"Ta chẳng biết mình có định nuôi nấng đứa trẻ nào không," Miranda nói khi gấp bức thư của Aurelia lại rồi đặt vào ngăn kéo chiếc tủ nhỏ kê cạnh đèn. "Dĩ nhiên ta cứ đinh ninh Aurelia sẽ gửi cho chúng ta đứa mà ta đã xin, nhưng tính nó xưa nay vẫn vậy, chuyên đẩy cái con bé nghịch ngợm đầu óc hoang dã ấy cho người khác gánh."

"Chị nhớ là chúng ta có bảo Rebecca hoặc thậm chí Jenny cũng được cơ mà, nhỡ khi Hannah không đi được," Jane lên tiếng đan xen.

"Ta biết là chúng ta có nói thế, nhưng nào có ngờ sự thể lại ra nông nỗi này," Miranda càu nhàu.

"Hồi ba năm trước gặp nó, con bé chỉ bé như cái kẹo," Jane dè dặt thanh minh; "giờ thì nó đã có thời gian để khôn lớn hơn rồi."

"Và cũng có thời gian để hư đốn hơn!"

"Được uốn nắn nó đi đúng con đường chẳng phải cũng là một diễm phúc hay sao?" Jane rụt rè hỏi.

"Ta chẳng thấy có gì là diễm phúc cả; chắc chắn sẽ là một đống việc nhọc nhằn đấy. Đến giờ mà mẹ nó còn chưa dạy bảo nó nên người được, thì chẳng đời nào nó tự nhiên ngoan ngoãn ngay lập tức đâu."

Tâm trạng chán nản và đầy bi quan ấy kéo dài mãi cho đến ngày trọng đại khi Rebecca đặt chân đến nơi.

"Nếu nó sang đây mà quậy phá nhiều như lúc ở nhà, thì tốt nhất chúng ta cứ từ bỏ hy vọng được yên thân cho rồi," Miranda thở dài khi treo những chiếc khăn lau bát lên bụi gai bờm ngựa ở cửa hông.

"Nhưng dù có Rebecca hay không thì chúng ta kiểu gì chẳng phải tổng vệ sinh nhà cửa," Jane biện bạch; "và em chịu không hiểu sao chị lại phải cọ rửa, giặt giũ rồi nướng bánh mệt nhọc thế vì một đứa trẻ, hay sao mà chị lại vác tiền mua sạch cả đống vải vóc ở tiệm của Watson làm gì."

"Cô không rõ về con Aurelia chứ tôi thì lạ gì nó," Miranda đáp lời. "Tôi đã tận mắt thấy cái nhà của nó, thấy đám con cái nheo nhóc mặc chung đồ của nhau và chẳng màng xem quần áo có bị mặc trái hay không; tôi thừa biết chúng phải sống và ăn vận bằng cái gì, và cô cũng thế thôi. Con bé đó thế nào cũng mang sang đây một nải đồ mượn của mấy anh chị em trong nhà cho mà xem. Chắc mẩm nó sẽ diện giày của Hannah, áo lót của John và tất của Mark. Tôi dám cá là từ bé đến giờ chưa bao giờ ngón tay nó đụng đến cái đồn gót, nhưng chỉ vài ngày nữa ở đây thôi là nó sẽ biết mùi ngay. Tôi đã mua một sấp vải mộc chưa tẩy và một sấp vải gingham nâu để nó tự may vá; thế mới có việc cho nó bận rộn suốt ngày. Đã thế chắc chắn nó chẳng bao giờ chịu dọn dẹp đằng sau lưng mình đâu; chắc đời thuở nhà nó chưa từng thấy qua cái chổi lông gà, và có huấn luyện nó theo lề thói nhà mình thì cũng khó y như thuần hóa một kẻ ngoại đạo vậy."

"Nó sẽ mang lại nhiều đổi thay đấy," Jane thừa nhận, "nhưng biết đâu con bé lại dễ bảo hơn chúng ta tưởng."

"Bảo được hay không thì cứ gọi đến là nó phải vâng lời," Miranda vừa nói vừa giũ mạnh chiếc khăn cuối cùng.

