu hỏi nào, cũng chẳng hề thì thầm nói chuyện riêng lần nào cả, đứa học trò nghẹn ngào thưa; và em thấy mình không đáng bị bêu riếu chỉ vì chuyện uống nước.
Chính em là người khơi mào cho tất cả đám trẻ kia, hoặc ít ra mọi chuyện trông có vẻ là như vậy. Bất cứ việc gì em làm thì tụi nó cũng bắt chước làm theo, từ chuyện em cười khúc khích, trả lời sai, chuyền giấy nhắn, xin phép ra ngoài, cho đến chuyện uống nước; và tình trạng này phải được chấm dứt.
Sam Simpson là một kẻ chuyên bắt chước! Rebecca phẫn nộ quát lên. Em thà đứng một mình trong góc phạt còn hơn — ý em là, sẽ không thấy khó chịu đến thế; nhưng em không tài nào chịu nổi cảnh phải đứng chung một chỗ với cậu ta.
Cô biết em không chịu nổi điều đó, và đó chính là lý do cô bảo em về chỗ ngồi còn để cậu ta đứng lại trong góc. Hãy nhớ rằng em là người mới đến đây, và mọi người thường để ý đến hành động của em nhiều hơn, thế nên em phải cẩn trọng vào. Nào, giờ chúng ta làm bài tập chia động từ nhé. Cho cô động từ 'to be', ở thể khả năng (potential mood), thì quá khứ hoàn thành (past perfect tense).
I might have been (Tôi có lẽ đã là)
Thou mightst have been (Ngươi có lẽ đã là)
He might have been (Cậu ấy có lẽ đã là)
We might have been (Chúng tôi có lẽ đã là)
You might have been (Các bạn có lẽ đã là)
They might have been (Họ có lẽ đã là).
Hãy cho cô một ví dụ nào, xin mời.
I might have been glad (Tôi có lẽ đã vui mừng)
Thou mightst have been glad (Ngươi có lẽ đã vui mừng)
He, she, or it might have been glad (Cậu ấy, cô ấy, hoặc nó có lẽ đã vui mừng).
'He' (nó - giống đực) hoặc 'she' (nó - giống cái) có lẽ đã vui mừng bởi vì chúng chỉ giống đực và giống cái, nhưng liệu 'it' (nó - giống trung) có thể vui mừng được không? cô Dearborn hỏi, vốn là người rất thích bắt bẻ từng chi tiết nhỏ.
Sao lại không chứ ạ? Rebecca hỏi vặn lại.
Bởi vì 'it' thuộc giống trung.
Chẳng lẽ chúng ta không thể nói rằng: 'Con mèo có lẽ đã vui mừng nếu nó biết rằng mình sẽ không bị đem đi dìm chết' hay sao ạ?
Ừ—m, cô Dearborn ngập ngừng đáp, vốn chẳng bao giờ tự tin lắm khi bị Rebecca chất vấn; nhưng dù chúng ta thường dùng từ 'it' để chỉ một đứa trẻ sơ sinh, một con gà hay một con mèo, thì thực chất chúng vẫn mang giống đực hoặc giống cái, chứ không phải giống trung.
Rebecca trầm ngâm suy nghĩ một lúc lâu rồi cất tiếng hỏi: Thế cây thúng bao (hollyhock) có phải giống trung không ạ?
Ồ có chứ, dĩ nhiên là thế rồi, Rebecca.
Vâng, thế chẳng lẽ chúng ta không thể nói rằng: 'Cây thúng bao có lẽ đã rất vui mừng khi thấy cơn mưa, nhưng trên thân nó lại có một nụ hoa nhỏ xíu đang mọc ra và nó sợ rằng nụ hoa ấy sẽ bị cơn giông tàn phá; thế nên cây thúng bao lớn đâm ra hơi sợ hãi, thay vì thực sự vui mừng' sao ạ?
Cô Dearborn tỏ vẻ bối rối khi đáp lời: Dĩ nhiên là hoa thúng bao thì không thể thực sự buồn bã, vui mừng hay sợ hãi được rồi, Rebecca ạ.
Chắc là chúng ta không thể biết chắc được đâu ạ, đứa trẻ đáp; nhưng dù sao thì em vẫn nghĩ là chúng có cảm xúc đấy chứ. Bây giờ em phải chia thế nào nữa ạ?
Thể giả định (subjunctive mood), thì quá khứ hoàn thành của động từ 'to know' (biết).
If I had known (Giả sử tôi đã biết)
If thou hadst known (Giả sử ngươi đã biết)
If he had known (Giả sử anh ấy đã biết)
If we had known (Giả sử chúng tôi đã biết)
If you had known (Giả sử các bạn đã biết)
If they had known (Giả sử họ đã biết).
Ôi, đây là thì buồn thảm nhất trên đời, Rebecca thở dài, giọng nghẹn ngào đôi chút; toàn là những chữ NẾU, NẾU và NẾU! Và nó làm cho người ta có cảm giác rằng giá như họ ĐÃ BIẾT trước mọi chuyện, thì mọi thứ đã có thể tốt đẹp hơn rồi!
Cô Dearborn trước đó chưa từng nghĩ đến điều này, nhưng ngẫm lại thì cô tin rằng thể giả định quả thực là một thể "buồn bã" và từ "nếu" đúng là một "từ loại" đáng buồn thật.
Cho cô thêm vài ví dụ nữa về thể giả định đi, Rebecca, thế là đủ cho buổi chiều hôm nay rồi đấy, cô nói.
Nếu em không thích ăn cá thu thì em đã chẳng thấy khát nước, Rebecca mỉa mai cười nhẹ kiểu tháng Tư khi đóng cuốn sách ngữ pháp lại. Nếu ngươi thực sự yêu mến ta thì ngươi đã chẳng bắt ta đứng phạt ở góc lớp. Nếu Samuel không ưa chuộng những thói hư tật xấu thì cậu ta đã chẳng lẽo đẽo theo ta ra vại nước.
Và nếu Rebecca chịu tuân thủ nội quy nhà trường thì con bé đã kiềm chế được cơn khát của mình rồi, cô Dearborn kết luận bằng một cái hôn trìu mến, và thế là hai cô trò tạm biệt nhau trong hòa khí.