Miranda Sawyer suy cho cùng vẫn có một trái tim, nhưng bà chưa từng dùng nó vào việc gì khác ngoài bơm và tuần hoàn máu. Bà là người công minh, tận tụy, tiết kiệm, siêng năng; đi lễ nhà thờ và trường Chúa nhật đều đặn, lại là hội viên của các hội Truyền giáo và Kinh thánh tiểu bang, nhưng đứng trước ngần ấy đức tính lạnh lùng, người ta lại thèm khát một chút lầm lỗi ấm áp, hoặc không có thế thì chí ít cũng là một thói xấu đáng yêu nào đó, một thứ gì đó để chứng thực rằng bà thực sự có một linh hồn sống động. Bà chẳng được học hành gì ngoài cái trường làng ở quanh xóm, bởi mọi ham muốn và hoài bão của bà đều dồn hết vào việc quản lý nhà cửa, đồng áng và trang trại. Ngược lại, Jane từng theo học một trường cao đẳng nữ sinh; Aurelia cũng vậy; và trải qua bao nhiêu năm tháng trôi qua, giữa người chị cả và hai cô em gái vẫn tồn tại một chút ít khác biệt trong ngôn từ cũng như cung cách ứng xử.

Jane, hơn thế nữa, từng trải qua bài học vô giá của nỗi đau đớn; đó không phải là nỗi buồn tất yếu khi cha mẹ già qua đời, bởi cô vốn sẵn sàng để họ ra đi; mà là một nỗi niềm sâu sắc hơn nhiều. Cô từng đính ước với chàng Tom Carter trẻ tuổi, một kẻ tay trắng đúng nghĩa, nhưng chắc chắn mai sau sẽ có lúc nên cơ ngơi. Thế rồi chiến tranh bùng nổ. Tom tòng quân ngay từ tiếng gọi đầu tiên. Cho đến lúc ấy, Jane vẫn yêu anh bằng thứ tình cảm dịu dàng, thân thiết, và cũng dành cho đất nước một nỗi niềm bâng khuâng tương tự. Nhưng khói lửa chiến tranh, hiểm nguy và nỗi lo âu của thời đại đã khơi nguồn cho những dòng cảm xúc mới. Cuộc sống bỗng vượt ra ngoài khuôn khổ ba bữa ăn một ngày, quẩn quanh với chuyện nấu nướng, giặt giũ, may vá và đi nhà thờ. Những lời đàm tiếu vặt vãnh biến mất khỏi các câu chuyện trong làng. Những điều lớn lao thế chỗ cho những thứ tầm thường—nỗi đau thiêng liêng của những người vợ người mẹ, nỗi quằn quại của những người cha người chồng, sự hy sinh quên mình, lòng trắc ẩn, và khát vọng mới mẻ muốn cùng nhau gánh vác nhọc nhằn. Đàn ông và phụ nữ lớn lên rất nhanh trong những ngày tháng tang tóc và nguy nan của dân tộc, và Jane bỗng bừng tỉnh khỏi giấc mơ u ám, mờ mịt mà bấy lâu cô vẫn gọi là cuộc sống để hướng về những hy vọng mới, nỗi sợ mới và những mục đích sống mới. Rồi sau một năm đầy âu lo, một năm mà người ta chẳng dám mở mặt báo ra đọc vì nỗi sợ hãi và sự thấp thỏm đến phát bệnh, bức điện tín báo tin Tom trọng thương đã đổ ập xuống; và chẳng thèm xin phép Miranda nửa lời, cô liền thu dọn hành lý lên đường đi miền Nam. Cô đã đến kịp để nắm lấy bàn tay Tom qua những giờ phút đớn đau; để cho anh thấy dẫu chỉ một lần trái tim của một trinh nữ New England kín đáo đang bùng cháy trong tình yêu và tang tóc; để ômàng anh trong vòng tay để anh có một chốn bình yên mà trút hơi thở cuối cùng, và chỉ có thế thôi—chỉ thế thôi, nhưng ngần ấy là đủ.

Chính điều đó đã nâng đỡ cô qua những tháng ngày chăm sóc bệnh nhân đằng đẵng—chăm sóc những người lính khác vì tình yêu sâu sắc dành cho Tom; nó đưa cô trở về nhà với tư cách là một người phụ nữ tốt đẹp hơn; và dẫu cho cô chưa từng rời khỏi Riverboro trong suốt ngần ấy năm tháng đằng đẵng trôi qua, và đã dà dĩ hóa thành bản sao của chị gái cùng những người đàn bà độc thân khô khan, tẻ nhạt khác ở New England, thì đó vẫn chỉ là một lớp vỏ bọc, và ẩn sâu bên dưới vẫn là tiếng vọng mờ ảo của nhịp đập hoang dại thuở thiếu thời. Một khi đã học được cách thấu hiểu nhịp đập, yêu thương và đau khổ, trái tim nghèo nàn mà chung thủy ấy vẫn ngoan cường nhịp đập, dẫu cho nó chỉ sống bằng ký ức và hầu như thực hiện những xúc cảm lãng mạn của mình trong bóng tối.

"Em mềm yếu lắm, Jane," Miranda từng bảo; "xưa nay em vẫn mềm yếu như thế, và muôn đời vẫn thế thôi. Nếu không có chị đứng ra gân cổ uốn nắn, thì chắc em đã rò rỉ từ trong nhà ra tới tận sân rồi ấy chứ."

Đã quá giờ hẹn mà chiếc xe ngựa của bác Cobb vẫn chưa thấy lộc cộc lăn bánh xuống phố.

"Lẽ ra xe tuyến phải đến nơi rồi chứ nhỉ," Miranda vừa lẩm bẩm vừa số ruột liếc nhìn chiếc đồng hồ quả lắc cao kều lần thứ hai mươi. "Chắc là mọi việc xong xuôi cả rồi. Ta đã đính hai chiếc khăn dày cộp phía sau bồn rửa mặt và lót một tấm thảm dưới chiếc chậu đựng nước thải của nó; nhưng trẻ con phá đồ đạc kinh lắm. Ta e là chỉ một năm nữa thôi là chẳng nhận nổi cái nhà này mất."

Tâm trạng của Jane vốn dĩ đã chán nản và rụt rè, lại càng bị ảnh hưởng bởi những lời tiên tri u ám về tai họa sắp tới của Miranda. Điểm khác biệt duy nhất giữa hai chị em trong hoàn cảnh này là trong khi Miranda chỉ băn khoăn không biết làm sao họ có thể chịu đựng nổi Rebecca, thì Jane lại lóe lên những tia cảm hứng tự hỏi không biết Rebecca sẽ phải chịu đựng họ thế nào đây. Chính trong một phút lóe sáng như thế, cô đã chạy ngược lên gác để cắm một bình hoa táo và đặt chiếc gối cắm kim khói hình quả cà chua đỏ lên bàn trang điểm của Rebecca.

Chiếc xe ngựa tròng trành dừng lại bên cửa hông của ngôi nhà gạch, và bác Cobb ân cần dìu Rebecca xuống xe chẳng khác nào một vị hành khách quý phái thực thụ. Con bé bước xuống hết sức thận trọng, trao bó hoa đã héo úa vào tay dì Miranda và nhận lấy nụ hôn chào mừng của bà; thứ đó chắc khó lòng gọi là một nụ hôn nếu không muốn làm tổn hại đến danh tiếng tốt đẹp của món quà ấy.

"Cháu chẳng cần phải bận tâm mang hoa cáp làm gì," người phụ nữ nhã nhặn và khéo léo ấy nhận xét; "đến mùa thì ở đây lúc nào hoa trong vườn chả nở đầy."

Jane bấy giờ mới thơm Rebecca, tạo ra một màn chào hỏi giống thật hơn một chút so với chị mình. "Hãy để chiếc rương ở tiền sảnh đi Jeremiah, chiều nay chúng ta sẽ nhờ người bê nó lên lác," cô nói.

“Để tôi bê lên giùm cho, nếu hai cô muốn.”

"Thôi, thôi; đừng bỏ mặc lũ ngựa đấy chứ; thế nào chẳng có người đi qua, rồi chúng tôi gọi họ vào sau."

"Thôi nhé, chào Rebecca; chào cô Mirandy với cô Jane. Hai cô vớ được một con bé lanh lợi phết đấy. Tôi đoán nó sẽ là một bầu bạn tâm giao tuyệt vời cho xem."

Cô Sawyer rùng mình một cách công khai khi nghe từ "lanh lợi" được dùng để hình dung một đứa trẻ; niềm tin của bà là dẫu trẻ con có thể lộ diện, nếu thực sự bắt buộc, thì chúng tuyệt đối không được phép cất tiếng nếu bà có thể ngăn cản điều đó. "Chúng tôi vốn không quen với tiếng ồn, tôi và con Jane," bà lạnh lùng nhận xét.

Bác Cobb nhận ra mình đã nói hớ, nhưng ngặt nỗi bác vốn không quen đôi co nên chẳng biết giải thích thế nào cho suôn sẻ, đành quất ngựa đi thẳng, vừa đi vừa tự vấn xem có từ nào an toàn hơn từ "lanh lợi" để miêu tả vị hành khách nhỏ tuổi đầy thú vị của mình không.

"Ta dẫn cháu lên xem phòng của cháu nhé, Rebecca," cô Miranda bảo. "Khép thật chặt cái cửa lưới chống muỗi đằng sau vào để ruồi khỏi bay vào nhé; tuy chưa đến mùa ruồi nhưng ta muốn cháu phải vào nền nếp ngay từ đầu; cầm theo cái bọc của cháu đi luôn để đỡ phải chạy xuống lấy; hãy bắt cái đầu làm việc cho đôi chân đỡ vất vả. Chùi chân lên tấm thảm bện đó; tiện thể treo mũ và áo choàng ở tiền sảnh lúc đi qua đấy."

"Đấy là chiếc mũ đẹp nhất của cháu," Rebecca lên tiếng.

"Thế thì mang lên lác cất vào tủ quần áo đi; nhưng ta không tài nào hiểu nổi sao cháu lại đi cái mũ đẹp nhất của mình lên xe ngựa."

"Đó là chiếc mũ duy nhất cháu có," Rebecca giải thích. "Cái mũ mặc thường ngày của cháu không đủ đẹp để mang theo. Fanny đang định sửa lại nó cho xong."

"Đặt cái ô che nắng của cháu vào tủ ở tiền sảnh đi."

"Dì có phiền không nếu cháu giữ nó trong phòng riêng ạ? Cháu thấy để thế có vẻ an toàn hơn."

"Ở đây làm gì có trộm cắp nào, mà giả sử có đi chăng nữa, ta đố đứa nào thèm tia cái ô che nắng của cháu đấy, thôi đi theo ta nào. Nhớ là lúc nào cũng phải đi lối cầu thang phía sau nhé; chúng ta không dùng cầu thang trước vì sợ mòn thảm; chú ý chỗ rúc khúc quẹo kẻo vấp ngã; liếc sang bên phải rồi bước vào. Khi nào rửa mặt mũi tay chải tóc tai xong xuôi thì cháu có thể xuống dưới nhà, lát nữa chúng ta sẽ khui rương rồi thu xếp ổn thỏa cho cháu trước bữa tối. Cháu mặc ngược váy hay sao thế kia?"

Rebecca cúi gằm cằm nhìn hàng cúc ngọc trai xỉn màu đang chạy dọc từ trên xuống dưới giữa ngực áo phẳng lì của mình.

"Mặc ngược á? Ồ, cháu hiểu rồi! Không ạ, thế này là đúng rồi mà. Nếu nhà có tận bảy đứa trẻ thì dì không thể cứ xuýt xoa cài cúc rồi lại cởi cúc ra mãi được đâu—chúng phải tự làm lấy chứ. Ở nhà cháu lúc nào chả cài cúc đằng trước. Con Mira mới ba tuổi đầu mà cũng mặc áo cài cúc đằng trước đấy thôi."

Miranda không nói gì khi khép cửa lại, nhưng ánh mắt của bà vừa vặn thay cho ngàn lời muốn nói và còn biểu cảm hơn cả lời nói nữa.

Rebecca đứng chết trân giữa phòng và đưa mắt quan sát xung quanh. Có một tấm vải dầu lót vuông vức trước mỗi món đồ đạc và một tấm thảm dệt đặt bên chiếc giường bốn cột đơn, trên phủ một tấm khăn trải giường bằng vải thô trắng có tua rua.

Mọi thứ sạch bóng như sáp ong, nhưng trần nhà lại cao hơn nhiều so với những gì Rebecca quen thuộc. Đây là căn phòng hướng bắc, và ô cửa sổ vừa dài vừa hẹp nhìn thẳng ra khu nhà phụ phía sau cùng cái chuồng ngựa.

Không phải căn phòng—vốn dĩ thoải mái hơn nhiều so với phòng của Rebecca ở trang trại—cũng chẳng phải vì thiếu cảnh quan, hay do chuyến đi dài ngày, bởi con bé chẳng hề thấy mệt mỏi; cũng chẳng phải vì nỗi sợ hãi trước một nơi xa lạ, vì nó vốn ưa thích những vùng đất mới và luôn khao khát những cảm giác lạ lẫm; mà chính vì một sự pha trộn kỳ lạ nào đó của những cảm xúc mơ hồ không tên đã khiến Rebecca cắm chiếc ô che nắng vào góc phòng, giật phăng chiếc mũ đẹp nhất vứt đại lên bàn trang điểm với phần lông nhím quay ngược xuống dưới, rồi giật tung tấm khăn trải giường bằng vải thô, lao thẳng người lên chính giữa chiếc giường và trùm chăn kín đầu.

Chỉ một thoáng sau, cánh cửa nhẹ nhàng mở ra. Việc gõ cửa là một sự tinh tế hoàn toàn xa lạ ở Riverboro, và giả sử có ai biết đến đi chăng nữa thì cũng chẳng đời nào phí phạm nó cho một đứa trẻ.

Cô Miranda bước vào, và khi ánh mắt cô đảo quanh căn phòng trống trải, nó liền dừng lại ở một đại dương sóng gió toàn màu trắng của tấm khăn trải giường—một đại dương đang cồn cào lên với những chuyển động kỳ lạ của sóng lừng, đỉnh sóng và những cuộn nước bạc.

"REBECCA!"

Cung bậc vang lên của từ ấy mang trọn sức nặng của một tiếng thét vang trời từ trên mái nhà.

Một mái tóc đen bù xù và hai con mắt hoảng hốt nhô lên khỏi lớp khăn trải giường.

“Sao giữa ban ngày ban mặt mà cháu lại nằm đè lên chiếc giường tốt của người ta, làm nhăn nhúm hết cả đệm lông vũ, lại còn làm dơ dáy gối vạt bằng cái đôi giày dính đầy bụi bặm kia hả?"

Rebecca tội lỗi đứng phắt dậy. Chẳng có lời ngụy biện nào khả dĩ. Tội lỗi của con bé vượt quá mọi sự giải thích hay xin lỗi.

"Cháu xin lỗi dì Mirandy—tự dưng có thứ gì đó cứ xô đẩy cháu; cháu cũng chẳng biết là cái gì nữa."

"Ừ, thế nếu cái thứ đó mà lại xô đẩy cháu lần nữa thì chúng ta buộc phải tìm hiểu xem nó là cái quái gì mới được. Trải lại cái giường cho phẳng phiu ngay lập tức vào đấy, vì con 'Bijah Flagg đang bê rương của cháu lên lác rồi, và đời nào ta lại để nó nhìn thấy một căn phòng bừa bộn thế này; nó sẽ đi bơi bêu rếu khắp cả cái thị trấn này mất."

Khi bác Cobb cất xong lũ ngựa tối hôm đó, bác khiêng một chiếc ghế bếp ra ngồi cạnh vợ đang hóng mát ngoài hiên sau.

"Hôm nay anh chở một con bé họ Randall trên xe tuyến từ Maplewood về đây đấy, mình ạ. Nó là họ hàng với mấy cô nhà Sawyer và sắp đến ở chung với họ," bác vừa nói vừa ngồi xuống rồi bắt đầu vót gậy. "Nó chính là con của con Aurelia, đứa con gái đã bỏ trốn với con trai bà Susan Randall ngay trước lúc chúng mình chuyển về đây sinh sống."

"Đứa trẻ mấy tuổi rồi?"

"Khoảng chừng chục tuổi, hoặc xấp xỉ thế, trông nhỏ thó so với tuổi; nhưng hỡi ôi! Nghe nó nói năng cứ như cụ non trăm tuổi ấy chứ! Nó làm anh cứ phải chạy đôn chạy đáo để trả lời nó đây này! Trong số những đứa trẻ kỳ quặc anh từng gặp, nó là đứa quái gở nhất. Nó có xinh xắn gì đâu—khuôn mặt toàn là mắt; nhưng nếu mai sau nó lớn lên vừa khak với đôi mắt ấy và phổng phao ra một chút thì khối kẻ phải lác mắt cho mà xem. Chúa ơi, mình ạ! Ước gì em được nghe nó huyên thuyên."

"Em chịu không hiểu một đứa trẻ như thế thì có gì để mà trò chuyện với một người xa lạ cơ chứ," vợ bác Cobb đáp.

"Người lạ hay người quen thì với nó cũng thế tất. Nó sẵn sàng đôi co với cái máy bơm hay hòn đá mài; nó thà tự luyên thuyên một mình còn hơn là chịu im miệng."

"Thế nó nói về chuyện gì thế?"

"Có chết anh cũng chẳng tài nào lặp lại được ấy chứ. Nó làm anh bất ngờ đến mức chẳng còn hồn vía nào mà nhớ. Nó cầm một chiếc ô che nắng màu hồng nhỏ xíu—trông hệt như cái ô đồ chơi của búp bê, thế mà nó cứ khư khư bám lấy như con sam bám vào tất len ấy. Anh khuyên nó mở ra mà che—trời nắng gắt thế cơ mà; nhưng nó bảo không, mở ra phai màu mất, thế là nó nhét luôn chiếc ô vào trong váy. 'Nó là thứ quý giá nhất trên đời đối với cháu, chú ạ,' nó bảo thế, 'nhưng mà rước nó theo thì cực thân lắm ạ.' Nguyên văn câu nói của nó đấy, và anh chỉ nhớ độc có chừng đó thôi. 'Nó là thứ quý giá nhất trên đời đối với cháu, nhưng mà rước nó theo thì cực thân lắm ạ!' "—đến đây bác Cobb cười ha hả ngả lưng ghế vào vách nhà. "Còn một chuyện nữa, nhưng anh không tài nào nhớ chính xác được. Nó đang kể lể về đoàn diễu hành xiếc với người luyện rắn ngồi trên chiếc xe mạ vàng, rồi nó bảo thế này, 'Bà ấy đẹp đến mức vô song, chú Cobb ạ, đẹp đến nỗi nhìn vào là nghẹn cả cổ họng.' Sớm muộn gì nó cũng sang thăm em cho mà xem, mình ạ, đến lúc đó tha hồ mà quan sát nó nhé. Anh tự hỏi không biết nó sẽ sống chung với Mirandy Sawyer thế nào đây—tội nghiệp con bé!"

Mối hoài nghi này ít nhiều cũng được bàn tán công khai ở Riverboro, dẫu rằng nơi đây tồn tại hai luồng ý kiến trái chiều; một cho rằng việc mấy cô nhà Sawyer nhận nuôi một trong những đứa con của Aurelia để dạy dỗ là một nghĩa cử vô cùng cao đẹp, luồng ý kiến kia lại cho rằng cái giá phải trả cho việc giáo dục ấy quá đắt đỏ và hoàn toàn không tương xứng với giá trị thực chất của nó.

Những bức thư đầu tiên Rebecca gửi về cho mẹ dường như cho thấy con bé hoàn toàn đồng tình với góc nhìn thứ hai về hoàn cảnh hiện tại của mình.